Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

ZACHOWALI I POMNOŻYLI DUCHOWE SKARBY ETAPY ROZWOJU PODOLSKIEJ „PROŚWITY”

Слово Просвіти, №13 за 2008 рік

partii, byli żołnierze chętnie przystawali do grupy prośwician, aby budować własne państwo. Po ostatecznym przejęciu władzy przez bolszewików (listopad 1920 r.) pracę towarzystwa surowo kontroluje komitet rewolucyjny, a z czasem placówki proświciańskie zostają podporządkowane wydziałom edukacji narodowej pod patronatem Politoswietkomu. Wszystkie placówki przechodziły przerejestrowanie za zgodą Politoswietkomu, dobierały kadry i przeprowadzały działania tylko za pozwoleniem komisarza politycznego. Władza radziecka prześladuje prośwician, a w 1923 roku całkowicie przerywa pracę „Proświty”. Członkami podolskiej „Proświty” byli znani na Ukrainie językoznawcy Hryhorij Hołoskewycz (wieś Supruńkiwci), Stepan Dłożewski, Fedir i Anton Szumlańscy, Serhij Iwanicki, historycy sztuki Wiktor Prychodko, Wołodymyr Siczynski, ojciec admirała floty Mykyta Horszkow, pisarze Hryhorij Kostiuk, Wołodymyr Herasymenko, Mykyta Hodowanec. Tutaj warto przypomnieć, kto stał na czele Podolskiego Krajowego Towarzystwa „Proświta”: lekarz Kost Sołucha (1906—1917); nauczyciel Jewhen Szmankewycz (1918—maj 1919); nauczyciel Jewhen Kondracki (1919—1920); nauczyciel Anton Szumlański (1920—1923). P r o ś w i c i o m trudno było pracować pod rządami jakiejkolwiek władzy. „Proświta” przeszkadzała okupantom, ponieważ stała na straży interesów narodowych narodu ukraińskiego. Nowa fala ruchu proświciańskiego wzmogła się w 1989 roku, kiedy utworzono obwodowe towarzystwo języka ukraińskiego „Rodowid” (przewodniczący Mykoła Mahera). W 1990 roku na jego czele stanął Wasyl Horbatiuk, a w grudniu 1994 r. przewodniczącym obwodowego towarzystwa „Proświta” został pisarz Witalij Maćko. Na tym stanowisku pozostawał przez 10 lat. Obecnie obwodową placówką kieruje członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, poetka Nina Szmurykowa-Hawryluk. Proświcianie obwodu chmielnickiego mają swój udział w procesach państwowotwórczych. Spod pióra M. Mahery, W. Horbatiuka, N. Szmurykowej-Hawryluk, W. Maćki, M. Feduncia, W. Neczytajła, O. Wanżuły, W. Krawczuka, P. Malisza, W. Michalewskiego wychodzą nowe książki, napisane na godnym poziomie artystycznym, przepełnione troską o język ojczysty, o swój naród, o Ukrainę. Popularność wśród Podolan zdobyły Dni Piśmiennictwa i Języka Ukraińskiego oraz Dni Szewczenkowskie. Proświcianie Podola biorą aktywny udział w wydarzeniach literacko-artystycznych: co roku przeprowadzają Czytania Bułajenkowe we wsi Sorokoduby w rejonie krasyłowskim, Święto Bajki w Kamieńcu Podolskim, Czytania Prylukowe (wieś Bożykiwci w rejonie derażniańskim), wieczory upamiętniające represjonowanych i przemilczanych mistrzów pióra i pędzla. Obwodowe towarzystwo „Proświta” nawiązało kontakt z Ukraińcami z diaspory. W połowie lat 90. wiele książek w darze otrzymano od Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki, które działa w Chicago (przewodnicząca towarzystwa Wira Bodnaruk). Szanowana organizacja społeczna przez ponad sto lat swojego istnienia zawsze odgrywała ważną rolę w zachowaniu i pomnażaniu duchowych skarbów narodu ukraińskiego. Według informacji Chmielnickiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświty” Nagrodę im. W. Bułajenka poecie Mykole Maczkiwskiemu wręcza poeta Mykoła Fedunec

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn