Strona · s. 2strona oryginału ↗
AFGAŃCZYCY CZARNOBYLA: ŻYCIE TRWA…
Слово Просвіти, №13 за 2008 рік
Nasze pytania do Ołeksandra RIABEKII — deputowanego ludowego Ukrainy, przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Stowarzyszenia „Afgańczycy Czarnobyla”. — Proszę opowiedzieć, jaki jest cel waszej organizacji, kiedy została utworzona? — Kiedy doszło do wybuchu w elektrowni czarnobylskiej, pracowało tam 250 Afgańczyków. Oni pierwsi poszli ratować świat. Oparzeni Afganistanem i Czarnobylem stworzyli organizację, aby bronić się socjalnie i zaczęli domagać się od państwa zwrotu długów — afgańskich i czarnobylskich. Obecnie stowarzyszenie ma 17 lat, utworzono je w 1991 roku. — Jak pomagacie Afgańczykom i czy uważacie, że są chronieni na Ukrainie? — Oczywiście, ani Afgańczycy, ani czarnobylcy nie są chronieni. Państwo jest w długu wobec nich. Setki tych, którzy 28 lat temu poszli na wojnę, obecnie nie mają mieszkań. Choć prawo je gwarantuje, państwo do tej pory nie przyznało im mieszkań. Afgańczycy nie mogą otrzymać pomocy medycznej, której potrzebują. Nasze stowarzyszenie wyszukuje środki, prosi państwo o zwrot długów, leczenie chorych, zapewniamy protezy, pomagamy operować chorych, instalujemy telefony. Smutne, że ten proces zbyt się przeciągnął, bo minęło już 19 lat od czasu, gdy wyprowadzono wojska. Państwowy komitet do spraw weteranów pracuje razem z organizacjami społecznymi: Państwowym związkiem weteranów Afganistanu i wojowników-internacjonalistów. Są także niewielkie, ale potężne stowarzyszenia, które pracują dla naszej wspólnej sprawy. Jednym z nich jest Ogólnoukraińskie stowarzyszenie „Afgańczycy Czarnobyla”. Pomoc państwowa dla rodzin poległych jest mizerna — 64 hrywny. Dlatego szukamy biznesmenów, którzy by im pomogli. Tak, jednym z mecenasów jest właściciel kijowskiego „Partner-banku”, oficer. Chętnie zgłosił się, by nam pomóc: z jego środków udzieliliśmy pomocy 15 rodzinom Afgańczyków. To systemowa, a nie jednorazowa akcja. Chcemy, aby państwo troszczyło się o tych, którzy stracili zdrowie w Afganistanie. A ogólnie Ukraińcy brali udział w 24 konfliktach zbrojnych. Lecz my dopiero teraz możemy swobodnie o tym mówić. — Jak przygotowujecie się do 20-lecia wycofania wojsk z Afganistanu? — Razem z Ukraińskim związkiem weteranów Afganistanu, przy wsparciu rządu planujemy zakrojone na szeroką skalę działania: wystawy artystyczne, koncerty, spotkania i otwarcia pomników. Chcemy, aby wszyscy wiedzieli: nasi towarzysze broni i obecnie są gotowi służyć Ojczyźnie. Zostrzamy uwagę także na wychowaniu patriotycznym. Nasi potomkowie muszą pamiętać i przekazywać sławę swoich ojców, bo jeśli zniknie pamięć, państwo nie będzie miało przyszłości. Kontynuujemy dialog z Jurijem ZUBKIEM, deputowanym ludowym Ukrainy, pierwszym zastępcą przewodniczącego Ukraińskiego związku weteranów Afganistanu, przewodniczącym Ogólnoukraińskiego zjednoczenia „Zakończmy wojnę!” — Jak Pan ocenia wojnę w Afganistanie z pozycji uczestnika działań bojowych? — Początek tej wojny to polityczny wybór ZSRR. Wprowadzenie wojsk do Afganistanu to polityczny błąd. W ciągu 10 lat zginęło ponad 12 tysięcy żołnierzy. Ale ci żołnierze, którzy przeszli drogą wojny afgańskiej, to bohaterowie, którzy z poświęceniem wykonali swój wojskowy i konstytucyjny obowiązek. — Ilu Afgańczyków zmarło już po wojnie w wyniku ran i braku ochrony ze strony państwa? — Niestety, nie mamy dokładnych statystyk, ale kilka tysięcy uczestników działań bojowych odeszło już w wieczność. Zmarli w wyniku ran i kontuzji, nie mając możliwości w porę otrzymać wykwalifikowanej pomocy medycznej. Ci ludzie mogliby przynieść jeszcze wiele korzyści społeczeństwu, przekazując wiedzę i zdobyte doświadczenie młodzieży, pracując dla własnych rodzin, wychowując dzieci. — Obecnie w Funduszu wspierania rozwoju sztuki odbywa się wystawa „Jak długo ta wojna trwa…”. Czy ona wciąż trwa? — Wojna skończy się tylko wtedy, gdy z honorami wojskowymi zostanie pochowany ostatni żołnierz. Nasza organizacja prowadzi prace poszukiwawcze i ekshumacyjne. 63 naszych rodaków obecnie jest w niewoli lub uważa się ich za zaginionych bez wieści. Pracuje, niestety, tylko jedna organizacja — Związek weteranów Afganistanu, czyli aktywiści ruchu społecznego, byli żołnierze, których to boli. Na szczeblu państwowym wszystko to zeszło na drugi plan. Obecnie przygotowujemy się do 20-lecia wycofania wojsk z Afganistanu. I myślę, że główną rzeczą, którą powinno wziąć na siebie państwo, jest wspieranie powrotu do Ojczyzny tych żołnierzy, którzy wciąż jeszcze przebywają na terytorium Afganistanu, oraz pochowanie prochów poległych Ukraińców, którzy leżą w obcej ziemi. — W związku z prawdopodobnym wstąpieniem Ukrainy do NATO istnieje opinia, że mogą nas wciągnąć w niepotrzebne nam wojny. Jak zabezpieczyć się przed tym na szczeblu ustawodawczym? — Przede wszystkim potrzebna jest ochrona socjalna — rekompensaty ubezpieczeniowe nie wtedy, gdy rodzina traci żołnierza, a przez cały okres jego służby w tym czy innym państwie. Wypłaty powinny być tak wysokie, aby politycy, tworząc budżet, widzieli, jaki ciężar finansowy weźmie na siebie Ukraina i podatnicy, jeśli zdarzy się rana, kontuzja lub, nie daj Boże, śmierć żołnierza. I wtedy żaden polityk nie zagłosowałby za wprowadzeniem naszych wojsk na obce terytorium, gdzie trwają działania bojowe. Nasze wojsko dzisiaj nie ma potrzebnego przygotowania i potencjału do wykonywania misji wojskowych. Podczas wojny w Afganistanie żołnierzy rzucano w piekło po trzymiesięcznych kursach. Wielkie straty były spowodowane nie nadprzygotowaniem mudżahedinów, a niegotowością do udziału w działaniach bojowych naszych żołnierzy. Dopiero po wojnie rozumiesz, czego potrzebuje żołnierz, aby przeżyć. Uważam, że Ukraina powinna być państwem poza-blokowym i nie brać udziału w żadnych konfliktach zbrojnych, które mają miejsce na świecie. — Czy warto odbierać ludziom, którzy chcą dokonać własnego wyboru (walczyć w obcym kraju na kontrakt), możliwość zarobienia na życie w tak niebezpieczny sposób? Jakie jest stanowisko waszej organizacji wobec armii kontraktowej na Ukrainie? — Nie można zarabiać pieniędzy własnym życiem. Do takiego wyboru prowokuje żołnierzy mizerna pensja. Lecz na obczyźnie zarabiają mniej niż żołnierze innych krajów. Często 20—25-letni kontraktowiec nie rozumie, na co się decyduje. I jeśli wróci jako inwalida, nikt poza rodziną nie będzie się o niego troszczył. Państwo przyzna emeryturę 800 hrywien. A jak za nie przeżyć, kiedy nie ma możliwości poruszania się? Póki co ochrona socjalna byłych żołnierzy, którzy stracili zdolność do pracy, jest niewystarczająca. 38 tysięcy uczestników działań bojowych w Afganistanie stoi w kolejce po mieszkanie. Siły pokojowe w Kosowie też nie są chronione. Wiele pytań wiąże się z ich dalszym życiem i rehabilitacją. Armię kontraktową już mamy: strażnicy graniczni, prawie cała milicja, część Sił Zbrojnych. Część kosztowa budżetu, skierowana na służbę kontraktową, dzisiaj jest bardzo duża. I trzeba przeliczyć wszystkie wydatki, przecież pensja kontraktowca nie jest wysoka. Ale zebrać 100 tysięcy fizycznie rozwiniętych, rozumnych młodzieńców, którzy mogą profesjonalnie wykonywać zadania wojskowe, nie jest tak łatwo. Dlatego możliwe jest tylko stopniowe przejście na służbę kontraktową. — Proszę podać realną, Pana zdaniem, datę całkowitego zniesienia poboru. — Wszystko zależy od tego, w którą stronę zwróci się Ukraina: czy będzie poza-blokowa, czy będzie integrować się z NATO. A może będzie orientować się na bezpieczeństwo europejskie, czyli OBWE. Myślę, że bezpieczeństwo europejskie to właśnie to, czego potrzebuje Ukraina. Rozmawiał Iwan OŁIŁNYK
Nie bez powodu mówi się, że śmierć jednego człowieka to tragedia, a setek – statystyka. Minęło już 19 lat od dnia wycofania wojsk z Afganistanu. Wielu młodych obrońców Ojczyzny poległo na tej wojnie, niemało zmarło w domu w wyniku odniesionych ran, stało się inwalidami i zmaga się jeszcze z traumami psychicznymi, zadanymi mieczem nieubłaganego Aresa. Byłym afgańczykom nie jest łatwo znaleźć miejsce w pokojowym życiu, dlatego weterani i ich rodziny koniecznie potrzebują godnej ochrony socjalnej, na którą państwo, niestety, nie jest w stanie sobie pozwolić. Są jednak ludzie nieobojętni, którzy własnymi siłami starają się pomóc byłym żołnierzom. Rozmawiamy z uczestnikami wydarzeń w Afganistanie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
