Strona · s. 5strona oryginału ↗
Prorocza świeca Tarasa
Слово Просвіти, №13 за 2014 рік
— Wychodzi na to, że pozbycie się obecnego absurdu i odrodzenie polityki jako systemu samorządu, samorządności jest możliwe tylko na podstawie odrodzenia kultury społeczeństwa? — Patrząc na absurdalność obecnej quasipolityki na świecie, często wspominam naszego wybitnego ekonomistę i męża stanu Mychajła Tuhan-Baranowskiego: „Polityka nigdy nie może być wyższa od poziomu kultury!”. Kultura to zasada i proces samorozwoju ludzkiego świata. Do samorozwoju niezbędna jest interakcja, wzajemna pomoc wszystkich sił produkcyjnych na Ukrainie i w ukraińskiej diasporze jako części składowej Ukraińskiego świata. Energia samorozwoju jest zdolna unicestwić piramidę pasożytniczego wyzysku i opartego na nim antysystemu obecnej władzy. Spadkobiercy dawnej nomenklatury partyjnej, dawni komsomolcy stali się teraz oligarchami. Aby nie było zwierzchników-pasożytów i pośredniego pasożytniczego ogniwa w systemie produkcja—realizacja, które przywłaszcza 90% zysków, należy zlikwidować samą możliwość pasożytniczego żerowania i powrócić do spółdzielczej zasady interakcji, wzajemnej pomocy wszystkich ogniw produkcji, realizacji i uzyskiwania dochodów. Spółdzielcza zasada wzajemnej pomocy to podstawa rozwoju gospodarki narodowej. Pod tym warunkiem zasób energii społecznej zaczyna maksymalnie narastać. Na czym bogacą się kraje? Na tym, że państwo nie okrada społeczeństwa, a zapewnia mu możliwość samodzielnego rozwoju. Oto i pierwszy punkt strategii — dać ludziom możliwość samorozwoju. Trzeba uwalniać się od struktur pasożytniczej piramidy państwowej i biurokracji. Możliwy jest taki optymalny wariant — trzy struktury zarządcze: 1. Resort rozwoju kulturalno-społecznego i polityki wewnętrznej; 2. Resort nauki i gospodarki narodowej; 3. Resort obrony i polityki zagranicznej. A w tych strukturach powinny pracować nieliczne i efektywne departamenty branżowe. Nowa zasada organizacji ich pracy to system zarządzania przez cele i wyniki. W naszym deklarowanym jako niepodległe, ale fikcyjnym państwie wszystkim kieruje skorumpowane pasożytnicze „państwo w państwie” — kolonialny instytut eksploatacji, przemocy i przejadania. Na tle zubożenia rdzennego narodu mamy przykłady nieprzyzwoitego, absurdalnego wzbogacenia się pasożytów-cudzożerców. Poszczególnych wyzyskiwaczy nie można już nawet nazwać ludźmi. Swoją drogą, światopogląd naszego narodu wyraźnie rozgranicza ludzi i nieludzi. Degradacja człowieka do nieludzia nie zależy od narodowości. Najważniejsze, co trzeba uświadomić sobie, to że nie można liczyć na nikogo: ani na tak zwaną polityczną obłudną elitę, ani na siły zewnętrzne. Oczywiście, dążenie do bycia samodzielnymi może się zrealizować, kiedy będziemy mieli wystarczająco samodzielnej siły. Póki co, nadal poddajemy się obcym, jak zaczął to robić osławiony hetman 360 lat temu. Ważne, by wyrwać się z kolonialnej zależności i pójść w Zenon MYCHŁYK, dziennikarz, Lwów—Tarnopol Jak później wspominał Dmytro Wasylowycz, taki zamysł nosił w sobie od dawna. Jednocześnie dokładał starań, aby na Ukrainie był godnie uszanowany Juliusz Słowacki. Argumentował, że polski i ukraiński światła powinny być na nowo przemyślane jako narodowi prorocy przyszłej państwowości dwóch narodów. Do idei ukraińskiego posła pozytywnie odniósł się polski prezydent Aleksander Kwaśniewski, więc uskrzydlony Dmytro Pawłyczko zabrał się za szukanie realnych dróg realizacji projektu: ustawienia pomnika T. H. Szewczence. Przede wszystkim trzeba było znaleźć miejsce dla niego oraz uzyskać zgodę władz stolicy. Udało się załatwić wszystko — w centrum Warszawy znalazł się bezimienny skwerek. W październiku 2000 roku podczas oficjalnej wizyty w Polsce premiera Wiktora Juszczenki na jednym z budynków w pobliżu uroczyście odsłonięto tablicę pamiątkową. Odtworzyć w brązie wizerunek Kobziarza podjął się znany kijowski rzeźbiarz Anatolij Kuszcz. Według jego i Dmytra Pawłyczki zamysłu, młody Taras miał stanąć z książką i świecą. Nad stworzeniem granitowego piedestału pracował warszawski architekt Baltazar Bruchalski, który nawet poświęcił Tarasowi Szewczence swój wiersz. A jeden z kierowników polskiej firmy budowlanej „Edbud” Edward Mazur zapragnął opłacić dokumentację projektową. „Spędzałem z robotnikami szczęśliwe godziny po pracy, — wspomina Dmytro Pawłyczko. — A byli to chłopcy z Ukrainy. Wśród nich wyróżniał się młody mąż z Terpyliwki w rejonie pidwołoczyskim obwodu tarnopolskiego. Z tej wsi, gdzie często bywałem, bo tam urodził się ojciec mojej żony Pawło Choma. Przychodziłem do swojego terpyliwskiego „krewniaka”, cieszyłem się, że fundament pomnika formuje się rękami Ukraińców. Ale to była smutna radość, bo moi rodacy tęsknili za swoimi rodzinami. Dla nich Taras Szewczenko był prorokiem takiego ukraińskiego państwa, skąd nie wyjeżdżają w poszukiwaniu pracy miliony bezrobotnych do innych krajów”. Kiedy przeczytałem te wersy, pojawiło się pragnienie spotkania z tym „mężem”. Jak by nie było, a wypadło mu pracować nie na zwykłej budowie… Pomogli pracownicy Terpyliwskiej rady wiejskiej: „wyliczyli”, kto z mieszkańców wsi mógł wtedy pracować w Warszawie. „To zapewne Mykoła Palanycia. Ale on dawno mieszka we Lwowie. O spotkanie możecie umówić się przez telefon…”, — poinformowali uprzejmie. — Ta budowa jest rzeczywiście pamiętna dla mnie, — z przyjemnością wspomina pan Mykoła, obecnie emeryt. — Przedtem mi, dyplomowanemu inżynierowi-próżniowcowi, przyszło skosztować chleba zarobkowego w różnych miejscach, żeby utrzymać rodzinę. Najpierw pojechałem do Moskwy, potem — do Polski. Przekwalifikowałem
uczył się na budowlańca. Nasza brygada lwowian wznosiła różne obiekty, ale pewnego razu dyrektor powiedział: „Ogłoszono przetarg na budowę postumentu pod pomnik Szewczenki w Warszawie. Chcę go wygrać”. Od razu się zapaliłem: „Jeśli wygracie, weźcie mnie na budowę”. Obiecał. I wygrał przetarg. Tak stałem się częścią sprawy, z której jestem dumny do dziś”. Z Dmytrem Pawłyczką, opowiada Mykoła Palanycia, spotykaliśmy się często. Ambasador nieustannie interesował się, jak idą sprawy na budowie, czego potrzeba. Poważny problem pojawił się, gdy ukraińscy kamieniarze z powodu braku sprzętu nie mogli wykonać sześciokątnego piedestału z dwóch części, jak zakładał architekt. Sześć granitowych płyt, przywiezionych z Żytomierszczyzny, ściśle do siebie nie przylegało. — Rzuciłem się do Pawłyczki: co robić? A on: „Myśl, rodaku”. Aby coś radykalnie zmienić, nie było ani zbędnych pieniędzy, ani czasu. Więc nieźle się namęczyłem z tymi płytami, zanim jak najstaranniej je ułożyłem. A potem zaszpachlowałem szczeliny ołowiem, aby nie przenikała wilgoć. Metal ściemniał i nawet śladu nie zostawił w tych miejscach. Na odsłonięciu pomnika, żałuję, nie byłem — w tamtym czasie już opuściłem Warszawę. Swoją drogą, Anatolij Kuszcz stworzył wspaniałą rzeźbę. Słyszałem, jak zachwycali się nią Polacy. Chociaż niektórzy z nich nie mogli pojąć, dlaczego ten młodzieniec przyszedł do nich z książką i świecą. Półżartem wyjaśniałem: on i Polskę oświecił. A czyż to nie prawda? Przecież Kobziarz to uznany na świecie geniusz — przekonany jest Mykoła Palanycia. Dyplomatycznie to samo starał się potwierdzić i Dmytro Pawłyczko. Choć były obawy, że nie wszyscy Polacy będą witać budowę pomnika autora „Hajdamaków”. Ale pozytywne przyjęcie przeważyło. Wzywa do zgody i wzajemnego zrozumienia także napis na piedestale: Podajże rękę kozakowi, I serce czyste podaj! I znowu imieniem Chrystusowym Odnowimy nasz cichy raj. Te wersy z wiersza Szewczenki „Polakom” Dmytro Pawłyczko na nowo przetłumaczył na język polski. Tak oto świeca Tarasa przyświeciła dwóm sąsiednim narodom drogę do cywilizowanego europejskiego życia. Wiosną 1999 roku nowo mianowany ambasador Ukrainy Dmytro Pawłyczko, wręczając listy uwierzytelniające prezydentowi Polski Aleksandrowi Kwaśniewskiemu, wyraził życzenie: „Chciałbym pracować w Warszawie do czasu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej”. Jednak jeszcze zanim nasi sąsiedzi zintegrowali się z Europą, poeta-dyplomata nie z własnej woli pod koniec 2002 roku pożegnał się z Warszawą. Jednak zdążył zostawić dobry ślad — pomnik Tarasa Szewczenki w polskiej stolicy.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
