Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

W Reszetyliwce zostanie wzniesiony pomnik Jurija Horlis-Horskiego

Слово Просвіти, №13 за 2018 рік

Ołeh OŁEKSIUK, przewodniczący Chersońskiego Oddziału Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Mimo szalonego oporu instytucji władzy, nadal rozwijamy działalność oddziałów towarzystwa „Proświta”. Aktyw Chersońskiego Oddziału Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki w ciągu lutego 2018 roku przeprowadził następujące działania. W każdy wtorek bierzemy udział w programie tematycznym „Ukraińskie słowo” na falach radia obwodowego „Tawrija FM”. Członkowie Proświty Wasyl Zahorodniuk, Iwan Nemczenko i Ołeh Ołeksiuk wzięli udział w nagraniu programów edukacyjnych na kanałach obwodowych „WTV plus” oraz „Skifija”. W przepełnionej sali oddziału krajoznawczego Chersońskiej Obwodowej Naukowej Biblioteki Uniwersalnej im. Olesia Honczara członkowie Proświty z Chersońszczyzny wspólnie z bibliotekarzami słynnej książnicy uczcili stulecie urodzin znanego ukraińskiego pisarza, pedagoga, naukowca, działacza oświatowego Jara Sławutycza — rodaka, który przez długi okres swojego życia był zmuszony żyć na emigracji. Przebywając w Niemczech, USA czy Kanadzie, Jar Sławutycz (Hryhorij Mychajłowycz Żuczenko) przez całe swoje świadome życie pracował na rzecz rozwoju ukraińskiego słowa wśród rodaków na świecie. Autor anglojęzycznych podręczników do języka ukraińskiego, szkiców literaturoznawczych, redaktor i wydawca almanachu literacko-artystycznego „Piwniczne Siajewo” (Edmonton), profesor Uniwersytetu Alberty, Jar Sławutycz wykładał język ukraiński i propagował ukraińskie słowo. Urodził się 11 stycznia 1918 roku w. Na Połtawszczyźnie dla upamiętnienia postaci działacza Ukraińskiej Rewolucji 1917—21 lat poczyniono kilka ważnych kroków. Z propozycji zastępcy przewodniczącego rady obwodowej Anatolija Chanka ustanowiono coroczną nagrodę Rady Obwodowej Połtawy za wychowanie patriotyczne jego imienia. Z inicjatywy miejskiej grupy społeczno-naukowej ds. toponimii oraz „Proświty”, w ramach dekomunizacji, zgodnie z rozporządzeniem przewodniczącego Obwodowej Administracji Państwowej Wałerija Hołowka, w centrum obwodowym pojawiła się ulica imienia Jurija Horlis-Horskiego, a na kanale telewizyjnym „Ltawa” w latach 2014—15 wyprodukowano i wyemitowano film dokumentalny z cyklu „Bojownicy o niepodległość. Połtawszczyzna”. W tym roku, w styczniu-lutym, na antenie radia obwodowego „Ltawa” wyemitowano trzy reportaże radiowe „Oblicza epoki: Jurij Horlis-Horski”. Jednocześnie postać ta jest na tyle znacząca, że w pełni zasługuje na wieś Błahodatne w guberni chersońskiej, pozostawał wierny idei narodowej odrodzenia Ukrainy. Autor tomików poetyckich „Spiwaje kołos” (1945 r., 1994 r.), „Homin wikiw” (1946 r.), „Prawdonosci” (1948 r.), „Spraha” (1950 r.), „Oaza” (1960 r.), „Majestat” (1962 r., 1994 r.), „Zawojownyky prerij” (1968 r.), „Mudroszczi mandriw” (1972 r.), „Żywi smołoskypy” (1983 r., 1992 r.) oraz „Szczabli topol” (1992 r.) w każdym swoim zbiorze z miłością i bólem wspominał o ukraińskim stepie. Jego zbiory „Słowo pro Zaporiźku Sicz” (1991 r.) oraz „Sołowećkyj wiazeń” (1992 r.) przypominały nam historyczną przeszłość, o której nie mamy prawa zapominać. Dlatego na konferencji naukowo-praktycznej członkowie Proświty i naukowcy Iwan Nemczenko, Pawło Paraskewycz, Taisija Szczerba, Hałyna Nemczenko i inni w swoich wystąpieniach podkreślali konieczność szerszej propagandy dorobku twórczego sławnego rodaka. Jego prace literaturoznawcze „Moderna ukrajinśka poezija” (1950 r.), „Rozstriłana muza” (1955 r.), „Ukrajinśka literatura w Kanadi” (1992 r.) wydane jako osobne książki i obecnie cieszą się popytem wśród miłośników ukraińskiego słowa artystycznego. Szkice literaturoznawcze Jara Sławutycza „Iwan Franko i Rosija” (1959 r.), „Wełycz Szewczenka” (1961 r.) oraz „Szewczenkowa poetyka” (1964 r.) pomagają również dziś ukraińskiej młodzieży odkrywać dla siebie talenty gigantów ukraińskiego słowa. Wspólnie z pracownikami Chersońskiej Obwodowej Naukowej Uni-. W tym roku władze i patriotyczna społeczność obchodzą 120. rocznicę urodzin Jurija Horlis-Horskiego (prawdziwe imię Jurij Jurijowycz Horodanyn-Lisowśkyj) — naszego rodaka, pochodzącego z rejonu Reszetyliwki, starszyny armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, pisarza, działacza wojskowego i społecznego. przygotowuje się do budowy pomnika. Tak uważają kierownicy Rady Obwodowej w Połtawie oraz towarzystwa „Proświta”. Pomysł poparli uczestnicy okrągłego stołu w Reszetyliwce. Wielu patriotycznych działaczy społecznych wyrażało swoje stanowisko w sprawie budowy pomnika we wsi Demydiwka, gdzie urodził się Jurij Horlis-Horski. „Proświta” jest przekonana, że pomnik powinien stanąć w centrum rejonowym, Reszetyliwce. Jeśli chodzi o rodzinną wieś pisarza, to zainicjowaliśmy nadanie miejscowej szkole jego imienia oraz ustanowienie tablicy pamiątkowej na jej fasadzie” — poinformował Ołeh Pustowhar, pierwszy zastępca przewodniczącego Połtawskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. Poinformował on, że w apelu skierowanym do przewodniczącego rady obwodowej Ołeksandra Biłeńkiego oraz jego zastępcy Anatolija Chanki, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” przytoczyło szereg argumentów. W szczególności w dokumencie zaznaczono: „Jurij Horlis-Horski jest postacią o ogólnoukraińskiej skali, więc stworzenie takiego miejsca pamięci właśnie w centrum rejonowym jest niezwykle ważne zarówno dla obwodu, jak i dla rejonu: właśnie przy tym pomniku najstosowniej jest obchodzić Dzień Niepodległości, Dzień Obrońcy Ukrainy (14 października) oraz inne daty związane z ruchem wyzwoleńczym. Reszetyliwce nadano status miasta. A wieś Demydiwka nie posiada nawet statusu centrum zjednoczonej wspólnoty terytorialnej, więc trudno przewidzieć jej przyszłość w kontekście liczebności mieszkańców, sfery socjalnej itp. Jak wiadomo, reszetyliwski haft „białym na białym” jest jedną z marek kulturowych nie tylko Połtawszczyzny, ale i całej Ukrainy Centralnej. Ustanowienie pomnika właśnie w Reszetyliwce jeszcze bardziej wzmocni status jednego z najpotężniejszych centrów turystycznych Połtawszczyzny, ponieważ wzbogaci go o jeszcze jeden obiekt turystyczny”. W ostatnich dniach na adres Połtawskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” wpłynęła oficjalna odpowiedź od Rady Obwodowej w Połtawie. List podpisał zastępca przewodniczącego Anatolij Chanko. „Pomysł ustanowienia pomnika Jurija Horlisa-Horskiego w mieście Reszetyliwka został już częściowo opracowany. Szukamy możliwości i sposobów realizacji tego zamysłu” — zaznaczono w dokumencie. Press-center Połtawskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. Wraz z Biblioteką Uniwersalną imienia Olesia Honczara, Chersońskim Obwodowym Muzeum Krajoznawczym, Państwowym Archiwum w obwodzie chersońskim oraz naukowcami Chersońskiego Uniwersytetu Państwowego proświcianie zorganizowali i przeprowadzili wielką konferencję naukową z okazji 150. rocznicy urodzin wybitnego ukraińskiego pisarza, założyciela towarzystwa „Ukraińska chata” oraz Towarzystwa „Proświta” na Chersońszczyźnie, fundatora Ukraińskiej Autokefalicznej Cerkwi stepowego kraju, znanego działacza społecznego i politycznego Mykoły Fedorowycza Czerniawskiego. Naukowe badania filologiczne Natalii Czuchoncewej, Iwana Nemczenki, Hałyny Nemczenko zachwyciły obecnych różnorodnością talentu pisarskiego Mykoły Czerniawskiego. Pisarz, który urodził się w roku powstania Towarzystwa „Proświta”, przez całe swoje świadome życie walczył o utrwalenie języka ukraińskiego na terenach sobornej Ukrainy. Jego talent inspirował wielu rodaków do wstępowania w szeregi obrońców Ukraińskiej Republiki Ludowej. Jego praca pedagogiczna, jego publicystyka wciąż czekają na swoich badaczy. Z pewnością także dorobek literacki Mykoły Czerniawskiego skłania do bycia uważnym wobec literackich i językoznawczych odkryć pisarza, który dał impuls rozwojowi procesu literackiego Ukrainy Południowej. To do niego pisali z prośbą o udostępnienie własnych utworów do tego czy innego almanachu Iwan Franko, Serhij Jefremow, Mychajło Kociubynski i inni. To on zapoczątkował i wprowadził w życie almanach dla młodych literatów „Pierwsza jaskółka” oraz almanach literacki „Z nurtu życia”. To jego dziesięciotomowe wydanie, opublikowane w charkowskim wydawnictwie spółdzielczym „Ruch” w latach 1927—1931, i obecnie jest złotym skarbem literatury ukraińskiej. Długie namowy urzędników obwodowych, konsekwentna praca z korpusem deputowanych przyniosły swoje owoce — Rada Obwodowa w Chersoniu przeznaczyła środki na druk tomu wybranych utworów prozatorskich Mykoły Czerniawskiego w serii wydawniczej „Skarby literackie Chersońszczyzny”. Mamy nadzieję, że w czerwcu, jubileuszowym dla Mykoły Czerniawskiego i Towarzystwa „Proświta” roku, zaprezentujemy długo oczekiwane wydanie. Pisarz, represjonowany przez reżim bolszewicki w 1938 roku, zasługuje na to, by jego utwory z nową, odrodzoną siłą inspirowały ukraińską młodzież do walki o prawdę historyczną, o ojczysty język ukraiński. A w Chersońskiej Centralnej Bibliotece Miejskiej imienia Łesi Ukrainki odbyła się prezentacja powieści ukraińskiego pisarza-proświcianina Mykoły Kaljaki „Wykluczeni”. Wierzę, że konferencje naukowe, liczne wystąpienia wśród młodzieży szkolnej i studenckiej Chersońszczyzny, wydawnictwa książkowe Towarzystwa „Proświta” przyczynią się do odrodzenia pamięci historycznej wśród mieszkańców śniadej Tawrii. Bądźmy razem w walce o utrwalenie języka ukraińskiego, o utrwalenie prawdziwie ukraińskiej państwowości!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn