Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Kateryna MOTRYCZ Fragment powieści „Trzystuletnia Golgota. Fawor”

Слово Просвіти, №13 за 2018 рік

29 marca o 17:00 Narodowe Muzeum Literatury wspólnie z wydawnictwem „Jarosławiw Wał” zapraszają na prezentację powieści sensacyjnej Kateryny Motrycz „Trzystuletnia Golgota. Fawor”. To książka o Ukrainie dzisiejszej, dawnej i bardzo, bardzo odległej. O Ukrainie, która mimo swoich świeżych i zadawnionych ran nie jest w stanie pokonać swojej niemocy, swojej Golgoty. Ukrainie, która znalazła się w epicentrum bitwy dwóch cywilizacji — europejskiej oraz azjatycko-ordyńskiej (moskiewskiej). To bitwa dwóch światów — świata światła i świata ciemności o losy Europy i całej ludzkości. Czy zwycięży w niej światło? Czy wytrwa Ukraina? Odpowiedzi szukajcie w powieści Kateryny Motrycz, gdyż jej akcja trwa od czasów książęcych i sięga aż 2077 roku. Do udziału zaproszeni są: Pawło Mowczan, Lubow Hołota, Emma Babczuk, Serhij Cuszko, Hanna Czmil, Mykoła Bernyk, Pawło Szczyrycia. Partnerzy medialni wydania: Ukraińskie Radio oraz gazeta „Literaturna Ukrajina”. Prowadzący: Mychajło Słaboszpycki. Adres: ul. Chmielnickiego 11 (metro „Teatralna”). Wstęp: wolny i mile widziany! Majdan wstrząsnął się i po raz kolejny poczuł szalony ból. Klio zastygła niedaleko tych niezgłębionych i nieogarnionych w swoich uczuciach oraz odczuciach Ukraińców. Klęczeli, płakali i wykrzykiwali: „Bohaterom chwała!”, „Bohaterowie nie umierają!”, „Bohaterowie nie umierają!”. Trumny płynęły ponad pochylonymi w żałobie głowami i znów raniło to dawne Kozie Błoto „Płynie kaczka po Tysinie”. Bo to miejsce, wiedziała Klio, to żywa arteria, którą płynie krew całej historii tego narodu, którą znała co do dnia i godziny. Oto już tysiące lat bada ten zdumiewający naród, a pojąć głębię i wir jego myśli, uczuć, żywioł jego czynów wciąż nie może. Nie mogła, kiedy chodziła obok mściwej księżnej Olgi i słuchała, jak ta przygotowuje nie jedną, a trzy kary dla Drewlan za swojego nienasyconego męża Igora i jeszcze nienasyceńszą jego liczną drużynę, która zmusiła go do wyciśnięcia z Drewlan ostatków. Nie mogła pojąć tego narodu, który odprawiał tryznę za okrutnymi książętami, a oto tutaj, właśnie tak, klęczał i opłakiwał ich, opłakiwał śmierd, oracz, bednarz, kowal, garbarz, kołodziej, rymarz, pszczelarz, garncarz. I płaczki zawodziły głosem tych urwisk i falami Poczajny, mewimi krzykami, ptasimi kluczami. A ona to chłonęła, chłonęła i nie mogła odgadnąć tajemnicy tych ludzi, tak wielkich w swoich uczuciach, w swoich poszukiwaniach wolności, za którą łatwo oddają życie i jeszcze łatwiej ją tracą w kłótniach, bratobójstwie. Nie mogła nijak pojąć tego narodu, kiedy niemądrzy ulubieńcy ludu, podpalacze, podpalali Ukrainę z czterech stron... Jeszcze bardziej dziwiła się u świtu nowego stulecia, kiedy nowi bojownicy, którzy tak kochali wolność i Ukrainę, wiosłowali w jednej łodzi, ale wiosłowali w różne strony. O, jakże się cieszyła w grudniu 1991 roku, kiedy Boże siły wtrąciły się i włożyły w nieoświecone głowy myśl o niepodległym państwie. A tych, którzy go nie chcieli, były tysiące, lecz Niebo rozjaśniło ich blaskiem i łaską. I oto ją ukradziono w biały dzień niezdarnym, niemrawym i zdradzieckim „książętom-hetmanom”. Z suwerennego państwa została tylko nazwa, bo obróciło się ono nagle w feudalne. I oto ten naród znów wywalcza je, ale niewspółmiernie wielką i tragiczną ceną. Ceną życia swoich najlepszych synów. Oto tutaj znów opłakuje ich, na tym samym Majdanie, gdzie pisze się nowa kronika, przez nią samą, nieśmiertelną Klio. I ten naród, który klęczy, płacze i modli się, jest bardzo podobny do dawnego kijowskiego ludu. Chyba tylko strojem się różni. Strój tamtego przypominał poszarzały na wiosnę śnieg — z lnu i konopi, a ten kwitł różnymi kolorami. Ona wszystko pamięta, nawet rzucone frazy, czy to przez śmierda, czy księcia, czy hetmana, czy prostego kozaka, czy strzelca siczowego, czy banderowca. Każda jest w jej pamięci. Jest nierozłączna z tym narodem, który ponad wszystko pragnie innego Losu. A ona to pojawi się, zwabi go, to rzuci na rozdrożu i znów ucieka, oparzywszy go swoim skrzydłem jak włócznią. Sama na niebie na tęczy kołysze się jak nierozumne dziecko, a on na ziemi, zakrwawiony tą jej włócznią. Maksym niósł trumnę, w której leżał jego towarzysz broni Ihor. Ich tam, w Czumakach, dzieliło jakichś pięćdziesiąt metrów, kiedy strzelił do nich jego brat… a potem kosili ich jak młodą otawę. Widział tylko, jak upadł Ihor i Tolik Kolada, innych już nie widział, tylko słyszał, jak głucho padały ich ciała. Kula przeszyła mu ramię i wbiła się w głowę wyższego o głowę od niego swobodowca Jewhena. Słyszał, jak ktoś nad uchem krzyknął „padaj!”, ale on i tak upadł, bo potknął się o czyjeś ciało. — Wybacz, Ihorze, wybacz, Toliku, wybacz, Żeniu — powiedział cicho. Znalazł ich pośród tej nekropolii. Razem ze stryjem Stepanem, Dmytrem i Mychajłem wywozili martwych chłopców i ostrożnie kładli na ciężarówki. Iłowajsk — ognisty miecz, który wbił się w każdą komórkę ciała i wypala tam wyrwy. Oto wpił się w płuca, krtań, przebił serce. I te wyrwy nigdy się nie zagoją, ile by nie żył, całe życie będzie je pamiętał i miał nadzieję, że znów się spotkają, ci, którzy padli na Majdanie i w Czumakach, że się spotkają. Tam — oni są młodzi, a on, jeśli dopisze szczęście, przyjdzie do nich stary i przyniesie swój ból i żałobę, i będą tam wypisane ich imiona, ich krótkie, jak błysk wczesnych promieni słońca, życia. Płynęli w tych trumnach przy dźwiękach pieśni, którą też napisał nieukojony ukraiński ból. Maksym z jakiegoś powodu przypomniał sobie tę noc, kiedy jego los przywiódł go z donieckich stepów pod dom, w którym świecił kaganiec, a głos starej kobiety zdawał się dożynać resztki jego sił. Czuł ciężar trumny na swoim ramieniu, które zabliźniło się, śmierć tylko drasnęła go i wybrała nie jego. I z jakiegoś powodu znów i znów słyszał głos starej kobiety, podobny do mewiego krzyku, a on przycisnął się policzkiem do szyby i słuchał tego śpiewu: Oj, woły moje siwe, czemu wody nie pijecie? Tylko mnie młodemu żalu przysparzacie. Oj, woły moje płowe, idźcie w wozie cicho, Bo już mnie młodego napada licho. Siostra i matka Ihora traciły przytomność. Podawano im leki, a Maksym znów słyszał starcze zawodzenie. Myślał z rozpaczą, że te dawne pieśni mają stulecia, a one w te dni stają się współczesne, jakby przebierały się z płóciennych strojów w dzisiejsze. — Kiedy, bracie, z wojska będziesz? — Weź, siostro, piasku garść, Posiej go na kamieniu, Jak piaseczek ten wzejdzie, Wtedy brat twój z wojska przyjdzie. „Wybacz, siostro” — mówił Maksym ledwo słyszalnie do siostry Ihora. Byli z bratem nierozłączni. Ona młodsza od niego o trzy lata, dzwoniła kilka

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn