Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

UKRAIŃCY NA ŚWIECIE

Слово Просвіти, №13 за 2007 рік

Zakończenie. Początek w nr 12 z 2007 r. Ołeksandr WOŁOSZCZUK JAKUCKIE SPOTKANIA Republika Sacha (Jakucja) to ogromny kraj, pod względem powierzchni zajmujący 1/40 część lądu (a pod względem liczby ludności — zaledwie 1/6000). Panuje tu najzimniejsza zima na półkuli północnej, ogromne odległości między miejscowościami, fatalne drogi i niemal całkowity brak mostów przez rzeki. Najwięcej Ukraińców mieszka w południowej Jakucji, w rejonie Bierkakitu i Nieriungri. Wydobywa się tu węgiel i wielu górników (głównie z Donbasu) przyjeżdżało tu jeszcze za czasów radzieckich za „długim rublem”. Związek Radziecki przestał istnieć, rubel znacznie się „skurczył”, a odkrywki węglowe i ludzie pozostali na miejscu. Żyje im się tu nie najgorzej, ponieważ jest praca, za którą dobrze płacą. Dotarłszy trasą M56 (miejscowi kierowcy nazywają ją „traktem wielbłądzim”) z Nieriungri przez Ałdan do Jakucka, zacząłem szukać aktywu miejscowego Ukraińskiego Ziemiaństwa im. T. Szewczenki. Był jednak początek sierpnia, pora urlopów, dlatego nikogo nie udało się znaleźć. Ale w Jakucku poznałem pisarza Iwana Juchymowycza Nehemblę — Ukraińca z Połtawszczyzny, byłego lotnika, autora 10 książek. Niestety jest inwalidą, porusza się po mieszkaniu na wózku. Ale nawet zdrowi ludzie mogliby pozazdrościć mu wytrwałości i zacięcia. Iwan Juchymowycz zebrał unikalne materiały (nie wychodząc z mieszkania!) o moście powietrznym Great Falls (Montana)—Fairbanks (Alaska)—Krasnojarsk, którym podczas II wojny światowej z USA do ZSRR w ramach lend-lease przelatywały samoloty bojowe i transportowe. Łącznie w okresie od 1942 do 1945 roku lotnicy 1. Czerwonosztandarowej Dywizji Lotniczej przebazowali prawie 8 tysięcy myśliwców, bombowców i torpedowców. Kilkadziesiąt samolotów podczas przelotu przez Alaskę, Kołymę i Syberię uległo katastrofie, zginęło 113 radzieckich lotników, wśród których było wielu Ukraińców. Książki I. J. Nehembli (najsłynniejsza z nich to „Kobry nad tundrą”) spotykałem potem w wielu muzeach Jakucji i obwodu magadańskiego. Niedaleko Jakucka znajduje się niewielkie miasteczko Pokrowsk. W latach 1983—1985 odbywał w nim zesłanie Wiaczesław Czornowił, pracując w kotłowni miejscowego zakładu materiałów budowlanych. Tam udało mi się znaleźć człowieka, który dobrze pamięta Wiaczesława Maksymowycza. To były główny mechanik zakładu (później jego dyrektor) Mykoła Wołodymyrowycz Hajczuk. Pokazał mi kotłownię, w której pracował Wiaczesław Czornowił, oraz dwupiętrowy budynek typu barakowego, w którym mieszkał. Ale najbardziej zdumiewające spotkanie wydarzyło się pięć dni później. Odjechawszy od Jakucka około 600 kilometrów na wschód, przez pięć godzin czekałem na „okazję” w pobliżu osady Tepłyj Klucz. Wreszcie pojawił się samochód — to był „uaz”, w którym jechała ekipa filmowa jakuckiej telewizji. Po nakręceniu potrzebnego materiału wideo jechali odpocząć nad brzeg rzeki Tomporuk. Dowiedziawszy się, że jestem dziennikarzem z Ukrainy, koledzy zaproponowali mi odpoczynek razem z nimi. Zgodziłem się. I oto kiedy siedzieliśmy nad rzeką przy ognisku, okazało się, że człowiek, który towarzyszył grupie — Jakut Władisław Kuźmin — dobrze znał i pamięta KULTURA LUDOWA Mykoła STASISZEN, przewodniczący Kamieńskiego Rejonowego Towarzystwa Ukraińskiej Kultury im. T. Szewczenki Pierwszy miesiąc wiosny w Naddniestrzu brzmi nie tylko radosnymi strumykami. Naturę z zimowego snu budzą najpierw mołdawskie, a za nimi ukraińskie melodie, które od wieków splatają się w jeden wielobarwny wianek. Pierwsza dekada miesiąca była upiększona mołdawskimi pieśniami i legendami o dzielnych bohaterach, które od wielu lat przychodzą wraz z mołdawskim świętem „Mărțișor”. A równolegle w szkołach rejonu kamieńskiego, gdzie uczy się języka ukraińskiego jako przedmiotu, odbywały się czytania szewczenkowskie, a wraz z nimi eliminacje miłośników poezji Szewczenki w celu wyłonienia zwycięzców do udziału w ogólnym święcie. Corocznie święta kultury ukraińskiej, przypadające na dni urodzin i pamięci Wielkiego Kobziarza, przeprowadza Kamieńskie Rejonowe Towarzystwo Ukraińskiej Kultury imienia Tarasa Szewczenki. Na wielką imprezę, zorganizowaną na bazie miejskiej szkoły średniej z klasami gimnazjalnymi nr 2, zjechali młodzi uczestnicy niemal ze wszystkich szkół, w których nauczany jest język Kobziarza. Zgodnie z tradycją, która ukształtowała się w towarzystwie od pierwszych dni jego istnienia, wszystkie święta ukraińskie

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn