Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

PRZESTRZEŃ INFORMACYJNA OD DAWNA OBCOJĘZYCZNA

Слово Просвіти, №13 за 2005 рік

ŹRÓDŁA Niżyn to intelektualna ojczyzna Mikołaja Gogola. To właśnie tutaj wybitnemu literatowi postawiono pierwszy pomnik w 1881 roku. A ulicę Mostową naprzeciwko nazwano jego imieniem. Na Gogolowską przemianowano także skwer, który pod koniec lat 70. XIX wieku założył znany działacz społeczny i kulturalny Wasyl Tarnowski młodszy. W 1880 roku utworzono specjalny komitet do zbierania funduszy, do którego, oprócz zespołu Instytutu Historyczno-Filologicznego na czele z dyrektorem M. Ławrowskim, weszli historyk M. Kostomarow, pisarze-absolwenci szkoły wyższej w Niżynie M. Hierbel, L. Hlibow, znani rosyjscy pisarze D. Grigorowicz, A. Ostrowski, I. Turgieniew. Malarze-pieriedwiżnicy na czele z Mikołajem Ge zorganizowali wystawę, a środki przekazali komitetowi budowy pomnika. Zebrane 8095 rubli stanowiły wówczas znaczną sumę. Brązowe popiersie Gogola o wysokości 9 metrów na granitowym postumencie o wysokości 2,7 metra wymyślił Parmen Zabiła, bratanek kolegi Gogola ze studiów Wiktora Zabiły, wujek śpiewaczki Nadziei Zabiły-Wrubel i dziadek pisarki Natalii Zabiły. Tak sławny ród zaczął się we wsi Monastyryszcze w powiecie niżyńskim. Rzeźbiarz, akade- PROŚBA Nikt nie powie, że rosyjskojęzycznych programów telewizyjnych i kanałów telewizyjnych jest za mało. A jednak język rosyjski w telewizji wymaga ochrony, choć specyficznej. Trzeba chronić język przed nadużywaniem go, uczynić jego stosowanie stosownym i nienachalnym, czyli cywilizowanym, jak w innych państwach europejskich. Do tego nie trzeba być specjalistą-filologiem — wystarczy uczciwie przeczytać Konstytucję Ukrainy. Zgodnie z 10. i 11. artykułem Ustawy Zasadniczej, wszelkie publicznie rozpowszechniane informacje dla szerokiego ogółu powinny być ukraińskojęzyczne lub w tłumaczeniu na język państwowy, a programy telewizyjne w językach narodowych mają zasięg i przeznaczenie regionalne — dla zachowania odrębności mniejszości narodowych i ludów. Nasuwa się pytanie: w jakim celu niektóre kanały telewizyjne wprowadzają rosyjskojęzyczne programy informacyjno-analityczne, które są transmitowane na całą Ukrainę? Obywatele pochodzenia rosyjskiego mają takie samo prawo jak Ukraińcy, doskonale rozumieją ukraińskojęzyczne wiadomości. To uniwersalna informacja, niezwiązana z zachowaniem etnicznej odrębności. Dlatego rosyjskojęzyczne programy informacyjno-analityczne wcale nie wpisują się w konstytucyjne pole prawne Ukrainy, a zatem są przyrównywane do zagranicznych. Te programy są bardzo rozpowszechnione i kwitną, co oznacza, że komuś na Ukrainie i nie tylko na Ukrainie jest to bardzo na rękę. W ten sposób wszystkim obywatelom bez wyjątku narzuca się język rosyjski wraz z obcym wpływem informacyjnym. To zwykła i typowa dla zglobalizowanego świata ekspansja w cudzą przestrzeń informacyjną. Nie lepszy jest stan programów kulturalno-rozrywkowych. Pod względem treści i rozpowszechniania większość z nich wcale nie jest programami regionalnymi, przeznaczonymi do zachowania odrębności mniejszości rosyjskich. O kulturze mniejszości rosyjskiej na Ukrainie prawdziwych programów prawie nie ma. Rosyjskojęzyczna popkultura jest przywieziona lub kopiowana z Rosji, a humor — ani rosyjski, ani ukraiński pod względem mentalności. Cała ta rosyjskojęzyczna „telekultura” i rozrywkowy ersatz robią niedźwiedzią przysługę także etnicznym Rosjanom na Ukrainie, którzy w sensie kulturowym zmuszeni są „żyć Rosją” na Ukrainie zamiast żyć na Ukrainie, rozwijając własną odrębność na poziomie regionalnym. A wraz z nimi zmuszeni są „żyć Rosją” pozostali obywatele Ukrainy, mając ograniczony wybór programów i rosyjskojęzyczność w najdogodniejszym czasie na całym terytorium. Ukraina, niestety, nie zrobiła nic, aby zintegrować obywateli pochodzenia rosyjskiego ze społeczeństwem ukraińskim, pozwalając robić to niezainteresowanym właścicielom przestrzeni informacyjnej, a owoce niezrozumienia problemu już przejawiły się podczas minionych wyborów prezydenckich i czyhają na wybory nadchodzące. Wydaje się, że sprawa zaszła w ślepy zaułek i nigdy nie skończy się wymuszone, upokarzające dla europejskiej polityki zalecanie się do sił na Ukrainie i poza jej granicami, które otwarcie narzucają społeczeństwu inny język państwowy, inną ideę i sposób życia za cudzą radą silniejszego. Czy starczy nam rozumu i po prostu instynktu samozachowawczego, aby zatrzymać kolonizację informacyjną? Niech każdy obywatel, przede wszystkim rosyjskojęzyczny, zapyta siebie, czy kiedykolwiek na świecie kolonizacja była dobrem dla ludności? Z tego nie mają korzyści także obywatele ro-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn