Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

DZIEŃ WOLNOŚCI CZY ŻYCIE W NIEWOLI? Białorusini ostrzegają Ukraińców

Слово Просвіти, №13 за 2011 рік

Niedawno towarzystwo „Proświta” odwiedzili goście z Białorusi. Poeta-dysydent i działacz społeczny Sławamir Adamowicz oraz przewodniczący Rady Koordynacyjnej Przedsiębiorców Mińska Alaksandr Makajeu, którzy reprezentują ruch „Solidarność razem”, opowiedzieli o tym, jak znika Białoruś: wyniszczany jest język i tożsamość narodowa, rośnie bierność obywatelska. Razem z przewodniczącym Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Pawłem Mowczanem omówili wspólne problemy Ukrainy i Białorusi. Natalia ANTONIUK Białoruscy patrioci pozostawili apel do wszystkich Ukraińców: „Nie oddawajcie i nie ustępujcie!”, ponieważ w kwestiach o znaczeniu narodowym nie można iść na kompromisy z władzą. Sławamir Adamowicz opowiedział o tym, co wspólne i co odmienne w polityce państwowej Białorusi i Ukrainy: „W naszym państwie panuje bardzo skomplikowana sytuacja, którą bez przesady można nazwać krytyczną, ponieważ obecnie trwa antybiałoruska polityka. Wypracowano bardziej subtelne metody polityczne, nacisk państwowy nabiera tempa. Współczesna sytuacja na Ukrainie przypomina operację specjalną „Łukaszenka-2”. Chociaż zauważył, że mimo przebiegłych wykrętów władzy, ukraińskie społeczeństwo jest odporne, zachowało aktywność obywatelską. Na Białorusi sytuacja jest nieco inna — społeczeństwo jest bardziej bierne, Białorusini nie interesują się polityką, nie deklarują swojej dumy narodowej. Swoją obojętnością zdają się wspierać dziki reżim w naszym kraju”. Sławamir Adamowicz opowiedział również, że Białorusini nie mają się czym chwalić, zwłaszcza w dziedzinie wydawniczej: „Jest ona całkowicie pod kontrolą władzy. Owszem, obecnie ukazuje się literatura narodowa w języku białoruskim, jednak nakłady są niewielkie i ogólnie jej wpływ na społeczeństwo jest nieznaczny. Książki w języku białoruskim wychodzą za środki autorów, rozpowszechnianie jest minimalne. Autorzy muszą samodzielnie zajmować się rozpowszechnianiem własnych książek. Kiedyś stałem w przejściach podziemnych i sprzedawałem swoje książki”. Oddawać język ojczysty na pastwę losu to tak, jakby dobrowolnie dać sobie obciąć język. Sławamir Adamowicz opowiada, jak w ojczyźnie znika białoruskie słowo: „Obecnie aktywnie zamykają białoruskie szkoły, klasy, w uczelniach nie wykłada się po białorusku. W przedszkolach przeważa język rosyjski. A stanowisko władzy wobec języka jest takie: „Rozwiązujmy kwestie ekonomiczne, a problemy z językiem — później”. Tak robić nie wolno”. Alaksandr Makajeu z bólem kontynuował opowieść o stopniowym niszczeniu dumy narodowej, patriotyzmu i miłości do ojczystego słowa: „Języka białoruskiego nie usłyszysz w radiu i telewizji. Jest postrzegany jako folklor i rozpowszechniany jedynie dzięki inicjatywie społecznej. Nawet sami Białorusini nie komunikują się w swoim ojczystym języku ani w życiu codziennym, ani w pracy. Urzędnicy i oligarchowie, którzy wyrośli za Łukaszenki, ignorują język ojczysty. Nas, patriotów, karmią obietnicami, mówiąc: poczekajcie, zmiany będą. Ale tym słowom nikt nie wierzy. Łukaszenka jeszcze na początku lat 2000. powiedział, że wykładać w języku białoruskim fizykę, prawo, medycynę, chemię nie można, bo jest on przestarzały, co wywołało rezonans wśród bojowników o istotę narodową, o język i kulturę. W „Słowie Proświty” napisano „Bez języka nie ma narodu!”, a my wyznajemy zasadę Franciszka Bohuszewicza: „Nie porzucajcież języka naszego białoruskiego, żebyście nie pomarli”. Paweł Mowczan zaznaczył: „Mamy teraz takie same problemy, jak na Białorusi. Na Ukrainie do władzy doszła grupa wielkiego kapitału, która nie ma zabarwienia etnicznego, nie ma ukraińskiego sentymentu, dlatego rodzime interesy narodowe przy podejmowaniu decyzji państwowych nie są uwzględniane. Na Białorusi najpierw było hasło: „zachowamy państwo”, potem „zachowamy gospodarkę” i „zachowamy miejsca pracy”. A o zachowaniu języka i kultury nikt nie mówi. Nasi mężowie stanu nie zdobyli się nawet na zmiany ekonomiczne. Obecnie ukraińska władza chwali „batkę”, mówiąc: „Gdybyśmy tak mieli takiego!”. Nie interesuje ich kultura, interesuje ich żołądek. O prezydencie Białorusi na Ukrainie stworzono pewną mitologemę — „wielki gospodarz”. Ta mitologema, co dziwne, działa. Ale teraz widzimy, do czego to może doprowadzić. Jeśli Rosja teraz wykorzysta wszystko to, co zachował Łukaszenka, zarzucając mu pętlę na szyję, szarpać się on już nigdzie nie będzie. Rosja — to nasz wspólny wielki problem”. Alaksandr Makajeu podkreślił, że władza działa bardzo przebiegle, naciskając na mały i średni biznes: „Rozumiemy, dlaczego uk...

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn