Strona · s. 1strona oryginału ↗
Ogólnoukraiński tygodnik kulturologiczny 13 (909), 30 marca – 5 kwietnia 2017. Bronić się czy atakować?
Слово Просвіти, №13 за 2017 рік
Lubow Hołota
27 marca w programie TSN kanału „1+1” opublikowano reportaż, którego komentarz zaczynał się tak: „W Dnieprze pobito wdowę po kibicu. Za język ukraiński…” Andrij Wiktorowicz Szyrokow zginął 18 grudnia 2016 roku w bitwie na Świtłodarskim łuku, walcząc z prorosyjskimi terrorystami. Jego krew wsiąkła w ziemię ojczystą, bo urodził się w Kalinówce w rejonie bachmuckim na Doniecczyźnie. 12 kwietnia tego roku Andrij Szyrokow obchodziłby swoją czterdziestą siódmą wiosnę. Nie było mu to jednak dane: 25 grudnia 2016 roku odprawiono nad nim żałobne nabożeństwo w cerkwi Zaśnięcia Bogurodzicy Dnieprowskiej eparchii UPC KP. W kościele podczas panichidy jego najmłodszy syn Ilja zapytał: „Gdzie tata?!” Matka, Hanna Szczasna, odpowiedziała: „Tata jest w niebie. Teraz będzie walczyć w niebiańskim wojsku”. Obok niej stało pięcioro jej ziemskich aniołów: 10-letnia Margarita, 8-letnia Anżelika, 4-letni Ilja oraz ośmioletni Mykoła i Oleksij (adoptowane dzieci Andrija i Hanny). Jak dziś żyje się tej rodzinie? Różnie. Bo rana wciąż jest zbyt świeża, a ból straty nie minął. Ale nie jest to beznadziejne: wolontariusze i przyjaciele, towarzysze broni Andrija Szyrokowa nie zostawiają wdowy z pięciorgiem dzieci, pomagają, jak mogą. A Hanna, jak może, wyraża im swoją wdzięczność. Przyjaciół Andrij miał wielu: walczył w składzie batalionu Prawego Sektora od 2014 roku. Cały czas na linii ognia: lotnisko w Doniecku – Piski – Butiwka. Podpisał kontrakt i został snajperem 1. batalionu 54. brygady Sił Zbrojnych Ukrainy. Dwukrotnie był ranny, ale po wyleczeniu wracał do towarzyszy broni, z którymi dzielił na pół prawdę i los. I śmierć również — wraz z Szyrokowem w walce zginęło jeszcze siedmiu bohaterów. Dekretem Prezydenta Ukrainy nr 580/2016 z 29 grudnia 2016 roku „za osobistą odwagę, bezinteresowność i wysoki profesjonalizm, wykazane w obronie suwerenności państwowej i integralności terytorialnej Ukrainy, wierność przysiędze wojskowej” został odznaczony Orderem „Za odwagę” III stopnia (pośmiertnie). … „Czerwone — to miłość, a czarne — to żal”… Hanna wraz z dziećmi postanowiła wykonać amulety dla obrońców, przyjaciół Andrija. Być może właśnie w ten sposób chciały uczcić urodziny ojca i męża. Splecione razem czarne i czerwone wstążki, by przypominały o świętych barwach. Poszły do sklepu po wstążki. Słysząc, że zwraca się do niej po ukraińsku, sprzedawczyni odmówiła obsłużenia Hanny, kazała jej „wyjść stąd”, a kiedy Hanna Hryhorywna zapytała: „O co chodzi, czy nie o to, że zwracam się do pani po ukraińsku?”, brutalnie wyciągnęła ją za warkocze ze sklepu, wyrwała jej z ucha kolczyk w kształcie tryzuba i wyzywała ją. Wezwany patrol policji nie sporządził protokołu, nie przesłuchał sprawczyni awantury, a poszkodowanej „oznajmił”, że będzie z nią rozmawiać po rosyjsku, bo „tak wygodniej”.
Ukraińskim policjantom wydało się, że to brutalna kłótnia dwóch kobiet i nie warto jej badać. Mnie tak nie wydaje się, podobnie jak setkom ludzi, których ta sprawa oburzyła i którzy aktywnie dyskutują o niej w mediach społecznościowych. Zatem. Dla mnie osobiście to zamach na podstawowe prawa ukraińskiej obywatelki, który nie bierze się „z niczego”, lecz z konsekwentnej „patriotycznej rusyfikacji”, z konsekwentnego łamania Ustawy Zasadniczej Ukrainy i jej artykułu 10 o języku państwowym. Z haniebnego działania ustawy „Ka-Ka” na Ukrainie. Z wlewania wschodnich obwodów w „jedno państwo”, gdzie dla języka ukraińskiego już nie ma miejsca. Sprzedawczyni w tej historii przypomina mi jedynie bakterię, która trafiła w sprzyjające jej środowisko. Milionowe miasto Dniepr, którego zwierzchnicy konsekwentnie ignorują swój urzędniczy obowiązek rozwijania i tolerowania języka państwowego, powinno się obudzić — tak, jak budzą się ludzie w innych krajach, gdy krzywdzi się najsłabszych. Wyrządzono krzywdę wdowie i sierotom — czy Dniepr zamilknie? Czy zamilkną Ukraińcy kozackiego kraju, wyniszczonego Hołodomorami i represjami za czasów sowieckich? Czy nie obronią żony Hanny Szczasnej i dzieci poległego bohatera Andrija Szyrokowa, milcząco i obojętnie obserwując bezkarność i samowolę, które narastają w naszym społeczeństwie? I co jeszcze musi się stać, aby władza zrozumiała, że społeczeństwo jest chore? Nie wiem, czy tam, na górze, rozpatrują „precedenty językowe”, wśród których są: śmierć Ihora Biłozira we Lwowie, procesy o prawo do obsługi po ukraińsku, pozwy przeciwko ministrom za nieznajomość i niechęć do rozmawiania językiem państwowym, pobici i zabici Ukraińcy na Donbasie za ojczysty język, stały terror wobec ukrainofonów, który stał się codziennością w Odessie, Charkowie, Mikołajowie („mówcie po ludzku”), nieskończone wahania Trybunału Konstytucyjnego wobec drakońskiej ustawy „Ka-Ka”, napisanej na Kremlu… i wielu innych przykładów tego, że oni, przywódcy państwa, nie mają państwowej polityki językowej i że nawet im się opłaca od czasu do czasu drażnić społeczeństwo tematem języka, odwracając uwagę od innych rażących problemów. Wydarzenie w Dnieprze miało miejsce 26 marca, w telewizji naród dowiedział się o nim 27-go. Minęły już trzy dni, a nie ma żadnego oświadczenia — ani w Dnieprze, ani w Kijowie. Czy znów zrzucą to na „radykałów” i „nacjonalistów”? Wydaje się, że władza nawet samo słowo „Ukrainiec” traktuje jako synonim dwóch poprzednich. Na co więc czekamy, bracia Ukraińcy? Dopóki zaczną nam wyrywać języki, które nie męczą się powtarzać, że żyjemy w państwie unitarnym, że jesteśmy autochtonami, że nas jest 78 procent, że chcemy pokoju i spokoju, że nie tylko w miejscach publicznych — w szkołach, szpitalach, sklepach, lecz także w instytucjach państwowych (i niepaństwowych również) można natknąć się na człowieka gotowego cię bić za to, że jesteś Ukrainką i żyjesz na Ukrainie, a ukraiński jest dla ciebie naturalny jak powietrze? Czy może wkrótce zaczniemy przepraszać za to, że jesteśmy Ukraińcami?! Sprawa z wdową po poległym bohaterze (nawiasem mówiąc, jego pseudonim to „Simjanin”) powinna wyprowadzić na ulice marsz językowy milionów. Bo teraz, w czasie rosyjskiej napaści na Ukrainę, utrata języka państwowego znaczy więcej niż zaanektowane terytorium. To wojna przeciwko samej naturze, ziemi, ludzkiej samoidentyfikacji. To niewola duszy. Ale… Jak napisał mi jeden z moich znajomych z Facebooka, Wołodymyr Worona: „O czym my mówimy, mówimy, mówimy?.. Na stronie Rady Najwyższej wisi petycja o ochronę języka ukraińskiego na Ukrainie, która na trzydzieści dni przed końcem terminu nie zebrała nawet 10 tysięcy głosów zamiast 25 tysięcy potrzebnych! Każdy, kto to czyta i martwi się o ojczysty język, niech zrobi to, co od niego zależy — podpisze petycję. Zabierze wam, panowie, najwyżej kwadrans. A to wszystko słowa, słowa…” Dziękuję wszystkim, którzy wsparli Hannę Hryhorywnę Szczasną i jej dzieci. Spójrzcie na to zdjęcie: są jeszcze wszyscy razem. Z nimi ich mama... Andrij Szyrokow jeszcze nie zginął za Ukrainę, za język ukraiński, którym mówił do swojej żony, córek i synów. I rzeczywiście żyje, jeśli my jesteśmy Ukraińcami.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
