Strona · s. 1strona oryginału ↗
SUROWA PROZA KANONU OJCZYZNY
Слово Просвіти, №13 за 2008 рік
Ulana GLIBCZUK
20 marca jakoś wszystko się zbiegło: targi książki, płatki śniegu, urodziny Publiusza Owidiusza Nasona… Spóźniona natknęłam się na „ogon” oficjalnego otwarcia wiosennego Medwina. Po chwili rozpadł się on na rzeczywiste i publiczne osoby: Mykoła Żulinski, Leonid Finkelsztejn, Ołeksandr Afonin… „O czym rozmawiali?” — zapytałam pisarkę Janę Dubinianską. „Czytali wiersze. Światowy Dzień Poezji to chyba dziś, a może jutro”. Teraz zrozumiałam, dlaczego od rana chodzi mi po głowie: „A obok niej, blada, jak cytat z Koranu, powiedziała cicho, że jutro przybędzie wiosna…” Na tym poezja się skończyła i rozpoczęła się wesoła proza Kijowskich Targów Książki: handel, liczenie zysków i kosztów, sesje autografów z pisarzami, prezentacje nowych wydań… Ze wszystkich prezentacji szczególnie zainteresowała mnie „Ukraińska krótka proza XX wieku: Antologia”. Książka wygląda więcej niż solidnie. „Jak półtorej cegły” — zauważył dyrektor wydawnictwa „Fakt” Leonid Finkelsztejn. Z tej okazji wydawnictwo zorganizowało „okrągły stół”, do którego zaproszono literaturoznawczynię i redaktorkę antologii Wiarę Ahejewą, profesora Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Wołodymyra Panczenkę, pisarzy Iwana Andrusiaka i Ludmiłę Taran, członkinię-korespondentkę Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, literaturoznawczynię Tamarę Hundarową. Rolę moderatora wziął na siebie pan Leonid:
— Pod okładką tej antologii zebrano trzydzieści nazwisk pisarzy, które zdaniem redaktora są najważniejsze w XX wieku. Tematem naszej rozmowy jest równowaga między „małą” a „wielką” prozą w ukraińskim kanonie literackim XX wieku. Są tu ludzie, związani z tą książką, im też należy się głos. W szczególności Wiera Agejewa, bo to właśnie na nią spadła cała odpowiedzialność… — Grozi mi prawie odpowiedzialność karna. Tak naprawdę od początku zaznaczałam, że proponuję własną wersję ukraińskiego klasycznego kanonu. Podobną śmiałość dopuszczali sobie już inni literaturoznawcy. Na przykład Mykoła Jewszan ze swoją wizją ukraińskiego modernizmu. A jeśli ktoś jeszcze zaproponuje własną wersję, to czemu nie? Inna sprawa, gdzie znajdziemy wydawcę-samobójcę, który wszystko to wyda? To bardzo fascynujące — zrozumieć, co jest prawdziwą klasyką, a co uważano za klasykę, lecz co okazało się literackim śmieciem w XX wieku. I wreszcie ustalić, że ukraińska literatura XX wieku, w bardzo niesprzyjających warunkach, okazała się nie mniej interesująca niż europejska. Czytelnik otrzyma przyjemność. — Wiero Pawliwno, czy odczuwała Pani jakieś nadzadanie? — Powiem inaczej: nie czuję za sobą „ziarna nieprawdy”. — W takim razie pytanie do Iwana Andrusiaka, który pisał wstęp do prozy Jurija Kosacza. W naszej literaturze prozę piszą przeważnie byli poeci. Czy nie szkodzi to ukraińskiej prozie? — Wielkiej różnicy między prozą a poezją nie widzę. Byle by to tylko była literatura… — Pytanie do Ludmyły Taran, którą można uznać za literatkę wielu gatunków: jest poetką, nowelistką i badaczką literatury. Współczesną poezję nazywa się różnie: plasteliniową, amerykańską, poezją bitników, współczesnym wierszem wolnym. Ta poezja nie przejmuje się zbytnio rymami. Proszę powiedzieć, czy to poezja, czy proza krótka? — Ja nie rozdzielałabym tego tak kategorycznie: albo—albo. Czas jest taki, że powstają zupełnie nowe formy poetyckie i przenikają jedna w drugą. Tak przekazuje się współczesne poczucie świata. Ale gorsze jest to, do czego muszę się przyznać i za co muszę pokutować. Kiedyś chodziłam do księgarni i kupowałam do dziesięciu tomików poetyckich. I prawie od razu je „połykałam”. Wydawało mi się, że gdzieś wśród nich ukryta jest prawda, której jeszcze nie znam. Ale teraz prawie nie śledzę poezji. Czytam prozę. — Pytanie do profesora Wołodymyra Panczenki. Czy w ukraińskiej literaturze XX wieku był wybitny powieściowy utwór? — Zacznę trochę z daleka. Najlepszą miarą kanonu jest sytuacja, gdy indywidualne kanony literaturoznawców się pokrywają. Ogólnie zgadzam się z doborem tekstów w tej antologii, ale uważam, że brakuje tu jednego nazwiska: Iwana Franki.
Ciąg dalszy na s. 13
10–11
TERAŹNIEJSZOŚĆ NARODOWEJ OPERY
Dobrowolne ofiary „Na Kobzarewą Cerkiew”: MBF „Ukraińska Rodzina”, nr rachunku 26045200145101 w Podolskim oddziale AKB „Kijów”, MFO 320401, ZKPO 21709106
ŁĄCZNIE NA RACHUNKU CERKWI TARASOWEJ — 850 709 hrywien 00 kopiejek
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
