Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

„Najazd” na Kanadyjsko-Ukraińskie Centrum Biblioteczne

Слово Просвіти, №13 за 2017 рік

Petro ANTONENKO, Czernihów Zdjęcie autora. Tamtym razem pani Maria przybyła do naszego miasta w imieniu Towarzystwa Przyjaciół Kanady jeszcze z jednym aktywistą tej organizacji, pisarzem Stepanem Horłaczem. Goście zawitali do redakcji gazety „Siwerszczyna”, wydania obwodowej „Proświty”. W tamtym czasie byłem już od kilku lat redaktorem gazety. Goście poinformowali, że ukraińska diaspora Kanady rozpoczęła ciekawy projekt: tworzenie na Ukrainie Kanadyjsko-Ukraińskich Centrów Bibliotecznych. I jednym z pierwszych miast wybranych na takie centrum był Czernihów. Poparłem ten pomysł. Skontaktowałem się z Centralną Biblioteką Miejską im. Kociubynskiego, przekazałem obowiązkowy warunek gości: takie centrum musi funkcjonować jako oddzielna placówka. Dyrekcja chętnie poparła zamysł. Centrum postanowiono umieścić w filii nr 4 miejskiej sieci, w gęsto zaludnionej dzielnicy miasta, niedaleko obu naszych uniwersytetów. 24 września 1999 roku Kanadyjsko-Ukraińskie Centrum Biblioteczne uroczyście otwarto z udziałem przedstawicieli Ambasady Kanady na Ukrainie, władz miejskich i Marii Fischer-Słyż. Centrum mieściło się w dużej czytelni biblioteki: setki bezcennych książek — dar Ukraińców z Kanady. Była to literatura piękna, historia, filozofia. Wiele wydawnictw diaspory, które w czasach radzieckich nie mogły być opublikowane na Ukrainie, książki zakazanych autorów — represjonowanych pisarzy, politycznych emigrantów, takich jak Iwan Bahriany, Ołeksandr Ołeś, Ołena Teliha, Jewhen Małaniuk i inni wybitni pisarze. Jest tu także słynna Encyklopedia Britannica w oryginale — tego wielotomowego wydania nie ma nawet w centralnej bibliotece obwodowej. Albo wielotomowy encyklopedyczny słownik w języku angielskim, wydanie — Nowy Jork, 1959—1960 lata, encyklopedie i słowniki w języku ukraińskim, wielotomowy „Litopys UPA” i inne. Z księgozbioru centrum stale korzystali uczniowie, studenci, wykładowcy, wszyscy chętni, przeprowadzano różne wydarzenia dla czytelników. Księgozbiór był uzupełniany darami Ukraińców z diaspory. Na przykład bardzo znaczącym darem była domowa biblioteka Pawła Pryshyby, znanego działacza diaspory, którą po jego śmierci rodzina podarowała centrum. Kilka lat temu biblioteka miejska w ramach programu „Bibliomist” otrzymała pracownię komputerową. Również umieszczono ją tutaj, w centrum. Centrum spokojnie działało przez 17 lat. Ale ten niemały dwupiętrowy budynek biblioteka dzieli ze szkołą sztuk pięknych. Wydawałoby się, że pokojowo mogą współistnieć książka, muzyka, malarstwo. Jednak w ostatnich latach odbywał się jakiś „najazd” właśnie na bibliotekę, żeby ją przycisnąć i „uszczuplić”. Mówiono, że trzeba rozszerzać szkołę sztuk pięknych. W gabinetach władzy bibliotekę uważano za coś drugorzędnego. W ciągu kilku lat ponad pół tuzina pomieszczeń bibliotecznych w tym budynku przeszło do szkoły sztuk pięknych, w tym dwie czytelnie. A tej zimy Kanadyjsko-Ukraińskie Centrum Biblioteczne wygnano z pomieszczenia i „upchnięto” w bocznym, słabo oświetlonym pokoju. Tutaj nie było już miejsca dla pracowni komputerowej, trzeba było ją „rozproszyć” po bibliotekach miasta. Urzędnicy chcieliby jeszcze „ścisnąć” bibliotekę dla dorosłych. Chociaż już nie ma gdzie: pozostał pokój-wypożyczalnia i niewielka czytelnia. Dzieje się to przy tym, że przy bibliotece działają liczne kółka, kluby zainteresowań. Te placówki od dawna już nie są tylko miejscem wymiany książek, ale także centrami duchowości i kultury. Jednak pewien urzędnik władz miejskich nagadał się, że biblioteki, rzekomo, „trzeba pod buldożer”, bo ludzie mało czytają. Kanadyjsko-Ukraińskie Centrum Biblioteczne działa pomimo „najazdów”. Jest tu nowy kierownik — młody utalentowany pisarz Iwan Baran. Nieprzypadkowo, bo z takiej rodziny: tata — ksiądz, ojciec Myron, mama — proświcianka, filolog, docent instytutu, przewodnicząca obwodowej organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Hanna Arsenycz-Baran. Iwan ukończył uniwersytet, skupia wokół centrum czytelników, młodzież. Stworzył tutaj klub literacki, gdzie wygłasza wykłady. Mimo ciasnoty, cały księgozbiór został zachowany. Biblioteka miejska uzupełnia go nowymi wydaniami, jest prenumerata czasopism. Nawiasem mówiąc, centrum, choć przy bibliotece-filii, jest całkowicie samodzielnym oddziałem Centralnej Biblioteki Miejskiej. Książki darują tutaj także czytelnicy. * * * Kanadyjskie Towarzystwo Przyjaciół Ukrainy otworzyło wtedy takie centra w Donbasie i na Krymie, ogółem na południu i wschodzie kraju: w Doniecku, Ługańsku, Mariupolu, Sewastopolu, Symferopolu, Charkowie, Odessie, Dnieprze. Nawiasem mówiąc, w Ługańsku takie centrum biblioteczne było pod opieką obwodowej „Proświty”, jej przewodniczącego, znanego proświcianina Wołodymyra Semystiahy. W Ługańsku, w Donbasie i na Krymie centra okupowali separatyści i ich rosyjscy panowie. W innych miastach, mamy nadzieję, że działają normalnie. Czy może jeszcze gdzie indziej są urzędnicy od kultury, którzy woleliby puścić książkę „pod buldożer”? Kanadyjsko-Ukraińskie Centrum Biblioteczne w Czernihowie — jedno z pierwszych takich centrów na Ukrainie, otwartych przez ukraińską diasporę Kanady. Pod koniec lat 90. do Czernihowa z Toronto po raz kolejny przyjechała doktor medycyny Maria Fischer-Słyż, znana działaczka ukraińskiej diaspory Kanady. Jako członkini Ligi Ukraińskich Mecenasów, bardzo pomagała ukraińskiej niezależnej prasie, naszym naukowcom, w szczególności w prowadzeniu badań archeologicznych hetmańskiej stolicy Baturyna. Co roku pani Maria bywała na Ukrainie, w szczególności jako delegatka Światowych Forum Ukraińców, przy pierwszej okazji przyjeżdżała i do Czernihowa.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn