Strona · s. 2strona oryginału ↗
Na tle 100-lecia: oświata, nauka i ustawa o języku
Слово Просвіти, №13 за 2017 рік
Mykoła CYMBALIUK Niedawno ukraińska opinia publiczna niemrawo uczciła doprawdy znaczące wydarzenie w historii narodu ukraińskiego — 100-lecie Rewolucji Ukraińskiej 1917 roku. I słowa Prezydenta przed kamerą o tym, że musimy się uczyć i wyciągać wnioski z własnej historii, utonęły, zatarły się, ucichły wśród zgwałconego ukraiństwa. W takiej pesymistycznej ocenie obchodów chwalebnego jubileuszu nie ma, uwierzcie, ani krzty maksymalizmu. Jest jasne uświadomienie tego, co dzieje się obecnie z Ukrainą. O tym po raz kolejny jednoznacznie i z troską mówiono na kolejnej sesji Rady Głównej Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, która odbyła się 25 marca. Wśród szeregu kwestii, które były w porządku obrad, głównym problemem jest bezpieczeństwo humanitarne Ukrainy. Mówił o tym, otwierając sesję, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Pawło MOWCZAN. Jeśli podsumować wszystkie działania prośwician, które miały na celu choćby cząstkowe rozwiązanie tego pierwszorzędnego i naglącego problemu w państwie: wystąpienia w Parlamencie, apele do Prezydenta i Rządu, liczne listy, oświadczenia, akcje protestacyjne, okrągłe stoły, konferencje prasowe, wreszcie wydarzenia rewolucyjne (nie stuletniej!) sprzed trzech lat, — to powstanie wrażenie, że nasza władza w centrum i na miejscach rzeczywiście nie przyswaja lekcji przeszłości. Częściowo przyczyny tego smutnego i skrajnie niebezpiecznego dla Ukraińców fenomenu rozumie się, wspominając słowa Johna Gardnera, rektora uniwersytetu kalifornijskiego, który swego czasu zajmował się reformą edukacji. Dotyczyły one społeczeństwa amerykańskiego, chociaż w pełni odnoszą się też do ukraińskich realiów. Powiedział on: nie powinniśmy wpuścić do amerykańskiego społeczeństwa przeciętności, która jest realnym zagrożeniem dla Ameryki. — Antywartości i ich nosiciele — przeciętność, — powiedział Heorhij FILIPCZUK, — dzisiaj zostali wpuszczeni we wszystkie korytarze naszej najwyższej władzy, nauki, kultury, informacji. I to jest prawdziwe zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Ukrainy. Dlatego, wychodząc z tego, „Proświta” po raz kolejny proponuje prezydentowi, premierowi, Radzie Najwyższej (my, państwowcy, rozumiemy, że władza jest taka, jaka, niestety, jest, ale chcemy uczynić ją lepszą i ukraińską) usłyszeć nas. Po to, aby władza była taka, należy kierować się nie frazą, a czynem, i robić to, co proponuje ukraińska inteligencja, przede wszystkim środowiska naukowe i artystyczne, a w pierwszej kolejności Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta”. W dokumencie, który określa strategię polityki państwowej Ukrainy do 2020 roku, zawarto 62 reformy. W tej strategii zawarto 10 pierwszorzędnych reform, w których nie ma nauki, oświaty. W rezultacie — w zeszłym roku i w tym roku takie kierunki, jak nauka, oświata i kultura, znajdują się na marginesie. Dlatego, po pierwsze, proświcianie proponują uznać oświatę, naukę za najważniejsze priorytety rozwoju państwa. Nowa ukraińska szkoła ma kształtować się na trzech filarach: jakościowe nauczanie, jakościowe narzędzia i jakościowe środowisko społeczne. W tym celu, przeprowadzając tak zwaną reformę decentralizacji, trzeba dla finansowania oświaty choć trochę zbliżyć się do polskiego standardu, gdzie 80 % wydatków wszystkich lokalnych wspólnot skierowano na politykę oświatową. Oni rozumieją, że taka ich polityka oświatowa — to jedyna i najważniejsza reforma Polski, która doprowadzi kraj do sukcesów we wszystkich bez wyjątku dziedzinach. Po drugie, odnośnie nie mniej potężnego czynnika naszej przyszłości — nauki. Mamy nową, poprawioną Ustawę „O nauce i działalności naukowo-technicznej”. A dalej — sytuacja absurdu. Rozumiemy: kraj jest w stanie wojny z Rosją. To „zjada” lwią część łatanego-przełatanego budżetu państwa. Ale nasz rząd stoczył się (razem z parlamentem) do niesłychanego i dotąd niebywałego — w tym roku rodzima nauka otrzymała finansowanie w wysokości 0,16 % (!) PKB. Zrozumiałe, że w Europie takich wskaźników nie ma, tam wynosi on nie mniej niż 3 % PKB. Nawet Izrael, kraj, który znajduje się w stanie wojny, nigdy nie schodził poniżej 4 %! To po raz kolejny świadczy o tym, że ukraińską naukę, jak i oświatę, wyrzucono na pobocze światowego rozwoju. Przy takim kierownictwie nasze państwo automatycznie staje się nie tylko niekonkurencyjne, my w ogóle znajdujemy się na granicy utraty zdolności do samoorganizacji. Jeśli władczy „mężowie” nie są zdolni wyciągnąć wniosków z ukraińskiej historii sprzed 100 lat, to powinni zapoznać się z historią sukcesu Singapuru, Chin, Japonii. Wszyscy pragniemy do Europy, ale bez żadnego cywilizowanego wskaźnika, z samymi populistycznymi frazami i deklaracjami nie zobaczymy członkostwa we Wspólnocie jak własnych uszu. Czy państwo ma środki na oświatę, naukę? Pobieżna analiza (nawet nie biorąc pod uwagę miliardowych przepływów do rajów podatkowych, strat od schematów korupcyjnych) świadczy, że ma. Na przykład dzisiaj, kiedy trwa wojna, ukraińscy żołnierze nie mają nowoczesnej broni i techniki wojskowej, a tymczasem pięć partii parlamentarnych otrzymało w zeszłym roku z budżetu 391 mln hrywien, w tym, 2017-tym, 442 mln hrywien! Można by dodać milionowe pensje głównych menedżerów Naftohazu, Banku Narodowego, Ukrzaliznyci, sędziów itd. Powstaje wrażenie, że ludzie, którzy obecnie są u władzy, nie odczuwają narastającego napięcia w społeczeństwie i reakcji, która może się rozpocząć. Szczególną uwagę uczestnicy sesji Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” poświęcili polityce językowej jako podstawie bezpieczeństwa humanitarnego. Wydarzeń, które toczą się wokół uchylenia antyukraińskiej ustawy Ki-Ki, polityki językowej w średnim i wyższym szkolnictwie, przyjęcia ustawy „O ukraińskim języku państwowym” zdrowy rozsądek nie jest w stanie ogarnąć. Proświcianie po raz kolejny żądają od władzy przekroczenia Rubikonu: szanowania Konstytucji Ukrainy i jej 10 artykułu, niezwłocznego uchylenia ukraińskiej wojnie, udział w ruchu wolontariackim, praca informacyjno-oświatowa na froncie i w strefie przyfrontowej — to jest to, czym żyła i obecnie żyje „Proświta”. Czołowe miejsce w działalności Towarzystwa zawsze zajmował wydawniczo-oświatowy kierunek pracy. Tylko w ostatnich latach „Proświta” wydała w milionowym nakładzie Biblię Ukraińców — „Kobziarza” Tarasa Szewczenki, uformowała kalendarz narodowy, stworzyła wielką bazę słownikową języka ukraińskiego, nakręciła i wyprodukowała 86 z zaplanowanych 365 filmów „Logos” (po filmie na każdy dzień) o historii Ukrainy, opracowała i wyprodukowała serię programów edukacyjno-gier „Kolekcja dziecięca” dla dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym szkolnym itd. Dla godnego uczczenia 150-letniego jubileuszu matki-„Proświty” — najstarszej na Ukrainie, najbardziej masowej i najbardziej autorytatywnej organizacji społecznej, potęż-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
