Strona · s. 3strona oryginału ↗
Nowi z grupy Ohijenki
Слово Просвіти, №13 за 2018 рік
Pan Czornowił po prostu ładował wszystkich swoją energią. Oczekiwanie na Szefa, jak nazywaliśmy naszego redaktora naczelnego, było oczekiwaniem święta. Wbiegał po schodach na drugie piętro („Szef biegnie!”), szybko poruszał się po korytarzu redakcyjnym, ciężka teczka w ręku, beret trochę przekrzywiony, rozpięty zielonkawy płaszcz powiewa za nim jak żagiel. Po drodze każdego przywita, wypyta. Wpadł, przysiadł w naszym z Hryhorijem Pawłowyczem (zast. red. nacz. Hryhorij Krymczuk, — Red.) pokoiku: „Pani Oleno, da pani herbaty?”. A dziewczyny już niosą: pączka, domowe ciasteczka, choćby cukierek, a on grzeje się w naszych spojrzeniach i samemu oczy mu się śmieją. Na jubileusz, w grudniu 1997 roku, przyjechał do redakcji… Ktoś żartem ogłosił: „My byśmy pana Wiaczesława chcieli uhonorować laurowym, diamentowym, gwiazdowym wieńcem, ale mamy tylko taki!” — i wyciągnęli wielki wieniec obwarzanków. Szef, nie wahając się, przy aplauzie podstawił szyję do „ukoronowania”… Był bardzo odpowiedzialny i to samo w sobie dotyczyło nas. Ja, powiedzmy, miałam być w jego gabinecie frakcyjnym o wpół do ósmej, a nawet o siódmej. Kolumnę redaktora naczelnego nierzadko podyktował przez telefon, wprost podczas wydarzenia. Czornowił nie „wyszedł z ludu”, on pozostawał jego cząstką, czując się w tej postaci naturalnie i swobodnie. „Mastytych polityków” wyraźnie drażniła ta ludowa miłość, która niczym ogromna fala toczyła się za nim. Jeszcze wspomnienie: 18 lipca 1995 roku, plac Sofijski. Deszcz i wiatr. Pogrzeb Patriarchy Wołodymyra. Przyjechał Wasyl Fedorowycz, kierowca starej ruchowskiej „Wołgi”: „Pan Wiaczesław kazał znaleźć mu jakieś buty, bo te są całkiem mokre”. — „Przecież on się przeziębi!” — „Ja mu też mówiłem, a tam ludzi zaczęli bić, on pobiegł bronić!”. To był „Czarny wtorek” — pierwsze w czasach Niepodległości masowe bicie ludu przez milicję. Zasłaniał ludzi sobą. Swoje buty i skarpetki przekazał jeden z kolegów. Z inicjatywy Szefa wydaliśmy „Białą księgę czarnego wtorku” — unikalny zbiór wspomnień naocznych świadków i ofiar tej masakry, która stała się pierwszą próbą takiego „dialogu” władzy z ludem. Jeszcze kiedyś, już niedługo przed… Była jakaś zawierucha złości wokół niego: „mastyci politycy” nie tylko wykonywali zadanie usunięcia — oni pili jego krew jak dzikusy, którzy mają nadzieję w ten sposób przemienić się w bohaterów. A on ganiał po Ukrainie, ratując Ruch (czytaj — Ukrainę). „Pan musi wziąć ochronę”. Z uśmiechem, tak lekko: „Nie ośmielą się!”… Do Kirowohradu, w tę ostatnią podróż, mieliśmy jechać razem. Wracałam z wyjazdu do Ługańska, ze zjazdu Krajowego Ruchu, gdzie zapadła decyzja o poparciu W. M. Czornowiła. Wracałam całkiem chora. Zadzwonił, usłyszał, że źle się czuję: „Pani Oleno, niech pani jedzie do domu, leczy się! Wszystko, potem porozmawiamy, teraz będzie NATO, ja występuję!”. Do dziś nie opuszcza mnie naiwna myśl: gdybym wtedy pojechała, może inaczej byśmy się usadzili w samochodzie, może doznałby obrażeń, ale byłby żywy… Ale gdzie tam, oni nie daliby mu przeżyć… W wystąpieniu na Zjeździe Założycielskim Ruchu Czornowił jasno zwerbalizował swoją wizję Ukrainy: niepodległe demokratyczne państwo. Ci, którzy jeszcze dyskutowali na temat „ZSRR — federacja czy konfederacja?” byli zdumieni jego „radykalizmem”. Niektórzy „radykalni państwowcy” zaraz wzięli się do ganienia za „demokratyzm”. Ale Czornowił nie zmienił swojej wizji Ukrainy jako nowoczesnego, odnoszącego sukcesy państwa europejskiego. Był przekonany, że Ukraina może powstać tylko na zasadach demokracji, w przeciwnym razie czekają nas „zaułki” (jego własne słówko) cywilizacji. Rozumiał też, że dla zbudowania takiego państwa konieczne jest, ale za mało, zburzenie fundamentów totalitaryzmu — potrzebne są głębokie, wszechstronne reformy. (W tamtym czasie to pojęcie nie zostało jeszcze zdyskredytowane przez tych, którzy ukryli się za nim, tworząc swoje odrażające czyny). Zatem spośród różnych wariantów hasła partyjnego przewodniczący Ruchu wybrał właśnie to: „Państwowość, demokracja, reformy!”. Jednocześnie Wiaczesław Maksymowycz był przekonany, że fundamentem państwa ukraińskiego muszą być ukraińskie wartości światopoglądowe. Walczył o ukraińską Ukrainę. Taką Ukrainę budował i takiej Ukrainie oddał siebie. Czornowił nigdy nie ganił Ukrainy i nie pozwalał tego robić nikomu. Nie wyobrażam sobie, żeby pan Wiaczesław powiedział o niej: „Ten kraj” — wyrażenie popularne wśród dzisiejszych „państwowców”. Był moralnym autorytetem narodu, tym lustrem, w które chcąc nie chcąc musieli patrzeć wszyscy: społeczeństwo, władza, każdy człowiek. Potwór, widząc swoje odbicie, rozbił znienawidzone lustro. Od tamtej pory potworowi nikt nie przeszkadza czuć się przystojniakiem. Czy otrząśnie się kiedyś Ukraina z tej straty? Niedawno pewien człowiek powiedział: „Po śmierci Czornowiła życie poszło w inną stronę”. Czasami wydaje mi się, że ono po prostu się zatrzymało… W przeddzień dnia pamięci Wielkiego Ukraińca, już po raz dwudziesty trzeci, wyznaczamy nowych laureatów nagrody im. Iwana Ohijenki. Tradycyjnie komitet obraduje w Żytomierzu, w muzeum-pokoju Kolegium Kultury i Sztuki im. I. Ohijenki (patrz na zdjęciu). A dyplomy i medale laureatom wręczą wkrótce w Brusiłowie — na jego małej Ojczyźnie. Wymieniamy tegorocznych dostojników. W dziedzinie literatury: Diaczyszyn Bohdan (Lwów) — za serię książek-esejów o tematyce ukrainoznawczej; Maryszczenko Jarosław (Żytomierz) — za książki dokumentalno-artystyczne o wojnie rosyjsko-ukraińskiej XXI w. „Front wschodni” oraz „Ukraina w wojnie”. W dziedzinie nauki: Derewiński Wasyl (Kijów) — za monografię „Wiaczesław Czornowił: duch, który ciało rwie do boju”; Machorin Hennadij (Żytomierz) — za rozprawę „Ukraińska rewolucja 1917—1922 lat i jej przebieg na Żytomierszczyźnie”. W dziedzinie edukacji: Soroka Mychajło, Soroka Ołeksyj (Kijów) — za książkę szkiców „Święty Atos i Ukraina”. W dziedzinie sztuki: Wojtenko Wałentyn (Żytomierz) — za serię płócien monumentalno-dekoracyjnych. W dziedzinie działalności społecznej, politycznej i duchowej: Mużuk Łeonid (Kijów) — za serię filmów dokumentalnych o mało znanych stronach ukraińskiej historii. Włas. inf. Profesor Mykoła Tymoszyk ogląda nominowane książki
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
