Strona · s. 2strona oryginału ↗
TYMOSZENKO ZMUSIŁA PARLAMENTARZYSTÓW DO „ZREDUKOWANIA TŁUSZCZYKU”
Слово Просвіти, №13 за 2005 рік
POGLĄD Proces budżetowy zawsze jest niełatwy: na tym polu ścierają się interesy różnych sił politycznych, grup finansowych, szerokich warstw społecznych. A obecny jest stokroć trudniejszy. Nowa władza otrzymała w spadku rozchwianą gospodarkę, głęboko dotkniętą korupcją, nędzny poziom życia ludności oraz gorzkie konsekwencje działań poprzedniego rządu z jego finansowo niepopartymi populistycznymi obietnicami wyborczymi i woluntarystyczną emisją pieniądza, co spowodowało wzrost cen i inflację. Dlatego przed Gabinetem Julii Tymoszenko stanęło zadanie uporządkowania tego wszystkiego — nie tylko „odpokutowania grzechów” Janukowycza, ale także znaczącej poprawy ogólnego poziomu socjalnego ludności. W wyniku długiej, wytężonej pracy rządu (a w ostatnich dwóch dniach — całodobowej pracy wraz z właściwymi komisjami parlamentarnymi), pod osąd Rady Najwyższej został przedłożony dwutomowy dokument. Nie zagłębiając się w cyfrowe zawiłości, warto wymienić jego główne parametry socjalne. W ustawie przewidziano zwiększenie minimalnej emerytury (przy czym począwszy od stycznia) do poziomu 332 hrywien (obecnie — 285). Zaplanowano i finansowo zabezpieczono przejście do zróżnicowanego naliczania emerytur w zależności od wysokości pensji i stażu pracy. Jeśli dotychczas ponad 80 procent ludzi miało jednakową emeryturę — 285 hrywien (taka równa stawka naruszała zasady sprawiedliwości społecznej i wywoływała uzasadnione skargi), to odtąd osób z jednakową emeryturą pozostanie w granicach 40 procent. Drastycznie podniesiono zabezpieczenie emerytalne wojskowych i innych kategorii obywateli. Minimalna miesięczna pensja została realnie podniesiona z 237 do 332 hrywien, czyli po raz pierwszy usunięto paradoksalny dysonans, gdy emerytura była wyższa od minimalnej płacy. Wzrośnie pensja w sektorze budżetowym (dla nauczycieli, medyków, urzędników państwowych itp.) o 57 procent. 12-krotnie wzrośnie jednorazowy zasiłek z tytułu urodzenia dziecka i wyniesie 8,5 tys. hrywien. Zasiłek dla samotnych matek wzrośnie 4,1 raza, dla dzieci osieroconych — 5,2 raza. Tych wybiórczych cyfr w zupełności wystarczy, aby się przekonać: uchwalony budżet rzeczywiście ma wyraźnie socjalny charakter. KOMENTARZE Przed głosowaniem nad zmianami do budżetu na 2005 rok Premier podkreśliła: na zmianach ucierpią jedynie lobbowane przez poprzednika Wiktora Juszczenki ulgi przedsiębiorstw, których właściciele dzisiaj siedzą w fotelach deputowanych ludowych. Przy tym, zaznaczyła, wygrają najuboższe warstwy ludności Ukrainy: „Nauczmy się dzielić ze społeczeństwem. Zredukujmy nieco tłuszczyk i patrzmy uczciwie ludziom w oczy. Piwowarzy są we frakcjach zarówno władzy, jak i opozycji. Od wszystkich w równej mierze wzięliśmy. Jeśli mówiliśmy o równych warunkach dla wszystkich, to rząd zaczyna to robić”. A „esdek” W. Zajeć zaznaczył: „Rozpatrujemy dzisiaj nie po prostu zmiany do budżetu na 2005 rok, a, według słów Premier, koncepcyjnie nowy dokument. Właśnie tą ustawą rząd próbuje uregulować nie tylko stosunki budżetowe, ale także radykalnie zmienić ustawodawstwo podatkowe. Frakcja popiera dążenie Gabinetu Ministrów do zrobienia efektu. Takiego rewolucyjnego skoku w sferze socjalnej nie było w całej historii Niepodległości. Trzeba oddać sprawiedliwość desperackiej odwadze nowej władzy, która momentami graniczyła z pewnym ryzykiem. Ale, jak mówią w ludzie, kto nie ryzykuje, ten nie pije szampana. Przynajmniej rząd zademonstrował niezłomną wolę polityczną i wielkie Dzień 25 marca 2005 roku stał się znamienny dla ukraińskiej społeczności: Rada Najwyższa 376 (!) głosami uchwaliła opracowane przez rząd Julii Tymoszenko zmiany do budżetu na 2005 rok, a faktycznie — nową, bezprecedensową pod względem swojej orientacji socjalnej główną ustawę finansową kraju.
pragnienie zaprowadzenia w kraju porządku i odczuwalnego polepszenia dobrobytu obywateli. Innymi słowy — nowa władza zabrała się za praktyczną realizację programu wyborczego Prezydenta Wiktora Juszczenki. Rząd wiedział, na co się decyduje. Wiedział, że wokół założeń budżetowych skrzyżuje się niemało słownych szpad, że będą one atakowane z różnych stron. Ale tak szalonego oporu, zdaje się, nie spodziewał się. Jakich tylko pretensji nie wysuwano! I że budżet jest populistyczny, z celownikiem na następne wybory parlamentarne w 2006 roku. I że jest „przejadaniowy” — jeszcze jak, ponad 80 procent części dochodowej skierowano na konsumpcję. I że nie jest zbilansowany, i że rujnuje podstawy gospodarki. I dalej w tym samym duchu. Czasem wydawało się, że zmian budżetowych nie uda się uchwalić, przynajmniej w wyznaczonym na to dniu. Na tę krytykę można odpowiedzieć krótko: zwykłym ludziom nie tak bardzo zależy na tym, czy w tym dokumencie jest aspekt przedwyborczy, czy jest on „przejadaniowy”, czy zadowala polityków; dla zwykłych ludzi ważne jest osobiście odczuć, że zaczęły pojawiać się pieniądze w portfelu i życie staje się lepsze. Ten moment władza bardziej aktywną ukraińską gospodarkę i wita próby znaczącego uzupełnienia budżetu i zapewnienia jego społecznego ukierunkowania”. W sprawie przedłożonego przez rząd dokumentu przewodniczący Izby Obrachunkowej Wałentyn Symonenko zaznaczył: po raz pierwszy od siedmiu lat Gabinet Ministrów zwrócił uwagę na propozycje jego resortu: „Dokument ma wystarczająco systemowy charakter. Zwrócono uwagę na problemy, o których mówiła Izba Obrachunkowa w ciągu ostatnich lat. Począwszy od preferencji podatkowych dla różnych gałęzi, przedsiębiorstw, a także ruszenie z martwego punktu wdrożenia siatki taryfowej dla budżetówki. Budżet ma w pełni uwzględniła i wykonała całkiem uzasadniony taktyczny ruch: założenia społeczne budżetu były szeroko omawiane w środkach masowego przekazu. W ten sposób udało się dość wyraźnie wyjaśnić nastroje społeczne ludności: były one na poparcie nowej władzy i to dodawało sił oraz pewności członkom rządu. Ale dlaczego tak szalenie krytykowali nowy dokument budżetowy i komuniści, i oligarchowie? Dlaczego zjednoczyli się w jedynym porywie przedstawiciele faktycznie przeciwstawnych poglądów i interesów? Jak wiadomo, budżet składa się z dwóch głównych części: dochodowej i wydatkowej. Do jego formowania można podejść z każdej z nich — albo określić artykuły i wielkości przewidywanych wpływów, a potem już, wychodząc z tego, rozdzielać według artykułów wydatków, albo jak najdokładniej oszacować niezbędne wydatki i szukać pod nie źródeł dochodów. Rząd musiał na pierwszym miejscu stawiać orientacyjne wydatki. Po pierwsze, trzeba było zamknąć te dziury w budżecie, które stworzył rząd Janukowycza, dokonując zauważalnych dopłat emerytalnych kosztem emisji i nie przewidując w budżecie na 2005 rok środków, aby przekształcić te dopłaty w emerytury. Po drugie, trzeba zapewnić wykonanie przedwyborczego programu społecznego Wiktora Juszczenki, który był na tyle śmiały w tamtym czasie, że w jego realność nie do końca wierzono. Lecz, jak wiadomo, wydawać można to, co realnie istnieje. Zatem należy pomyśleć, skąd wziąć na to środki społeczny charakter, którego podstawą jest wykonanie obietnic Prezydenta Juszczenki w trakcie kampanii wyborczej 2004 roku. Jest to ogólnoświatowa praktyka i rząd zrobił pierwszy krok w tym kierunku”. Inny nie mniej główny rachmistrz kraju, prezes Narodowego Banku Mykoła Stelmach zaznaczył: „Według ocen Narodowego Banku możemy powiedzieć jedno: to rzeczywiście ten budżet, na który długo czekano. Potwierdza on prawa człowieka, każdej warstwy ludności, utwierdza standardy życiowe należnego poziomu. Z takiego punktu widzenia krytykować część wydatkową nie pozwala nawet sumienie. Razem z tym musimy wychodzić z tego, że inna część musi być. Rząd znalazł skąd: to anulowanie wszelkich nieuzasadnionych ulg podatkowych dla klanów oligarchicznych i tak zwanych specjalnych stref ekonomicznych, które wcześniej zwalniano z opodatkowania, powstrzymanie przemytu, likwidacja korupcji, przejrzysta i uczciwa prywatyzacja na podstawie konkursowej. Za poprzedniej władzy wszystko to wyciągało z budżetu miliardowe sumy. Wystarczy wymienić tylko jeden fakt: zaprowadzenie porządku na cłach od razu zwiększyło wpływy do budżetu z tego tytułu trzykrotnie. Pojawiło się zrozumiałe, lecz nie proste zadanie: zawrócić strumienie pieniężne z „cienia” i skierować je do budżetu. Oto gdzie pies pogrzebany. Nie chce się, oj jak nie chce się oligarchom rozstawać ze swoimi darmowymi miliardami. Dlatego taki oszalały antybudżetowy hałas w kontrolowanych mediach i w parlamencie, gdzie wśród deputowanych jest do trzystu milionerów-dorobkiewiczów. Właściwie występować przeciwko społecznej części budżetu nikomu język się nie obracał. Dlatego szukano różnych innych sposobów, by storpedować uchwalenie tego dokumentu. Oprócz poszczególnych żądań przywrócenia dawnych norm dotyczących pewnej, dla niektórych „rodzimej” gałęzi, brzmiały propozycje oddzielenia części dochodowej od wydatkowej. Mówiąc, że jesteśmy za społecznym ukierunkowaniem budżetu i gotowi za to zagłosować, a oto dochodową należy omówić artykuł po artykule i wnieść odpowiednie poprawki. Taką samą pozycję zajęła i frakcja komunistyczna: jej deputowani po prostu doskonale przeanalizować, aby zapewnić wszystkie wydatki, które są proponowane. Mamy pytania do budżetu, chociaż szczerze pracowaliśmy z rządem. Zastrzeżenia dotyczą podatku od wartości dodanej i niektórych innych nowości”. A krytyk mianowania Tymoszenko na stanowisko Premiera, wicepremier Roman Bezsmertnyj na antenie radia Era zaznaczył: „Budżet 2005 — to start nowej filozofii. W pełni odpowiada on Programowi kandydata na Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki oraz Programowi działań rządu. Było oczywiste, że parlament w kwestii budżetu poprze rząd. Takiego społecznego skoku przy formowaniu głównego
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
