Strona · s. 2strona oryginału ↗
Orędzie Prezydenta do Narodu Ukraińskiego z okazji obchodów 100-lecia wydarzeń Rewolucji Ukraińskiej lat 1917—1921
Слово Просвіти, №12 за 2017 рік
Szanowne Panie i Szanowni Panowie! Drodzy rodacy! Potężne trzęsienie ziemi polityczne, którym dla Europy i Azji okazała się I wojna światowa, rozbiło wówczas kilka imperiów. Jeszcze na początku XX wieku wydawały się one nienaruszalnymi fundamentami porządku kontynentalnego, lecz w ciągu zaledwie dwudziestu lat te kolosy na glinianych nogach upadły, a na ruinach powstał szereg nowych niepodległych państw. Na afiszu historii pełnym głosem dały o sobie znać narody, nad których prawem do samodzielnego istnienia w czołowych europejskich stolicach nawet się nie zastanawiano. Wkrótce Czechy i Polska, Finlandia i Estonia, Litwa i Łotwa oraz inne bliskie nam kraje będą obchodzić stulecie odzyskania lub proklamowania niepodległości. Bardzo szczerze dzielimy radość przyjaznych nam narodów, tym bardziej, że w naszym własnym kalendarzu takiej daty jeszcze nie ma. Straciliśmy całe 75 lat, aby ponownie wejść na tę drogę, której nie udało się pokonać na początku XX wieku. Dzisiaj nie tyle świętujemy, co analizujemy błędy naszych dalekich poprzedników. Analizujemy po to, aby teraz uniknąć podobnych samemu. Wyuczyć się, przyswoić i nie powtórzyć — oto co jest teraz najważniejsze. Medycy bardzo stanowczo zalecają zimny prysznic jako skuteczny środek profilaktyczny. A dla polityków bardzo użyteczny jest zimny prysznic historii. Od razu chciałbym zaznaczyć, że w pełni podzielam opinię Iwana Łysiaka-Rudnyckiego, który mówił: „Byłoby błędem — pisał on — mówić o klęsce rewolucji ukraińskiej. Nie osiągnęła ona swojego ostatecznego celu, ale wewnętrznie przeobraziła społeczeństwo Ukrainy…”. Na fundamencie Ukraińskiej Rewolucji Narodowej lat 1917—1920 rozwijało się „całe dalsze życie ukraińskie”. Idea ukraińska, którą do tego czasu przez dziesięciolecia interesowało się jedynie wąskie grono inteligencji narodowej, masowo opanowała chłopów i zapuściła korzenie w środowisku robotniczym. W ciągu pierwszego roku Rewolucji nawet ówczesna elita ukraińska pozostawała w niewoli autonomistycznych iluzji o mitycznej federacyjnej i demokratycznej Rosji. Uniwersał Centralnej Rady o niepodległości był dopiero czwartym, a jestem absolutnie przekonany, że powinien był być pierwszym. Jednak po Rewolucji kwestia niepodległości tak mocno zakorzeniła się w świadomości Ukraińców, że nie zdołało jej wytępić siedemdziesiąt lat dyktatury. I myślę, że był to już wtedy proces nieodwracalny. Nawet bolszewicy musieli liczyć się z rozmachem i siłą ukraińskiego ruchu narodowego. Zamiast zbioru małorosyjskich republik i guberni pojawiła się Ukraina — niech jeszcze nie oddzielona, ale już wyodrębniona. I z prawnie sformalizowanym prawem do odłączenia się. Oczywiście, w konstytucji Związku Radzieckiego tę normę stanowczo uważano za martwą, ale my, Ukraińcy, ożywiliśmy ją, gdy tylko zaistniały odpowiednie ku temu okoliczności. Zarówno Centralna Rada, jak i Ukraińska Republika Ludowa, Hetmanat oraz Dyrektoria wytyczyły tę drogę, którą Ukraina obecnie podąża w przyszłość. I za to musimy być wdzięczni wybitnym postaciom tamtego czasu, takim jak: Mychajło Hruszewski, Wołodymyr Wynnyczenko, Pawło Skoropadski, Symon Petlura, Jewhen Konowalec, Dmytro Doncow, Jewhen Petruszewycz i inni. I wdzięczni milionom Ukraińców, którzy uświadomili sobie swoje prawa narodowe i obywatelskie. A najbardziej — tym, którzy o niepodległość walczyli z bronią w ręku, którzy byli prawdziwymi żołnierzami rewolucji, żołnierzami nie w przenośnym, a w dosłownym tego słowa znaczeniu. Szanowne towarzystwo! Zeszłej jesieni, występując przed kijowskimi studentami z okazji 150-lecia Mychajła Hruszewskiego, przytaczałem trafną myśl Wasilija Kluczewskiego: „Historia nie jest nauczycielką, a nadzorczynią: ona niczego nie uczy, a tylko karze za nieznajomość lekcji”. Jak widzimy, czasami nawet rosyjscy historycy bywają prawi. Co więc u nas wtedy poszło nie tak, dlaczego straciliśmy niepodległość, w odróżnieniu od naszych najbliższych sąsiadów? Pierwsza przyczyna — błędne założenia ideologiczne: orientacja na federację z Rosją oraz odurzenie doktrynami socjalistycznymi i komunistycznymi. Zamiast konsolidować naród, podsycały one nienawiść klasową i społeczną między różnymi warstwami społeczeństwa ukraińskiego i czyniły je podatnym na zewnętrznego wroga. Wydaje się, że jedynie Skoropadski nalegał na to, iż Ukraina nie powinna stać się polem dla socjalistycznych eksperymentów. Po drugie, krótkowzroczny pacyfizm przeszkodził w terminowym stworzeniu prawdziwego wojska ukraińskiego, trzeźwej ocenie zagrożenia ze strony Rosji dla należnej Ukrainy i stanowczym przygotowaniu się do agresji zewnętrznej, czy to ze strony białych, czy ze strony czerwonych.
„Swoją władzę — pisał osławiony Murawjow — niesiemy z dalekiej Północy na ostrzach swoich bagnetów i tam, gdzie ją ustanawiamy, podtrzymujemy ją siłą tych bagnetów”. Rosyjska interwencja, rosyjskie wojska oraz rosyjska broń — oto co odegrało decydującą rolę w stłumieniu rewolucji. I rosyjska propaganda — tak samo, bo najsłodszymi obietnicami Ukraińców łudzili właśnie bolszewicy. Nic nie przypomina? Po trzecie, z powodu braku międzynarodowego wsparcia Ukraina w latach decydującego starcia z Rosjanami pozostała sam na sam z agresorem. Ale główną rzeczą, która nie pozwoliła wtedy powstać ukraińskiemu niepodległemu państwu, był brak wewnętrznej jedności, polityczne swary, anarchia, atamania. „Nasi ówcześni liderzy — pisał w swoich „Wspomnieniach komandarma” Mychajło Omelianowycz-Pawłenko, dowódca armii Ukraińskiej Republiki Ludowej — partyjne hasła stawiali wyżej od państwowych, personalne momenty wyżej od ogólnych”. Moskiewsko-piotrogrodzkie hordy, niczym szarańcza, chmura za chmurą sunęły na Ukrainę. A niektórzy przywódcy ukraińskiego ruchu tymczasem uważali, że najważniejsze to podnieść powstanie przeciwko Hetmanowi. Jego organizatorzy nie stronili od pertraktacji z leninowską Radą Komisarzy Ludowych, oferując za pomoc w buncie zalegalizowanie na Ukrainie partii bolszewickiej. Kalejdoskopowe zmiany rządów, permanentne spiski i ciągłe bunty nie pozostawiały żadnych szans na sukces naszej sprawy. Międzypartyjna walka oraz międzyludzkie intrygi nie ustawały nawet wtedy, gdy ukraińska władza rozciągała się nie dalej niż do stacji kolejowej, do której odjechał parowóz z członkami rządu. Samowolne wycofanie całej armii z frontu już nie wyglądało jak zdarzenie nadzwyczajne. Oddział wojskowy mógł odmówić wykonywania rozkazów wyższego dowództwa, bo dowódcy nie podobał się jakiś minister, albo tak zdecydowała rada żołnierska. Ktoś przechodził na stronę czerwonych, ktoś uciekał do białych. Ktoś po prostu zakładał sobie własną armię i znaczna część terytorium Ukrainy znalazła się ostatecznie pod władzą różnorodnych „batków” i „atamanów” z rozpasaniem bezprawia i dyktatem brutalnej siły. Taką ukraińską historię, mówiąc słowami Wynnyczenki, rzeczywiście nie można czytać bez bromu. Lecz tradycja ta nie minęła bez śladu i w dzisiejszej Ukrainie wielu myli demokrację z machnowszczyzną. Stracimy państwowość, jeśli wszyscy i każdy z osobna nie uświadomią sobie, że monopol na stosowanie siły ma tylko państwo; że wszystkie akcje protestacyjne powinny mieć wyłącznie pokojowy charakter; że pasję do broni należy demonstrować tylko na froncie, a tory kolejowe należy wysadzać na terytorium wroga, a nie na tyłach własnych wojsk. Ostrzegam tych, którzy wychodzą poza ramy nazwanych zasad, prawa i zdrowego rozsądku, że będę przeciwdziałał wszystkim tym, którzy będą próbowali zaprowadzać na Ukrainie na życzenie Rosji nieład i anarchię. Będę przeciwdziałał i przekonaniami, i słowem, i siłą organów ścigania. Jeszcze raz wzywam wszystkie partie, zarówno te reprezentowane w Radzie Najwyższej, jak i pozaparlamentarne, aby w ostrej wewnętrznej walce politycznej, właściwej każdej demokracji, brały pod uwagę te niezwykle skomplikowane okoliczności zewnętrzne, w których budujemy europejską Ukrainę. Chcecie walczyć przeciwko Prezydentowi — proszę bardzo. Jesteście po to opozycją. Ale Ukrainy — nie rozchwiewajcie i nie podpalajcie! Przez cztery lata Ukraińskiej rewolucji narodowej ubiegłego wieku władza w Kijowie zmieniała się co najmniej 14 razy. Komu od tego stało się lżej? Powiedzcie, komu od tego stało się lżej. Komu, oprócz Kremla, który otrzymał totalną kontrolę nad Ukrainą na całe siedemdziesiąt lat. Dlatego Moskwa chce, żeby i teraz władza na Ukrainie zmieniała się z taką samą regularnością. Rosja zawsze korzystała w swoich interesach z przewag systemów demokratycznych w sąsiednich państwach, aby je pochłonąć: poczynając od czasów Nowogrodu i Rzeczypospolitej, kończąc na Europie Środkowej po drugiej wojnie światowej. I teraz rozchwiewanie sytuacji w naszym państwie od wewnątrz jest jednym ze sposobów wojny hybrydowej Kremla przeciwko Ukrainie. Ponieważ zgodnie z Konstytucją decyzję o przedterminowych wyborach parlamentarnych i o rozwiązaniu parlamentu podejmuje Prezydent Ukrainy, chcę jeszcze raz podkreślić: przedterminowych wyborów parlamentarnych, w których przede wszystkim zainteresowana jest Rosja, nie popieram. A zatem ich nie będzie. Jako Prezydent przeszedłem swój ekwator, parlament się do niego zbliża. Nie tak znowu dużo czasu do planowych wyborów. Mamy dwa lata na to, aby na podstawie osiągniętej makrofinansowej i makroekonomicznej stabilizacji przyspieszyć i utrzymać wzrost gospodarczy. Uczynić już pierwsze rezultaty reform odczuwalnymi dla jak najszerszego kręgu ukraińskich obywateli. Opozycja proponuje, powiedziałbym nawet, narzuca władzy format wojny na wzajemne zniszczenie. Nigdy nie przystanę na taką propozycję. Wewnątrz kraju dla mnie wszystkie siły polityczne — niezależnie od tego, czy są u władzy, czy w opozycji — są partnerami w budowaniu niepodległego, europejskiego, demokratycznego państwa. Dzisiaj, tak jak sto lat temu, Ukraina broni swojej niepodległości przed rosyjskim agresorem. W tej wojnie należy pamiętać, do czego prowadzi niezgoda i nie dopuścić do tych tragicznych błędów, które doprowadziły do klęski Ukraińskiej rewolucji 1917-1921 lat, a głównym z nich były wewnętrzne niesnaski w warunkach zewnętrznej agresji. Pamiętajmy jak „Ojcze nasz”: tylko kiedy jesteśmy jednością — jesteśmy niezwyciężeni. Pamiętajmy mądrość dawnych: Odwaga — tworzy zwycięstwo, jedność — tworzy niezwyciężonych. Pamiętajmy i ukraińską pieśń-modlitwę „W jedności siła narodu. Boże, nam jedność daj”. Sława Ukrainie! 17.03.2017 Tekst i zdjęcie ze strony www.president.gov.ua
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
