Strona · s. 5strona oryginału ↗
OŚWIADCZENIE Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki
Слово Просвіти, №13 за 2005 рік
W gabinetach nowej władzy opracowywany jest szereg dekretów Prezydenta Ukrainy, dotyczących pokuczmińskiego urządzania Ukrainy. Jak się dowiedziano, wśród nich znajduje się projekt dekretu „O ochronie praw obywateli do używania języka rosyjskiego oraz języków innych narodowości Ukrainy”. Niestety, zmuszeni jesteśmy stwierdzić, że ideologia projektu dekretu skierowana jest nie na konsolidację narodu ukraińskiego, lecz na kontynuację separatyzmu, rozpoczętego przez antyukraińskie siły Charkowa, Ługańska i Doniecka. I czyni się to w imieniu ludowego Prezydenta! W sposób grubiański przekręca się art. 10 Konstytucji Ukrainy oraz interpretację Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z 14 grudnia 1999 roku, gdzie zapisano, że „język ukraiński jako państwowy jest obowiązkowym środkiem porozumiewania się na całym terytorium Ukrainy przy wykonywaniu uprawnień przez organy władzy państwowej i organy samorządu lokalnego (język aktów, pracy, kancelarii, dokumentacji itp.), a także w innych sferach życia społecznego, które określa ustawa”. Projekt dekretu składa się z trzech punktów. W pierwszym z nich Gabinetowi Ministrów zaleca się sporządzenie wykazu miejscowości, w których w organach władzy obok państwowego może być stosowany język rosyjski. W projekcie nie wskazano motywacji stworzenia tego wykazu. Drugi punkt przewiduje prawo obywateli zamieszkujących miejscowości określone w wykazie do zwracania się do organów władzy i otrzymywania informacji, a także porozumiewania się z urzędnikami w języku rosyjskim. Punkt ten jest sprzeczny z art. 10 Konstytucji Ukrainy oraz obowiązującą Ustawą o językach na Ukrainie, według których języki mniejszości narodowych mogą być używane w strukturach państwowych nie zamiast, lecz obok państwowego języka ukraińskiego. Trzeci punkt zobowiązuje do wprowadzenia do instrukcji stanowiskowych urzędników państwowych wymogu obowiązkowej znajomości przez nich języka rosyjskiego. (I to w czasie, gdy jeszcze nie wszyscy z nich opanowali państwowy!). W projekcie dekretu w sposób grubiański naruszane są prawa etnicznych Ukraińców, którzy według ostatniego spisu stanowią prawie 78 % ludności Ukrainy. W poszczególnych regionach Zachodu, Centrum i Północy Ukrainy — ponad 90 %. W regionach Południowych i Wschodnich Ukrainy, poza Krymem, również przeważa ludność ukraińskojęzyczna. Nawiasem mówiąc, tam urzędnicy państwowi z reguły nie posługują się państwowym językiem ukraińskim, o czym świadczą pozwy sądowe obywateli. We wspomnianym projekcie dekretu nie ma ani słowa o wypełnianiu językowych artykułów Ustawy Zasadniczej (art. 10, art. 11 i in.), wzmacnianiu i rozwoju języka państwowego. Faktycznie tworzone są warunki, aby język rosyjski nie tylko stał się oficjalnym (chociaż takiego terminu prawniczego nie ma), ale zajął i tak chwiejne miejsce ukraińskiego jako państwowego. Podpisanie takiego dekretu nie tylko nie doprowadzi do konsolidacji społeczeństwa ukraińskiego, a wręcz przeciwnie — zaostrzy stosunki międzyetniczne na Ukrainie, ponieważ naród ukraiński, który tak wyraziście zademonstrował swoją świadomość narodową podczas Pomarańczowej Rewolucji, nigdy nie zgodzi się żyć bez ojczystego języka na swojej ziemi. 25 marca 2005 roku Kijów FAKT... ...I KOMENTARZ zamieszkania, wobec czego trudno mieć zastrzeżenia. Ale oto sytuacja z Kijowem, gdzie z 2666 tysięcy ludności etnicznych Rosjan nalicza się 426 tysięcy, czyli 16 procent, — czy to jest zamieszkanie zwarte czy nie? Udowodnijcie, że nie zwarte. A tych dziesiątek tysięcy Rosjan, którzy mieszkają we Lwowie, czyż nie wystarczy, żeby stwierdzić i ich zwarte zamieszkanie? Zresztą nawet tysiąc czy kilkaset osób nieukraińskiego etnosu w jakiejś osadzie czy to Galicji, czy innego krańca państwa — czyż to (zwłaszcza z punktu widzenia praw człowieka, o których, oderwawszy je od praw narodu, zawsze znajdzie się niemało chętnych, by przypomnieć) nie jest zwartość? Tak rozumując, mili panowie, nie możemy nie dojść do wniosku, że faktycznie cała Ukraina musi być traktowana jako terytorium, na którym tenże język rosyjski powinien być używany w oficjalnym porozumiewaniu się. Może w rzeczywistości to jest właśnie to — nieco zawoalowany, ale wielce dalekosiężny prawdziwy cel dokumentu? Ale stwierdziwszy to, jak nie powiedzieć: przyjechaliśmy! Do czego? A wszystko do tej samej dwujęzyczności, wołania w sprawie której dawno już nadwyrężyły nam cierpliwość. Jakiekolwiek byłoby pochodzenie projektu, czyja inicjatywa by nie zadziałała, niezaprzeczalne jest jedno: nasza niedawna rewolucja narodowa nie będzie warta niczego, jeśli nie będzie miała kardynalnych, od dawna oczekiwanych i wycierpianych przez całe świadome ukraiństwo rezultatów w sferze kulturowo-językowej. Wpatruj się, władzo, w oczy wielomilionowego Majdanu, słuchaj nieustannie jego żądań, — a przekonasz się, że alternatywy dla pełnowymiarowego narodowo-kulturowego potwierdzenia Ukraińców na swojej ziemi nie istnieje. Zresztą, również dla Europy, do której się wyrywamy, będziemy mogli być interesujący tylko pod warunkiem swojej narodowej wyrazistości — narodowo bezbarwni w europejskim domu po prostu nie istnieją. Ale jak długo może to trwać — niezmiernie przeciągające się wywalczanie przez naród swoich praw? Na próżno mówić, że podobna inicjatywa władzy psychicznie i moralnie męczy, zniewala, kradnie obywatelom energię, wartą innego konstruktywnego, państwowotwórczego zastosowania. Anatolij POHRIBNYJ, profesor, sekretarz NSPU, przewodniczący Kijowskiej organizacji NSPU
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
