Strona · s. 6strona oryginału ↗
DALEKI WSCHÓD OCZAMI PODRÓŻNIKA
Слово Просвіти, №13 за 2007 рік
Wiaczesława Czornowoła: — W 1984 roku byłem porucznikiem KGB i mnie „przydzielono” do Czornowoła. Co miesiąc przyjeżdżałem do Pokrowska i prowadziłem z nim rozmowy, a w 1985 roku, kiedy Wiaczesław Maksymowycz wychodził na wolność, to właśnie ja przygotowywałem mu wszystkie niezbędne dokumenty. Jakim zapamiętałem Czornowoła? Przyjemny, inteligentny człowiek, można było z nim rozmawiać na różne tematy. Obecnie Władysław Kuźmin pracuje jako główny specjalista wydziału bezpieczeństwa ekonomicznego Komitetu Metali Szlachetnych Jakucji. A o swojej dawnej służbie w KGB nie lubi wspominać: — Sami rozumiecie, co to był za czas…
KOLYMSKI FENOMEN Najtrudniejszym odcinkiem drogi w tej podróży była dla mnie trasa z Kiubiume do Ust-Niery (Wschodnia Jakucja). Z powodu braku mostów samochody jeżdżą tam rzadko. Pewnego dnia w ogóle musiałem przejść pieszo z 30-kilogramowym plecakiem ponad 40 km, bo nie było żadnego samochodu. Od Ust-Niery w stronę Magadanu zaczyna się już lepsza droga. Asfaltem tam, co prawda, „nie pachnie”. Wkrótce byłem w obwodzie magadańskim, na Kołymie. I od razu zderzyłem się z tym, co potem nazwałem „kołymskim fenomenem”. Objechawszy autostopem przez poprzednie cztery lata znaczną część byłego Związku Radzieckiego, uważałem, że najbardziej gościnni i życzliwi ludzie mieszkają na Kaukazie. Dopóki nie poznałem kołymczan. Specyficzne warunki życia na Dalekiej Północy, gdzie odległości mierzy się setkami kilometrów, a okres bezmroźny trwa nie dłużej niż trzy miesiące, do tego oderwanie od ośrodków cywilizacji, wykształciły swoje prawa i niepisane zasady. Jak się okazało, na Kołymie nawet nie trzeba zajmować się autostopem, bo samochody tutaj zatrzymują się same. I nie tylko te jadące w tym samym kierunku, ale i te z naprzeciwka. Każdy pragnie pomóc podróżnikowi i ułatwić mu drogę. — Zapamiętaj główną zasadę Kołymy — u nas nie kradną i w biedzie nie zostawiają — powiedział mi jeden z kierowców. Swoją drogą, to kołymskie prawo — nie zostawiać człowieka na trasie — działa już nie od jednego dziesięciolecia. A teraz spróbujcie sobie wyobrazić, czy możliwe jest to u nas… W ogóle, przez czas swoich podróży zrozumiałem, że istnieje swoista proporcja: im bardziej oddalony region, tym życzliwsi i gościnniejsi ludzie tam mieszkają. Wybiegając w przyszłość, zaznaczę, że ludzie Syberii i Dalekiego Wschodu są prości i swobodni, tam nie utracono najlepszych ludzkich cech, zachowują się prawdziwe wartości życiowe. Ten syberyjski duch żyje w ludziach od kilku stuleci, odkąd pierwsi osadnicy przybyli zagospodarowywać nieznany, ogromny kraj, napotykając wielki opór ze strony przyrody. Przeżyć i utrzymać się na tej ziemi można było tylko dzięki odwadze, śmiałości i wzajemnej pomocy. Najlepiej oddał to Iwan Bahriany w powieści „Tygrysołowy”.
URANOWY BUTUGYCZAG Mój pobyt na Kołymie trwał równo miesiąc. W tym czasie byłem na pozostałościach obozów GUŁAG-u i owianej złą sławą „Serpantyńce” (kopalnia uranu „Butugyczag”), przejechałem trasami Kołymską i Tieńkińską, zobaczyłem jezioro Jacka Londona i górski szczyt Aborygen. Największe wrażenie wywarło na mnie odwiedzenie Butugyczagu. Ta kopalnia uranu znajduje się w centrum Kołymy, od 1937 do 1955 roku wydobywano tu cynę, a później uran. Na zboczach pagórków otaczających kopalnię nigdy nie było żadnej roślinności — ani krzaczka, ani źdźbła trawy, chyba że rzadko można zobaczyć porosty wśród rozsypisk czarnych kamieni. Kiedy trafiasz do tej doliny z marsjańskimi krajobrazami i widzisz pagórki, których zbocza są przecięte wąskimi białymi pasami (to pozostałości bramsbergów — wąskotorówek, po których wagoniki z rudą uranową ze sztolni transportowano do zakładu wzbogacania), powstaje wrażenie, że wszystko to stworzyli nie ludzie, a jacyś mistyczni tytani-przybysze z innych światów. Tutaj też pozostałości baraków i karcer, zakład wzbogacania uranu i cała góra więziennego obuwia, drut kolczasty i cmentarz. Zamiast krzyży na grobach — spróchniałe od czasu drewniane słupki z przybitymi do nich blaszanymi kółkami, gdzie zamiast nazwisk wybite są numery: R-154, A-79, G-18…
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
