Strona · s. 5strona oryginału ↗
ZIEMIA I EMERYTURA
Слово Просвіти, №13 за 2008 рік
Nadia ONYSZCZENKO, m. Niżyn Te pytania są dziś najbardziej bolesne dla mieszkańców wsi, najgłośniej dyskutowano o nich na zebraniach wiejskich w rejonie niżyńskim w obwodzie czernihowskim. Takie wydarzenie jest niemal najważniejszym po wyborach. Rolnicy, głównie w wieku emerytalnym, zbierają się raz w roku, aby wypowiedzieć się o trudnościach swojego niełatwego życia i zostać wysłuchanymi. Ludzie w wieku produkcyjnym takie spotkania albo ignorują, albo zarabiają pieniądze daleko od rodzinnej wsi. Dlatego sprawozdania przewodniczących rad wiejskich z wykonania planu społeczno-gospodarczego i kulturalnego rozwoju wsi czy osiedla słuchają ci, którzy „przeżyli swoje w kołchozie”, „paluszkami budowali biuro” i zapamiętywali opowieści wywłaszczonych rodziców o swoich dawnych nadziałach ziemi, młynach czy fermach. A po podziale ziemi na udziały i otrzymaniu aktu państwowego na prawo własności emeryci poczuli się zagubieni. Bo nie wiedzieli, jak tymi hektarami zarządzać: sami uprawiać ich nie są w stanie, a inwestorzy, biorąc udziały w dzierżawę, na wszelkie sposoby próbowali ich oszukać. W kwietniu 2006 roku we wsi Danyne na zebraniu właścicieli działek ziemskich postanowiono zerwać umowy dzierżawy z dzierżawcą STOW APK „Złahoda”. W radzie wiejskiej Danyne na 2006 rok zawarto 622 umowy dzierżawy ziemi o powierzchni 1320 hektarów. Suma opłaty dzierżawnej wynosiła 134,67 tysiąca hrywien, czyli 1,5% zindeksowanej wartości ziemi. Zadłużenie z tytułu dzierżawy ziemi za 2005 rok wyniosło 17,32 tysiąca hrywien. 220 właścicieli działek ziemskich nie otrzymało opłaty dzierżawnej za 2005 rok. 619 umów dzierżawy ziemi zarejestrowano 01.06.2005 r. na okres 5 lat. Trzy umowy dzierżawy ziemi zarejestrowano 12.07.2005 r. na okres 5 lat. Zerwać umowy za obopólną zgodą dyrektor generalny STOW Mykoła Pułuda odmówił, obiecując w zamian wypłacić zaległości z oczekiwanego zysku. Zebranie wybrało przewodniczącego rady wiejskiej Ołeksija Andrusenkę oraz mieszkankę wsi Wałentynę Semenko pełnomocnikami właścicieli działek ziemskich wsi Danyne podczas zrywania umów dzierżawy działek ziemskich (udziałów) w sądzie. Ale do sądu nie doszło. Kiedy inwestor przywiózł do wsi obiecane ziarno, wydzierżawiający rzucili się je rozbierać. I chociaż próbował ich zatrzymać magazynier Petro Szymko, przypominając o sądzie, nie posłuchano go. A na zebraniu znów zaczęto głośno wyrażać pretensje do „Złahody”: płacą za udziały mało, nie dodali po 15 kilogramów cukru, nie pomagają orać ogrodów, wykorzystują ziemie niewykorzystanych udziałów i ziemie zapasu, za które nie płacą ani ludziom, ani państwu. Zastępca dyrektora generalnego „Złahody” Mykoła Panczenko obiecał naprawić sytuację i zwiększyć opłatę za dzierżawę udziałów do trzech procent ich wartości. Sytuacja konfliktowa negatywnie wpłynęła na relacje rady wiejskiej i inwestora. Jeśli ten ostatni wcześniej przekazywał jakieś środki mecenasowskie na rozwój społeczny Danynego, to teraz przestał. A za skromny budżet wiejski i środki samoopodatkowania nie można wyremontować punktu felczersko-położniczego, szkoły, drogi, ogrzewać klubu, ogrodzić cmentarza, zrobić ogrzewania w przedszkolu. 10 przedszkolaków na zimę przyjęła szkoła, a w przedszkolu grasują złodzieje. O korzyści mówił na zebraniu pierwszy zastępca przewodniczącego rejonowej administracji państwowej Mykoła Połeszko. Jeśli dziś podzielić na udziały niewykorzystane ziemie zapasu, to jutro przyniosą zysk. Ale przecież za ich sformalizowanie trzeba zapłacić — słychać było w odpowiedzi. Ludzie gotowi są bić się o 15 kg cukru i nie rozumieją prawdziwej ceny ziemi. Ich po raz kolejny mogą oszukać ci inwestorzy, którzy już dziś oferują dwa tysiące hrywien za hektar udziału pod warunkiem, że przy sprzedaży ziemi będą oni pierwszymi kupcami. Takiej sumy w rejonie nie płaci nikt, ale dzierżawcy coraz aktywniej wkraczają na niżyńskie ziemie. 2 sierpnia 2007 roku deputowani Niżyńskiej Rady Rejonowej na sesji skarżyli się na to, że wykorzystuje się tylko 21% ziem zapasu i funduszu rezerwowego. Nie jest uprawiane 22,5 tysiąca ha użytków rolnych, z których 8 tysięcy ha to ziemia orna. Czyż nie jest to Klondike dla przedsiębiorczych? Tacy się znaleźli i zaczęli aktywnie agitować wydzierżawiających w różnych wsiach. Nauczeni gorzkim doświadczeniem, rolnicy coraz uważniej przyglądają się warunkom umowy. Czy będą mogli zerwać umowę, jeśli nie wypłacą im za wydzierżawione udziały, aby przekazać je innemu, korzystniejszemu inwestorowi? Mieszkańcy Stodołów i Perechiwki chcą oddawać w dzierżawę udziały na 2—3 lata, a nie na pięć i więcej, jak proponuje dzierżawca. Ale on na to nie zgadza się, ponieważ najpierw musi ukulturalnić zaniedbane ziemie, aby za rok-dwa otrzymać zysk, uprawiając surowiec na biopaliwo. Obiecuje płacić od 1,5 do 2% wartości udziału pieniędzmi lub płodami rolnymi, zapewnić pracę, przyzwoitą pensję. Przewodniczącemu wciąż istniejącego w tych wsiach SWK „Zoria” Wiktorowi Maksymence pozostawało tylko się tłumaczyć. Gospodarstwo ledwo przetrwa, bo technika jest przestarzała, piaszczyste gleby wymagają dużej ilości nawozów, zmniejsza się pogłowie, ziemie obsiewają tylko w Stodołach. 100 hektarów użytków w Perechiwce nie jest uprawianych. Dlatego na poczet opłaty dzierżawnej świadczą usługi transportowe i obornik. Przy takiej praktyce gospodarowania „Zoria” konkurencji nie wytrzyma. Odejdą stąd i najlepsi specjaliści. Ale ludzie nie śpieszą się zabierać udziałów. Ziemię pochwycić wszyscy są chętni, a kto będzie myślał o wsi, mówią oni. Maksymenko i dzieci do szkoły podwozi, i drogi od śniegu odśnieża, i samochód na pogrzeb przydzieli. Dzierżawca proponuje w zamian stworzyć przy radzie wiejskiej przedsiębiorstwo komunalne, które będzie wspierał. W wyremontowanym, eleganckim domu kultury osiedla Łosyniwska nie było wolnych miejsc. I nie dlatego, że w byłym centrum rejonowym i sąsiedniej wsi Pohrebec mieszka 4 270 osób. Ludzie przychylnie wysłuchali sprawozdania po raz pierwszy wybranego przewodniczącego rady osiedlowej Anatolija Strilcia. Jego dobre poczynania, skierowane na uporządkowanie dróg, wysypisk śmieci, remont placówek kulturalnych, poprawę sytuacji operacyjnej poparli deputowani rady rejonowej Mykoła Szmatok i Iwan Bondar, deputowany rady obwodowej Witalij Kilowy, którzy zdawali sprawozdanie także ze swojej działalności społecznej. Obecnych najbardziej niepokoiła sytuacja, jaka powstała tutaj z ziemią: Łosyniwska rada osiedlowa pozostaje jedyną wyspą na Niżyńszczyźnie, gdzie ziemia do tej pory nie została podzielona na udziały. Taką była decyzja wspólnoty w 1993 roku. Byli kołchoźnicy z „Leninowskiej Drogi” postanowili wtedy lepiej gospodarować, jak dotychczas, kolektywnie, razem ze swoim niezmiennym kierownikiem, zasłużonym pracownikiem rolnictwa, kawalerem orderów Iwanem Morozem. Jeszcze w czasach radzieckich mieszkańcy Łosyniwska aktywnie prowadzili prace badawcze, uprawiając nasiona wiodących kultur zbożowych dla regionu. Postanowili i nadal współpracować z instytucjami naukowymi, w szczególności z Ukraińską Akademią Nauk Rolniczych. Zatem łosyniwski kołchoz stał się przedsiębiorstwem państwowym — gospodarstwem doświadczalnym „Agrofirma „Łosyniwska”. I choć taki ruch psuł rejonowe wskaźniki reformatorskie i wywoływał niezadowolenie niektórych rolników, ale polityka okazała się słuszna i dalekowzroczna. Pod koniec lat 90. byli kołchoźnicy w innych wsiach razem z aktami państwowymi na ziemię otrzymali status bezrobotnych i nie mieli za co kupić chleba. A na udział agrofirmy przypadało 24 procent całego produktu brutto rejonu niżyńskiego. Dziś uprawia się tu wszystkie 4 800 hektarów ziemi, uprawiając dziesięć kultur zbożowych, z których pięć jest głównych. Mają największą liczbę bydła rogatego w rejonie. Zachowali wszystkie zakłady przetwórcze, które funkcjonują i przynoszą zysk. Za zarobione środki wzniesiono tu trzy szesnastomieszkaniowe budynki dla pracowników agrofirmy i dwa ośmiomieszkaniowe dla nauczycieli miejscowej szkoły. Inwestowali niemałe pieniądze w gazyfikację osiedla, zbudowali ACRS. Ta stacja rozdzielcza pozwoliła położyć rury do rejonów nosiwskiego i iczniańskiego, i tam też zaczęła się gazyfikacja wsi. W ostatnich dwóch-trzech latach aktywnie gazyfikują inne wsie Niżyńszczyzny. Ale państwo teraz opłaca tylko doprowadzające magistrale gazowe. Sieci uliczne rolnicy ciągną za własne środki, a to od trzech do sześciu tysięcy hrywien. Ale o tym nie wspominano na zebraniu osiedla. Tak jak o tym, że w połowie lat 90. wszystkim chętnym dawano możliwość odłączenia się. Agrofirma proponowała wydzielić radzie wiejskiej 700 hektarów użytków. Chętnych nie
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
