Strona · s. 6strona oryginału ↗
„Można wybrać wszystko na świecie, synu, — Wybrać nie można tylko Ojczyzny”. Wasyl Symonenko
Слово Просвіти, №13 за 2007 рік
Przez ten straszny obóz przeszło blisko 40 tysięcy więźniów GUŁAG-u. Na początku lat 50. XX wieku trafiali tu setkami tak zwani „banderowcy”, niewinni chłopi z Rówieńszczyzny, Tarnopolszczyzny i Stanisławszczyzny. Rzadko kto tu przeżywał. Świat dowiedział się o Butugyczagu z powieści Anatolija Żyhulina „Czarne kamienie”. I proszę uwierzyć, kamienie tam naprawdę są czarne. Czarne kamienie jednego z najstraszniejszych obozów minionych czasów. Kiedy patrzysz na kości i czaszki, na żelazne kraty karcerów, na hałdy wyeksploatowanej rudy uranu, która nawet po pół wieku promieniuje, mimowolnie myślisz: czy to naprawdę się działo? Jak to w ogóle mogło być możliwe? I przypominasz sobie słowa wypisane na pomniku przy wjeździe do karelskiego ustronia Sandarmoch: „Ludzie, nie zabijajcie jedni drugich”…
Na Kołymie, w rejonie jagodnińskim, poznałem interesującego człowieka. To Siergiej Siemionowicz Bazawluckij, dyrektor artelu wydobywczego złota „Krywbas”. Sam pochodzi z Krzywego Rogu, na Kołymie przebywa od 1975 roku. 105 z 110 robotników artelu pochodzi z obwodu dniepropetrowskiego. „Nie mam przypadkowych ludzi”, — powiedział pan Bazawluckij, pokazując mi swoje gospodarstwo, w którym oprócz obiektów produkcyjnych są dwa najlepsze boiska piłkarskie w obwodzie magadańskim, łaźnia, własna ferma trzody chlewnej i dwie bazy wypoczynkowe. Tak! Tak! Na Kołymie można też doskonale wypoczywać — przyroda tu jest od Boga.
NA SZYKOTANIE I W PRIMORSKU
Po Kołymie moja droga wiodła na Sachalin, a stamtąd — na Wyspy Kurylskie. Sporo Ukraińców udało mi się odnaleźć na Szykotanie — najbardziej oddalonej wyspie Grzbietu Kurylskiego. Dwa dni mieszkałem u Wołodymyra Uljanyckiego, który pochodzi z obwodu chersońskiego. Na Szykotanie przebywa od 1971 roku, ale wkrótce zamierza wrócić na Ukrainę. Co ciekawe, dawny naczelnik milicji wyspy (a obecnie — główny kłusownik Szykotanu) także jest Ukraińcem, z obwodu ługańskiego.
Ale najbardziej zwarci dalekowschodni Ukraińcy mieszkają w Primorsku. Sam fakt, że właśnie tutaj, w mieście Spask-Dalnyj, nadawany jest jedyny za Uralem ukraiński program radiowy, już wiele o tym mówi. Co roku odbywają się ukraińskie festiwale folklorystyczne; we Władywostoku, Spasku-Dalnym, Fokino działają zespoły ludowe. W ubiegłym roku we Władywostoku otwarto Konsulat Ukrainy. Z konsulem Ołeksandrem Petrowyczem Daniłczenką spotkałem się już na Sachalinie, a w Ussuryjsku wspólnie z nim uczestniczyłem w otwarciu wystawy fotograficznej „Kijów — europejska stolica”.
Gdziekolwiek byłem na Dalekim Wschodzie, rodacy zawsze się cieszyli na mój widok i pomagali mi. Zastępca przewodniczącego miejskiej Dumy Władywostoku Ołeksandr Kyryczenko (pochodzący z Niżyna) udzielił mi wymiernego wsparcia materialnego, a inny primorski Ukrainiec — tarnopolanin Iwan Dumka, dowiedziawszy się, że moja dalsza droga poprowadzi przez zimową Mongolię, podarował mi kożuch. Najcieplejsze przyjęcie czekało mnie także w Chabarowsku, Błagowieszczeńsku, Swobodnym, Nowosybirsku.
15 stycznia 2007 roku, dokładnie w 200. dniu podróży, wróciłem do domu, do Czernihowa. Z tyłu zostało około 36 tysięcy kilometrów dróg, a w pamięci — najlepsze wspomnienia o serdecznych, gościnnych i życzliwych Ukraińcach, którzy mieszkają tysiące kilometrów od swojej ojczyzny. I choć są tam, ich dusze pozostają z rodzinną Ukrainą.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
