Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

ŚWIĄTYNIA CZY DEKORACJA?

Слово Просвіти, №13 за 2005 рік

“OKRĄGŁY STÓŁ” W marcu tego roku minęła 110. rocznica urodzin wybitnego ukraińskiego poety Maksyma Rylskiego. Dlatego “okrągły stół”, który odbył się w Instytucie Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M. Rylskiego pod tytułem “Ukraińska kultura dzisiaj: stan, perspektywy rozwoju i badania”, rozpoczął się właśnie od wspomnień o nietuzinkowej postaci poety, który dał się poznać nie tylko jako literat, ale także jako naukowiec, zbieracz folkloru i miłośnik muzyki. Uważał on, że nauki humanistyczne należy badać kompleksowo, dlatego instytut kontynuuje linię naukową tego, czyje imię nosi. Przygotowuje się tu encyklopedyczne informatory z historii muzyki, etnografii, kina, wydano 3. tom “Historii kultury ukraińskiej”, który powstał przy zaangażowaniu wielu nauk humanistycznych. Jednak właściwie opowieści i wspomnienia o Maksymie Rylskim były tylko wstępem. Potem rozmowa przeszła na problematyczne tory ukraińskiej kultury i języka. W “okrągłym stole” uczestniczyło wielu znanych działaczy kultury, wśród których byli: przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa “Proświta”, deputowany ludowy Pawło Mowczan, przewodniczący Komitetu Rady Najwyższej ds. duchowości Łeś Taniuk, przewodniczący Komitetu ds. mniejszości narodowych Hennadij Udowenko, pisarz i deputowany Borys Olijnyk, literat. ROZMYŚLANIA NA TEMAT Na szczęście minęły czasy, kiedy na ruinach świątyń budowano kluby i lokale rozrywkowe. Jednak coraz aktywniejsze rozmowy o możliwej budowie na fundamentach Cerkwi Dziesięcinnej, gdzie zginęli kijowianie, broniąc przed najazdem mongolsko-tatarskim zarówno swojego miasta, jak i swojej wiary, skłaniają nas w nowym tysiącleciu do obrony zarówno naszego miasta, jak i naszej wiary prawosławnej. Po pierwsze, wpisanie nowej budowli w już ukształtowaną przestrzeń architektoniczną to zniszczenie historycznego zespołu, w którym dominuje Cerkiew św. Andrzeja i skąd widać starodawne krajobrazy, które ukazywały się proroczemu spojrzeniu apostoła Andrzeja Pierwszego Powołanego. Po drugie, jeśli nawet zlekceważyć ideę urbanistyki jako całościowego środowiska dla normalnej, zdrowej egzystencji człowieka, a poddać się pokusie pragmatycznej, byle tylko zapewnić pracę budowlańcom, to w Kijowie istnieje ogromne zapotrzebowanie na budynki mieszkalne, a poza granicami Kijowa jest mnóstwo miejscowości, gdzie nie ma żadnej cerkwi, więc budowlańcy mają gdzie przyłożyć rękę. Po trzecie, jeśli w naszym budżecie z jego wielomiliardowym deficytem są specjalne środki na budowle kultowe, to logicznie byłoby skierować je na renowację starodawnych świątyń, na ratowanie zabytków historycznych. Po czwarte, jeśli mowa o ingerencji w spory międzywyznaniowe, to taka budowa bez wątpienia doleje oliwy do tlącego się ognia niezgody, który mimo wszystko tli się w Kijowie. Jak wiadomo, najwięcej świątyń buduje Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego, który podczas niedawnych wyborów skompromitował się w oczach wierzących niechrześcijańskimi wystąpieniami przeciwko innym wyznaniom, a Prawosławny Kościół Patriarchatu Kijowskiego jest zagoniony w kozi róg, ponieważ jego zwierzchnik został pozbawiony godności i dwukrotnie obłożony anatemą przez rosyjską cerkiew, z której nie wystąpił. Zgodnie z kanonem nie mają prawa go ani spowiadać, ani udzielać mu komunii. Dlatego Kościół Patriarchatu Kijowskiego znalazł się poza nawiasem powszechnego braterstwa cerkwi prawosławnych. Cerkiew św. Andrzeja według podziału państwowego należy do Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, który w istocie do dziś jest prześladowany w naszym niepodległym państwie: do świątyni, która jednocześnie jest muzeum i salą koncertową, metropolita Metody nie zawsze może swobodnie wejść i odprawić nabożeństwo, bo klucze do świątyni bywało, że trzeba było wypraszać u muzealników. Taki faktyczny stan rzeczy dla nikogo nie jest tajemnicą. Sprawą teologów jest, że tak powiem, “zalegalizować”, wprowadzić w kanon prawosławia Kościół Patriarchatu Kijowskiego. A sprawą nowej władzy jest wreszcie uznać na szczeblu państwowym Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny, który modli się za nasz rząd, za naszą armię, za nasz naród, a nie za sąsiednie państwo. Zatem wybudowanie po drugiej stronie ulicy od Cerkwi św. Andrzeja jeszcze jednej — innego wyznania — oznacza wystawienie wiernych na pokusę chodzenia do świątyni nie do Boga, a do tych czy innych duchownych. Ostatni, piąty argument w obronie fundamentów Cerkwi Dziesięcinnej to sama służba Boża. Wielu kijowian wie, że Cerkiew Dziesięcinna w duchu nieustannie działa i służą tam anioły. Są ludzie, którzy nawet początkowo trafili tam na ślub, a dopiero później pobrali się i ślubowali w zwykłej świątyni. Być może miejsce aniołów zajęli ci, którzy zginęli podczas najazdu mongolsko-tatarskiego, a może ci, których proroczo widział Andrzej Pierwszy Powołany — o tym można tylko zgadywać. Jeśli jednak wybudują

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn