Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Natalia DZIUBENKO-MEYS

Слово Просвіти, №13 за 2014 рік

tak, aby książka była na pierwszym miejscu i aby udzielano wsparcia finansowego współczesnym autorom. I jeśli osiągniemy to u siebie, na własnym podwórku, jeśli zmienimy priorytety, a nie będziemy myśleć, jak utrzymać się sami lub jak nam być, a będziemy dbać, by książka i autor przetrwali w tych ciężkich warunkach. A potem przejdziemy do ogólnego programu: ukraińska książka w ukraińskim państwie. Ju.B.: Za czasów Związku tłumaczyli Pana wybitni poeci: Aleksandr Kusznier, nawet laureat Nagrody Nobla Josif Brodski tłumaczył Pana wiersze. W wielu językach ukazywały się Pana książki. Osobiście kontaktował się Pan z wybitnymi mistrzami słowa od Justinasa Marcinkevičiusa, Timura Zulfikarowa, Mustaja Karima po Mumina Kanoata. Z powodzeniem tłumaczył Pan Machtumkuli i Nasimiego, wielu białoruskich i azerskich pisarzy. Proszę powiedzieć, czy utrzymuje Pan dzisiaj kontakty z poetami, którzy piszą nie tylko po ukraińsku? Czy są na Ukrainie pisarze godni Nagrody Nobla, jak na przykład J. Brodski, który tłumaczył Pana wiersze? P.M.: Historia moich kontaktów ze świętej pamięci J. Brodskim jest bardzo dawna. Od czasów, gdy jeszcze nie był J. Brodskim i nie był noblistą. Poznałem go w Leningradzie w jego mieszkaniu, u niego też poznałem Otara Cziladze. W tamtym czasie bardzo aktywnie tłumaczył gruzińskich poetów i zainteresował się moją poezją. Kiedy mu przeczytałem, zainteresował się rytmomelodyką. Przez długi czas nie włączałem jego tłumaczeń moich wierszy, bo ich nie drukowano. Wtedy, gdy moje książki ukazywały się w rosyjskich przekładach, nie włączano do nich tłumaczeń Brodskiego. Teraz nawet nie wiem, kiedy wydam swoją książkę po rosyjsku, bo nie ma takiej potrzeby. W tamtym czasie drukowałem te poezje w rosyjskich przekładach, począwszy od czasopisma „Junost” po „Nowyj mir”, bo tutaj, w ojczyźnie, wyrzucano moje wybory, począwszy od mojego rodzinnego czasopisma „Dnipro”, a kończąc na „Witchyzni”, „Żowtniu” czy innych. Rzecz nie w tym. Ten okres jest już zamknięty. Niestety, straciłem lata na sześciu kadencjach — to rdza, która wyżarła wiele zarówno we mnie samym, jak i w relacjach z ludźmi. Ktoś zaliczył mnie do rzędu niepoprawnych nacjonalistów, jak i wielu Ukraińców. Ktoś się na to nabrał. A z kimś utrzymuje się kontakt. Na wieczór autorski w Moskwie nie zapraszałem nikogo poza przedstawicielami ukraińskich społeczności i ambasad, którzy tam byli. A chciałbym, bo Jurij Riaszencew wydał antologię i poświęcił w niej Mowczanowi grubą jedną trzecią tego, co przetłumaczył. A przetłumaczył trzy moje książki, za co jestem bardzo wdzięczny. Ktoś mnie czyta, ktoś tłumaczy, a ktoś myśli, że stałem się chciwym deputowanym. Jak my wszyscy, pracuję, piszę. Jak i Ju. Buriak, przez długi czas przeciągałem chwilę pauzą — robiłem twórczą pauzę: prawie nic nie drukowałem. I teraz nie spieszę się, by coś drukować, bo mam okres, w którym nie tylko przewartościowuję przeżyte, ale i napisane. Nie mam parcia, by przepisywać, bo nigdy nie pisałem na zamówienie, tak samo jak i Pan. Nie mam ani jednego wersu, który nazywałby się „parowozowym”. Wymagali go, a nawet w recenzjach bardzo poważni moi przyjaciele pisali: „Dlaczego my musimy pisać o partii, a tobie wolno nie pisać? Więc dawaj, wysuwaj na czoło, na otwarcie książki tego czy innego »parowozu«”. A ja inaczej nie mogłem. Bo poezja, nie zapominajmy, to najważniejsze, to stan duszy. I Pan też dobrze to rozumie. I ten, kto pisze czy czyta, rozumie: w poezji dokonują się takie przełomy, które zrównuję ze stanem mistycznym: poprzez poetyckie słowo lub poprzez poetycki stan duszy przebijasz się w jakieś górne sfery. Za to potem bardzo drogo płacisz, ale to nie to samo, co gdy ktoś pali lub w inny sposób się dopinguje. Poezja to pewien sposób dopingowania duszy i zagląda ona w takie sfery, w które chyba tylko bardzo natchniony prozaik może sięgnąć. Bo poezja to stan natchnionej duszy i tylko wtedy uświadamiasz sobie jej wagę. To tak, jakbyś słyszał własne serce, tak słyszysz, że w twoich dłoniach jest dusza. Piszesz i nie wiadomo, skąd się to wzięło, jak do ciebie przyszło, jak ułożyło się na papierze? Na to może odpowiedzieć tylko *** To już przedwiośnie. I — drgnął kalinowy korzeń, I jaśnieje z każdym dniem, błękitnieje ku nam horyzont… Nie puszczę na wojnę — ani ptaków, ani smutnych topoli. I strumień zatrzymam: to już nie, nie pozwolę, i koniec! Co, w szalonych ogniach, zapomnieliście, orły czy lisy, Tam, gdzie jeździec z piekła na pełnym galopie wyłania się? Już Apostoł Andrzej wyciągnął złotą całun-płaszcz: To nie wasza, o nie, to naprawdę nie wasza wojna. To już kłopot ludzi, to nam sądzono zatrzymać, Ktoś kopytami bije, przysięga się Bogiem, że brat… W przycichłych cerkwiach dzisiaj jaśnieją kobiece modlitwy, Znowu wieczne modlitwy za naszych synów, za żołnierzy. Jeszcze lód nie pękł, jeszcze przebiśniegowy marzec, I wiosna na progu od gniewu i bólu blada, My nie chcemy wojny! Niczyjej nie chcemy krwi! Jesteście jeszcze ludźmi póki co, za chwilę na zawsze będziecie hordą. Wy po morze przyszliście. I ono wam już po kolana. Zgubicie w nim i duszę, i krzywy miecz, Bo za nami ziemia, bo w każdym z nas Ukraina, A na was już Kaina krwią zalana pieczęć. *** A dzisiaj ja na drzazdze się wypalę. Legły na duszę srogie chłody. Wybacz i przeprowadź, święta Mario, Przez czarną noc wszechświatowej biedy. Drży ostrze w dłoni szalonej, Chłopięce oczy gasną złote, Bo nawet zwycięzcy zawsze z bitwy Kogoś niosą do domu na tarczy. Moja Ukraina w żalu i niemocy Ogniem i krwią wypalona do cna. Moi żywi, moi polegli przyjaciele, Tylko nie śmierć, błagam, tylko nie śmierć! Oto któryś raz wciąż kręcą na ekranie Jak pada los, wznosi się i znowu… Chłopię młode. Idzie wojna z tyranem… Ale nie krew, błagam, tylko nie krew… Ja wiem, że w heroice ofiarnej Jest nieziemska i straszna piękność, Lecz ja proszę choć odrobinę miłości Tutaj na ziemi i tam na niebiosach. Święta matko, wieczna, miłosierna, Błagam cię wybacz i przeprowadź Swoje dzieci, natchnione i uparte Przez czarną noc ukraińskiej biedy. Jurij BURIAK, dyrektor wydawnictwa „Ukraiński pisarz”, znany ukraiński poeta, tłumacz, kulturoznawca.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn