Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №13 за 2019 рік

16 s. · 32 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 32 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 13 (1013), 28 marca — 3 kwietnia 2019 Ustawa językowa Ukrainy: formalność czy godność narodu?

Zdjęcie Iwana Burdiuka Mykoła CYMBALIUK Dokończenie na str. 3 Takich lub podobnych tematycznie konferencji prasowych, okrągłych stołów dotyczących problemów rozwoju i stosowania języka ukraińskiego jako państwowego w ciągu ostatnich trzech lat zostało przeprowadzonych przez Towarzystwo „Proświta” wraz z Forum Społecznym „Ukraińska Alternatywa” już nie kilkadziesiąt. Społeczeństwo i przedstawiciele środowisk eksperckich stale i regularnie analizują sytuację językową, zgłaszają pewne zastrzeżenia, opracowują i przedstawiają swoje propozycje. Jednak ten fundamentalny problem do dziś w państwie nie został rozwiązany. Głosujcie, my obronimy wasz głos za niepodległą, soborną i wolną Ukrainę! OD PLANU „ZEK” DO PROJEKTU „ZE”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Pomyśleć — i zagłosować

Iwan DZIUBA, literaturoznawca i działacz społeczny, akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy i były minister kultury, Bohater Ukrainy Wygląda na to, że u nas głosowanie stało się nie wolnym, lecz protestacyjnym: Ukraińcy głosują w wyborach nie za, lecz przeciw. To znaczy, jeśli ktoś rzekomo głosuje za kimś, to w rzeczywistości nie głosuje na niego, lecz przeciw komuś lub czemuś. A kto głosuje przeciw komuś, ten głosuje za kimś lub za czymś. To swego rodzaju gra w niepoznaki. Obecnie widzimy, jak przeciw Piotrowi Poroszence zebrały się najrozmaitsze autorytety politycznej dziwacznej postradzieckiej przestrzeni. Jasne: są przeciw, bo chodzi o swoich. Ekrany telewizorów i strony internetowe są pełne szalonej nienawiści i bredni, w brudnych falach których bezradnie toną nieliczne okruchy rzeczowej krytyki. W tych warunkach chce się głosować właśnie na Piotra Poroszenkę. W ramach protestu przeciw nakręcaniu obłędu. No, to, powiedzmy, impuls emocjonalny. Ale są również całkiem racjonalne motywy. Oto niektóre z nich. Czy Ukraińcom nie wystarczy już bezmyślnie łajać jedni drugich, podpalać importowane opony samochodowe, blokować drogi, bić się pałkami, szturmować komisariaty policji, by odbić zatrzymanych? I tak dalej, i tym podobne? Czy nie czas skupić się na produktywnej pracy, na konstruktywnych ideach? Czy nie czas poczuć potrzebę stabilności rozwoju narodowego? Skoro już czas, to uznajmy obiektywnie, że pewne tendencje i osiągnięcia ostatnich lat tak czy inaczej wiążą się z nazwiskiem Prezydenta Petra Poroszenki: wzmocnienie zdolności obronnej kraju, uporządkowanie jego stosunków międzynarodowych, „bezwizowy reżim”, utworzenie Pomiestnego Kościoła Prawosławnego, póki co niewielkie przesunięcia w gospodarce — w warunkach wojny! — oraz pierwsze wejścia na rynki europejskie — wszystko to musi zostać utrwalone i kontynuowane. Innymi słowy: Ukraina potrzebuje stabilności. Którą dosłownie wycierpiała. Obecnie stabilność to synonim niepodległości. I synonim ruchu naprzód. Moim zdaniem, głosując na kandydaturę Petra Poroszenki, zagłosujemy za tą stabilnością, do czego też wzywam. W przeciwnym razie znów zaczną się rewanżystowskie eksperymenty, które cofną kraj o dziesiątki lat wstecz. Bo konkretnych i omówionych ze społeczeństwem programów u przeciwników nie ma, a bezpodstawne hasła pozostawiają szeroką przestrzeń dla manipulacji i chwiejności na wszystkie strony. Tu chcę powiedzieć, że moim zdaniem nie przeciwnicy wyborczy stanowią niebezpieczeństwo dla Petra Poroszenki jako kandydata na prezydenta. Na politycznej szali przeważy on każdego z nich. Natomiast jego realnymi i niebezpiecznymi przeciwnikami są bieda, ceny, korupcja, żywotność radzieckiej biurokratycznej spuścizny — to, co nazywamy brakiem „reform”. Wszystko to i wiele innego zapisuje się mu na debet i nie może się nie zapisywać. Na ile to sprawiedliwe, a na ile niesprawiedliwe? Spróbujmy na chłodno się nad tym zastanowić. Bieda. A kiedy to wszyscy byliśmy bogaci? W latach 90.? W latach 2000.? I czy statystycznie udowodniono, że właśnie w ostatnich latach ludność najbardziej zubożała? I kto zubożał, a kto się wzbogacił? Wyjdźmy na ulice — nie przecisnąć się przez strumień drogich samochodów (najwyraźniej nie produkcji zaporoskiej), a na drogach ginie więcej ludzi niż na froncie donieckim. Przejdźmy się po marketach i supermarketach — dóbr bez liku, z całego świata, i nie można powiedzieć, że wszystko to zalega na półkach, mimo szalonych cen. A spójrzmy (na ekrany telewizorów) na szczęśliwe twarze tych, którzy zapłacili setki hrywien, a nawet dolarów, za prawo posłuchania „gwiazd” estrady albo pośmiania się na jakimś tam „kwartale” i bycia sfilmowanym do publicznego pokazu… A cóż dopiero mówić o ujawnionej części dochodów niektórych posłów narodowych czy różnych funkcjonariuszy itd. … Zakończenie na str. 2 BILINGWIZM DONIECZCZYNY POETYCKI AUTOGRAF JURIJA KOWALIWA 12–13

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Pomyśleć — i zagłosować», s. 1

Pomyśleć — i zagłosować

Zakończenie. Początek na str. 1. A nasi oligarchowie oraz inni miliarderzy i milionerzy mogliby zrzucić się na całkiem pokaźną sumę i pomóc Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu, który w wiecznej biedzie skąpi i z takim trudem wyciska kolejną pożyczkę dla Ukrainy. Drodzy oligarchowie i upodobnieni do oligarchów, utrzyjcież nosa temu nieszczęsnemu MFW! Nie, nie jest biedna nasza biedna Ukraina. Ogromne chmury pieniędzy krążą nad nią, sięgają i poza jej granice. Ale omijają one większą część ludzi pracy, dla nich są one nieuchwytne. To właśnie ci, którzy zbiednieli i nie jest wykluczone, że będą biednieć dalej, ponieważ w ich obronie występuje nie państwo i nie oni sami czy ich rodzimi przedstawiciele z klasowo zorganizowanych kolektywów pracowniczych, a jedni i ci sami, z roku na rok, rzecznicy ludowej biedy — rażąco bogaci sankiuloci-teleoligarchowie. Nie cudza bieda ich piecze, a własna nienasyconość. Propagandowe hasła o całkowitej biedzie Ukrainy, która wpadła w bezdenną otchłań nędzy, ukrywają realny problem: uderzający rozwarstwienie między bogatymi a biednymi przy niewielkiej warstwie „średnio zamożnych”. To znaczy: brak sprawiedliwości społecznej. Nasze państwo nie stało się socjalnym, było i pozostaje asocjalnym — wbrew temu, co zapisano w jego Konstytucji. Struktura, dźwignie tej asocjalności powinny stać się przedmiotem analizy i profilaktycznej kontroli służb państwowych oraz całego społeczeństwa. Przedmiotem sądownictwa obywatelskiego. Powinien istnieć Narodowy program przezwyciężenia biedy, osiągnięcia sprawiedliwości społecznej — o wiele szerszy niż doraźne koniunkturalne środki wsparcia społecznie niechronionych. Dziś powinno to stać się Narodową ideą, wokół której toczyło się tyle rozmów. Zamiast tego od dziesięcioleci słyszymy żale, oburzenie, obietnice, ratownicze hasła — i wszystko pozostaje na miejscu. Winny jest Prezydent? Oczywiście. Ale nie sam. Razem z innymi liderami politycznymi, partiami, blokami, Radą Najwyższą, rządem, przemysłowcami, organizacjami społecznymi. Razem ze wszystkimi nami. Wina jest wspólna, choć każdego z osobna i w swoim stopniu. Miarę osobistej winy Prezydenta będziemy mogli wkrótce zobaczyć, jeśli wygra wybory jeden z tych 40 kandydatów, którzy obiecują skończyć z biedą za jednym zamachem. Nietrudno wyobrazić sobie, czym to się skończy. Ceny. Czy można zatrzymać ich wzrost, nie podnosząc gospodarki i wydajności pracy? A do tego za mało czyjejś „woli politycznej” — potrzebne są rozsądne ustawodawstwo, modernizacja produkcji i stosunków pracy. O tym powiedzą ekonomiści i wytwórcy, tutaj powinno być im zapewnione „prawo głosu”. A gdzie zbiorowa mądrość i wola związków zawodowych, ich stała kontrola nad warunkami pracy i jej sprawiedliwą zapłatą? Nie ma odpowiedniego ustawodawstwa? Nie ma sił? Nie ma autorytetu? Nie ma myślicieli i działaczy ruchu związkowego? Dlaczego? Korupcja. Wszyscy żądamy skończenia wreszcie z korupcją i łapówkarstwem. Póki brzmi to jak zwykłe hasło — wszyscy się zgadzają. Lecz oto złapano na przestępstwie kogoś konkretnego. Jeśli jest ważną osobistością, to od razu zwołuje konferencję prasową i ogłasza, że stał się ofiarą prześladowań politycznych, ponieważ prowadził pryncypialną walkę z korupcjonistami. Dalej wynajmuje najdroższych i najgłośniejszych adwokatów, którzy udowodnią jego niewinność w każdym sądzie, choćby i europejskim. A jeśli jest on, powiedzmy, merem miasta, to w jego obronie stanie i część rodaków, dla których rzekomo coś zrobił — to już widzieliśmy nie raz. Wydaje się, że formalnie Prezydent nie ma z tym osobiście nic wspólnego. A w istocie? W istocie Prezydent jest odpowiedzialny za wszystko, co dzieje się w kraju. I nigdzie się od tego nie ucieknie. Ale są rzeczy, za które jest odpowiedzialny bardzo konkretnie. Powiedzmy, kiedy długo oczekiwane i wreszcie przeznaczone do walki z korupcją organy antykorupcyjne zawzięcie i szczerze śledzą jeden drugiego i z ostatnich sił walczą między sobą, a nie z korupcją. Co robić? Może wyznaczyć jeszcze dwóch-trzech prokuratorów generalnych, żeby i oni kontrolowali jeden drugiego i walczyli o pierwszeństwo? Niełatwa to sprawa — walka z korupcją — w społeczeństwie skorumpowanym od stóp do głów (czy od głów do stóp) jeszcze z głębokich czasów radzieckich i przedradzieckich. Niektórzy z najmądrzejszych radzą: trzeba wziąć i pokazowo rozstrzelać z dziesięciu największych korupcjonistów. Jak w Chinach. Dobra rada. Ale do tego trzeba mieć dwudziestomilionową Partię Komunistyczną, zjednoczoną wokół wodza i wystarczająco niestrudzoną w masowych egzekucjach, żeby starczało sił i na coroczny przyrost plemienia korupcjonistów, który obserwuje się w tychże Chinach. Reformy. Oto to! Brak reform. Największy historyczny grzech Petra Poroszenki. Według opinii zarówno MFW, jak i zachodnich dyplomatów, oraz nas, Ukraińców. Tak jak w XIX wieku po Europie krążyło „widmo komunizmu”, tak teraz po obu stronach Dniepru krąży widmo reform. Nikt go nie widział, ale wszyscy o nim rozprawiają. I dobrze, że nikt go nie widzi, że jest ono tylko widmem, fatamorganą. Bo niech tylko spróbuje pojawić się wśród ludzi w jakiejś zmaterializowanej postaci — Boże, co się zaczyna! Wiedźmińskie tańce na parlamentarnej Łysej Górze! Tak jak wokół Ulany Suprun. I okazuje się, że ci, którzy najgłośniej krzyczą o braku reform, — oni sami nigdy do nich nie dopuszczą. Bez reform jest bardziej komfortowo. I nikt w nie nie wierzy. A kto i w co u nas wierzy? Wierzą, oczywiście. Kto znachorkom, kto cudownym lekom z internetu, kto wygranym znanego polityka w nieznanej loterii, kto astrologom, ekstrasensom, prorokini Wandze. Ale władzy nie wierzy nikt, włącznie z samą władzą. I sobie ludzie nie wierzą. Zwątpienie u nas wykracza już poza granice masowego cynizmu i nabiera narodowo-samobójczego charakteru. Sami siebie trujemy albo spalamy. No, przypuśćmy, filozoficzna mądrość „wszyscy oni są tacy sami” — to o władzy różnych szczebli. Niech jej będzie. Może i zasłużyła, na równi z obietnicami wątpliwych „opozycjonistów”. A oto „i on jest taki jak wszyscy” — to już o konkretnym człowieku, który mógł dać jakiś dobry przykład. Zwróćcie uwagę: słowa kluczowe w tej opinii to „jak wszyscy”. A jeśli już „wszyscy”, to dalej nie ma dokąd. Ale tutaj nasz dziarski cynik ukrywa swoją niewielką chytrość. On przecież nie jest szkodnikiem, on po prostu jest taki jak wszyscy i nie ma się czego wstydzić. Jakie do niego pretensje? On przecież jest jak wszyscy. Taka oto wszechzwycięska kręgowa poręka kapitulacji przed złem, które już nie jest złem, bo — „wszyscy”. To „wszyscy tacy są” — dla wielu nie jest niczym innym jak sankcją dla samego siebie na własne świństwo. Czy można przerwać to zaklęte koło: zwątpienie — przyzwolenie na wszystko dla siebie — namnażanie zwątpienia? Chyba tutaj jedynie pozytywne doświadczenie społeczne mogłoby zaradzić. Nie można powiedzieć, że go zupełnie brakuje. Ale nieczęsto trafia ono w pole widzenia głównej masy ludzi. Na ekranach telewizorów opowiadają nam straszne rzeczy o nieludzkich relacjach to w rodzinach, to wśród sąsiadów, i to są fakty, prawda, ale przecież i my żyjemy w tym świecie i widzimy inne rodziny, innych sąsiadów, — lecz pokazać dobro w życiu nie jest tak łatwo i nie jest ono takie „ciekawe” jak to przestępcze. Kiedy zaś weźmiemy polityczny wymiar naszego życia w osobach, to tutaj negatywna informacja, negatywne wrażenia na tyle przeważają, że potrzebne są bardzo wyraziste i bezsporne przykłady dobra, aby złamać stereotyp negatywizmu. Oto tutaj, być może, jest to, co najważniejsze. Nasi działacze polityczni i liderzy nie dają przykładu osobistej skromności i poświęcenia — przykładu tak potrzebnego obecnie w atmosferze społecznych kontrastów i towarzyszących im nieodpowiedzialności i bezwstydu, kiedy jedni ledwo wiążą (albo i nie wiążą) koniec z końcem, drudzy prowadzą w luksusach „życie towarzyskie” na pokaz telewizyjny, a trzeci bronią jednych i drugich w okopach Doniecczyzny, przyjmując na siebie uderzenia najnowszych próbnych wzorów śmiercionośnej rosyjskiej techniki wojennej. Czy jest rada na ten absurd? Nie wiem. Możliwe, że odpowiedzialna postawa i zachowanie znanych działaczy politycznych, którzy przebywają pod czujnym okiem telewizji, a co za tym idzie i pod wnikliwym okiem telewidzów, mogłyby błysnąć światłem w końcu tunelu i przerwać to zaklęte koło zwątpienia: „wszyscy tacy są”? A obecnie — to kwestia przetrwania kraju, jakkolwiek głośno by to brzmiało. Bo wzajemna nienawiść i zwątpienie zjadają nasze społeczeństwo. I jakikolwiek postęp, jeśli jest możliwy, — możliwy jest tylko w warunkach pozytywnej stabilności, a nie negatywnego chaosu. W warunkach racjonalnej krytyki wad i błędów oraz obiektywnego doceniania dobrych osiągnięć. Zarówno błędy, jak i osiągnięcia widzieliśmy w działalności Prezydenta Petra Poroszenki. Widzieliśmy, jak za czasów niepodległości Ukrainy wreszcie stawały się ważniejsze osiągnięcia, wzmacniała się państwowość narodowa i wyznaczał się magistralny kierunek ruchu: demokratyczna i europejska Ukraina. Ten ruch obecnie jest związany z imieniem Prezydenta Poroszenki. Dlatego, nie zważając na krytyczny stosunek do poszczególnych aspektów działalności Prezydenta (o czym zdarzało się i mówić, i pisać), — w wyborach prezydenckich 2019 będę głosował za kandydaturą Petra Ołeksijowycza Poroszenki. I radzę głosować na niego wszystkim tym, którzy chcą obiecującej perspektywy dla Ukrainy. I niech to będzie nasze wymowne głosowanie protestacyjne — przeciwko próbom destabilizacji Ukrainy, zawrócenia jej z europejskiej drogi, szydzenia z jej drogiego nam imienia. Iwan DZIUBA „Ukraina Mołoda” z 15 marca 2019 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ługańska biblioteka obwodowa zainicjowała ogólnoukraińską cichą imprezę

Młodzież przychodzi do biblioteki, zakłada słuchawki, łączy się z eterem radia „Skoworoda”. Na falach radiowych pojawia się Serhij Żadan, mówi o ukraińskiej kulturze, czyta nową poezję. Dalej — miks współczesnej ukraińskiej muzyki od lwowskiego DJ-a Sunny Boya. Młodzież tańczy w słuchawkach. W bibliotece panuje cisza. Tak 23 marca w 25 miastach Ukrainy po cichu zagrzmiała cicha impreza w słuchawkach. Wszystko zaczęło się od Ługańszczyzny, niewielkiego miasteczka Starobielsk. Tam Ługańska Obwodowa Uniwersalna Biblioteka Naukowa zaproponowała kolegom z całego kraju przeprowadzenie u siebie cichej imprezy. Wzmocnieniem w kwestiach organizacji imprez w całej Ukrainie stały się organizacje młodzieżowe i inicjatywy. A współorganizatorami ogólnoukraińskiego wydarzenia — przestrzeń publiczna w Kijowie „Ocium 51. Biblioteka na Rusaniwce”. Autor pomysłu — starobielski aktywista Serhij Łetuczyj — mówi, że celem imprezy jest wsparcie współczesnej ukraińskiej kultury, zwrócenie uwagi młodzieży na biblioteki, literaturę, muzykę, wydawnictwa. „Dla nas ważne jest, aby cicha impreza odbywała się dzięki współpracy bibliotek z publicznymi organizacjami młodzieżowymi. Aby w procesie wymieniały się doświadczeniami, przejmowały mechanizmy, aby biblioteki przechodziły na format przestrzeni artystycznych” — dodał Serhij. Impreza była transmitowana w radiu „Skoworoda”. Radiolokację rozlokowano w Ługańskiej bibliotece obwodowej. Tam też przyjechał na wywiad Serhij Żadan, który pochodzi ze Starobielska. Według pisarza, takie wydarzenia jak cicha impreza mogą wynieść małe miasto do bardzo wysokiego statusu: „Starobielsk może być biblioteczną stolicą, może dać impuls do odrodzenia biblioteki”. Pytano autora także o stan współczesnej kultury w ogóle. Żadan z rozczarowaniem wypowiedział się o ukraińskich mediach kulturalnych, zaznaczając, że to nie jest właściwa sytuacja, gdy w głównych mediach nie ma żadnych audycji literackich, przeglądów. Słuchacze radiowi pytali też o opinię pisarza na temat nauczania literatury ukraińskiej w szkołach. „W szkole zakłada się albo miłość do literatury, albo nienawiść. Dlatego wiele zależy od samego nauczyciela. Bardzo nie chciałbym być obiektem niechęci u licealistów” — odpowiedział Żadan. Wsparcie bibliotek, którym autor aktywnie się zajmuje, Żadan nazwał tak samo twórczością, a samą poezję — aktywizmem. Dalej zaczęły się tańce. DJ ze Lwowa — Sunny Boy — specjalnie na imprezę przygotował miks najpopularniejszej ukraińskiej muzyki we współczesnej aranżacji. Na stronie na Facebooku odbywała się transmisja na żywo z imprezy ze Starobielska. Wszystkie inne biblioteki dzieliły się zdjęciami i wideo ze swoich imprez oraz komunikowały się w głównym czacie. Rozgrywano na żywo także książki Żadana. Zwycięzcami zostali ci, którzy przesłali najbardziej oryginalne zdjęcia z miejsca wydarzenia. 20-letnia Jewhenija Wołynśka przyjechała na imprezę z miasta Szczasťa. Szczególnie zainteresowało Żenię właśnie rozwiązanie — przeprowadzenie imprezy w bibliotece. „To nowatorskie rozwiązanie. Bardzo mi się podoba. Przyjemnie było widzieć Serhija Żadana, przyjemny taki nieformalnie formalny format, typu afterparty. Widzę, że ludziom też bardzo się podoba. Przełamujemy stereotypy o tym, że w bibliotece nie można słuchać muzyki”. Dla zespołu wędrownego radia „Skoworoda” wsparcie imprezy stało się znaczące, ponieważ ich celem jest burzenie stereotypów. „Dzięki cichej imprezie w Starobielsku zjednoczyliśmy całą Ukrainę fajnym kontentem, podnieśliśmy temat bibliotek, które stają się bardziej aktualne, bardziej dostępne, zrozumiałe i potrzebne. To wydarzenie naprawdę łamie pewne stereotypy” — mówi DJ i producent radia „Skoworoda”. Pomogli wcielić pomysł w życie na szczeblu ogólnoukraińskim Sekcja Młodzieżowa Ukraińskiego Stowarzyszenia Bibliotecznego, projekt społeczno-kulturalny „BezMeż”, projekt kulturalno-edukacyjny „Budujemy Ukrainę Razem”, Fundacja Charytatywna Serhija Żadana, Ukraińska Akademia Liderstwa, organizacja społeczna „Biblioteka Przyszłości” oraz Międzynarodowa Fundacja „Odrodzenie”. Organizatorzy zapewniają, że taka impreza będzie odbywać się co roku i za każdym razem będzie poruszać nowe tematy. Wśród głównych gości młodzież chciałaby zobaczyć i porozmawiać ze Swiatosławem Wakarczukiem, zespołem „Tanok na majdani Konho”, Artemem Łojikiem, grupą „DachaBracha”. Centrum prasowe Ługańskiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ustawa językowa Ukrainy: formalność czy godność narodu?

Zakończenie. Początek na str. 1. — Bez jej rozwiązania — zaznaczył, otwierając w Ukrinformie konferencję prasową „Ustawa językowa Ukrainy: formalność czy godność narodu?” Pawło Mowczan, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki — niemożliwe jest myślenie i widzenie perspektywy państwa ukraińskiego. Kwestia językowa dzisiaj przekształca się w swoistą farsę. Uświadamiamy sobie, czym spowodowane są te wszystkie tysiące poprawek Opozycyjnego Bloku, dlaczego odbywa się tak zacięta i przewlekła procedura ich zatwierdzania, dlaczego tak długie komentarze, dlaczego dzisiaj putinowskie „konserwy”, które były długi czas zamknięte, otworzyły się i zaciekle na komendę kremlowskich ideologów „russkiego mira” przystąpiły do walki przeciwko podstawie podstaw państwa — ustawie o państwowym języku ukraińskim. To, że te antyukraińskie siły próbują za wszelką cenę obalić ustawę, świadczy, że mają jeden cel — zatopić ten kontynent, który nazywa się Ukrainą. Że nie są to wymysły czy nonsensy świadomej części Ukraińców, Pawło Mowczan przytoczył fragment książki „naukowca” i putinowskiego apologety Ołeksandra Kawierina „Małoizwiestnaja istorija Małoj Rusi. Oczerki mieżrusskich otnoszenij”: „I należy pomagać Ukraińcom (Małorusom i Białorusinom) uświadamiać siebie jako Rosjan i nie przeciwstawiać ich Wielkorusom. Należy pomagać także Wielkorusom uświadamiać Ukraińców i Białorusinów jako swoich Rosjan. Wychodząc z tego, język rosyjski należy uznać za język ojczysty Ukraińców i Białorusinów, a nie tylko Wielkorusów, bronić praw tego języka na Ukrainie nie jako języka rosyjskiej narodowej mniejszości rosyjskiej, a jako języka narodowej większości”. Oto wam teza, oto praca jedna z niewielu, która jest drukowana i rozpowszechniana na Ukrainie w nakładzie setek tysięcy, jeśli nie milionów. Wołodymyr Wasylenko, doktor nauk prawnych, w swoim wystąpieniu konkretnie zatrzymał się na kwestii językowej, zapewnieniu odpowiednich warunków dla stosowania i funkcjonowania języka ukraińskiego. — To fundamentalna kwestia nie tylko bezpieczeństwa Ukrainy — powiedział — ale i samego jej istnienia. Rzecz w tym, że każdy język każdego narodu jest fundamentem państwowości tego narodu, na którym trzyma się cały gmach tego państwa. Dlatego taka uwaga do kwestii językowej, jaką poświęcała Moskwa za czasów Związku Radzieckiego. Władza komunistyczna nadawała jej kolosalne znaczenie, naśladując w tym politykę carskiej Rosji. Wykorzystywała język rosyjski po to, aby stworzyć „trójjedyny naród”, któremu przewodzą Wielkorusi i którego gałęziami są Ukraińcy i Białorusini. Oto ten „trójjedyny naród” w tamtym czasie stanowił większość w Imperium Rosyjskim i był jego etnicznym rdzeniem. Za czasów caratu uchwalano dziesiątki, setki różnych drakońskich aktów, które były skierowane na zniszczenie języka ukraińskiego. Był to instrument zniszczenia narodu ukraińskiego jako odrębnej jednostki narodowej, jako naturalnej formy istnienia ludu, który historycznie zamieszkiwał terytorium Ukrainy. I tę politykę przejął reżim komunistyczny, który odnowił Imperium Rosyjskie pod maską ZSRR. Język rosyjski aktywnie wykorzystywano, aby stworzyć „jedinuju obszcznost — sowietskij narod”, który będzie rozmawiał w języku rosyjskim. Cel ten sam — kontynuacja niszczenia Ukrainy jako narodu i pozbawienie jej perspektywy posiadania własnego państwa. Rusyfikacja doszła do apogeum pod koniec lat 80. Stało się to na tyle wyraźne, że przedstawiciele ukraińskich pisarzy, inteligencji różnych warstw zaczęli bić na alarm. Aktywność w obronie języka ukraińskiego doprowadziła do tego, że reżim komunistyczny, który zaczął tracić swoje pozycje na Ukrainie, zgodził się na uchwalenie Ustawy o językach w Ukraińskiej SRR w 1989 roku. W tej ustawie po raz pierwszy w historii ogłoszono i ustanowiono na poziomie ustawodawczym, a później i konstytucyjnym, państwowy status języka ukraińskiego. Ten akt dzisiaj krytykują, ale to nieudolna krytyka, ponieważ w tamtych warunkach lepszego aktu nie można było uchwalić. Ten akt sprzyjał zatrzymaniu procesu aktywnej rusyfikacji na Ukrainie. Miałby stać się platformą startową po to, aby zatrzymać rusyfikację. Ale niestety nie stał się, ponieważ kierownictwo już niepodległej Ukrainy (prezydent, rząd, Rada Najwyższa) albo nie rozumiało, albo celowo ignorowało znaczenie języka ukraińskiego jako instrumentu zapewnienia bezpieczeństwa naszej integralności terytorialnej, jedności narodu i samego istnienia Ukraińskiego państwa narodowego. Iwan Zajeć, współprzewodniczący organizacji społecznej „Ukraina w NATO”, wyraził niepokój społeczeństwa o los jednej z najważniejszych ustaw, która ze względu na swoje znaczenie należy do dokumentów założycielskich — „O zapewnieniu funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego”. — Obserwujemy bardzo niebezpieczne tańce wokół tego projektu ustawy — powiedział. — Proces rozpatrywania w drugim czytaniu jest umyślnie przeciągany. Taka polityka niesie w sobie wiele niebezpieczeństw. Jednym z nich jest to, że projekt ustawy zostanie przekształcony z dokumentu normatywnego w taką sobie deklarację, która nie będzie miała żadnej wartości. Ale jeszcze większym niebezpieczeństwem jest nieuchwalenie tego projektu ustawy. I kto tutaj jest osobami działającymi w realizacji takiego scenariusza? Jeśli mówić o Radzie Najwyższej, to przede wszystkim przedstawiciele piątej kolumny deputowanych z tak zwanego Opozycyjnego Bloku i platformy „Za Życie”. Ich logika jest dla nas zrozumiała — występują oni po stronie rosyjskich sił, walcząc nie tylko przeciwko przyjęciu tej ustawy, ale przeciwko istnieniu samej ukraińskiej państwowości narodowej. Niestety, z tą logiką zgodziły się praktycznie wszystkie frakcje, które zaliczają się do demokratycznych czy też do patriotycznych. Są to frakcje z tak zwanej większości i z tak zwanej demokratycznej opozycji: „Batkiwszczyna”, Samopomoc oraz Partia Radykalna Laszki. Jeśli logika Bloku Opozycyjnego jest zrozumiała, to partii majdanowych — nie. Można przypuszczać, że wokół tej ustawy toczy się wielki targ. A u podstaw tego targu leżą wąskopartyjne interesy wyborcze. Interesami państwowotwórczymi tutaj nawet nie pachnie. Żądamy od partii majdanowych jak najszybszego przyjęcia ustawy w pełnowartościowej redakcji. Ta ustawa to test na odpowiedzialność sił politycznych. Dlaczego potrzebujemy tego projektu ustawy nawet nie dzisiaj, a wczoraj? Po pierwsze, zobowiązuje nas do tego Konstytucja Ukrainy. Artykuł 10 wyraźnie mówi o tym, że stosowanie języków reguluje ustawa. Wytworzyła się u nas próżnia w tej sferze. Trwa ona bardzo długo, faktycznie już 30 lat. Brak tej ustawy doprowadził do rozwinięcia otwartej ofensywy na niepodległość i integralność terytorialną Ukrainy — początkowo w postaci tzw. ustawy Kiwałowa-Kołesniczenki, a potem do aneksji Krymu i otwartej agresji wojskowej Rosji. Po drugie, musimy zapewnić prawa obywateli do korzystania z języka państwowego. Po trzecie, musimy uruchomić narodotwórczy i państwowotwórczy potencjał języka ukraińskiego jako państwowego. Jeśli zwrócimy się do europejskiej praktyki, to zobaczymy w polskiej ustawie o języku polskim bardzo wyraźne sformułowania. Jest tam nawet zaznaczone, że Polacy przyjmują tę ustawę dlatego, że walka z Polakami była prowadzona poprzez walkę z językiem polskim w celu zniszczenia polskiej państwowości, dlatego taką sytuację trzeba naprawić. Nasi wrogowie natrętnie podsuwają społeczeństwu myśl, że rzekomo nie potrzebujemy ustawy o języku państwowym, a o językach. Zwróćmy się do praktyki Federacji Rosyjskiej, której językowi państwowemu nikt i nic nie zagraża. Dawno przyjęła ona swoją ustawę o języku państwowym FR. W wielu przypadkach nasza ustawa jest o wiele bardziej liberalna niż rosyjska. To Rosjanom wolno, a nam, okazuje się, nie?.. Heorhij Filipczuk, akademik NAPNU, współprzewodniczący GF „Ukraińska Alternatywa”, przypomniał o absurdalnych antykonstytucyjnych decyzjach politycznych z 2012 roku, w szczególności o tak zwanej ustawie Kiwałowa-Kołesniczenki. Akademik przytoczył jedną z wielu stron naszej historii, kiedy Lejba Kaganowicz przyjechał w 1926 roku na Ukrainę na polecenie Stalina i zaczął deukrainizować szkołę, oświatę, naukę, cerkiew, miasto, władzę. To tak zwane siedem znanych słynnych czarnych punktów Kaganowicza dotyczących niszczenia Ukrainy. Pomimo ludobójstw, wielkich głodów, lingwocydów, Ukraińcy po II wojnie światowej wciąż zachowywali swoją tożsamość. W 1952 roku, jak świadczy statystyka, tych, którzy uznawali się za Ukraińców i uważali język ukraiński za ojczysty, było 95%. Minęło 30 lat, rok 1989. W przededniu ukraińskiego renesansu inna statystyka: 81% Ukraińców, którzy uznają się za Ukraińców i uważają ukraiński za ojczysty. W 2001 roku, kiedy według spisu prawie 78% to etniczni Ukraińcy, tylko 67,7% uznaje język ukraiński za ojczysty. — W ten sposób — zaznaczył — w Radzie Najwyższej pod brutalną i bezczelną presją antyukraińskich sił przepchnięto ustawę Ka-Ka w warunkach niezwykle szybkiej ruiny ukraińskiej tożsamości, a zatem ukraińskiej mentalności, państwowości, ukraińskiego ducha. Czy była próba zatrzymania tego procesu Konstytucją? Oczywiście, była. Zgadzam się z profesorem Wasylenką w tym, że obecnego projektu ustawy o języku ukraińskim trudno byłoby zbudować lepszym, niż jest teraz. Ale Europa ma niemało przykładów do naśladowania, zaczynając od francuskiej ustawy z 1994 r., polskiej z 1999 r. i innych, kończąc na rosyjskiej. I ich ustawach o oświacie, gdzie w absolutnie imperatywnych tonach określono status państwowego języka francuskiego, polskiego, rosyjskiego. Bawimy się dzisiaj w liberalizm i nadmierne kompromisy (Doncow w tej sprawie powiedział: kompromisy można budować, bo budujemy państwo, ale tylko do tych pór, dopóki politycznych sterów nie wezmą w ręce cudzoziemcy). Po stłumieniu przez rosyjskiego cara drugiego powstania polskiego wileński gubernator Murawjow powiedział: „To, czego nie dokończył rosyjski bagnet, dokończy rosyjska szkoła i rosyjski język”. Oto wam dzisiaj to, co zaświadcza: żadna inna koncepcyjna pozycja — humanistyczna, humanitarna — Moskwy nie zaistniała. Język rosyjski, powiedział Neczuj-Łewycki, to najpotężniejsze narzędzie niszczenia ukraińskości. Te słowa trzeba powiesić w sali Rady Najwyższej, we wszystkich naszych urzędach rządowych. I niech nie bawią się z narodem, nacją, która przeżyła 480 niszczycielskich aktów przeciwko sobie, przeciwko językowi ukraińskiemu, powołując się na to, że ważniejsze są potrzeby socjalne. Tak, one są. Ale język został wyprowadzony poza nawias dyskusji, nie wchodzi w menu gastronomicznych ideałów. I jeśli ktoś odważył się wziąć na siebie misję wodza, polityka, trzeba rozumieć całą odpowiedzialność za to, co powiedział swego czasu Ołeksandr Potebnia: „Każdy naród jest zakreślony kołem swojego języka”. I to, że dzisiaj od wewnątrz wewnętrzne siły wrogie i zewnętrzne określiły, że koło języka ukraińskiego powinno zostać rozerwane, i tutaj musi zostać zbudowana w gorszym lub lepszym przypadku tylko rosyjska Ukraina — to dzisiaj dokonany fakt. Dlatego nasze zadania dzisiaj: Po pierwsze. W imieniu przytomnej ukraińskiej inteligencji, społeczności, w imieniu polityków, którzy uważają to zagrożenie za niezwykle niebezpieczne, żądamy od władzy ochrony języka ukraińskiego. Ale to nie tylko jej obowiązek, a wszystkich instytucji publicznych i, podkreślam, każdego obywatela Ukrainy. Kwoty — to nie dla ukraińskości! Język ukraiński powinien być zapisany imperatywnie, a kwoty w sposób uzasadniony, przemyślany, analityczny muszą być dla mniejszości narodowych, które zamieszkują Ukrainę. Po drugie, ustawa Ukrainie bez wątpienia jest potrzebna. Jeśli nie jesteśmy zdolni napiętnować jakichkolwiek przejawów podobnych polityków, którzy kontynuują kierowanie naszą nacją i państwem ukraińskim. Po trzecie, Państwowy program rozwoju języka ukraińskiego, który jest rzucony „po prostu tak” dla narodowo zatroskanych elementów, bez konkretnych kroków działać nie będzie. Będzie działał, gdy będzie ustawa bazowa. Po czwarte, żądamy od rządu nie deklaracji, a rocznego planu działań dotyczącego przezwyciężenia deformacji, które zaszły w przestrzeni kulturowo-językowej, oświatowej, naukowej. I wreszcie, dopóki urządzamy dyskusję — centra nauki języka ukraińskiego i bez uregulowań ustawodawczych powinny były dawno być we wszystkich wyższych uczelniach, placówkach oświatowych Ukrainy. Mykoła HOŁOMSZA, doktor filozofii, wystąpił w imieniu GF „Ukraińska alternatywa” i ponad dziesięciu prawocentrycznych patriotycznych partii i organizacji społecznych nurtu narodowego. Zauważył on w szczególności, że dzisiaj, jak i za czasów Związku, nie jest modne, aby Ukraińcy byli u władzy. — Zwróćcie uwagę — powiedział Mykoła Jarosławowycz — że lalkarze-oligarchowie wprowadzili do Rady Najwyższej ludzi, którzy zamienili się w watników, jawnych kolaborantów, sługusów Moskwy. Prowadzą oni wyłącznie wrogą propagandę, rozpętując nieprzejednaną wojnę przeciwko językowi ukraińskiemu. Przypominam sobie, kiedy badaliśmy zbrodnie Wielkiego Głodu, to zobaczyliśmy antyludzką praktykę bolszewików. Wsie, które trafiały na tak zwane „czarne tablice” za niemożliwe do wykonania oddawanie zboża, trafiały pod deukrainizację: zabraniano pisać, czytać i rozmawiać w języku ukraińskim. Obecnie na Ukrainie nasi wrogowie uciekają się do wyrafinowanych manipulacji opinią publiczną i już nieukrywanie prowadzą otwartą wojnę informacyjną przeciwko Ukrainie. Prorosyjskie siły polityczne i kanały telewizyjne, prasa promoskiewskich oligarchów nastawiają Ukraińców przeciwko ustawie (rzekomo zmuszą wszystkich także w życiu codziennym do mówienia po ukraińsku). Ukraińcy występują za wsparciem i rozwojem języków mniejszości narodowych, ale nie kosztem poniżania i ucisku języka państwowego. Na przykład w jednym z najbardziej demokratycznych, najbogatszych i wieloetnicznych krajów, USA, w szkołach dozwolona jest nauka języków mniejszości narodowych, ale na własny koszt. Nikt nie zabrania uczyć się i korzystać z języka ojczystego, ale nie na szczeblu państwowym. Pojedźcie na Bukowinę, a spotkacie rzeczy nieakceptowalne dla cywilizowanych krajów. W tym ukraińskim zakarpackim regionie, gdzie mieszka niemało Węgrów, Rumunów, dzieci nie znają języka ukraińskiego! Dla kogo wychowywane są te dzieci? Żeby być pracownikami sezonowymi i rozwijać gospodarki Węgier, Rumunii? Musimy z tym walczyć. Tak jak z propagandą antyukraińskich mediów oligarchicznych, które metodycznie i celowo rozpalają wrogość etniczną na zamówionych kłamliwych badaniach manipulacyjnych. Szczują na język ukraiński, na ustawę, która ma zostać przyjęta. Nasi politycy muszą wreszcie zrozumieć, że język nie ma zabarwienia politycznego. I pamiętajmy słowa Łesi Ukrainki: umiera język — umiera naród. Mykoła CYMBALUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Od planu „Zek” do projektu „Ze”

Rostysław MUSIŁENKO, członek NSPU oraz NSŻU Dokonujemy wyboru, a wybór tworzy nas. Za tą tezą kryją się dość surowe rzeczy, które można zilustrować wersami mało znanego poety: Życie to pasmo zdrad. I straty, w których sam jesteś winny. Gdzieś zamilczałeś, a kiedyś nie mogłeś. Nie tam powstałeś, nie z tą ległeś… Niestety, ludziom odwiecznie właściwe jest uleganie przede wszystkim tym okolicznościom, których geneza jest dla nich niezrozumiała – albo, co gorsza, wydaje się aż nadto oczywista. To przecież takie proste – pomacać ekranik supernowoczesnego urządzenia, niczym tę istotę najstarszej profesji, i otrzymać prawdę w gotowej postaci. Takie zboczenie psychologii masowej przekształca się wysiłkami bystrych polittechnologów w główny czynnik procesów demokratycznych trzeciego tysiąclecia. Zwłaszcza gdy jednorazowa cywilizacja (przypomnijmy o Oceanie Światowym, zaśmieconym plastikowymi odpadami!) rodzi zalew jednorazowej informacji, która taką, właściwie, nie jest. A wyobrażenie o Internecie jako Światowej pajęczynie (z jakiegoś powodu takiej definicji ostatnio zaczęto unikać!) nabiera pierwotnego, złego odcienia. Bo myśląca wyobraźnia łatwo rysuje obraz milionów, na przykład, wyborców, którzy miotają się w umiejętnie zarzuconej przez czyjeś błądzące rączki sieci. Oto i błysnęło słowo kluczowe. Wyborca – który i dokonuje owego wyboru. Bardziej niż brzemienny w skutki – gdy mówimy o narodzie, który w warunkach bardzo podstępnej (a to dokładne określenie też maskują chytrą definicją „hybrydowa”) wojny wybiera lidera. Mało tego – Naczelnego Dowódcę, który w określonych okolicznościach w ciągu liczonych minut podejmuje decyzję o życiu i śmierci tysięcy, a nawet o rząd wielkości więcej (daj Boże jak najmniejszej liczby zer!) ludzi. Których, nawiasem mówiąc, autorzy wspomnianego w tytule projektu rzeczywiście uważają za zera. Lecz jeśli wybrać prawdziwego Lidera, to on cudze zamiary właśnie jest w stanie pomnożyć przez zero. I to za „pobereżnikiem” dobrze rozumieli jeszcze od czasów ułusu moskiewskiego Złotej Ordy oraz kozaka Mamaja. Zrozumiałe jest również, że tak zwany traktat perejasławski, onże artykuły marcowe (!), nie miałby żadnych dla północnych zachłanników perspektyw, gdyby nie dość niespodziewana niemoc i śmierć Bohdana Chmielnickiego, wokół którego w pewnym momencie podejrzanie krzątał się carski poseł Buturlin… Między innymi, w Trzecim Rzymie, którego estafetę nie bez sukcesu usiłuje przejąć putinowska Erefia, dobrze znali się na długodziałających truciznach. Cóż, dowodów dokumentalnych tu nie mamy. Za to jest ich pod dostatkiem w przypadkach z innymi przywódcami Ukraińców. Petlura – kilka kul w leżącego; Hruszewski – chirurgiczne morderstwo; Konowalec – materiały wybuchowe w pudełku po cukierkach; Bandera – trucizna ze specjalnego pistoletu… Między innymi, śmierć w rozkwicie sił Dmytra Skoropadskiego, syna wielkiego hetmana, który zdołał skonsolidować w Anglii nie lada potęgę naszej diaspory, wywołuje do dziś wiele pytań. Chociaż po historii ze Skripalami odpowiedzi nasuwają się same. Ale to wszystko, powie niecierpliwy internauta, przedwczorajszy dzień. Tak, Ukraina utrzymuje światowe pierwszeństwo pod względem liczby narodowych przywódców zniszczonych przez Kreml. Lecz po co te wspomnienia i paralele w nasz zaawansowany i tak fajny czas? W odróżnieniu od równoległych geometrii euklidesowej, historyczne paralele przecinają się zawsze. Choćby w tym sensie, że nie mniej przekonujące rezultaty osiągane są na ba! znacznie bardziej wyrafinowanymi środkami. Które różnią się, być może, bardziej niż „Nowiczok” czy radioaktywny polon dla demaskatorów KGB/FSB od cyjankowodoru dla przywódcy OUN. Rzeczywiście, nastała epoka, kiedy bomby informacyjne — przynajmniej w czysto pragmatycznym planie — są o wiele skuteczniejsze od atomowych. Właściwie wszystko wraca na swoje miejsce. Dokonany fakt — zaledwie pięć znaków algebraicznych, napisanych najpierw przez Heaviside’a, a potem Einsteina i przekazanych słowami „energia równa się iloczynowi masy przez prędkość światła do kwadratu”, spowodowało tragedię Hiroszimy i Nagasaki oraz postawiło świat na krawędzi nuklearnego samobójstwa. Wielomiliardowy (w cenach lat czterdziestych ubiegłego wieku) Projekt Manhattan stworzenia broni atomowej kosztował USA niemałą część PKB. Ale dlaczego ktoś myśli, że broń informacyjna nowego pokolenia, opanowana i coraz potężniej wykorzystywana przez Rosję już na przełomie tysiącleci, jest tańsza — a zatem mniej zagrażająca? No, przynajmniej powołując się na znaną formułę „cena-jakość”? Rosyjski opozycjonista Konstantin Borowoj w jednym z wywiadów twierdzi, że propagandowa kampania Rosji na świecie kosztuje ponad sto miliardów dolarów rocznie. Tutaj w zerach nie ma żadnego błędu — cytuję za odpowiednim wydaniem. Warto przytoczyć jeszcze niektóre świadectwa dobrze poinformowanej osoby. „…Rosyjska machina propagandowa już przeszła na jakościowo nowy poziom… W rozmowie z uczestnikiem procesu propagandowego otrzymaliśmy ciekawą frazę: „Poziom naszych opracowań jest taki, że gdybyśmy mogli mówić o nich otwarcie, w pełni pretendowalibyśmy do Nagrody Nobla”. Poziom finansowania programów, które Borowoj wiąże z owianym złą sławą kanałem telewizyjnym „Russia Today” (teraz Moskale maskują go skrótem RT), rosyjską agencją państwową SPUTNIK oraz agencją „Rossotrudniczestwo”, wyjaśnia on wystarczająco przekonująco. Zachodni eksperci są zgodni w ocenie, że wolumen zasobów kontrolowanych przez Putina i jego zorganizowaną grupę przestępczą mierzy się gdzieś dwoma bilionami dolarów. Nawet część rocznego zysku z tych aktywów w pełni może zapewnić wyżej wspomniane finansowanie wpływów na masową świadomość w globalnej skali. Pytanie brzmi, po co takie kolosalne wydatki? Na przykład tylko w Paryżu utrzymywane jest biuro (a może rezydentura) „Russia Today” w składzie pary setek wysoko wykwalifikowanych specjalistów — uwierzcie, nawet „wielki, potężny” Związek Radziecki w czasach rozkwitu zastoju na takie coś się nie porywał. Odpowiedź jest znana. Jeszcze jeden cytat, z anegdoty o niezapomnianym Leonidzie Iljiczu: „Nam nużen mir. Żelatielno, wies”. Mówią, że w każdym żarcie jest ziarno prawdy. Ale tutaj wcale nie jest do śmiechu. Można jedynie gorzko prychnąć, dowiadując się w szczególności, że budżet służb NATO, które bezpośrednio przeciwstawiają się rosyjskiej agresji informacyjnej, wynosi… 50 milionów dolarów. O naszym państwie, którego całe PKB jest obecnie w przybliżeniu współmierne z ujawnionymi przez Konstantina Borowoja jeszcze w 2016 roku wydatkami Federacji Rosyjskiej na światową wojnę informacyjną, nie ma nawet co mówić. Ktoś, oderwawszy się na chwilę od ciągłego „W kontakcie” z „Odnoklassnikami” czy innych, nie mniej toksycznych sieci, wytknie palcem: „Czyżby tak strasznie?”. Oczywiście, że nie strasznie. Przerażająco. Dlatego że obecnie dezinformacyjno-manipulacyjne możliwości współczesnej Rosji o rząd wielkości, jeśli nie więcej, przewyższają osiągnięcia nazistowskich Niemiec. Chodzi o jakościowo nieporównywalne środki wpływu na świadomość mas (Gustave Le Bon z jego książką „Psychologia tłumu”, lekturą obowiązkową dla Lenina i Stalina, dawno odpoczywa), u podstaw których leżą opracowania technologii programowania neurolingwistycznego. Są one zadziwiająco synergiczne — mówiąc prościej, wzajemnie wzmacniające się — z burzliwym rozwojem najnowszych telekomunikacji. Swego czasu, kiedy genialnego Henry’ego Forda półżartem zapytano, co zrobi, gdy będzie miał wolnego dolara, on, nie zastanawiając się, odpowiedział: „Włożę go w reklamę”. To jest niewielkie wyjaśnienie dla tych, którzy być może do tej pory sceptycznie odbierają fantastyczne cyfry wydatków Putina i spółki na informacyjne opanowanie świata. Ależ… Powiedziano w Piśmie: „Drzewo poznaje się po jego owocach”. Pośrednie podsumowania działalności opisanej powyżej operacji specjalnej o wymiarach planetarnych, jeśli zbudować logiczny łańcuch, są oszałamiające. Wyniki wyborów prezydenckich w USA. Nieoczekiwany (dla kogo?) brexit Wielkiej Brytanii. Nieprzyjemne zwycięstwa radykalno-populistycznych sił politycznych w szeregu krajów Europy (najświeższe przykłady — Mołdawia i Holandia). Nie wiadomo jeszcze, czego oczekiwać od wyborów do Parlamentu Europejskiego… Słowem, „nie-nie-nie…”. A naprawdę — tak. Dawno, dawno temu Jack London napisał powieść „Żelazna stopa” — o triumfie oligarchów nad narodem. Teraz mamy żelazne „tak” w planowym urzeczywistnianiu zamiarów Imperium Rosyjskiego, które ich nigdy nie zmieniało na długiej drodze od Iwana Groźnego do Piotra Pierwszego i dalej — obaj, nawiasem mówiąc, byli politycznym wzorcem dla Stalina, którego pomniki odradzają w putinowskiej Federacji Rosyjskiej. Iwan, ten nawet do angielskiej królowej się swatali, a Władimir straszył Angelę Merkel swoim pieskiem-labradorem. Ale to tak, na marginesie. Tymczasem, jak widzimy, podstępne słowo stało się niemal ostatnim dowodem na korzyść Erefii w konfrontacji z całą światową wspólnotą i już przyniosło niemało zatrutych owoców. Ale jest jeden haczyk. Jeszcze Lejba Bronsztejn (pseudonim — Lew Trocki), wysyłając sto lat temu swoich agitatorów-propagandystów na wielostradalne tereny naszej Ojczyzny, wbijał do głowy, że bez Ukrainy ich imperium jest niemożliwe. To dobrze rozumieją jego kremlowscy spadkobiercy i — niestety, nie w pełnej mierze — nasi europejscy przyjaciele. Trzeba wreszcie zrozumieć, że Ukraina wcale nie przypadkowo jest geograficznym centrum Europy. Ta sakralna terytoria tysiącleciami była ciasnym węzłem komunikacji między Zachodem a Wschodem, ośrodkiem globalnych osiągnięć i kataklizmów. Przypomnę choćby jedno — większa część poległych w drugiej wojnie światowej zginęła właśnie na Naddnieprzu. Zatem nasze państwo — nawet w czasach bezpaństwowości — zawsze pozostawało i jest forpocztą cywilizacji na linii geostrategicznego i światopoglądowego rozłamu. A blokpostem „russkogo mira” na jej wycierpianej niezależnej ziemi obsiadł kanał telewizyjny „Inter”… Powiecie, co ma piernik do wiatraka? Ale nie wszystko jest takie proste. Bo człowiek, który pretenduje, by zostać Prezydentem na całej nam „rodzimej, nie swojej ziemi” — klasyk już w grobie się przewrócił — właśnie był w bardzo znamiennym czasie… Kim? Tutaj już nawet nie podejmę się tłumaczyć. Wołodymyr Zełenski w jednym z wywiadów, dosłownie: „Ja wtedy „Interem” kierowałem… Ja top-menedżerem sześciu kanałów na czele z kanałem telewizyjnym „Inter” byłem, głównym producentem…”. Na tę okoliczność liczni badacze biznesowych machlojek Zełenskiego w Rosji — a tam część jego projektów finansowana była nawet z budżetu państwowego! — w krzyczący sposób nie zwracają uwagi. Dlaczego — to już pytanie do bardziej kompetentnych. Ale śmiesznie słyszeć od moich kolegów, że pan Wołodymyr nie ma doświadczenia zarządczego. Wybaczcie, mówili w mojej połtawskiej wsi (której humor i obyczaje dość nieudolnie parodiuje jedna z audycji „95 kwartału”). Być szefem głównego w Kijowie antyukraińskiego zasobu informacyjnego, bardzo potężnie opłaconego z bardzo niepewnych źródeł, w czasach triumfu głównego figuranta planu „Zek” — to wam nawet nie zarządzać centrum obwodowym. Czy tam korporacją samochodową. Taki człowiek nie może nie być sprawdzoną w każdym pojęciu kreaturą całkiem pewnego resortu sąsiedniego państwa, którego zaufane osoby stale opiekowały się tak udaną inwestycją w przestrzeń informacyjną Ukrainy. Inna rzecz, że podobne inwestycje płynnie przekształcają się w inwazje, a te niepostrzeżenie jakoby nabierają złośliwego charakteru. W ogóle, ciekawie jest obserwować, jak zdolny błazen, uruchomiwszy właściwą mu nieszczerą bezpośredniość, chwali się przed dziennikarzem bliskimi znajomościami ze wszystkimi (!) Prezydentami Ukrainy. Ktoś przecież prowadził go chwiejną ścieżką między tak różnymi działaczami — zgadnijcie z trzech razy… O intelektualnym poziomie podawania niektórych szczegółów powiedziano dawno — czasem lepiej żuć, niż mówić. Ale nierozważny nacisk na relacje z Wiktorem Janukowyczem zmusza jeszcze raz do zastanowienia. W tamtym czasie plan „Zek” osiągnął apogeum — Cham (pseudonim Janukowycza w łagrze) wszędzie rozstawił donieckich na przemian z otwartymi agentami FSB i ich kolaborantami, forsownie niszczył armię, przekształcił SBU w filię moskiewskiej służby specjalnej, proponował Zełenskiemu — przypominam, głównemu producentowi holdingu „Inter” — stumilionowe dolarowe finansowanie na rozwój kanału telewizyjnego w potrzebnym kierunku… Ale prawdziwi gospodarze, zdaje się, w pewnym momencie zrozumieli sens znanego powiedzenia słynnego twórcy korporacji „Microsoft”. Bill Gates zauważył, że przeważająca większość ludzi jest nadmiernie zaabsorbowana kłopotami najbliższych jednego-dwóch lat, i tylko jednostki są zdolne przemyśleć perspektywy przyszłości przynajmniej na dziesięciolecia do przodu. Właśnie dwie pięciolatki wyborcze (o wiele więcej niż dwie poprzednie kadencje) potrzebne były dawnemu pomocnikowi KGB Wiktorowi Janukowyczowi, żeby, zacząwszy od otoczenia Leonida Kuczmy (gdzie już wtedy kręcił się, obok Wierki Serdiuczki, Wołodymyr Zełenski), mimo całkowitego, zdawałoby się, zwycięstwa pomarańczowego Majdanu — przebić się do własnej inauguracji, w której tylko najbardziej przenikliwi już czuli fatum krwi Niebiańskiej Sotni. I minie około dziesięciu lat, jak bohater uruchomionego wtedy, z pewnym dobrze przemyślanym wyprzedzeniem, alternatywnego projektu „Ze”, gdzieś w czerwcu 2019 roku będzie mógł — przy pewnym zbiegu okoliczności — przysiąc na Ewangelii Peresopnickiej… Jakże to niektórym palce nie poparzyło! Do powiedzenia pozostało niewiele. Zwłaszcza, gdy tysiące (nie wykluczone, że i dziesiątki tysięcy) agentów Kremla nieubłaganie, wiele lat pracowały i pracują nad stworzeniem we wszystkich bez wyjątku pajęczych sieciach niezbędnego, a może już i wystarczającego, emocjonalno-psychologicznego środowiska. Pożywnego dla wszystkich procesów, skierowanych na to, żeby ostro potrzebny imperium superprezent jednak zanieśli do studia „95 kwartału” — oczywiście, tranzytem. Z neurolingwistycznymi technologiami, w których, jak się okazuje, nawet amerykańscy „cybernicy” nie bardzo się orientują, spierać się trudno. Chyba że dodatkowy akcent… Od niedawna lekarze zaczęli bić na alarm z powodu nowego rodzaju demencji. Nie, nie starczej niedołężności, a bardzo młodej, która już otrzymała nazwę „elektroniczna”. Okazuje się, że jeśli młodzieniec czy dziewczyna zbyt dużo czasu spędzają w wirtualnym świecie tej samej Światowej pajęczyny, to następują… nieodwracalne zmiany w działalności mózgu. Ich przejawy są dość wymyślne. Jeden z przykładów — kiedy wymyślona i umiejętnie narzucona wideo-kukiełka w rodzaju „prezydenta Hołoborodki” całkowicie zasłania realia strasznego zagrożenia od prawdziwych gospodarzy wykonawcy atrakcyjnej roli.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

O kraju, bezpieczeństwie i postawie obywatelskiej

Już szósty rok kraj znajduje się na granicy między pokojem a wojną na pełną skalę: ukraińskie społeczeństwo i państwo dążą do wyzwolenia się z okowów dawnego kolonizatora, a putinowska neoimperia uporczywie stwarza wszelkie warunki do przejścia od obecnej, niezwykłej pod względem przejawów i wektorów natarcia agresji hybrydowo-mesjanistycznej do pełnowartościowych działań wojennych. Do tego dochodzi sytuacyjno-publiczny trend totalnego negatywizmu rzeczywistości społeczno-ekonomicznej w dyskursach publicznych i dokumentach płatniczych. I okazuje się, że wszyscy siedzimy na beczce prochu, której wybuch może błyskawicznie pozbawić Ukraińców wolności, godności i perspektyw państwowych. Pierwszym egzaminem z dojrzałości obywatelskiej ukraińskiego społeczeństwa, oddania ideałom demokracji Majdanu Godności, pragnienia widzenia i tworzenia Ukrainy o pokojowej perspektywie będą wybory Prezydenta Ukrainy 31 marca. O sytuacji, która się kształtuje, wizji przyszłości, konkretnych krokach w kierunku uniemożliwienia wielu problemów i wzmocnienia państwowości rozmawiamy z liderem partii politycznej „Patriota” Mykołą HOŁOMSZĄ oraz przewodniczącym Komitetu Ekonomistów Ukrainy, politologiem Andrijem NOWAKIEM. — Jaki widzą Państwo najbliższy cel, nad którym powinni pracować nasi politycy i mężowie stanu w tym niełatwym dla kraju czasie? Andrij Nowak: Zarówno partia „Patriota”, jak i ja jako członek partii, wyraźnie widzimy swój cel — tworzenie nowej, majdanowej Ukrainy obywateli i wspólnot — i wiemy, jak to osiągnąć. Jesteśmy zwolennikami państwa prawa z prawdziwą supremacją prawa. Kategorycznie sprzeciwiamy się dualizmowi władzy, który u nas obecnie panuje. Widzimy drogi wyjścia z wielu ślepych zaułków, które powstały w różnych sferach życia państwa i społeczeństwa. Jednocześnie rozumiemy: aby realnie wpływać na sytuację i moderować zmiany w kraju, jednego prezydenta, nawet najlepszego i najbardziej utalentowanego, nie wystarczy. Potrzebna jest potężna drużyna profesjonalistów-państwowców oraz narodowa siła parlamentarna, która wzięłaby na siebie odpowiedzialność za realne reformy, zdecydowaną modernizację i przeprowadziła je optymalnie oraz efektywnie. Nasza partia jest na to gotowa. Mykoła Hołomsza: W ciągu ostatnich pięciu lat partia „Patriota” nie siedziała z założonymi rękami. Przez cały ten czas uporczywie pracowaliśmy nad uformowaniem wizji przyszłej Ukrainy. Nasze stanowisko dotyczące opracowania konceptualnych konstruktywów intelektualnych w najróżniejszych kwestiach i problemach teraźniejszości — od budowy państwa po projekty kulturalne, od inicjatyw obronno-bezpieczeńskich po propozycje ekonomiczne i społeczne — było wielokrotnie wynoszone na dyskusję publiczną, stawało się przedmiotem dyskusji naukowych i konferencji praktycznych. Nasi partyjni działacze intensywnie pracowali w społecznościach, przekazując swoją wizję sytuacji w kraju i proponując drogi udoskonalenia i rozwoju modelu ekonomicznego, społecznego i, oczywiście, politycznego, który ukształtował się w tym momencie w państwie. Prowadząc działania w środowiskach życia wspólnot terytorialnych, zawsze wsłuchiwaliśmy się w opinię obywateli, przeciętnych Ukraińców, omawialiśmy z nimi najbardziej bolesne problemy. A to pomagało nam wyczuć rytm i energię współczesnego życia społeczeństwa. — Więc co Państwo — jako partia — realnie proponują? M. H.: Przede wszystkim, jeśli mówimy o najbliższych globalnych wydarzeniach w kraju — wyborach 31 marca — konieczne jest uformowanie ustawowo i praktycznie pełnowymiarowego urzędu Prezydenta Ukrainy. Ten proces — jako działanie prawne — będzie miał niezwykle potężne pozytywne skutki dla budowania państwa. Zatem perspektywy kraju właśnie w nowoczesnych dynamikach zglobalizowanego świata. Sytuacja niepewności władczej i instytucjonalnej prowadzi dziś do poważnych strat, porażek w formowaniu trwałego modelu ustroju państwowego. A stąd wynika również atmosfera niemal totalnej nieufności społeczeństwa do różnych gałęzi władzy, rozczarowanie ich działaniami. W takiej sytuacji bardzo łatwo (i to widzimy) sąsiadowi-agresorowi wpływać na świadomość naszych współobywateli, co tworzy dodatkowe wewnętrzne napięcie. Występujemy za kardynalnymi zmianami stylu zarządzania w państwie wzdłuż całej pionowej i poziomej struktury, czyli organów władzy wykonawczej i samorządu terytorialnego. Nowa stylistyka, zbudowana na technologiach cyfrowych, tylko wydaje się obecnie nieosiągalna. Szczegółowo badaliśmy tę sytuację i widzimy wielką perspektywę takich zmian. Co to da? To całkowicie przeformatuje państwo i społeczeństwo, ponieważ zmieni sam charakter ich współdziałania, ustanowi niezbędny poziom zaufania i wyprowadzi nas wszystkich na partnerską współpracę. A. N.: Jedną z pierwszych, niecierpiących zwłoki kwestii, które należy rozwiązać w celu wzmocnienia państwowości w kraju — jest uchwalenie ustawy o odpowiedzialności karnej przedstawicieli wszystkich gałęzi władzy za bezpośrednie naruszenia Konstytucji Ukrainy. Na gorzkim doświadczeniu widzieliśmy, do czego prowadzi ta luka legislacyjna. Mamy zamiar doprowadzić do kodyfikacji ustawodawstwa we wszystkich sferach. Występujemy za dialogiem państwa ze społeczeństwem, przede wszystkim wspólnotami. Przeprowadzanie nawet najlepszej w zamyśle reformy, zaganianie środowisk życia w wąskie ramy czasowe, z naszego punktu widzenia, jest nieprzemyślane. Mykoła Hołomsza Andrij Nowak krokiem, pragnieniem udowodnienia zachodnim partnerom swojej niezastąpioności. A czym odbije się taka pośpieszność? Czy nie przyjdzie później naprawiać w takim samym awaryjnym stanie popełnione błędy? Dlatego nalegamy, aby w toku reformy zostały zachowane wszystkie, nawet najmniejsze, wsie i chutory jako historyczno-mentalne kody narodu. Co więcej, wspólnoty terytorialne muszą być podmiotami prawa, które działają na podstawie własnego statutu. I to musi odbywać się nie tylko z pozycji zjednoczonej wspólnoty terytorialnej, a przede wszystkim z pozycji każdej miejscowości, która idzie na dobrowolne połączenie. Sama zaś reforma musi być przeprowadzana z uwzględnieniem interesów najmniejszej wspólnoty, a nie wysokich urzędników z peczerskich wzgórz. — Jedną z kluczowych kwestii naszej teraźniejszości i przyszłości jest ochrona państwa przed wrogiem — putinowskim reżimem Federacji Rosyjskiej. Czyli pojawia się problem bezpieczeństwa narodowego… A. N.: Jednym z pierwszych kroków w sprawie niezawodnej ochrony państwa musi stać się reformowanie sektora bezpieczeństwa i obrony, tak zwanego bloku siłowego. Szczególnie dotyczy to Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony, należy ją wyprowadzić z cienia komfortu Administracji Prezydenta na „gorącą” stronę codziennie aktywnej i zakrojonej na szeroką skalę działalności w zakresie przeciwdziałania agresorowi. Kardynalnego przeformatowania wymaga Ministerstwo Obrony Ukrainy. Wymaga wyprowadzenia na nową orbitę pełnowartościowej pracy kompleksu obronno-przemysłowego, który nawet w warunkach trwającej agresji nie jest w pełni obciążony zamówieniem państwowym. Brak jest celowego programu jego perspektywicznego rozwoju. Taki stan rzeczy jest niedopuszczalny. M. G.: Nasze stanowisko jest jednoznaczne: sektor bezpieczeństwa musi stać się multifunkcjonalny, z jedynym centrum funkcjonalno-geostrategicznej koordynacji w zakresie legislacyjno-prawnego, regulaminowo-proceduralnego, naukowo-technologicznego oraz innowacyjno-kadrowego zabezpieczenia. I tutaj szczególnie rośnie funkcjonalna rola instytucji Prezydenta, bo pojawia się nadzwyczajna ważność stałej koordynacji multifunkcjonalnego sektora bezpieczeństwa kraju dla odparcia agresji wroga w różnoplanowych kierunkach — od czysto fizycznego do komunikacyjno-kontentowego, historyczno-mentalnego itd. — Nie jest tajemnicą, że armia do tej pory cierpi na recydywę korupcji. Jak z tym walczyć, jak ten negatyw zwalczyć, przecież zadeklarowaliśmy swój euroatlantycki wybór? A. N.: Kraj potrzebuje nowego nowoczesnego modelu bezpieczeństwa narodowego, który byłby wielokrotnie bardziej skuteczny i efektywniejszy od obecnego. Efektywność w tym przypadku jest synonimem słowa „walka” — ma się na myśli z korupcją. Nowy prezydent Ukrainy powinien od pierwszych dni przystąpić do likwidacji korporacyjnej nietolerancji i nomenklaturowego lobbingu tego czy innego ogniwa sektora bezpieczeństwa, które tradycyjnie kontrolowały dostęp do poprzednich prezydentów. Swoją drogą, Operacja Połączonych Sił — to nie operacja sektora obrony, a właśnie operacja połączonych sił sektora bezpieczeństwa i obrony, w którym centralnym ogniwem są Siły Zbrojne Ukrainy. Z drugiej strony uważam, że sam termin „obrona” jest przestarzały i taki, który nie odpowiada współczesnym wyzwaniom bezpieczeństwa i obrony o skali geopolitycznej i geostrategicznej w obliczu przeciwstawiania się Ukrainy i świata współczesnym globalnym agresjom globalnego hybrydowego terroryzmu ze strony putinowskiego reżimu Federacji Rosyjskiej. Recydywę korupcji w sektorze obrony proponuję rozpatrywać przez pryzmat międzynarodowego doświadczenia walki z tym zjawiskiem (przecież to negatyw światowej skali). Jednocześnie warto postrzegać go w armii (wszystkich strukturach bloku siłowego) jako element ogólnopaństwowego zjawiska, które ma systemowe przyczyny i źródła. Jeśli chodzi o korupcję jako przeszkodę na drodze do euroatlantyckiej integracji Ukrainy, to jak dla mnie, nie jest to tylko problem ukraińskiej armii. Nie może być on rozwiązywany tylko w wąskoresortowym segmencie. To problem kardynalnej zmiany stylistyki państwowego (organów władzy wykonawczej) zarządzania, pełnowartościowego funkcjonowania instytucji prezydenta, doskonałej demokratycznej, w szczególności parlamentarnej kontroli nad sektorem bezpieczeństwa i obrony itd. Tutaj pojawia się, powtórzę się, kwestia usunięcia dualizmu władzy, funkcjonowania Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony jako organu skutecznej koordynacji sektora bezpieczeństwa i obrony, określenia w tym systemie koordynacyjnym miejsca i roli wszystkich składowych, które obecnie działają w odosobnieniu i w różne strony. Szczególnie wiele pytań powstaje wobec takich struktur jak Służba Bezpieczeństwa Ukrainy, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Ukroboronprom, Prokuratura Generalna (prokuratura wojskowa) itd. Nasza siła polityczna uważa również, że trzeba wynosić na publiczny poziom dyskusję o kwestii zapewnienia bezpieczeństwa narodowego przez legislacyjną gałąź władzy. Obecna działalność w tej sferze, jak dla mnie, jest skrajnie niezadowalająca. Teraz pojawia się w nowym świetle temat obrony terytorialnej, przecież wraz z utworzeniem zjednoczonych wspólnot terytorialnych musimy z innych pozycji podchodzić do określenia tej problematyki. Nie możemy dopuścić do sytuacji z 2014 roku, kiedy ruchy ochotnicze i wolontariackie istniały poza prawem. M. G.: Przede wszystkim zauważę, że korupcja w ukraińskim dyskursie społecznym ma szersze pojęcia niż w krajach ze stałą demokratyczno-liberalną paradygmatem cywilizacyjnego postępu. Na Ukrainie w warunkach hybrydowo-mesjańskich agresji i praktyk globalnego hybrydowego terroryzmu (po kolonializmie ZSRR) korupcja — to zaliczka, a nawet komplement dla istniejącego środowiska relacji państwowo-społecznych. Co mam na myśli? Nasze wyobrażenia i działania w zakresie walki z korupcją bazują na postrzeganiu zachodnich standardów dotyczących tego zjawiska. Ależ ono nie jest stabilne i jednorodne na całym świecie. Ma ono narodowo-państwową specyfikę, co więcej, może transformować się w czasie i przystosowywać do różnych systemów zarządzania. Dlatego stawiałbym pytanie o konieczność uświadomienia zjawiska ukraińskiej korupcji z pozycji jej miejsca, wagi i wpływu w państwie i społeczeństwie. Z mojej pozycji korupcja zajmuje nie tak znowu dużo miejsca — około jednej czwartej wszystkich negatywnych i przestępczych przejawów. Dzisiaj o wiele poważniejszym jest problem prawnego, fizycznego, publicznego samowolstwa. Obecnie na Ukrainie istnieją realne luki absolutnego samowolstwa totalnego cynizmu, który nie ogranicza się prawem czy etyką relacji. A bezpieczeństwo komunikacyjno-kontentowe kraju, jakkolwiek przykro, znajduje się w minusowych notowaniach od zera absolutnego. Jak z tym walczyć? Widzę takie drogi: Stworzenie sądowo-prawnego serwisu stałego działania jako alternatywy dla tradycyjnego sądownictwa, które zależy od lobbystyczno-osobistych wpływów i całkowicie się zdyskredytowało. Wprowadzenie narodowej zerowej deklaracji o majątku i dochodach wszystkich obywateli Ukrainy oraz 3% bariery legalizacji tych dochodów, aby później można było fiksować problematyczne nisze i kierunki jako motywację do prawdziwego ukraińskiego obywatelstwa. Zaproszenie na zasadach konkursowych weteranów struktur wchodzących do sektora bezpieczeństwa i obrony do audytorskich inspekcji w sektorze bezpieczeństwa i obrony. Ułożenie tej całkowicie autonomicznej działalności z pomocą specjalistów z krajów NATO. Dlatego konieczne jest przeprowadzenie takich działań: — Audyt pochodzenia majątku całego składu zarządczego i dowódczego sektora bezpieczeństwa i obrony. Audyt obejmuje sprawdzenie nie tylko odpowiednich urzędników, ale całej rodziny. Wykrycie dochodów czy majątku, których nabycie lub posiadanie nie potwierdza się prawnie, określa się na poziomie legislacyjnym jako podstawę do zwolnienia z zajmowanego stanowiska z późniejszym dochodzeniem zgodnie z wymogami Kodeksu karnego Ukrainy. — Stworzyć tymczasowy (nie dłużej niż rok) prawniczy serwis sektora bezpieczeństwa w celu wykrywania i pociągania urzędników do odpowiedzialności za maruderstwo, łapówkarstwo, przemyt, wymuszenia, nadużycia, niedbalstwo, sabotaż, działania agenturalne itd. Formowanie atmosfery nietolerancji wobec tych haniebnych zjawisk, dla czego uchwala się odpowiednią bazę normatywno-prawną. — Stworzyć infrastrukturę cyfrowej fiksacji (w trybie blockchain) wszystkich operacji o charakterze regulaminowo-proceduralnym w zakresie zapewnienia sfery bezpieczeństwa i obrony. Ten proces towarzyszy systemowemu arbitrażowi audytorów, którzy są zatrudniani ze specjalistów światowego sektora bezpieczeństwa, najlepiej z potencjału kadrowego światowego ukraiństwa. Ogłosić nabór naszych ekspatów (Ukraińców z pochodzenia) w celu oczyszczenia sektora bezpieczeństwa kraju z korupcyjnej zarazy. Rozmawiał Ołeksij JAKYMENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

mówi w języku ukraińskim i wcale nie mówi po rosyjsku”. Potem wnosi małe „doprecyzowanie”: „No tak, mówi swoim ojczystym językiem...” Co to za „język ojczysty”? Bundi-dundi? Okazuje się, że nie! W gazecie „Swoboda” przy wzmiankach o „sławnej doktor ukraińskiej Ameryki” powiedziano, że od małego wychowywała się w ojczystym duchu, w ukraińskojęzycznym otoczeniu. Obecnie żyjemy w czasach, gdy coraz powszechniejsze są przekonania, że mediom nie można wierzyć. Na szczęście w moim archiwum przechowuję list od Ciebie, w którym donosiłeś mi, że kiedyś byłeś nauczycielem języka ukraińskiego panny Jurkiw, czyli obecnej pani Suprun. I wspominałeś ją jako bardzo pilną uczennicę. (…) Z woli Bożej człowiek ma taką osobliwość, że w przypływie emocji często wylewa na zewnątrz to, co jest jego wewnętrzną, ukrytą istotą. Wyrzucając Ulianie Suprun, że ona, rzekomo, „źle mówi w języku ukraińskim”, Julia Tymoszenko w oczach myślących ludzi nie ośmiesza minister, a siebie — pokazuje swoją niemoralność i kłamliwość. Jej słodkie słowa-wezwania, by „kochać naszą bezcenną mowę, która nas wszystkich jednoczy” — to tylko jedna z technologii politycznych, obliczona na naiwnych Ukraińców. Na przykładzie Krzywego Rogu widzimy, że ukraiński nie jednoczy, a rozdziela Tymoszenko i Suprun. Tym bardziej, że niespodziewanie za pierwszym poszedł drugi „językowy wyrzut”, rzekomo minister „wcale nie mówi po rosyjsku”… Pomijając fakt, że takie postawienie sprawy jest sprzeczne nie tylko ze zdrowym rozsądkiem, wychodzi ono także poza granice pola prawnego. Żadnym prawem urzędnik szczebla państwowego na Ukrainie nie jest zobowiązany do rozmawiania po rosyjsku. A po drugie, skąd J. Tymoszenko ma wiedzieć, jakimi językami obcymi włada U. Suprun? Bardzo wątpię, by te panie kiedykolwiek były w głęboko przyjacielskich stosunkach, by zwierzały się sobie nawzajem z bardzo prywatnych, niemal intymnych spraw… A to, że Uliana Suprun w komunikacji publicznej używa tylko języka państwowego — jest przykładem do naśladowania, a nie powodem do wyrzutów. I z drugiej strony — jest to świadectwo prymitywnego populizmu J. Tymoszenko. A oto kolejne słowa z jej „posłania” do minister daleko wykraczają poza granice populizmu: „Nam po prostu spuszczono tę (medyczną) reformę po to, żeby nasi (ludzie) nie mogli się leczyć. I żeby to leczenie prowadziło do tego, że Ukraińców z każdym razem stawało się coraz mniej”… To już jawny cynizm. Odkąd pamiętam Julię Tymoszenko w górnych szczeblach władzy wykonawczej, tak długo krzyczy ona o reformie medycznej. A obecnie, kiedy coś realnie robi się w tej sferze, to w parze z Serhijem Własenką krzyczy ona, że to „reforma na wymieranie Ukraińców”. Ukraiński naród ma bardzo ciekawe przysłowie-wyrzut: „Zapomniała krowa, jak cielęciem była”. Przypominam listopad 2009 roku. Ukrainę ogarnęła epidemia grypy. Julię Tymoszenko, jako ówczesną premier, oskarżano, że rząd pod jej kierownictwem prowadzi kurs na wymieranie Ukraińców. Jak dziś pamiętam jej emocjonalne usprawiedliwienia… —————————— 1 Popularna w pierwszej połowie XX wieku w tych obwodach Ukrainy, które do 1918 roku znajdowały się w składzie Imperium Austriackiego, ironiczna nazwa młodej, zarozumiałej osoby. Pochodzi od słowa „dwadzieścia”. Dosłownie oznacza osobę w wieku od 20 do 30 lat oraz drobną monetę o nominale 20 krajcarów. 2 Nazwa ta — połączenie słowa Belweder — pałacu, gdzie mieści się biuro Prezydenta Polski, oraz nazwy ulicy Nowogrodzkiej, gdzie znajduje się siedziba główna rządzącej obecnie w Polsce partii Prawo i Sprawiedliwość.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Listy do przyjaciela (albo o czym nie wolno milczeć)

Proponujemy Państwa uwadze fragmenty publicystyczno-dokumentalnej książki, nad którą kończy pracę nasz autor — publicysta Myrosław Łewycki. Jest to analiza mentalności obecnej ukraińskiej klasy politycznej oraz opowieść o jej ocenie ukraińskich wspólnot poza Ukrainą. Pomysł pracy zrodził się z, na pierwszy rzut oka, banalnego pytania przyjaciela z USA, dziennikarza Ihora Huljawego: „Kto będzie następnym prezydentem Ukrainy?”. Myrosław ŁEWYCKI Przyjacielu Ihorze, jak Ty, mam nadzieję, już zauważyłeś, to pytanie dotyczące przyszłego Prezydenta Ukrainy, o co Ty w kilku listach pytasz, obecnie należy do trudnych. Na świecie z wielkim zdziwieniem mówią: gdyby naród był trzeźwy i odpowiedzialny, to obecnie Petrowi Poroszence nie byłoby alternatywy i już teraz można by powiedzieć, kto będzie następnym Prezydentem Ukrainy. I choć Ukraina to już nie Rosja, jednak Kreml i przez agenturę — tak zwanych „podszeptywaczy” i różnych „proroków”, i za pomocą telewizora oraz internetu zrobił wszystko możliwe, aby wielka część Ukraińców odrzucała swojego Prezydenta, który jest nieugiętym mężem stanu. (…) Mój pierwszy redaktor — dobrze Tobie znany pan Myrosław Werbowyj, który w Warszawie zrobił ze mnie — lwowskiego technika — człowieka, który jest namiętnie zakochany w słowie, co pod jego wprawną ręką stało się sensem mojego życia, pisze w listach o przeżywaniu za Ukrainę na niezwykle trudnym etapie jej bytu: „Z dystansu analizuję wydarzenia na Ukrainie. Bardzo często rozmawiam o nich z innymi. My tutaj, w Warszawie, uważamy, że pomimo ludzkich błędów (a któż z nas, śmiertelnych, ich nie ma?!) Petro Poroszenko jest jedynym obecnie ukraińskim politykiem (a nie politykiem Ukrainy!), który może bronić ukraińskich interesów, trzymać na krótkiej smyczy Achmetowów, Kołomojskich, Jarosławskich, wygodnie rozgrywać w Charkowie pozycję Henadija Kernesa, trzymać w szachu odeskiego łobuza Henadija Truchanowa, podszczypywać galicyjskich zwanzigerów”. W jednym z listów mój pierwszy redaktor opowiedział mało znany na Ukrainie szczegół o obecnym Prezydencie Ukrainy: „W Polsce Petra Poroszenkę początkowo próbowano lekceważyć, postrzegać jako Łeonida Krawczuka czy Łeonida Kuczmę, ale szybko zorientowano się, że to człowiek, który o kilka poziomów politycznych przerasta belwedersko-nowogrodzki bohema, polityk najwyższego formatu. On bowiem zdołał wyprowadzić ukraińską politykę zagraniczną, w tym szczególnie ukraińsko-polski kontekst, na taki poziom, który niepokoi Warszawę i obdziera ją z prowokacyjnych zapędów. To, według mojej oceny, drugi człowiek ukraińskiego państwowego politykierstwa, który zdołał, jak i były ambasador Ukrainy w Warszawie Hennadij Udowenko, postawić warszawskich zarozumiałych politykierów na swoich miejscach. Jego, prezydenta Petra Poroszenki, przyjazd do Sahrynia — jest tego najlepszym przykładem. To był przejaw nie tylko odwagi, ale i dowód na to, że obecna Ukraina nie jest pochylonym drzewem, na które każdemu pachołkowi można by wskakiwać i obgryzać. I tak powinni zachowywać się ci z ukraińskich polityków, którzy odwiedzają Warszawę, ot chociażby jak ostatnio Oksana Syrojid, Iwanna Kłympusz-Cyncadze, Mykoła Kniażycki... Prezydent Petro Poroszenko swoją klasę dyplomatyczną pokazał i w kontekście tzw. Trójmorza, na które z pominięciem Kijowa zamachnęły się Warszawa i Budapeszt. To była również próba stworzenia antyukraińskiego frontu. Przy czym, nie tyle Duda, co Kaczyński z Orbanem próbowali grać antyukraińską kartą. Analizując z dystansu wydarzenia na Ukrainie, z przykrością konstatuję, że na Ukrainie wielu tego nie rozumie. I takich ludzi zaliczam do grupy politycznych ignorantów. Jednak, oprócz nich są ci, którzy wszystko to doskonale rozumieją, jednak wszystko, co robi ten unikalny polityk światowej skali, nazywają zdradą ukraińskich interesów. A to najwyższej próby cynizm. Politykę prezydenta Petra Poroszenki należy oceniać przez pryzmat analizy dokonanego przez niego, a nie przez wypaczone czy zezowate złośliwie-zazdrosne fantazje. A ukraińskim wyborcom trzeba nie dać się zwieść fałszywym patriotom w błąd i zrobić wszystko dla zwycięstwa urzędującej głowy państwa w marcowych wyborach. W tym ogromną rolę powinna odegrać ukraińska prasa. Nie zarobkowicze, którzy „pasą się” na wszystkich kampaniach wyborczych, a, wierzę, przeważająca większość ukraińskiego dziennikarstwa, dla której państwo i prawda — to najwyższe wartości”. W innym z listów mój pierwszy redaktor, dzieląc się warszawskimi wrażeniami o Ukrainie, napisał: „Odnośnie prezydenta Petra Poroszenki krótko mogę powiedzieć jedno: Ukraina dotąd nie miała i długo nie będzie miała polityka takiego formatu jak właśnie on. A już na pewno takiego kapitalnego mówcy, którego wystąpienia i pod względem treści, i logicznie zbudowanej struktury wykładu tematu nie mogą nie zachwycać! Tak sobie czasami myślę — gdyby jego partnerem na stanowisku premiera wciąż był Arsenij Jaceniuk, to tym duetem polityków Ukraina mogłaby nie tylko szczycić się przed światem zewnętrznym, ale i uczyć się rozumienia tego, czym jest państwowość. Jakże wielkie pokrewieństwo ich emploi — i erudycja, i szerokość politycznych horyzontów, i krasomówstwo, i, wreszcie, znajomość języków. Wierzę w zwycięstwo Poroszenki, choć goryczą zalewam się od horroru ukraińskich mediów. Tutaj by zaprowadzić porządek i ład! A co do Julii Tymoszenko, to, moim zdaniem, to już zagrana karta, choć krwi może napsuć niemało. Dziwi i „prezydencki” Lwów. Czyżby chłopcy nadal nie wyrośli z krótkich spodenek? Myrosławie, przyjacielu, nie ustawaj, a nadal przemywaj zapleśniałe moskiewszczyzną głowy”. **** „Przyjacielu Ihorze, przykro czytać, że za granicą wszystkie rozmowy ukraińskich polityków o „nowej moralności” wywołują, delikatnie mówiąc, wielkie zdziwienie. A zwłaszcza wtedy, kiedy o tym mówi Julia Tymoszenko. Rozrzutność, z jaką ona „szastała” wielkimi sumami podczas jej grudniowej zeszłorocznej podróży do Ameryki stawia pod znakiem zapytania wszystkie oświadczenia o nowej moralności, o walce z korupcją. Jej rozrzutność nie otworzyła drzwi, w które ona pragnęła w USA wejść, a dała odwrotny skutek. Ukraińska wspólnota w tym kraju, gdzie obecnie mieszka Pawło Łazarenko, przypomniała sobie, że ukraińska korupcja miała nie tylko tatę-Pawła, ale i mamę-Julię. Ponieważ nawyków do luksusu i rozrzutności nie bardzo udało się ukryć przed obcymi oczami, dlatego tam, u was, stawia się pytanie o moralność tej persony z ukraińskiego politycznego Olimpu. Ono stawia się także i na Ukrainie. I nie tylko w kontekście „rozrzutności” w czasie podróży J. Tymoszenko do USA. Ukraińców o wiele bardziej zszokował inny „amerykański” niuans polityki tej persony. Prezentując w Krzywym Rogu 23 października 2018 roku swój „Nowy kurs Ukrainy”, Julia Tymoszenko nie przepuściła okazji, aby po raz kolejny uszczypnąć p.o. ministra ochrony zdrowia Ulianę Suprun. Ona, jak lepiej ode mnie wiesz, jest potomkiem w pierwszym pokoleniu emigrantów z Ukrainy. Zdobywszy w USA wykształcenie, doświadczenie i uznanie, ona z mężem przyniosła swoje umiejętności i serce na Ukrainę. Jednak w życiu tak często bywa (wiem o tym i z własnego doświadczenia), że za dobro i poświęcenie otrzymujesz niewdzięczność. Odnośnie U. Suprun to podkreślenie demonstruje J. Tymoszenko i jej „Batkiwszczyna”. (…) Jaskrawym świadectwem tego są krzyworzyskie „pretensje” do Ulany Suprun, które uważam za stosowne skomentować. Julia Tymoszenko powiedziała przed zaporoską publicznością: „…u nas minister ochrony zdrowia spuszczony z UFO tutaj, na swoje krzesło. Człowiek, który w istocie nie ma ani doświadczenia, ani niczego, a do tego słabo mówi po ukraińsku i zupełnie nie mówi po rosyjsku. No tak, mówi swoim ojczystym językiem... To oznacza, że po prostu spuszczono nam tę (medyczną) reformę po to, żeby nasi (ludzie) nie mogli się leczyć. I żeby to leczenie prowadziło do tego, że Ukraińców z każdym razem stawało się coraz mniej”. Twierdzenie o „spuszczonym z UFO” ministrze wcale nie jest śmieszne. To świadectwo niskiego lotu myśli i prymitywnej złośliwości. Człowiek z takimi „darami” z łatwością może palnąć jakąś głupotę i jeszcze chichotać przy tym, jak to zdarzyło się w 2009 roku podczas podpisywania skandalicznych umów gazowych z Putinem. Na samą myśl, że coś podobnego znów może się powtórzyć, robi się strasznie… Twierdzenie „człowiek, który w istocie nie ma ani doświadczenia, ani niczego” jest kolejnym kłamstwem Julii Tymoszenko. Czy to jej własny wymysł, czy zapożyczenie od krzykaczy z Bloku Opozycyjnego — nie jest aż tak ważne. Nawet jeśli to zapożyczenie, to nie zdejmuje to z J. Tymoszenko odpowiedzialności moralnej za kłamstwo. I nie tak znowu trudno było je wykryć. W wolnym dostępie jest archiwum ukraińskiej gazety „Swoboda”, która wychodzi w USA. A tam czarno na białym napisano (tutaj uogólniam wzmianki w gazecie o Ulanie Suprun): „Nasza sławna doktor-radiolog, z której dumna jest ukraińska Ameryka”. I to, okazuje się, ma być „w istocie ani doświadczenia, [ani] niczego”… Z taką logiką można bardzo daleko zajść… Tutaj zatrzymam się na jeszcze jednym momencie „ani doświadczenia, [ani] niczego” J. Tymoszenko. Może pamiętasz, bo wtedy pracowałeś w Kijowie, który na początku i w połowie lat 90. XX wieku był w Ukrainie krzyk, że politycy-więźniowie polityczni, którzy faktycznie rozbudzili w narodzie dążenie do niepodległości, nie mają „ani doświadczenia, [ani] niczego”. Na ich miejsce przyszli ludzie pokroju Julii Tymoszenko „i z doświadczeniem, i z czymś”… I gdzie obecnie jest Ukraina w planie społeczno-ekonomicznym z Juliowym, jak mówią w narodzie, doświadczeniem? A gdzie obecnie są Czechy, którymi w odpowiedzialnych latach transformacji kierował dramaturg „bez doświadczenia” Václav Havel? (…) Zmiana moralności jest obecnie jedną z kluczowych tez J. Tymoszenko. Jaka to będzie moralność, zobaczymy, gdy zestawimy jeden niuans małego krzyworzyskiego „przesłania” J. Tymoszenko do U. Suprun. Parlamentarzystka zarzuca urzędnikowi, że ta „a do tego słabo

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Bilingwizm Doniecczyzny: powstanie, realia i perspektywy

Jednym z najaktualniejszych pytań współczesnej Ukrainy jest problem ukraińsko-rosyjskiego bilingwizmu. Charakteryzuje on sytuację językową na Ukrainie w ogóle, a na wschodzie naszego państwa w szczególności. Warto zaznaczyć, że dziś problem dwujęzyczności na Ukrainie jest zbadany niedostatecznie, ponieważ bardzo często komentowanie zjawiska bilingwizmu przechodzi na płaszczyznę czysto polityczną, stając się obiektem różnorodnych spekulacji. Nie rozwiązuje to problemu, a jedynie go zaostrza. Zatem właśnie teraz we współczesnej socjolingwistyce pojawiła się potrzeba powstania niezaangażowanych, właściwie lingwistycznych prac, poświęconych badaniu skutków ukraińsko-rosyjskiej dwujęzyczności. Takie badania będą mogły dać odpowiedź na wiele pytań językoznawczych, a przede wszystkim wykazać niszczycielski dla struktury zarówno języka ukraińskiego, jak i rosyjskiego wpływ „zakonserwowanego” stanu kontaktowego bilingwizmu między spokrewnionymi językami, które funkcjonują na jednym terytorium. Badanie jest skoncentrowane właśnie na Doniecczyźnie, ponieważ problem dwujęzyczności jest tu zakorzeniony dość głęboko, zważywszy na historyczne osobliwości zasiedlenia regionu. Olga SZEWCZUK-KLUŻEWA, kandydat nauk filologicznych. Struktura etniczna Doniecczyzny kształtowała się przez wieki i jest wynikiem działania szeregu obiektywnych i subiektywnych czynników w sferach polityki (wchodzenie w różnych czasach w skład różnych tworów państwowych, różny ustrój administracyjno-terytorialny), gospodarki (uwarunkowania masowej kolonizacji regionu od drugiej połowy XVIII w. oraz migracji późniejszych, w szczególności czasów radzieckich), kultury (przecięcie tradycji etnokulturowych różnych narodów), a także wewnętrznego rozwoju i współdziałania poszczególnych komponentów etnicznych, które były połączone wspólnym terytorialnym, a z czasem politycznym i kulturowym polem. Już ponad 100 lat ekonomiczne i socjokulturowe „oblicze” regionu określa jego industrialna orientacja. Zatem południowo-wschodnia Ukraina i Donbas są historycznie ukraińskim regionem, gdyż jest to część terytorium Siczy Zaporoskiej, w szczególności Palanki Kalmiuskiej. Agrarną kolonizację terytorium między Dnieprem a Dońcem – „Dzikiego Pola” – rozpoczęli na przełomie XV i XVI w. ukraińscy i rosyjscy chłopi. Śladem za żywiołowym ludowym potokiem szła kolonizacja wojskowo-rządowa. Historyk D. Bahalij pisał: „Chociaż było to w dzikich, niezasiedlonych stepach, które nie były niczyją własnością, ale mimo wszystko na tę ziemię rząd moskiewski patrzył jak na swoją i chciał ją zabezpieczyć dla siebie poprzez zasiedlenie przesiedleńcami, chociaż te ziemie w rzeczywistości należały do pradziadów Ukraińców” [Bahalij 1993: 63]. Już do połowy XIX w. w Donbasie, w wyniku osobliwości zagospodarowania terytorium, polityki kolonizatorskiej carskiej Rosji i stworzenia sprzyjających warunków dla osadników zagranicznych, uformowała się pstrokata etnostruktura. Mieszkali tu Ukraińcy, Rosjanie, Niemcy, Grecy, Żydzi, Tatarzy oraz przedstawiciele innych etnosów. Jednak absolutną większość stanowili ukraińscy chłopi – stanowili oni (według dziesiątej rewizji z 1858 r., którą przeprowadziło Imperium Rosyjskie) 75%. Dużą grupą etniczną byli Rosjanie – 13,5%. Region doniecki staje się przygraniczną strefą etnokontaktową dwóch wschodniosłowiańskich narodów: Ukraińców i Rosjan. Zachodzą złożone procesy międzyetniczne, które wpłynęły na ukształtowanie się osobliwości życia społeczno-kulturowego różnych grup ludności w późniejszych okresach. Jednak do połowy XIX w. Donbas wciąż pozostawał mało zaludnionym regionem. Intensywny etap zagospodarowania regionu rozpoczął się po reformie 1861 r. Terytorium Imperium Rosyjskiego dzieliło się na regiony, międzynarodowe pod względem swojego składu. W tym czasie rozpoczyna się intensywna eksploatacja bogactw naturalnych Doniecczyzny, formowanie kompleksu węglowo-przemysłowego, agrarna kolonizacja wolnych ziem. Czynniki produkcyjno-ekonomiczne i społeczne wywołały ogromne fale przesiedleń siły roboczej do Donbasu. Liczebność ludności w tym okresie rosła pięciokrotnie szybciej niż w innych regionach imperium. Statystyka zaświadcza, że właśnie w czasie poreformacyjnym, w okresie, gdy formuje się kompleks węglowo-przemysłowy i intensywnie rozwija się rolnictwo, dochodzi do ogromnego przesiedlenia z różnych guberni i właśnie w tym czasie kładzie się fundament współczesnej struktury etnicznej ludności Donbasu. W konsekwencji w kopalniach i zakładach Donbasu pracowała przeważnie napływowa siła robocza. Byli to zrujnowani po reformie 1861 r. chłopi z centralnych regionów Rosji. Przez 48 lat, od 1858 r. do 1906 r., liczebność ludności Donbasu zwiększyła się o 54,4% i liczyła 836 094 osoby. Przyrost ludności migrantami stanowił 48,6%, dlatego skład etniczny wpłynął na dynamikę etnostruktury regionu w okresie poreformacyjnym [Materiały 1903]. Analiza pochodzenia mieszkańców regionu pokazuje, że gubernie rosyjskie były ojczyzną 46,7% wszystkich przesiedleńców do Donbasu, z guberni ukraińskich przesiedliło się 37,9% migrantów, z Białorusi – 0,8%, z Kaukazu – 1,8%, przedstawicieli innych miejscowości liczono około 8,4%. Tradycyjnymi rejonami przesiedleń były gubernie charkowska, kurska, orłowska, taurydzka, połtawska, czernihowska oraz Obwód Wojska Dońskiego. Około 40% migrantów pod koniec XIX w. osiedlało się w miastach, co odbiło się na etnostrukturze [Pierwszy Powszechny Spis 1904]. Łącznie według spisu z 1897 r. w Donbasie liczono 30 grup etnicznych, co było o 22 narodowości więcej w porównaniu z dziesiątą rewizją z 1858 r. Większość w regionie stanowili Ukraińcy, przy całej wieloetniczności regionu – 62,5%, jednak ich odsetek w ogólnej liczebności ludności obniżył się o 12,5%; przeważnie było to charakterystyczne dla rejonów przemysłowych. Rosjan liczono 24,2%, co było o 10,7% więcej niż w połowie XIX w. Duże grupy etniczne, zwłaszcza w powiecie mariupolskim, stanowili Grecy, Niemcy, Żydzi, Tatarzy [Pierwszy Powszechny Spis 1904]. Dziś na Doniecczyźnie mieszkają przedstawiciele ponad 130 narodowości. Ogólna liczba ludności obwodu donieckiego liczy 4 825 563 osoby (w 1989 r. w obwodzie mieszkało 5 311 781). Ukraińcy stanowią najliczniejszą grupę etniczną regionu. W okresie między dwoma spisami – ostatnim radzieckim z 1989 r. oraz pierwszym Wszechukraińskim z 2001 r. – doszło do wzrostu udziału etnicznych Ukraińców w skali całego państwa. Wskaźnik ten wyniósł 5,1% – od 72,73% do 77,8%. Zachowanie absolutnej liczby Ukraińców na tle ogólnej depopulacji badacze wyjaśniają zmianą identyfikacji etnicznej pewnej liczby Rosjan, czyli doszła do skutku swoista reorientacja ludności, która cha... charakterystyczne nie tylko dla obwodu donieckiego, ale i dla całej Ukrainy. Spis z 1989 r. potwierdził obecność 2 693 432 Ukraińców w obwodzie donieckim, co stanowiło 50,7% populacji obwodu. W 2001 r. liczba Ukraińców wzrosła do 2 744 149, co stanowi 56,9%. To znaczy, że wzrost liczby Ukraińców w obwodzie donieckim był bardziej znaczący niż w skali całego państwa. Udział Ukraińców wśród mieszkańców obwodu donieckiego wzrósł o 6,2%. Stało się to przy ogólnym spadku liczby ludności w tych latach o 486 000 osób, czyli o 9,2%. Biorąc pod uwagę brak takich przepływów migracyjnych, które w znacznym stopniu wpłynęłyby na skład etniczny obwodu, wzrost liczby Ukraińców można wyjaśnić kilkoma ściśle ze sobą powiązanymi czynnikami. Po pierwsze, jest to wzrost etnoświadomości obywateli Ukrainy, co spowodowało wybór ukraińskiej tożsamości przez osoby o różnych korzeniach narodowych. Po drugie, w czasie, który upłynął między dwoma spisami, wyrosło pokolenie młodych donieczan, które kształtowało się w warunkach nowej ideologii i realiów historycznych. Możliwość samodzielnego wyboru przynależności etnicznej na korzyść ukraińskiej wśród młodzieży wpłynęła na wzrost liczby nosicieli ukraińskiej tożsamości w obwodzie donieckim. W ten sposób specyfika zasiedlenia i rozmieszczenia ludzi na Donbasie ma długą historię. Proces denacjonalizacji migrantów z różnych zakątków Ukrainy, Rosji i nie tylko, którzy w swoim czasie przybywali na Donbas, a także intensywne procesy celowej rusyfikacji doprowadziły do tego, że dla ludności Donbasu na długi czas zostały zniwelowane takie pojęcia, jak „język” i „naród”. Przeszłość regionu w pewnym stopniu przeszkadza normalnej teraźniejszości, ponieważ mimo że liczba etnicznych Ukraińców przewyższa wskaźnik największej mniejszości etnicznej — Rosjan, utrudnione jest jednak pełnowartościowe funkcjonowanie języka państwowego — ukraińskiego na przeważającej większości terytorium obwodu donieckiego, gdyż przez długie lata wytworzyło się rosyjskojęzyczne środowisko miejskie. Formowanie środowiska językowego Donbas jest bardzo specyficznym regionem Ukrainy, funkcjonowanie języka ukraińskiego na Donbasie również ma swoje osobliwości. Oczywiście historia bytowania języka ukraińskiego w obwodzie donieckim jest bezpośrednio związana z sytuacją językową całej Ukrainy, dlatego rozpatrywać proces stopniowego powstawania takiej swoistej sytuacji językowej regionu warto w kontekście ogólnonarodowym. Do głównych cech przestrzeni językowej współczesnej Ukrainy, jak wiadomo, należy ukraińsko-rosyjski bilingwizm, rozpowszechniony, w zależności od okoliczności, w różnym stopniu i w różnych formach. Długotrwały proces asymilacyjny bezpośrednio wpłynął na sytuację językowo-kulturową Donbasu. Władza radziecka przez długi czas uporczywie i konsekwentnie wypierała język narodowy z ukraińskiej przestrzeni komunikacyjnej, formując tym samym kulturę urbanistyczną, której skutków nie da się przezwyciężyć nawet dzisiaj. Tak język rosyjski zyskał rozpowszechnienie na znacznym terytorium kraju, przede wszystkim w ośrodkach przemysłowych wschodu i południa. Wskazane w kontekście wspomnianym wyżej jest prześledzenie historii formowania środowiska językowego Donbasu, ponieważ w wyniku procesów deformacyjnych współczesna sytuacja językowa regionu jest wypaczona, co przejawia się w rozpowszechnieniu dwóch języków — ukraińskiego i rosyjskiego, z przewagą języka rosyjskiego w codziennej komunikacji. Różne regiony Ukrainy doświadczały różnego stopnia rusyfikacji i dlatego różnić się muszą podejścia i koncepcje w ogólnonarodowej i regionalnej polityce językowej dla pełnowartościowego przywrócenia wszystkich funkcji języka ukraińskiego, co jest pilną potrzebą. Osobliwością komunikacji miejskiej Donbasu jest jej częściowa rosyjskojęzyczność. Rosyjskojęzyczne otoczenie miejskie powstało jako rezultat procesów asymilacji — charakteru naturalnego i przymusowego, polityki rusyfikacji ZSRR, która prowadziła do utraty przez ludność cech etnodiferencyjnych. Historycznie procesy unifikacji były charakterystyczne przede wszystkim dla sfer związanych z różnymi rodzajami działalności gospodarczej, produkcją, w celu uniknięcia niepowodzeń komunikacyjnych w komunikacji zawodowej. Najaktywniejsza była wzajemna asymilacja Rosjan i Ukraińców, którzy żyli w mieszanych wsiach, a także asymilowały się inne nieliczne grupy etniczne, które trafiały w inne środowisko etniczne — Białorusini, Polacy, Mołdawianie itd. Skutkiem takich procesów stała się nieodwracalna zmiana w samoświadomości zasymilowanej części ludności, co najbardziej uwidoczniło się w języku. Aby nie wyróżniać się spośród innych mieszczan, osoby ukraińskojęzyczne, trafiając do zrusyfikowanego miasta, dążyły do opanowania języka rosyjskiego w bezpośrednim kontakcie z jego nosicielami. W rezultacie — dla pewnej części ludności jest to ukraińsko-rosyjskie mieszanie językowe, dla reszty — całkowite przejście z ukraińskiego na miejscowy wariant języka rosyjskiego z dość zauważalnymi procesami interferencyjnymi w mowie. Wskutek tego doszło do praktycznie totalnej rusyfikacji centrum obwodowego — miasta Doniecka, innych miast górniczych z rozwiniętym przemysłem. Natomiast mieszkańcy wsi, tak jak wcześniej, mówią w języku ukraińskim. Oczywiście na wsiach Donbasu funkcjonuje swoisty język ukraiński, ponieważ jest on na wskroś przesiąknięty wąsko lokalnymi tworami — odmianami dialektu terytorialnego — gwarą stepową narzecza południowo-wschodniego. Również charakterystyczną dla języka ukraińskiego Donbasu jest znaczna deformacja ukraińskiego systemu językowego — dochodzi do ukraińsko-rosyjskiego mieszania z wytworzeniem hybrydowych (surżykowych) form mowy. Taka surżykowa mowa w swojej podstawie jest ukraińska, ale w wyniku bliskiego sąsiedztwa w jednej przestrzeni komunikacyjnej dwóch absolutnie dostępnych pod względem zrozumienia języków w świadomości mówiących dochodzi do „błędu” i bilingwi nie wykazują zdolności do ciągłego różnicowania tych kodów językowych. Na szczególną uwagę zasługuje też gwara stepowa, która wpływa na język ukraiński mieszkańców Donbasu. Ta gwara jest najpóźniejsza pod względem czasu formowania (XVII–XIX w.) i jest rezultatem przesiedlenia i dosiedlenia ludzi na terytorium jej rozpowszechnienia. Jednym z komponentów, które tworzyły podstawę gwary stepowej, były gwary południoworosyjskie i zważywszy na to, można stwierdzić, że niektóre cechy gwary stepowej są dość niejednoznaczne, bo one, w istocie, graniczą z przejawami interferencyjnymi. Tak, w szczególności jedna z cech fonetycznych gwary stepowej — zmiękczona wymowa [cz’]: [kurcz’ja] kurczę, [cz’juzzymyj] cudzy, która wynikła pod wpływem języka rosyjskiego, gdyż dla wymowy ukraińskiej nie jest to charakterystyczne i odpowiednio może być traktowane, zważywszy oczywiście także na inne osobliwości konkretnych próbek mowy, jako przejaw interferencji fonetycznej. W gwarze stepowej używa się form czasownikowych typu: wyproszuwaty, zakruczuwaty, taka cecha gwary stepowej jest również kontrowersyjna, ponieważ może być rozpatrywana jako interferencyjny wpływ języka rosyjskiego — we właściwie ukraińskich formach bezokolicznikowych czasowników dochodzi do zamiany formotwórczego przyrostka -ty rosyjskojęzycznym odpowiednikiem. Dokończenie na str. 9

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

«Дістала неправда! Хочемо змін!»

Микола Тимошик на лекції з основ журналістики Моя втрачена українська Атлантида Певний час я була вдячна першій учительці. Вона сформуY вала мою свідомість, зокрема й національну, фразою: “Ви повинY ні любити свою Батьківщину так, щоб коли буде потрібно, могли б пожертвувати всім заради неї”. Цю фразу згадала в лютому 2014Yго, коли перед родиною постав нелегкий вибір: залишаєY мося в окупованому Росією КриY му чи переїздимо на материкову Україну. Батьки все життя прожили там і зробили свій вибір одразу. Моє бажання було іншим. МаюY чи тоді лише 12, я різко запротесY тувала. Подзвонила бабусі на Житомирщину — і після короткої розмови з нею вже знала, де буду. 21 лютого. Ніч. Батьки терміY ново викликають таксі. Їдемо на вокзал. Радість відчула наступноY го дня: з Інтернету довідалася, що всі залізничні шляхи з Криму в Україну були вже перекриті. У день “великого” кримськоY го референдуму, коли соціальні мережі кишіли новинами про проголошення півострова російY ським, я вирішила заглянути на сторінку ФБ моєї колишньої улюбленої вчительки. Тієї, яка вчила нас патріотизму. ПерегляY нула відео, де вона закликала кримчан голосувати… за від’єдY нання від України. Те мене болісY но зачепило. Надовго. Моє життя — великий лабіY ринт із безліччю ходів. Але є лиш один правильний. І я його, здаY ється, знайшла. Я до сліз в очах та дивного щему в серці люблю свою Батьківщину. Тому перше ключове слово, яке приходить мені в голову у відповідь на запиY тання: “чому обрала журналістиY ку”, — Україна. Це моя доля. ВоY на голосно стукає в двері моєї дуY ші. І я їх широко відчиняю. Вероніка ТАРАСОВА Три машини свіжої крові Того дня весни 2015Yго моя бабуся перенесла найнеобхідніші речі — паспорти, теплий одяг, ковдри — до підвалу. Та потягнуY ла туди за собою й нас. Я, чотирY надцятилітня дівчинка із селища неподалік Донецька, яка досі виY шивала хрестиком та наспівувала пісні Тіни Кароль, не розуміла, що відбувається. Бій у сусідньому місті Рубіжне розділив моє життя на щасливе до і незрозуміле після. Снаряди летіли в наш бік. Близько десятка хат уже стояли без дахів. І без люY дей. Сиділи в підвалі доти, доки не припинилися гучні постріли. Далі почувся гуркіт танкової коY лони. Ми повиходили. За танковою колоною їхали три вантажні маY шини. Наївна дівчинка обімліла, коли те побачила: там не сиділи солдати — вони лежали. МерY твими. Їх поскидали неподалік, як сміття. На наших очах. З трьох машин, переповнених нерухомиY ми тілами. А кров текла з тих маY шин… Так закінчилися молоді життя тих, кого отак скидали свої ж. ВоY ни ще й не нажилися, не встигли відчути смак першого кохання, не почули крик новонароджених своїх дітей. Біль за тих убитих заповнив мою душу. Одна справа, коли ти бачиш це з екрана телевізора, а інша — ось так, за кілька метрів наяву… Хотілося кричати. З найвищої української гори Говерли. Щоб світ почув. А ввечері з телевізора почула те, що викликало і сльози, і гнів, і внутрішній протест. Київська веY дуча новин монотонним байдуY жим голосом говорила про сьоY годнішню подію під Рубіжним: бій тривав три години, наші хлопці витримали його; поранеY них — шестеро, убитих — троє. Саме на тій брехливій і цинічY ній фразі “вбитих троє” в мене зникла віра у правдивість того теY левізійного екрана, у правдивість наших політиків. Зміни — ось слово, яке приве> ло мене із закривавленого до> нецького краю вчитися нашої професії. І ствердити в журналіс> тиці правду і совість. Анастасія ШМЕЛЬОВА Так пояснюють свій життєвий вибір студенти0 першокурсники спеціальності “Журналістика” Київ0 ського національного університету культури і мис0 тецтв. Щоразу з хвилюванням заходжу в переповнену лекційну аудиторію. Несу в душі й на флешці для мультимедійного відтворення для своїх першокур0 сників чергову тему авторського курсу “Основ жур0 налістики”. Дуже мені подобаються юні слухачі — вихідці переважно з української глибинки. Сам поїхав ко0 лись із такої ж бездоріжньої глибинки — рідної Да0 нини — вчитися на журналіста до Києва, розумію, як непросто нині таким хлопцям і дівчатам здобу0 вати вищу освіту. Та вони дуже стараються. Тішуся, що до сердець їм припала моя власна фор0 мула цієї дивовижної й відповідальної перед усім сус0 пільством спеціальності, яку сформував спочатку для себе, а згодом став захоплювати нею дедалі шир0 ше коло своїх слухачів і читачів — в Україні та й по0 за нею. Базується ця формула довкола “Трьох П” — Порядності, Патріотизму, Професіоналізму. Переконаний, що без цих взаємопов’язаних скла0 дових викладати українську журналістику тепер аморально й неприпустимо. Передусім тому, що сві0 доме витруювання національного стрижня з нав0 чальних програм фахових дисциплін цього напряму, хоч як парадоксально це звучить, в останнє десяти0 ліття посилилося. І про це вже час голосно говори0 Чотири “дзвіночки” несправедливості Часом якісь миттєвості зміY нюють наше світобачення і вплиY вають на життєвий вибір. Такими митями були для мене ось ці чоY тири “дзвіночки” несправедлиY вості. Перший. Знану в нашому краї вчительку несправедливо облили брудом. І лише через те, що відваY жилася “посадити на місце” укY рай знахабнілого учняYмажора. Впливові батьки того нахаби доY билися приїзду до школи телеY журналістів. А ті, замість усіх про все розпитати, зробили з передачі нечесне шоу. Звісно, що така роY бота була щедро проплачена заY мовниками. Другий. Якийсь бідолагаYчоY ловік поцупив у гастрономі чи то їжу, чи алкоголь. І замість накласY ти на нього штраф чи іншу адміY ністративну міру покарання, охоY ронці вивели його до чорного хоY ду і влаштували самосуд. Та такий жорстокий, що чоловік помер на місці. Третій. На очах усього села гиY нула сакральна споруда — давня церква. Пам’ятка архітектури, оберіг і літописець села. Не знайY шлося коштів, щоб порятувати її. Ні місцеве начальство, ні інтеліY генція цим особливо й не перейY малися. Залишилися манкуртами. Четвертий. Їхала в потязі з незвичним супутником — молоY дим військовикомYдобровольY цем, якого відпустили з фронту на кілька днів побачитися з батьY ками. Його щира й правдива розпоY відь була потрясінням для мене. Ну чому наша влада не каже правди про ситуацію в так званоY му АТО? Чому бреше телевізія? Чому цю тему так викривлюють у газетах? Останньою краплею буY ли слова співрозмовника: “А наY віщо потрібні такі журналісти?” Отож — несправедливість. Я мрію писати так, щоб світ постаY вав перед читачем чи глядачем правдивим. Оксана ЛЕЩЕНКО На що економлять останні гривні У дев’ятому класі в нас з’явиY лася новенька. Залякана, сумна, неохайно зодягнена дівчинка. Саме за той одяг та замкненість її почали дражнити: старчиня, жебрачка. Деякі хлопці були особливо жорстокі. Вони не раз рвали її зошити, штовхали, кидаY ли недоїдки, підкладали до її портY фелика всіляку гидоту. Дівчинка часто з плачем вибігала геть. Одного разу я рішуче підійY шла до неї, взяла за руку, заговоY рила. В її очах побачила і біль, і якусь обнадійливу іскорку. ВідY тоді ми подружилися й “забрудY нена” жорстоким світом душа її відтанула, розкрилася, відгукнуY лась щирістю. Лише через певний час вона ти. Чого вартує, скажімо, чергова спроба групи не0 вігласів від журналістської науки перейменувати журналістику на “комунікативістику”. Втім, про це має бути окрема розмова. Тепер маю нагоду презентувати дещицю журна0 лістики молодої, сміливої і ще не зашореної відірва0 ними від практики теоріями. Мої цьогорічні першокурсники направду талано0 виті. А ще мають загострене почуття справедли0 вості, чітку громадянську й патріотичну позицію. І прагнення змінити життя на краще, покласти край брехні, обману, шахрайству, які метастазами охо0 пили усе суспільство. Вони прагнуть правди і змін, яких у нашій країні в помітних масштабах поки що немає. Але вони вже готові боротися за них. У цьому пересвідчуєшся, коли читаєш їхні творчі роботи. Цього разу вони письмово відповідали на запи0 тання: ключове слово, яке вплинуло на вибір професії. І ці слова були різними: Україна, справедливість, правда, зміни, жертовність, чесність, працелюб0 ність. Зустрічаються й розчарування, жорстокість, обман, цинізм. І кожне з цих слів з окремо взятої осо0 бистої історії виступає як мотивація, спонука до дії. Вірю у світлу долю юних авторів і запрошую чи0 тачів небайдуже прочитати їхні перші журналіст0 ські матеріали. Микола ТИМОШИК, доктор філологічних наук поділилася своїм болем. Коли буY ла в другому класі, в автокатасY трофі загинули її батьки. За маму стала їй старша сестра, яка на ту пору була студенткою. Кинула навчання, влаштовувалася на різY ні роботи, щоб прогодувати сесY тру. Усі гроші витрачали на їжу та комунальні послуги. А ще сесY трички щодня відкладали по гривніYдві, щоб у неділю купити свіжі квіти, і їхали на могилу батька й матері. Коли я почула цю розповідь, серце моє розривалося на шматY ки. Шукаючи відповіді на запиY тання, чим допомогти, найперше добилася, щоб однокласники припинили знущатися з моєї ноY вої подруги. Із цієї історії я зробила висY новок: нам загрожує жорстоY кість. І з нею я хочу боротися своїм Словом. Мирослава ХАРІНА Чому живемо неправдою Моєму народженому на ДонY басі поколінню випала доля, про яку можна сказати одною фраY зою: все ламається раптом. ПоY вернувшись зі школи, бачу розY стріляні вікна. Ігри дорослих? Причин не баY чу. Лише наслідки. Хто з нас, діY тей, розумів тоді, у що воно вилY лється? У центрі міста збиралися люY ди. Танки, зброя, молоді солдатиY ки. Фотографуємося, усміхаємоY ся. Невже буде якесь воєнне свяY то? Ні. То був початок незрозуміY лої, незбагненної, раптової і жорY стокої війни. Враз небо загорілоY ся вогнями. Та то був не знайоY мий із фільмів феєрверк… Тікаєм. Хоч кудись. ПолишаY ємо напризволяще все нажите роками. Прощаємося зі звичним світом. Далеким від ідеалу, але твоїм. Наповненим мріями, котY рим уже не судилося здійснитися. Де воно все зараз? Я обрала професію, де зможу своїми словами створювати світ. Де кожен зможе говорити вільно і буде певним у своєму захисті. Зараз рано про це говорити. Живемо неправдою. Чуючи щодY ня лиш погане, добрим не стаY неш. Хочу змін. Ганна МІНЕБАЄВА Студенти4журналісти КНУКіМ після лекції професора Миколи Тимошика. На запрошення професора в гості до сту4 дентів завітав провідний кореспондент лондонської газети “FINANCIAL TIMES” Юрій Бендер із дружиною Керолін — викладачкою журналістики в університетах Ямайки й Лондона, та їхніми синами
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Za brata W 2014 roku mój brat pojechał na rosyjsko-ukraiński front, żeby bronić naszej Ukrainy. Od czasu do czasu dzwonił do domu i opowiadał, jak żyją nasi żołnierze, co naprawdę się tam dzieje. To, co od niego słyszałam, bardzo różniło się od obrazków, które pokazywano nam w telewizji. Rok później brata zabrakło… Tę straszną dla rodziny wiadomość otrzymaliśmy tego dnia, gdy w telewizorze znów kłamano o Donbasie. Wtedy po raz pierwszy zrozumiałam sens rozpowszechnionego w naszej wsi określenia «przekupne dziennikarstwo». Nie chcę, żeby takie było w naszej Ukrainie. Przecież ma być kiedyś uczciwe i prawdziwe. Dlatego kluczowym słowem w swoim zawodowym wyborze uważam uczciwość. Karyna KŁYSZUN Ojciec — patriota, matka — nauczycielka rosyjskiego… Od dzieciństwa nie widziałem sensu w kłamstwie i przyzwyczaiłem się żyć według przysłowia: lepsza gorzka prawda niż słodkie kłamstwo. Nie akceptuję ludzi, dla których pieniądze są ważniejsze niż własny honor i reputacja. Kształtowałem się w ciekawym rodzinnym środowisku: ojciec był niepoprawnym patriotą, a matka — nauczycielką rosyjskiego. Pewnie przez to bardzo wcześnie nauczyłem się myśleć krytycznie i nie być kategorycznym w swoich sądach. Dziękuję ojcu, który nauczył mnie nie filtrować informacji i pokochał historię. A ponadto nie przyjmuję informacji na wiarę, tylko je analizuję. Artem NIEKRASOW Dobra wróżka mojego losu W ósmym roku życia zachorowałam na ciężką, jak się wydawało, nieuleczalną chorobę. Rodzice walczyli o mnie ze wszystkich sił: nieprzespane noce, litry łez… Leczenie kosztowało zawrotne pieniądze. Rodzice zmuszeni byli sprzedać wszystko, co miało wartość. Ale nawet te środki nie wystarczyły. W chwili, gdy wydawało im się, że nikt już nie może pomóc, w moim losie pojawiła się dobra wróżka w postaci dziennikarki Larysy. Poruszający materiał o mojej krótkiej historii walki o życie opublikowała w telewizji i na stronie internetowej. Ta opowieść poruszyła wielu nieobojętnych ludzi. Potrzebną na leczenie sumę udało się zebrać… I oto jestem studentką pierwszego roku. Marzenia zaczęły się spełniać. Słowem, które determinowało mój wybór, była ofiarność. Ofiarność dziennikarki Larysy. Ofiarność jej kolegów, którzy w walce o prawdę przypłacili życiem. Zaczęłam zbierać materiały o niektórych z nich. I każdy odkryty fakt z ich biografii to przykład do naśladowania i wezwanie do działania. Oto tylko kilka imion z mojego martyrologium. Oleg Zadojanczuk — reporter gazety „Megapolis Ekspress”, zmobilizowany na Donbas w 2014 roku, zabity kulą rosyjskiego najemnika. Ołeksandr Kuczyński — autor znanej książki „Kronika donieckiego bandytyzmu”, redaktor naczelny „Kriminal Ekspress”, zabity tego samego 2014 roku wraz z żoną… Ołeksandra Klymenko Natchnienie z Czornowołem „Nie chcę znosić tej niesprawiedliwości, pragnę ją zmienić” — takie myśli coraz częściej zaczynały mi chodzić po głowie, im głębiej zagłębiałem się w opowieści nauczyciela na lekcjach historii. To skłoniło mnie do czytania książek o tematyce historycznej. Im więcej czytałem, tym bardziej przekonywałem się, jak niesprawiedliwie postępował z Ukraińcami „starszy brat”, a Ukraińcy stawali się mankurtami przez swoją nieumiejętność lub niechęć do wysłuchiwania jeden drugiego. A jeszcze obraża mnie powszechna rosyjszczyzna w Kijowie, naszej stolicy. W naszych wsiach ludzie jeszcze niedawno szczególnie ufali gazetom. Pamiętam, jak drżącymi rękami rozkładano w każdej chacie świeże numery, szukano w nich czegoś budzącego nadzieję. A tego było coraz mniej. Teraz prawdy, jak mówią wieśniacy, w dzień ze świecą nie znajdziesz. Wszystko kupione i wszystko sprzedane. Gospodarstwa farmerskie we wsiach, które na początku tak aktywnie się zakorzeniały, zniszczyli oligarchowie. Teraz sięgają po ziemię. Moim idolem jest Wiaczesław Czornowił, który w latach siedemdziesiątych zaczął tworzyć podziemny magazyn „Ukraiński Wisnyk”. Dyplomowany dziennikarz pracował jako palacz, ale pozostał wierny swojemu wyborowi. Prowadził kronikę ukraińskiego oporu, o czym wkrótce dowiedział się cały wolny świat po drugiej stronie kolczastego drutu. Zapalał innych. I nie bał się władzy. Co więcej, wszczął z nią bezlitosną walkę. Maksym KUCZER Podręcznik wytrwałości od Jacka Londona W ostatniej klasie szkoły wybrałem sobie „podręcznik wytrwałości”. Został nim „Martin Eden” Jacka Londona. Prawdziwa, pasjonująco napisana historia o tym, jak ogromnie ciężka praca i osobiste zwycięstwo w trudnych życiowych okolicznościach mogą zostać nagrodzone przez los. Mamy także w naszej literaturze szereg wzorów takiej pracowitości. Warto choćby wspomnieć życiowy wyczyn Iwana Franki, który z zaciętością, aż do zapomnienia siebie, „łupał tę skałę”, a na niego nie działały ani upał, ani mróz. Równie obrazowo o swoim wkładzie w ideę odrodzenia narodowego Ukraińców powiedział nam mało znany Panteleimon Kulisz: „Nie jestem poetą ani historykiem, nie jestem pionierem z ciężkim toporem, ciernie kolczaste w rodzinnym kraju wycinam pracującą ręką.” Nasz kraj, jak nigdy dotąd, potrzebuje dziś świeżych idei, poglądów, radykalnych i konkretnych działań. A także niestrudzoności owej „pracującej ręki”, która przy odpowiednich okolicznościach może przenosić góry. Biorę ze sobą na drogę pracowitość. Artem BUDRIN Rozczarowanie jako motywacja Od dzieciństwa uczono mnie kochać swój kraj. Nieraz powtarzano, że Ukraina jest wyjątkowa, silna, wolna, demokratyczna, utalentowana, że przez stulecia walczyła o swoją niepodległość. Dorastałam i zaczęłam dostrzegać w systemie, który stworzono przez ostatnie 27 lat, więcej minusów niż plusów. Nikt po ludzku nie tłumaczył, dlaczego w tak pięknym kraju czeka nas tyle rozczarowań. Dlaczego władza jest tak nikczemna — od wsi aż po centrum, dlaczego za prawdę zabija się, dlaczego przestępców się nie karze. Dlatego kluczowym słowem, które wpłynęło na wybór mojego zawodu, jest rozczarowanie. Jednak w moim przypadku to uczucie wywołuje natchnienie ...nie coś zmieniać. Dla mnie rozczarowanie to nie jest koniec — to impuls do działania, pierwszy krok ku prawdzie, bodziec do poszukiwania nowych rozwiązań i możliwości. Ukrainie potrzebna jest nie tylko patriotyczna, ale wykształcona, postępowa młodzież, która widzi potencjał. Tacy ludzie mają odwagę się rozczarować, przyznać się do wad i być gotowi naprawiać błędy poprzedników. Wydarzenia ostatniego czasu pokazują, że uczciwi i oddani potrafią swoim przykładem zapalać innych. Dlatego właśnie o takich trzeba opowiadać w prasie. Anna RIABCZUK Drajwery opinii publicznej Przyszło mi do głowy porównać miejsce dziennikarza w społeczeństwie z rolą sterowników w komputerze. Te ostatnie są gwarantami programowymi, bez których elektroniczny „organizm” nie będzie w stanie połączyć wszystkich swoich cząstek w zgrany ruch. Zgadzam się z tym, że mój pogląd na problemy jest nieco globalny, ale właśnie dzięki temu jest podobny do współczesnego świata. Właśnie w tym tkwi siła, którą tak dobrze czuję. Siła tworzenia i łączenia, siła czynienia świata doskonałym jak kaprys Paganiniego czy płótna Michała Anioła. Ale ta siła będzie kosztować niewiele, jeśli nie zostanie połączona z poczuciem wolności. Wolność nigdy nie miała większości, nie była popularyzowana i nie otrzymywała akcentów. Często była jedynie jej imitacja. Podoba mi się fraza George’a Orwella: „Jeśli jesteś w mniejszości — nawet jednoosobowej — to nie znaczy, że jesteś szalony”. Swoją misję i powołanie widzę właśnie w tym: wychwycić istotną myśl, choćby na początku wydawała się nie do przyjęcia, zrozumieć ją, a po zrozumieniu jej społecznej wagi — upublicznić. Aby dać jej skrzydła. Mój wybór to wolność. Witalij KONONUCZENKO Nie wszystko jest w naszym domu tak złe. W dzieciństwie przyjaźniłam się z towarzystwem starszych ode mnie. Z nimi nie bawiłam się już w „chowanego” ani w „klaskanki”. Lubiliśmy deklamować świeżo wyuczony wiersz Iwana Małkowycza, a potem rozwijaliśmy książkę przygód Wsiewołoda Niestajki i na zmianę wyraziście czytaliśmy ją sobie nawzajem. Później pojawił się u mnie pamiętnik, z którym dzieliłam się tajemniczymi marzeniami i myślami. Dziś, na pierwszym roku dziennikarstwa, uczę się słuchać i analizować wiadomości. Dziś rano włączyłam radio. Ostrzały nie cichną, znów są ranni i zabici. Dzielni żołnierze bronią Ukrainy. I nas z wami. Naszym mocnym grzbietem jest armia. Mamy własną wiarę. I własny język. I jesteśmy Ukraińcami. Idziemy własną drogą. Nalewam herbatę z miodem — reklama. Ale nie wszystko jest tak źle: nasi sportowcy zdobyli złoto, Ukraina zwiększa eksport swoich produktów, nasza ziemia cieszy urodzajami. Pośpiesznie smakuję kawałek pampuszki, wyłączam telewizor. Wychodzę. Śmiało kroczę do swojego celu — zostać uczciwą dziennikarką. I godną Ukrainką. Łada DONIEC Zdjęcie: Jewhen MAKSYMIEC

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Bilingwizm Doniecczyzny: powstanie, realia i perspektywy», s. 7

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Bilingwizm Donbasu: powstanie, realia i perspektywy

Zakończenie. Początek na str. 7. Wśród cech morfologicznych gwary stepowej wyróżnia się brak w poszczególnych formach wyrazowych wymiany spółgłosek tylnojęzykowych: na dorohi, na ruky, u wusi — można to równolegle rozpatrywać jako przejaw interferencji morfologicznej w języku ukraińskim pod wpływem rosyjskiego, ponieważ taka osobliwość jest normatywna dla języka rosyjskiego, co przenosi się na ukraińskie formy wyrazowe. Zatem przy rozpatrywaniu wpływów dialektalnych na współczesną ukraińską mowę potoczną, która funkcjonuje na Donbasie, należy wyraźnie odróżniać osobliwości dialektalne oraz wpływy interferencyjne, ponieważ po pierwsze, różnią się mechanizmy ich pojawienia się, po drugie, różna jest ocena skutków podobnych odchyleń językowych. Przytoczone wyżej osobliwości gwary stepowej stanowią nieznaczną część całego ogółu cech fonetycznych, leksykalnych i gramatycznych odpowiedniego tworu językowego, a dlatego przy analizie mowy konkretnego respondenta warto brać pod uwagę obecność / brak innych terytorialnie zróżnicowanych cech językowych. W ten sposób, mówiąc o historii kształtowania się środowiska językowego Donbasu, trzeba uwzględniać zarówno ogólnoukraińskie czynniki, które wpływały na rozwój i zakorzenienie się osobliwości językowych różnych regionów Ukrainy, jak i lokalne tendencje powstawania miejscowego wariantu komunikacji miejskiej. Wśród regionalnych czynników powstawania wypaczonej sytuacji językowej Donbasu warto wyróżnić nadpotężny wpływ asymilacyjny polityki językowej władzy radzieckiej, który towarzyszył unifikacji cech etnonarodowych miejscowej ludności w celu wytworzenia w przyspieszonym tempie rosyjskojęzycznego regionu. Współczesna sytuacja językowa. Pomimo tego, że Donieck jest okupowany, on wciąż pozostaje jednym z największych megapolis niepodległej Ukrainy. Zarówno w mieście, jak i w obwodzie donieckim sytuacja językowo-kulturowa pozostaje dość skomplikowana. Ogólnie można ją scharakteryzować jako terytorium rozpowszechnienia niezrównoważonej formy ukraińsko-rosyjskiego bilingwizmu z przejawami dyglosji. W czasach radzieckich język ukraiński na Donbasie został całkowicie wyparty nie tylko z wyższych uczelni, ale także ze szkół miejskich. Według stanu na 1990 r. z prawie 1300 szkół obwodu pozostało 103 małe wiejskie szkoły z ukraińskim językiem nauczania, w których uczyło się mniej niż 3% wszystkich uczniów. Pierwsza szkoła z ukraińskim językiem nauczania w regionie pojawiła się w Doniecku w 1991 roku dzięki wysiłkom Donieckiego Obwodowego Oddziału Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki oraz konstruktywnej postawie niektórych miejscowych kierowników. Z czasem podobne szkoły z ukraińskim językiem nauczania zaczynają pojawiać się w Gorłówce, Mariupolu itd. Z reguły są to prestiżowe szkoły-licea i gimnazja. W 1998 r. szkół z ukraińskim językiem nauczania było już 265, w 2001 r. — ponad 400, a dzisiaj ich liczba katastrofalnie zmalała. Bezpośrednio w Doniecku przed wojną pracowały 34 szkoły z ukraińskim językiem nauczania i 649 klas z ukraińskim językiem nauczania. Według stanu na 2010 r. w tych szkołach uczyło się 16053 uczniów, co stanowiło około 20% ogólnej liczby uczniów miejskich. Oprócz szkół, w Doniecku były dwa wyspecjalizowane licea dla uzdolnionych dzieci: liceum z ukraińskim językiem nauczania przy Donieckim Uniwersytecie Narodowym oraz liceum z rosyjskim językiem nauczania „Erudyt”. Te placówki oświatowe są ukierunkowane na przygotowanie przyszłych kadr naukowo-pedagogicznych dla uczelni Donbasu. Jednak i tutaj status ukraińskiego jako oficjalnego języka nauczania jest podparty tylko na specjalnościach humanistycznych — dotyczy to zarówno uczniów, jak i wykładowców. W ten sposób widzimy, że formalny status ukraińskojęzyczny wielu szkół przeszkadza w kształtowaniu umiejętności korzystania z języka ukraińskiego we wszystkich sferach komunikacyjnych i stawia pod znakiem zapytania realizację celu zadeklarowanego w dyrektywach oświatowych: kształtować narodowo świadomą, duchowo bogatą osobowość językową, która posiada umiejętności i nawyki swobodnego oraz celowego korzystania ze środków języka ojczystego, co ma zapewnić odpowiedni poziom kompetencji językowej. Chociaż w praktyce obserwuje się coś zupełnie innego — używanie języka państwowego jest ściśle reglamentowane warunkami sytuacji komunikacyjnej, a czasami w ogóle ma charakter czysto protokolarny. Według przedwojennych danych Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej, ze 195 967 studentów obwodu w 113 uczelniach Donbasu 47 072 uczyło się w języku ukraińskim. Stanowi to 24% ogólnej liczby studentów. Środowisko językowe w przestrzeni edukacyjnej pozostaje ukrycie dyglosowe, co w pewnym stopniu podsyca tendencje rusyfikacji. Sytuacja z zaopatrzeniem miejscowych bibliotek w produkty ukraińskojęzyczne również nie jest najlepsza. Tak, w szczególności księgozbiór Donieckiej Obwodowej Biblioteki Uniwersalnej im. N. Krupskiej tylko w 9,1% jest skompletowany książkami w języku ukraińskim. W 1991 r. było ich jeszcze mniej — 6,1%. Na dwie publikacje ukraińskojęzyczne przypadają trzy rosyjskojęzyczne. Po pierwsze, książki ukraińskojęzyczne to literatura przeważnie jeszcze z czasów radzieckich, która wcale nie wychowuje w czytelnikach uczuć patriotycznych do niepodległej Ukrainy, raczej odwrotnie. Prawdopodobnie jest to jedna z przyczyn, dlaczego praktycznie nie cieszy się ona popytem u adresata — młodzieży. Po drugie, sieć samych bibliotek nieubłaganie się kurczy. W miejscowych bibliotekach obwodu, których księgozbiór jest prawie całkowicie jeszcze radziecki, ogólna objętość literatury wynosi ponad 17 milionów egzemplarzy, z których w języku ukraińskim jest 30,3%. W przestrzeni informacyjnej obwodu donieckiego pracowało 136 organizacji telewizyjno-radiowych. Z nich — 38 firm telewizyjno-radiowych i 18 organizacji radiowych nadawania eterowego, 67 — firmy telewizyjno-radiowe nadawania kablowego i 13 — organizacje radiowe nadawania przewodowego. Organizacje telewizyjno-radiowe używały w swojej emisji średnio 45% języka państwowego i 55% — rosyjskiego. Obwodowa państwowa firma telewizyjno-radiowa, która prowadziła programy w języku ukraińskim — 65%, w rosyjskim — 35%. Taka przewaga jednego z języków mniejszości narodowych obok państwowego nie sprzyjała kształtowaniu priorytetowej pozycji języka narodu tytularnego, chociaż przede wszystkim przedstawicielom narodu ukraińskiego powinna przypadać kluczowa rola w tworzeniu naszego państwa. Olha SZEWCZUK-KLUŻEWA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Taras Szewczenko: „Skąd wziął się ten niedorzeczny zwyczaj?”

Nasz projekt jest umotywowany uświadomieniem sobie słów poety z autobiograficznego „Listu T. Hr. Szewczenki do redaktora »Narodnego cztienija«” (luty 1860 r.): „Ośmielam się otworzyć przed światem kilka smutnych faktów mojego istnienia… tym bardziej, że historia mojego życia stanowi część historii mojej ojczyzny. Jednak nie mam ducha, by wchodzić we wszystkie jej szczegóły”. W kolejnej publikacji Wołodymyr Melnyczenko opowiada szczegóły historii szewczenkoznawczych, związanych z dniem 1 kwietnia. Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki „Oszukują i dają się oszukać” Pierwszego kwietnia 1858 r. Szewczenko zapisał w Dzienniku: „Oszukują i dają się oszukać. Dobrze, gdyby to zdarzało się tylko pierwszego kwietnia. Skąd wziął się ten niedorzeczny zwyczaj?”. Pierwsza bezpośrednia wzmianka o 1 kwietnia jako Święcie Głupców datowana jest na 1686 r. Wprawdzie istnieje wersja, że na naszej praojczyźnie świętowanie 1 kwietnia korzeniami sięga jeszcze Rusi Kijowskiej, rzekomo w tym dniu ze snu zimowego budził się domownik, a witano go zabawą, dowcipami, psotami. Znanych jest niemało hipotez pochodzenia święta 1 kwietnia w wielu krajach świata. Naukowcy przypuszczają, że na Ukrainę zwyczaj świętowania tego dnia przyszedł z Niemiec, prawdopodobnie na początku XVIII wieku. W Moskwie, z którą związane są pierwszokwietniowe opowieści Szewczenki, zaczęło się od żartu w 1703 r. Heroldowie tego dnia chodzili po mieście i zapraszali wszystkich na „niesłychane widowisko”. Od widzów nie było odzewu. Lecz kiedy o wyznaczonej godzinie podniosła się kurtyna, zobaczyli na scenie płótno z napisem: „Pierwyj apriel — nikomu nie wier”. Na tym przedstawienie się zakończyło. W utworach prozaików i poetów wersy o pierwszokwietniowych żartach zaczęły pojawiać się od końca XVIII wieku i nabrały rozmachu w XIX wieku. Powiedzmy, szanowany przez Szewczenkę A. S. Puszkin w liście do A. A. Delwiga jesienią 1825 r. pisał: Brwi car zmarszczywszy, Mówił: „Wczoraj Powaliła burza Pomnik Piotra”. Ten przeląkł się. „Ja nie wiedziałem!.. Czyżby?” — Car rozchichotał się: „Pierwszy, bracie, kwiecień!” Oczywiście, Szewczence spodobałby się puszkinowski żart dotyczący obalenia pomnika Piotra I, który, według jego słów, „rękę wyciąga, / Jakby świat cały chciał / Zagarnąć”. Cytowany fragment z Dziennika — to, zdaje się, jedyny znany przypadek bezpośredniego reagowania poety na wesoły dzień 1 kwietnia. Jednak właśnie 1 kwietnia 1854 r. Szewczenko zabrał się w Twierdzy Nowopietrowskiej za dość niezwykły swój list do szczerego przyjaciela, pisarza i działacza wojskowego J. H. Kucharenki, który dopisywał 10 i 16 kwietnia. Na tyle niezwykły, że wybitny szewczenkoznawca S. O. Jefremow twierdził: „Opowiadanie o wycieczkach w Moskwie, zapisane pod datą 1 kwietnia, to całkowita fantazja”. To nie tak. Zatem, o wszystkim po kolei. „Pojechałem sobie do Moskwy” W liście do J. H. Kucharenki, rozpoczętym 1 kwietnia 1854 r., Taras Hryhorowycz pozostawił niemało ciekawego i dopiero niedawno rozszyfrowanego o jego pobycie w Moskwie: „Ja oto siedząc liczę lata i doliczam się do tego roku, jak my z tobą po raz pierwszy się zobaczyliśmy. Zgadnij, czy dużo ja naliczyłem ich, tych nikczemnych marnych lat? Trochę czy nie będzie czternaście, jeśli nie kłamię, a jak będziesz miał czas, to sam zdrowo przelicz. Ostatni list twój otrzymałem ja roku Bożego 1846-go w Mirgorodzie. I tegoż Bożego roku, napisawszy tobie list i ładnie własnymi rękami w tymże bogobojnym grodzie Mirgorodzie oddawszy na pocztę, pojechałem sobie ładnie do stołecznego grodu Moskwy...”. Szewczenko w Moskwie w 1846 r.? Nie, nie było go tego roku w mieście. Wprawdzie, jak i w Mirgorodzie. Co prawda, biograf poety L. F. Chinkułow wyraził przypuszczenie, że mowa mogła być o wiośnie 1847 r., ale nie było ono poparte poważnymi argumentami i nie zostało poparte przez większość uczonych, w szczególności P. W. Żura w „Pracach i dniach Kobziarza”. Co więcej, sam Szewczenko w Dzienniku dwukrotnie wyraźnie wskazywał rok, w którym on ostatni raz przed zesłaniem był w Moskwie. Czwartego lipca 1857 r. poeta zapisał, że widział M. S. Szczepkina „ostatni raz w 1845 roku”. Jeszcze większej uwagi zasługuje wyraźna konstatacja, dokonana przez Szewczenkę w Moskwie w marcu 1858 r., kiedy prowadził Dziennik szczególnie skrupulatnie: „Ja nie widziałem Kremla od 1845 roku”. Więc posłuchajmy wreszcie samego poety. Dyrektor Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki NAN Ukrainy, akademik M. H. Żulynski sprawiedliwie odnosi wydarzenia, opisane przez Szewczenkę w zacytowanym liście, do wiosny 1845 r.: „Szewczenko pod koniec marca—na początku kwietnia 1845 roku, kierując się na Ukrainę, »z tydzień czy i dłużej błąkał się« po tej Moskwie, oglądał »jak człowiek zagraniczny« »to cerkwie, to sobory« i przypadkowo spotkał czarnomorskiego kozaka. Zatrzymał on go i zaczął wypytywać: »A co tam porabia nasz koszowy Kucharenko? — Jaki, mówi, Kucharenko? — No Jacko, mówię! — Ege! mówi, jego na Zielone Świątki pochowali. — Ot ci i na! — pomyślałem sobie, — czy dawno człowiek mi radził, żebym bił nieszczęściem o ziemię, jak ten szewc mokrą cholewą o ławę. A jego już i pochowali! — Pożegnawszy się z czarnomorcem, wszedł w jakąś starą-prastarą cerkiew, odprawił za twoją duszę panichidę...”. Tak wspomina Taras Szewczenko w liście z Twierdzy Nowopietrowskiej w kwietniu 1854 roku do nakaznego atamana Wojska Czarnomorskiego Jakowa Herasymowycza Kucharenki. Trudno będzie odszukać tę „starą-prastarą cerkiew”, w której Szewczenko zamówił panichidę za swoim wiernym przyjacielem, z którym poznał się w dalekim 1840 roku w Petersburgu i który, na szczęście, okazał się żywy...”. Cerkwi, o której pisał Szewczenko, dokładnie wskazać, rzeczywiście, nie ma możliwości. Jednak można nazwać „stare-prastare” cerkwie, które zachowały się do naszych czasów, które poeta bezsprzecznie odwiedził lub przynajmniej widział. Powiedzmy, bywając u O. M. Bodianskiego, Szewczenko nijak nie mógł ominąć cerkwi Starego Wniebowstąpienia Pańskiego przy bramie Nikickiej. Nie przypadkiem właśnie w niej w lutym 1901 r. odbyła się panichida za Tarasem Szewczenką, o której mało kto wie. Mnie poszczęściło się odnaleźć o niej informację w gazecie „Moskowskije wiedomosti”: „Panichida po T. H. Szewczence. 25 lutego, w świątyni Wielkiego Wniebowstąpienia, co przy bramie Nikickiej, po liturgii, została odprawiona panichida za poetą T. H. Szewczenką z okazji przypadającego czterdziestolecia od dnia jego zgonu. Na panichidzie obecni byli wielbiciele talentu zmarłego, a także i niektórzy przedstawiciele literackiego i publicystycznego świata”. Po raz pierwszy ta nowa informacja została opublikowana w „Słowie Proświty” na początku 2014 r. Tak samo nieprzypadkowo w niedalekiej cerkwi Teodora Studyty przy bramie Nikickiej 26 lutego 1911 r. przeszła panichida, przyuroczona do 50-lecia od dnia śmierci Szewczenki. Po stu latach Narodowe Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie przeprowadziło w tej świątyni panichidę za Kobziarzem, a do 200-lecia od dnia jego urodzin 11 marca 2014 r. — w cerkwi Starego Wniebowstąpienia. W kwietniu 2007 r. została zapoczątkowana tradycja corocznych molebnów za Tarasa Szewczenkę w znanej mu cerkwi Zaśnięcia Matki Bożej Matki na Uspieńskim Wrażku, przy zaułku Gazetnym 15, gdzie w kwietniu 1861 r., w czterdziesty dzień po śmierci poety, odbyła się panichida, którą zorganizował O. M. Bodiański. Centrum Kultury Ukrainy corocznie odprawiało modły za Tarasa Szewczenkę w kaplicy Borysa i Gleba na placu Arbackim, wzniesionej na miejscu cerkwi Tichona Amafunckiego (zburzonej w 1933 r.), w której 27–28 kwietnia 1861 r. stała trumna z jego prochami i odbyła się panichida. „Bij nieszczęściem o ziemię…” We wspomnianym liście do J. H. Kucharenki Taras Hryhorowycz w ogóle pisał o minionych wydarzeniach grubą kreską, nie trzymając się dokładnego datowania. Powiedzmy, wychodzi na to, że jako czas swojego aresztowania podawał nie 1847 r., jak było w rzeczywistości, a 1846 r. Warto jednak przypomnieć, że nawet w „Autobiografii”, napisanej w 1860 r., Szewczenko niedokładnie podał też rok swojego uwolnienia: „W 1858 roku 22 sierpnia… zwolnili go z umocnień Nowopietrowskich”. Podczas gdy zesłaniec opuścił umocnienia Nowopietrowskie 2 sierpnia 1857 r., czyli rok wcześniej. Albo Szewczenko oświadczał w liście do J. H. Kucharenki: „Wsadzili mnie do twierdzy Pietropawłowskiej…”. W rzeczywistości poeta był więziony w kazamacie III Oddziału, a nie w twierdzy Pietropawłowskiej; nawiasem mówiąc, ta niedokładność stała się źródłem licznych błędów w pracach biograficznych o Szewczence. Albo Taras Hryhorowycz pisał: „Po pół roku wyprowadzili mnie na świat Boży…”. W rzeczywistości – po niespełna dwóch miesiącach… Jeszcze jedną zagadką czy dziwnością listu Szewczenki jest przekazanie przez poetę słów J. W. Kucharenki: „…Czy dawno człowiek mi radził, żebym bił nieszczęściem o ziemię, jak ten szewc mokrą cholewą o ławę”. Rzecz w tym, że jest to dosłowna (!) powtórka żartobliwej rady J. H. Kucharenki w liście do Szewczenki, napisanym 25 maja 1845 r.: „Bij nieszczęściem o ziemię, jak szewc mokrą cholewą o ławę”. Tylko na podstawie tego faktu niektórzy mogliby twierdzić, że Taras Hryhorowycz był w Moskwie w 1846 r., bo przecież w 1845 r. wyjechał z miasta już na samym początku kwietnia. Gdyby nie mnóstwo takich niedokładności w liście Szewczenki. Jeśli chodzi o dosłowne powtórzenie frazy J. H. Kucharenki, to Szewczenko, mając dobrą pamięć, od razu przyswoił ludowe przysłowie, a może już je znał. Potwierdzeniem jest też to, że w powieści „Warnak”, napisanej w umocnieniach Nowopietrowskich (orientacyjnie w 1853 r.), spotykamy dosłownie to samo: „E, e! Ziemniaku! Bij nieszczęściem o ziemię, jak szewc mokrą cholewą o ławę”. „W Moskwie spotkał mnie nie kto inny, jak sam szatan…” Ciekawe, że Szewczenko w pełni w duchu długiego i miejscami dziwacznego listu wyjaśnił nieprawdziwą informację o śmierci J. H. Kucharenki szatańskimi sztuczkami: „No tak i jest, że to w Moskwie spotkał mnie nie kto inny, jak sam Herodowy syn szatan. I doprawdy, jakaż to niedobra matka poniesie czarnomorca do Moskwy? Czego on tam nie widział? Przecież czarnomorcy z kosza kierują się na stolicę przez Kurskie, przez Orzeł oraz na Smoleńskie, a nie na Moskwę. Dopiero teraz tylko domyśliłem się, że choć w szkole się uczyłem, to sam widzę, że głupiec. A jeszcze kto mnie oszukał? Szatan, łajdacki syn, oby mu i w piekle dobrze nie było!”. W ten sposób Szewczenko o osiemdziesiąt lat wyprzedził z moskiewsko-szatańskim tematem M. A. Bułhakowa… Cóż tu mówić, prawdziwie primaaprilisowy, chciałoby się rzec, lekkomyślny duch przenika list Szewczenki. Ale jego treść nie jest „całkowitą fantazją”, nie wymysłem, nie zmyśleniem na użytek dnia bezmyślnego kłamstwa i beztroskiego oszustwa. Przeciwnie, żartobliwie dokładne akcenty dotyczące moskiewskiego pobytu napełnione są wysokim i poważnym sensem. Oto Szewczenko pisze: „…Przyjechałem ja do tej Moskwy i spaceruję sobie po ulicach, zwyczajnie, jak człowiek zagraniczny…”. Jakie ostre pozycjonowanie swojej dumnej kozackiej osoby wobec obcego, nieprzyjaznego miasta! Czy będąc na Kremlu, który mu się podobał, Szewczenko nie szukał, jak wszyscy inni, duchowego oparcia w soborze Uspieńskim, zainteresowanie Kobziarza nie miało religijnego zabarwienia. Powiedzmy, jego rówieśnik i ulubiony poeta M. J. Lermontow nazywał Kreml „ołtarzem Rosji” i chylił czoła przed dzwonnicą Iwana Wielkiego, a Szewczenko codziennie-drwiąco zauważył, że dosłownie „tylko już nie liczył wron na Iwanie Wielkim”. Nawiasem mówiąc, bardzo dokładna obserwacja dotycząca wron, które przez wieki obsiadały kremlowskie świątynie. Oczywiście, w odniesieniu do Moskwy chodzi jednak o 1845 rok, kiedy Szewczenko przebywał w Myrhorodzie, a jeszcze wcześniej jechał z Petersburga na Ukrainę przez Moskwę. O tym przyjeździe Szewczenki lapidarnie pisał P. W. Żur: „28 marca. Przybył do Moskwy. Tutaj spotkał się z M. S. Szczepkinem oraz O. M. Bodiańskim... 2 kwietnia. Wyjechał z Moskwy na Ukrainę…”. Takie ciekawe szczegóły wizyt Szewczenki w Moskwie w 1845 r., które przeplotły się z jego primaaprilisowymi opowiastkami. Ten artykuł ujrzy światło dzienne tuż przed tegorocznym, najbardziej niezwykłym w najnowszej ukraińskiej historii dniem primaaprilisowym, gdyż nastąpi on zaraz po dniu wyborów Prezydenta Ukrainy. Najważniejsze, żeby pod osłoną starodawnego Dnia Śmiechu czy Głupców nie naśmiano się z nas po raz kolejny złośliwie i nie zrobiono z nas głupców… Swoją drogą, zintegrowany rozum Ukraińców nieuchronnie i szybko będzie krzepł pod warunkiem niezwłocznego uwolnienia społeczeństwa od nadmiaru nieuczciwych, niemoralnych (nie tylko skorumpowanych) osób we władzach. Mało znaną nam formułę zależności rozumu od moralności w bolesnych duchowych poszukiwaniach wycierpiał szanowany przez Szewczenkę Ukrainiec M. W. Gogol: „Umysł idzie naprzód, kiedy idą naprzód wszystkie siły moralne w człowieku, i stoi bez ruchu, a nawet cofa się, kiedy nie wznoszą się siły moralne”. Można powiedzieć prościej słowami starogreckiego filozofa Antystenesa, który ostrzegał, że państwa giną wtedy, gdy ludzie przestają odróżniać głupich od mądrych, porządnych. W tym kontekście przypomnę poetyckie modlenie Szewczenki z jego „Psalmów Dawidowych”: Modlę się, Panie, natchnij im Ust moich słowa. Bo na duszę moją powstali Silni obcy, Nie widzą Boga nad sobą, Nie wiedzą, co czynią. ——————————— 1 Szewczenko policzył poprawnie, od czasu jego znajomości z J. H. Kucharenką minęło 14 lat. 2 Oba te listy są nieznane. 3 Nie można zgodzić się z P. W. Żurem, że poeta opisał spotkanie z „czarnomorcem”, który poinformował go o śmierci J. H. Kucharenki, „w tonie primaaprilisowego żartu”. Z takimi rzeczami, jak śmierć przyjaciela i panichida za jego duszę, Szewczenko nie żartowałby. 4 Żułynski M. Ukraina w Moskwie na Arbacie // Kijów, 2005. Nr 3. — S. 8. 5 Dokładniej o tym zob.: Melnyczenko W. Taras Szewczenko w Moskwie. — Kijów: Łybid, 2009. 6 Trasa w rodzinne strony wyglądała następująco: Moskwa—Podolsk—Tuła—Orzeł—Dmitrowsk—Esmań—Hłuchów—Krolewiec—Baturyn—Romny—Łochwica—Myrhorod—Marijśke. W sumie — 827 wiorst.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

«Sercem czystym, duszą otwartą…»

Zoja SZEWCOWA, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy (wnuczka proświcianina, nauczyciela Mychajła Łojana) proświcianina, wydawcy książek i działacza społecznego Jewhena Wyrowego. Jego życie tragicznie przerwało się wiosną 1945 roku w Pradze, kiedy enkawudziści próbowali go aresztować. Ciekawym było wystąpienie Jarosława Matrosowa — wnuka znanego katerynosławskiego proświcianina, inżyniera Iwana Truby, którego los rzucił do Pilzna. W mieście Dniepr zachowało się kilka budowli wzniesionych przez Iwana Trubę w stylu ukraińskim. W 1917 roku jako gubernialny komisarz ds. oświaty zrobił wiele dla derusyfikacji edukacji w Katerynosławiu. Wśród prośwician byli ludzie różnego stanu społecznego, zawodów, upodobań i zainteresowań, zjednoczeni miłością do Ukrainy. Wielu prośwician było medykami. Na 150-lecie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” (1868—2018) w czasopiśmie „Gastroenterologia” (nr 4 z 2018 roku, dział „Historia medycyny”) ukazał się artykuł Mykoły Czabana, Zoi Szewcowej i Wołodymyra Haponowa „Katerynosławscy medycy — członkowie towarzystwa „Proświta”. Autorzy opowiedzieli o wkładzie 28 znanych działaczy w rozwój medycyny, kultury narodowej i ruchu oświatowego na Katerynosławszczyźnie. Tego samego dnia Mykoła Czaban odczytał w bibliotece obwodowej wykład o poetce-proświciance tragicznego losu Olenie Szpocie (Jarosławnie, 1899—1943), ukraińskiej patriotce, członkini Związku Pisarzy. Doświadczyła aresztowań i pozostawiła wiersze z cyklu pieśni więźnia, a zginęła tragicznie w lutym 1943 roku podczas nalotu radzieckiego lotnictwa na miasto. Spotkanie przyурочили (zorganizowano z okazji) 120. rocznicy jej urodzin. W ostatnich latach miejska „Proświta” w Dnieprze zintensyfikowała swoją pracę, prowadzi działania kulturalno-oświatowe, odnowiono pomieszczenia, stworzono bibliotekę. Zasłużony dziennikarz Ukrainy, pisarz-krajoznawca Mykoła Czaban prowadzi cykl wykładów poświęconych losom, działalności zawodowej i społecznej katerynosławskich prośwician. Czyta również cotygodniowe wykłady o życiu ukraińskiej diaspory za granicą — w Kanadzie, Czechach, Polsce… Niedawno zaprezentował wykład „Ukraińcy w Czechach”, gdzie opowiedział o swoim udziale w trzech konferencjach w Pradze, które odbyły się na bazie Biblioteki Narodowej Republiki Czeskiej w Pradze z inicjatywy i przy aktywnym udziale ukraińskich organizacji. Barwna była opowieść o Ukraińcu, generale Maksymie Kozyrzu, urodzonym we wsi Panasiwka w obwodzie dniepropetrowskim, który zginął wiosną 1945 roku w przededniu wyzwolenia Czech od nazistów niedaleko Brna. Na zaproszenie czeskich aktywistów dziennikarz wraz z panasiwskim proboszczem Andrijem Petryczem odwiedzili Rajhrad, cmentarz Olszański, gdzie pochowano radzieckich żołnierzy i dokąd przeniesiono prochy generała Kozyrza. Na jego mogiłę złożyli garść ziemi z rodzinnej Panasiwki. Mykoła Czaban opowiedział o pochówkach znanych Ukraińców na cmentarzu Olszańskim. Poruszyła opowieść o tragicznym losie Mykoła Czaban z miejscowymi krajoznawcami-proświcianami muzycznej komedii powitał obecnych wykonaniem duetu z opery „Kateryna” M. Arkasa (zasłużony artysta Ołeksandr Szczesniak oraz artystka Jana Artemenko). Aktorzy filharmonii obwodowej ucieszyli występem zespołu „Wilni Kozaky” (kierownik — Fedir Syczow) oraz pieśnią zasłużonego artysty Ołeksandra Syczowa „Pamięci ukraińskich bohaterów”. W wykonaniu zespołu „Zorecwit” (kierownik — zasłużony pracownik kultury Nadija Żadyk) oraz zasłużonej artystki Oleny Biłousowej i artysty Denysa Misanczuka rozbrzmiewały ukraińskie pieśni. Święto się zakończyło, a dalej — nowe projekty dotyczące uczczenia jubileuszu hetmana Mazepy, popularyzacji spuścizny Mykoły Arkasa, stworzenia chóru „Proświty”, współpraca z katedrami językowymi uniwersytetów w zakresie wykonywania ustawy o języku państwowym oraz z Mikołajowskim związkiem pisarzy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Spotkanie Tarasa i Maksyma

Maksym RYLSKI, wnuk “Błogosławiony ten dzień i czas, kiedy ścieliła się dywanami ziemia, którą przeszedł Taras małymi bosymi stopami…” Te poetyckie wersy z heroicznego poematu Maksyma Rylskiego “Słowo o rodzonej matce” przypomniano w stolicy rejonu Łysianka w obwodzie czerkaskim, przy historyczno-etnograficznym kompleksie “Tarasowa studnia”. To właśnie z tej studni przyszły geniusz narodu nosił wodę uczniom, gdy uczył się malarstwa u miejscowego diaka. W marcowe dni Łysianszczyzna uczciła literacko-artystycznym świętem od razu dwóch wybitnych solenizantów — 205. rocznicę urodzin Tarasa Hryhorowycza Szewczenki oraz 124. rocznicę urodzin Maksyma Tadejowycza Rylskiego. Uroczyste złożenie kwiatów, wykonanie hymnu narodowego przy popiersiu Tarasa Szewczenki, a potem — spotkania i rozmowy z nauczycielami oraz uczniami w domu kultury wsi Żabianka. Na scenie — portrety Tarasa i Maksyma, uczniowie z szkoły zbiorczej sąsiedniej wsi Bużanka, centrum hromady bużańskiej, recytują wiersze poetów, śpiewają, opowiadają o jasnych kartach z życia Maksyma Rylskiego. Wpatrujesz się w te wzruszone młode twarze, przepełnione gamą uczuć, i na myśl przychodzą wspomnienia Maksyma Rylskiego o okresie jego nauczania we wsi Wczorajsze w latach 1918—1921. “Wspominam odsłonięcie pomnika Szewczenki w miasteczku Wczorajsze, czy to Wczorajszym… Wspominam wiejską szkołę, z którą związane są najcieplejsze moje wspomnienia. Wspominam niebieskooką dziewczynkę, która tak przenikliwie, tak po dziecięcemu świeżo czytała: “Na Wielkanoc, na słomie…” Jakieże piękne radosne buzie oświetlała cicha szkolna lampa, jak drżały te drogie głosiki-dzwoneczki, śpiewając: “Nie zapomnijcie wspomnieć niezłym cichym słowem!..” Całe życie Maksym Rylski — “śpiewak róż i winogron” — święcie szanował pamięć Kobziarza, którego uważał za swojego nauczyciela i mentora. Uczestnicy święta dowiedzieli się o szewczenkianie Rylskiego. Dyrektor szkoły Wołodymyr Cyrwa otrzymał w darze od gości święta — rodziny Maksyma Rylskiego oraz Kijowskiego literacko-memoriałowego muzeum M. T. Rylskiego biblioteczkę jego utworów. “Spotkanie” Tarasa i Maksyma, które odbyło się z inicjatywy Wiry Nosenko — znanej na Czerkaszczyźnie krzewicielki oświaty, poetki, kawalera orderu księżnej Olgi, postanowiono kontynuować w przyszłości, organizować tradycyjnie. Inna BEREZA, członek zarządu MRO “Proświta” imienia M. Arkasa Zorganizował to wydarzenie Mikołajowski międzyrejonowy oddział “Proświta imienia Mykoły Arkasa” (przewodniczący — zasłużony pracownik kultury Ukrainy, laureat nagrody im. M. Arkasa, profesor Omelan Szpaczynski), który został stworzony w ramach organizacji społecznej “Ukraińskie towarzystwo “Proświta” Mikołajowszczyzny” 7 stycznia 2019 roku w dniu urodzin wybitnego działacza oświatowego Mykoły Arkasa. Powitać weteranów “Proświty” przyszli przewodnicząca rady obwodowej Wiktorija Moskalenko, dyrektor departamentu edukacji i nauki Ołena Udowyczenko oraz przewodniczący obwodowego “Ukraińskiego towarzystwa “Proświta” Mikołajowszczyzny” Ihor Marcinkowski. Od działaczy oświatowych z poetyckimi powitaniami

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

„Uściskajcie się więc, bracia moi. Proszę was, błagam!"

Tymi pamiętnymi słowami z poematu „I umarłym, i żywym…” Tarasa Szewczenki, w wykonaniu artysty Mykoły Jewtuszenki, oraz wspólnym śpiewem „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki…” zakończyło się uroczyste zebranie proświtan Mikołajowszczyzny, poświęcone 30-leciu odrodzenia towarzystwa „Proświta”. Święto odbyło się właśnie 22 marca, gdyż 30 lat temu odrodziło się także miejskie towarzystwo, nosiło wówczas nazwę „Towarzystwo Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki”. Wystąpili Halina Zaporożczenko i Ołeksandr Machula. Wspomnieniami podzielił się weteran „Proświty” od 1989 roku, inżynier Wiktor Spycia. Proświtanów nagrodzono dyplomami i podziękowaniami. Koncert świąteczny był czudowy. Mikołajowski Ukraiński Akademicki Teatr Dramatu i Muzyki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wypowiedzianych, niepodległych świadomości insightów. Zaczęła się ona na początku lat 60., stymulowana potężnymi powiewami szistdesiatnyctwa, w szczególności w białocerkiewskim studiu literackim „Zaspiw”, na seminariach twórczej młodzieży (połowa lat 60. itd.), w ławach studenckich Kijowskiego Instytutu Pedagogicznego im. M. Gorkiego, w różnych protestach, w szczególności pod pomnikiem T. Szewczenki. Naukowcem nie zamierzałem być, chyba że ograniczałbym się do sporadycznej krytyki literackiej, gdyby nie rada kierownika działu krytyki „Literaturnej Ukrajiny” M. Słaboszpyckiego, by udać się do L. Nowyczenki, który szukał sobie „nieprzeciętnego” aspiranta, gdyby nie jego surowa szkoła myślenia filologicznego i zainteresowanie „białymi plamami” historii literatury ukraińskiej, które wymagają skrupulatnego badania, praca w Instytucie Literatury im. T. H. Szewczenki NAN Ukrainy, w którym w latach 80.–90. uformował się nowy potężny potencjał nieprzeciętnych ukraińskich badaczy, wykładanie na różnych uczelniach Ukrainy, wreszcie — w Kijowskim Narodowym Uniwersytecie im. Tarasa Szewczenki, gdzie połączyłem dwie praktyki — uniwersytecką, otwartą dla odbiorców (studentów), i akademicką, ściśle weryfikowaną. Jednak poezja nigdy mnie nie opuszczała.*** Obdarte drzewa, Zabłocone krzewy, Kawałek zgniłego nieba I — żadnej duszy.Czy byłeś tu wcześniej? Po co przyszedłeś tutaj? Od kamiennej ciszy Nie oszalałeś ty? W gardle spazm gorący Zastygnie w jednej chwili, Jak huśtawka dziecięca Samotnie zaskrzypi.1986 Oczu wybite okna — poznajesz? Mięsak w każdym oku zapiekł się. W pokrzywy głuchego poza-czasu Przepadł naród i ty z narodem też.Dokąd brniesz? Komu i czego krzyczysz? Nigdzie nikt na nikogo nie czeka. Z tyłu — cień zwodniczego raju. Z przodu — rozpacz bezdroży.*** A mówisz: ruta-mięta... Naprawdę — pokrzywa. Szarzeje dawna chata, Niby wdowa. Za zarysami chaty Tylko Wielki Loch. Przyszedł tutaj umierać Przez wszystkich zapomniany Bóg.*** Tutaj, zdaje się, nie Mekka I nie Jerozolima. W glazurowanym dzbanie Jest stolica z glin,Jej gwarliwy ul W kręgu żytnich siedlisk, Co na promieniach ulic Gra szczodrym rańcem.Jurij KOWALIW*** Ten pies do księżyca wył... Nie będzie wył nigdy. Ani księżyca, ani psa. Tylko znak drogowy W pustyni pokrzyw, jak widmo przypadkowe. Łza w pięści. Rozdarta pięść.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Dwa słowa

Niedawno pewien charkowski poeta wyraził ubolewanie, że ja, wycisnąwszy z siebie liryka, zajmuję się literaturoznawstwem i historiografią literacką. Wyraził on powszechne wyobrażenie, jakoby dla uczonego pisanie wierszy było swoistą „gimnastyką” intelektu w przerwach między studiami naukowymi, przez co nie jest on zdolny do artystycznych olśnień. Praktyka literacka obala takie twierdzenia. Trzy lata temu na zlecenie Ukraińskiego Państwowego Radia i Telewizji uporządkowałem antologię ukraińskich poetów-naukowców (niestety, do dziś nie została wydrukowana, nie z mojej winy), która obejmuje twórczość około 50 autorów, jednocześnie poetów i naukowców, mieszkających na Ukrainie i poza jej granicami: Vira Vovk, Yu. Tarnawskyj, Olha Baszkyrowa, B. Bunchuk, Olena Haleta, Oksana Zabużko, M. Ilnytskyj, R. Czilaczawa, Oksana Pachlowska, Olha Presicz, Wałentyna Kowałenko, O. Astafiew, R. Melnykiw, Hałyna Jastrubeczka, Olha Słoniowska, Hałyna Kruk, W. Neborak, Tetiana Lichtej, I. Łuczuk, Olena O’Lir, I. Pawluk, P. Biłous, Iryna Starowojt, H. Sztoń, Tetiana Neczaj, A. Mojsijenko, Tetiana Jakowenko, Marjana Komarycia, O. Uszkałow oraz wielu innych. Dla przeważającej większości liryka stała się powołaniem życiowym, sensem egzystencjalnym. Wśród nich jest niemało czołowych pisarzy współczesności. Oni, kształtując swoją twórczością i przemyśliwując jej wyznaczające tendencje, kontynuują tradycje Jurija Kotermaka, Pawła Rusina z Krosna, Chomy Jewlewicza, Sofronija Poczaśkiego, Łazarza Baranowicza, Iwana Maksymowicza, Stefana Jaworskiego, Teofana Prokopowicza, Mytrofana Dowhałewskiego, Hryhorija Skoworody i innych, którzy swoim pisaniem wierszy nie ilustrowali własnych koncepcji, a traktowali je jako przejaw poetyki — dyscypliny naukowej, jak później M. Kostomarow czy I. Franko. Potem wypada mówić o I. Steszence, B. Lepkim, M. Rudnyckim, M. Zerowie, P. Fyłypowyczu, M. Draj-Chmarze, M. Rylskim, O. Olżyczu, Juriju Klenie, O. Babiju, I. Kaczurowskim, I. Switłycznym, Je. Swerstuku i innych. Posiadając stopnie naukowe, poeci-naukowcy wykładają lub pracują w placówkach naukowych, wzbogacając — obok i razem z refleksyjnymi, czasem skłonnymi do intelektualnej pasji poetami-autodydaktami (tutaj nie może być żadnych przeciwstawień) — ukraińską lirykę własnymi poezjami, konceptualizują ją, przemyśliwują specyfikę gatunkowo-stylistyczną, prawidłowości wersyfikacyjne i tropiczne, uzasadniają teoretyczną podstawę poetyki (ars poetica). Przekodowanie z algorytmów naukowych na poetycki system obrazowania — i odwrotnie — nie stanowi dla nich szczególnego problemu, znają proces literacki jako własne doświadczenie, od wewnątrz. To nie paradoks, a prawidłowość. Wydaje się, że wyjaśniłem motywy własnej twórczości poetyckiej, synchronicznej wobec studiów naukowych, zu- *** każdy syzyf zawzięcie toczy siebie niczym kamień pod górę stromą zdanie swojego życia każdy kamień wyskakuje z rąk w dolinę każdy syzyf nad nim garbi się znakiem zapytania znów toczy kamień pod górę stromą raczej nie dotoczy urwie się zdanie kropka zagubiona wśród kropek pyłków zdań rozwianych może osiądzie na marnym czole nowego syzyfa zawzięcie toczy niczym kamień pod górę stromą zdanie swojego ile syzyfów wokół i każdy toczy siebie niczym kamień pod górę stromą ile syzyfów było ile jeszcze będzie ale żadnemu jeszcze nie było sądzone wejść na szczyt i nie garbić się znakiem zapytania nad kamieniem swojego życia wie Pan *** na ciebie patrzy bezradna głowa kozacka spoganiona znaleziona w chwaście może ta sama którą podnosząc płacze Sirko jakby podnosił swoją kronika milczy ani rady mu ani żalu niczego nie słyszał niczego nie widział i koniec a Niemiec tymczasem kartofelki sadzi i sadzi przekopawszy Sirkową łzę i chwast *** Kasztany zniknęły z Chreszczatyka... Teraz choć rycz, choć śmiej się Pośród szkieletów kamiennych, które Kijowem się nazywały. W pobielałe niebo wpił się niebieski księżyc I białe trujące światło ścieka w łono wysypisk. Dniepru nie pytaj. Nie ma. Wypłynął, niczym krew, z tętnicy. Obecnie on podobny do Styksu w rozszczepionym antyczasie. Tułają się upiory, łamiąc ściany i drzwi, I sztywnieje Ławra w szatańskiej sutannie. *** Dzisiaj w nocy księżyc miesi gliniaste ciasto. Oni obrastają sierścią, pazury wyostrzone mają. Zadami siadają i wyją po wilczemu na całe miasto I miasto z przerażenia głupieje, wbite w czarny śnieg. Cienie śmigają czarniejsze. Plamy krwawe na placach. Nie daj Boże, tutaj zabłądzi półprzytomne auto,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Jurij Kowaliw Jurij Kowaliw Przekleństwo Syzyfa (stare w nowym)

Na rozpał żrącej uczty — taka wilkołacza pielgrzymka, i kto się w nią wpadnie, z niej nie wyjdzie nikt. Koguty nie zapieją — ani pierwsze, ani drugie, ani trzecie, bo żadnego nie zostało. I nikt ich nie zastąpi. Ranek jednak nadejdzie. O tym napiszą w gazecie. Tylko zapomną powiedzieć, że słońce zgasło nagle... *** Zdania pustych ulic zakończyła latarnia znakiem zapytania. Dokąd idziemy? Kto nas czeka wśród ogłuchłych ognistych kry lodowych? Przepaść oczu. Głaz nocy, który na wieki zasłonił świt. Ostatnie pozostałości Boga. Albo, może, nasze z tobą, gdzie cienie snują się w pogoni. Skąd jesteśmy w rodzinnym kraju — świadkami jaworu zrąbanego na drwa? Kłębowisko upiornych rybin: betonowana krew z nich cieknie. Z popiołu prysk pociętych liści zacisnął błyskawicę słowa, zdolną oślepić, by zdjąć powłokę. Dlatego jeszcze nie są przeczytane. *** Nie sprzeciwiam się: idź tam, gdzie wyją tłuste koty, a który z nich lepszy czy gorszy — nie mnie to sądzić. W jednolity rozdzieracz zlepiły się ich pyski i każdy pragnie kogoś połknąć w tej krzątaninie. Performansów rozgrabienie: klan napada na klan, reklamy w oczach wyją — to pieczęć symulakrów. Żegnaj, jestem sam sobie panem, choć podarty żupan. Znów jestem samotny jak Bóg, więc nie pytaj o smutek. *** Nareszcie droga dobiegła celu. Ileż wysiłków, a oto przed nami: trawa bez trawy, woda bez wody, ziemia bez ziemi, zera między zerami. Jakie eldorado wokół — atrapy, sklonowane żołądki pochłonęły same siebie. Śmietnik śmietników, ani jednej żywej duszy. Ani Boga, ani judaszowych pocałunków. Nad popielistem dzieci i ryb zawisła masna glazura „przenajczystsza” ...jaki to reżyser, dadaista, sukin syn zlepił ten pejzaż z martwego ciasta. *** Moskal powiał... Spopieliły się wiśniowe sady. Jak kruk, na czarnym kamieniu mogiły rechocze przeklęty Basawriuk. Ten rechot wypruł duszę na wylot, gdy (nie lato, nie zima) w Kijowie szukasz Kijowa, a w Kijowie go nie ma. *** ...krew się poleje ...będzie morze krwi... Nie pytajcie: gdzie? dlaczego? kiedy? Nie wilki dziś — łowcy ludzi rozpoczęli drapieżne polowanie... Nie deszcz, nie śnieg, lecz coś pomiędzy — breja. Już który dzień — ciągłe zamieszanie. Zbiegają się drogi zewsząd W to pozaświatło, w pozaistnienie, Co pochłania zmurszałe „Żiguli” I traktorek — na próżno się szarpał, Chcąc je wyciągnąć: oba w szarej mgle Wciąż majaczą... Po samotnych palcach Wciąż krew płynie i gęstnieje w pęcherzach. Z pandorowej skrzyni wypełza robactwo Do chłopskiej chaty, by w żmijowej grze Dokonać na niej swojego przekleństwa.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Tu jest wolność dzikiego tura… Jak do Niego zawołać przez zbrojenie Amnezyjnych mgieł? Jak przebić drogę przez szanson i beton? Między jego rogami Słońce, a nie widmo. Przeczuwając istotę z odległych prapra, On przerazi się: przyszłość — beznadziejna dziura. *** ...a deszcz już nie deszcz, tylko taka sobie kasza jaglana, która sypie się codziennie i na to nie ma rady. Nad deszczem zawisło okno — stare płócienne prześcieradło z potokami twarzy, których jednak nie sposób rozpoznać, z korzeniami, które powoli spłynęły pod asfalt, skąd już nikt nie wraca. I ta trzcina, o której wspominał Pascal, dawno zgniła... ale to już szczegóły. *** w tłumnym mieście pusto jak na pustyni popłoch, poruszone pogłoski lepią się do każdego domu: — Bóg się ukaże — nikt nie wie, na osiołku czy w cadillacu, w południe czy w nocy, choć wiadomo każdemu centurionowi, faryzeuszowi, psu, co i po czym, skąd go witać, jutro, jeśli nie dziś. Harmider i krzyk w pustym tłumnym mieście, samotny brnie mężczyzna. Nie zjawił się znikąd, był zawsze i wiele wiedział, co mu do dziwactw; patrzy przez dłonie, ile go krzyżowano, oby choć raz rozpoznano — wtedy czy teraz. *** brniesz w zaspach słów i nie wybrniesz, rozgarniasz ich zaspy na dnie — śmietnik, mimowolnie sam stajesz się śmieciem, nawet gdybyś był aniołem owinięty suchozłociem, przeszyty pustką, zahartowany wyzwiskami, drżysz sam na cały świat: gdzież to Słowo, które było u Boga, i Słowo było Bogiem? *** I oto wyznaczono cię na cel. Dookoła wytrenowani i celni strzelcy. Lecz, śledząc nieruchomego ptaka, dziwisz się: dlaczego nieznośnie długa i niekończąca się ta ostatnia chwila. *** i puścił cię Pan, jak puszcza się grzechy, jak wypuszcza się więźniów na wolność, jak spuszcza się psa z łańcucha: teraz ty, Adamie, nagi jak bęben, toczże się na trzy wiatry na wszystkie cztery strony, ciesz się, Adamie, teraz jesteś nikim. *** to nie strach, nie rozpacz i nie ucieczka, to nie jakieś gry czy bzdury... tuż obok — lodowata pustka, nieunikniona jak noc po dniu; zamrozi i duszę, i ciało, nieubłagana jak wyrok sędziego. ...a powiedzcie, kogo to obchodzi, co ze mną wtedy będzie... *** …więc świat jest pokryty jak lód, a prąd niesie go gdzieś… Dokąd? — żadna księga nie powie. A książki dawno już wyginęły. Już zwał na zwał się wspina: Trzask rozpaczy przechodzi w krzyk, A tamę, zmiażdżoną na strzępy, Nieubłagany potok pochłonie. Jest szalony. Nie zna ustanku, Wszystko zmiata na swojej drodze. …w Internecie, w rubryce „wiadomości” Rzucą informację głuchą. *** Lekki odwilżowy kap. Godzina cicha. Ptasie posły szemrzą. A na duszy — ten sam lód. Czy pęknie? Kto wie... I kiedy? *** Deszcz podkradł się cicho, niezauważenie I teraz, wysoki jak sosna, Widzi nas, choć my go nie widzimy Nawet z najwyraźniejszego okna. Pachnie deszcz czereśniami i grzybami — Aż do mdłości… myśli o tym, Jak trawa zielonymi wargami Jego sok pije i rośnie. Rośniemy… snują się złote iskierki I brzmią w deszczowym chmielu Pod ręką leśnej kobiety: Ona gra... ja ją kocham. *** Mówi: ciężka choroba, a do tego postępuje każdego dnia, Nie znajdziesz na nią lekarstwa, nie ma ani rady, ani pociechy. Podobno szalona powódź przewróci łódź, Wciągnie w wiry — nikt jej nie ubłaga. Mówi, że anioł jest pociągający, a naprawdę jest bezlitosną bestią. Jest mądry, lecz jego mądrość jest jakaś czarnousta. Kiedy choroba jest już w miłości, mój doradco, uwierz, Na świecie nic nie trzeba, byleby tylko ta choroba była. *** jednej miłości za mało, jeśli ona nawet przepełniła nas po brzegi bez wiary jest ślepa bez nadziei jest szara i mokra od słoty bez ciebie jest pusta nie może pomieścić ciebie w sobie tak jak ty niesiesz ją w dłoniach serca nie rozlewając nawet *** Spotkały się dwa wiatry, splotły się W objęciach trąby powietrznej, w namiętności tornada, Jakby wbiły gwintownicę W mózg, w ciało, w duszę — w tarapat, Do mdłości, krzyku, trzasku w kościach Pod żarnami gęstego wiru — Wszystko zaczęło się od czystej kartki, Gdzie już nie ma ani życia, ani śmierci. *** ...przeżyć zimę, Nawałę obfitych śniegów. A potem nie będzie stru… Konwalii i słowików; Splotą się ciała i korzenie, Wejdą w łagodne ciało. Rozwinie się jeszcze karta, Którą zapowiedział Bóg. Bez patosu i oklasków Stanie się tak, jak chce Bóg, Kolejna pora wegetacji, Którą ludzie nazwą — miłość. Nic nowego… Przyszła. Wreszcie. Już tutaj. Upragniona. Wymarzona tysiąc razy. Lecz na wskroś drapieżna i obca. „Czego — pyta — wzywałeś, idioto? Jak śmiałeś, zuchwalcze, tak?..” Złudzenie opadło. Nagle. Jak przed zmierzchem... I, patrząc na stado psów, czujesz: coś w tobie umarło. No i co… Trypolczycy — jacy? Czy Etruskowie?... Na naszych oczach dziś nasz dzban krzyknął i rozprysł się na odłamki — w otchłań zaświatów. Jakie tu, do diabła, „nagle”? Nad marnymi czerepami doświadczony konserwator tylko rozkłada ręce… *** Dopóki ptak bije się w ciasnej polanie nieba, anioły obok niego przed progiem Bożego Narodzenia radzą niespokojną radę, gdy zawierucha czereśniowa rozbudzi wreszcie Irij w obu dłoniach Dniepru. Teraz albo nigdy, teraz i na zawsze. Alfabet nieznany dopiero co otworzyli mędrcy. Wzywają tajemne znaki, by ukazać nową duszę. Osie już się przecięły, swargi zahuczały w ostrych strumieniach Pługa w makowym wszechświecie artezyjskich olśnień hojnej kolędy. Jaskółka zaćwierka w dwudziestym pierwszym wieku, i niezmienny świergot będzie rozbrzmiewał wszędzie i zawsze. Już Betlejem się zaczęło. Panie, błogosław. *** Pamięci W. Jaciuka Poszedł w piaski i stał się już piaskiem, rozsypany wśród sosen poza czasem. Pozostał ślad wypisany krzyżem, łza, która jak stygmat zakrzepła. Teraz jesteś wszędzie, celem bez celu we własnym domu, który ponad wiekami piaski czekają na nas jak zawsze, dopóki nie staniemy się piaskami. *** Pamięci W. Portiaka Wyciekają palce przez palce jak lecznicza woda, nie zostawiając ani kropli, pustka tak wielka, że nie sposób odetchnąć, tylko kamień w gardle bulgocze. Pasma czarnego światła, nie ma granicy poza granicą, oprócz zabójczej ciszy, która pochłania bez słowa, dlatego nic nie powie. *** Noc jarzębinowa. Ponury prom. I przewoźnik — surowy niewierny. Wiosłem kieruje, jakby piórem pisał swój wyrok na wszystkich: na człowieka i zwierzę. Nie ma tu ani grzesznych, ani sprawiedliwych. On wykonuje swoją robotę, jak umie. On jest przewoźnikiem. On jeszcze nie sądem. Sąd będzie tam, gdzie umiera nadzieja. *** Przychodzą częściej, Nie wzywają do siebie, nie, Przynoszą zapachy ciszy I szepczą w półśnie, Wszystko na świecie jest przemijające I grzeszne na ziemskich krainach; Tu każdy, odwieczny uczeń, Nie wie, co i jak. I tego, który się zhańbił W bagnie suchej złości, W niewoli ślepych ambicji, Kiedyś osądzi Bóg. Tylko dla tego nie ma usprawiedliwienia, Kto zawsze kłamał i kradł, Kto na ludzkich cierpieniach Wzniósł szatański świątynię. ...Oni przemykają jak cienie I nie pytają, kim jesteś: W skowrodzińskiej torbie Twoja droga i twoje światy. *** Pozostanie rama, Tylko bez portretu — Wypłowiała plama Anachoretów. Miał dumną duszę I wszystkiego w dostatku... Uciekł od wygód, Ale nie od losu, Ale nie od siebie. Zapomniany przez światy, Przeklął niebo bezniebo Modlitwami. *** Cóż zrobisz, gdy jesienna pora, Kiedy nie grzeje i nie pali. Tylko ściana kukurydzy Przypomina jeszcze o lecie. Zdaje się, że jej nie przejdziesz… No, krok, no, dwa — i już nie ma, Z wyblakłym pleneru Zlewa cię złuda. I nie pytaj: po co? skąd? Rozwieje się jak dym twój ślad, Zostawiwszy miejsce na przypis, Tak — kilka pustych słów. *** Kto wie, dokąd i skąd Płynie czas — w piasek woda. Świadkowie się poukrywali: Ich usta są zapieczętowane. Życie złudne przemknęło... Ocknąłbyś się choć raz: Na ciebie pędzi twoja przeszłość I twoja przyszłość zarazem, Jak fale hojne i bezlitosne, Ze wszystkich stron, ze wszystkich wieków. One cię albo zmiażdżą, Albo ty je ujarzmisz.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Nadzieja Paszkewicz urodziła się na Białoruskim Polesiu. Wykształcenie zawodowe zdobyła w Kobryńskim Kolegium Sztuk Plastycznych. Twórczość rozpoczęła od zupełnie tradycyjnych obrazów malarskich. Z czasem jednak jej natura twórcza zaczęła szukać nowych form wyrażania stanu duszy, przeżyć i wrażeń. Pracując w obszarze liryczno (romantycznego) abstrakcjonizmu, artystka tworzy swój świat obrazowych iluzji, przeżyć i wrażeń. W ciągu ostatnich pięciu lat brała udział w indywidualnych i zbiorowych wystawach na Białorusi, w Rosji i w Chinach. Dziecięce lata Nadziei upłynęły niedaleko granicy z Ukrainą. Bardzo lubi język ukraiński. Od dawna marzyła o tym, by zaprezentować swoje prace na Ukrainie, odwiedzić Kijów, który uważa za jedno ze światowych centrów duchowości. To marzenie udało się zrealizować dzięki Muzeum-Pracowni Iwana Kawaleridze. Wystawa „Farba i słowo” prezentuje prace z zakresu abstrakcji figuratywnej i niefiguratywnej. Na powstanie tych prac zainspirowały utwory Tarasa Szewczenki, Maksyma Bohdanowicza i Adama Mickiewicza. Pracę „Nad Dnieprem”, poświęconą poematowi T. Szewczenki „Sen”, artystka podarowała muzeum. Na obrazie Kobzarz przelatuje nad Dnieprem, widzi cerkiew św. Andrzeja, historyczne centrum Kijowa, okoliczne wsie. A dalej – Białoruś. Tym Nadzieja chciała pokazać, że historie naszych krajów mają wiele podobnych kart, a język białoruski, podobnie jak ukraiński, przez wiele lat był objęty zakazem. Poematowi „Sen” poświęcona jest także praca „Nad miastem”, na której przedstawiono Petersburg. Obecnie artystka pracuje nad trzecią częścią tego niewielkiego cyklu, który będzie nosił tytuł „W pałacach”. Obraz „Dwie połowy duszy” symbolizuje duszę Tarasa Szewczenki. Artystka jest przekonana, że jedna połowa duszy Szewczenki to Ukraina, a druga – jego genialna poezja. Płótno „Chwila”… Przyszły artysta urodził się na Żytomierszczyźnie. Ukończył Państwową Szkołę Artystyczną im. Tarasa Szewczenki oraz Kijowski Instytut Sztuki (obecnie Narodową Akademię Sztuk Pięknych i Architektury Ukrainy). Jego nauczycielami byli W. Wyrodow-Gauthier, K. Trochymenko, A. Plamieneckyj, O. Syrotenko, P. Basanec. Na początku lat 2000. brał udział w malowaniu wnętrz Sobór św. Michała Złotokopułowego w Kijowie. W latach 2005–2013 pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego NSChU. Laureat nagrody „Kijów” w dziedzinie sztuk plastycznych oraz Memoriału Archipa Kuindżi. Od 2005 roku zajmuje się działalnością dydaktyczną, a od 2013 roku jest docentem Narodowej Akademii Kadr Kierowniczych Architektury i Sztuki. Dzieła artysty znajdują się w muzeach i prywatnych kolekcjach na Ukrainie i za granicą. Nową wystawę artyście zaproponował rektor NAKKKIM Wasyl Czernec. W ekspozycji zaprezentowano pejzaże przedstawiające malownicze zakątki Ukrainy. Wiele prac artysta poświęcił Kijowowi. Za jeden z najudańszych uważa obraz „Wigilia”, na którym przedstawił centralne wejście do Ławry Peczerskiej w Kijowie. Na innym – „Włodzimierz Wielki” – uwiecznił jedno z największych ukraińskich chrześcijańskich sanktuariów – Sobór Włodzimierski, Patriarchalną Katedrę Włodzimierską. Obraz „Poranne złoto” pokazuje poranne piękno Andrijiwskiego Uzwozu. Współczesną stolicę można zobaczyć na płótnie zatytułowanym „Na Obołoni”. Petro Zykunow kilkakrotnie bywał na plenerach na Krymie, gdzie podziwiał urodę Bachczysaraju, Chersonezu, Inkermana, Sewastopola. Po tych wyjazdach powstało wiele prac, część z których zaprezentowano na tej wystawie. Jak przyznał artysta, bardzo boli go temat Krymu i wierzy, że nadejdzie czas, gdy półwysep powróci na Ukrainę. ...dzieła artysty, którą tym razem poświęcono 380. rocznicy urodzin Iwana Mazepy. Dyrektor Muzeum Hetmanatu Halina Jarowa przypomniała, że przez kilka stuleci imię hetmana najpierw w Cesarstwie Rosyjskim, a potem w Związku Radzieckim było objęte zakazem. Jednak ukraińska diaspora zawsze go czciła, organizowała akademie z okazji rocznic I. Mazepy. W 1993 roku powołano Muzeum Hetmanatu. A już rok później odbyła się tu konferencja poświęcona hetmanowi, która miała echo daleko poza granicami Ukrainy. Halina Jarowa opowiedziała także o Iwanie Stojanowie, który w 2011 roku przeprowadził w muzeum swoją pierwszą wystawę. Jedną z wystaw poświęcił Ukrainie, a inna nosiła tytuł „Głagolica”. Eksponowane prace artysta podarowuje muzeum. Nauczył się języka ukraińskiego, utrzymuje przyjacielskie stosunki z artystami z Dniepru, Lwowa, Iwano-Frankiwska, Kamianskiego, Pietrykiwki. Wielu ukraińskich twórców bywało u niego w Bułgarii. Pani Halina wręczyła artyście podziękowanie Muzeum Hetmanatu za wieloletnią twórczą przyjaźń z muzeum i organizację tu kilku wystaw. A przedstawiciel rodu Mazepów — Ihor Mazepa — odznaczył Iwana Stojanowa pamiątkowym medalem i zaznaczył, że szczególnie miło mu, iż artysta zwrócił się do rodu Mazepów i ich herbu, opowiedział o ukraińsko-bułgarskich związkach historycznych i kulturowych, sięgających korzeniami w głąb wieków. Specjalnie na dzień urodzin sławnego hetmana Iwan Stojanow stworzył 23 obrazy na płótnie w technice assemblage i collage. Podstawą wystawy jest praca z herbem rodu Mazepów „Kurcz”, wykonana w kolorach złotożółtym, czerwonym i różowym z czernią. Autor umieścił ją między dwoma obrazami „Trypole”, czym starał się pokazać związek dawnych czasów cywilizacji trypolskiej z kulturalnym rozwojem Ukrainy w epoce Iwana Mazepy. Jeszcze jedno ciekawe przedstawienie herbu „Kurcz” Iwan Stojanow wykonał na tle niebieskich barw.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Obcokrajowcy malują Ukrainę

Coraz częściej artyści z innych krajów poświęcają swoje płótna malarskie Ukrainie. Niedawno w Muzeum-Pracowni Iwana Kawaleridzego otwarto wystawę białoruskiej artystki Nadziei Paszkiewicz „Farba i słowo”, a artysta z Bułgarii Iwan Stojanow w Muzeum Hetmanatu przedstawił ekspozycję poświęconą Iwanowi Mazepie. poświęcone przemijalności naszego życia. A pracą „Idź za mną” artystka wzywa do studiowania twórczości Kobziarza. Również genialnemu ukraińskiemu poecie poświęciła obrazy „Wewnętrzna pustka” i „Naczynie”. Tutaj także wydanie „Kobziarza” w języku białoruskim, fotografie pomników Szewczenki w Słucku, Brześciu, Homlu i Mińsku, urywek z utworu wybitnego białoruskiego poety Janki Kupały, poświęconego Tarasowi Hryhorowyczowi. Inny białoruski poeta Maksim Bahdanowicz na stulecie urodzin Szewczenki napisał studium o twórczości poety. Twórczość tego piewcy rodzinnego kraju zainspirowała Nadzieję do stworzenia wielu swoich płócien. Jedno z nich poświęcone jest wierszowi poety „Zorka Wenera”, który stał się znaną pieśnią. Właśnie twórczość M. Bahdanowicza pomogła artystce uświadomić sobie bycie Białorusinką i poczuć całe piękno języka białoruskiego. Trzeci twórca, do którego wierszy artystka namalowała swoje prace malarskie, to Adam Mickiewicz. Nie wszystkim wiadomo, że Mickiewicz urodził się na terytorium współczesnej Białorusi, całe życie marzył, aby stała się ona niepodległym państwem. Iwan Stojanow urodził się w Bułgarii. Ukończył Uniwersytet w Szumenie im. biskupa Konstantyna Presławskiego i uzyskał stopień magistra sztuk klasycznych. Od 1986 roku aktywnie zajmuje się działalnością wystawienniczą, przeprowadził 37 wystaw indywidualnych w Bułgarii i poza jej granicami. Dzieła I. Stojanowa znajdują się w muzeach i kolekcjach prywatnych Bułgarii, Chin, Japonii, Białorusi, Portugalii, Hiszpanii, Włoch, Polski, Francji, Macedonii oraz Izraela. Artysta bardzo kocha Ukrainę. Miał tutaj szereg wystaw. Szczególnie ciepłe relacje nawiązał z Muzeum Hetmanatu, gdzie otwarto już piątą wystawę indywidualną ar- Nadzieja Paszkiewicz Iwan Stojanow

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

W oczekiwaniu na Wielkanoc

Centrum Kultury i Sztuki Ukraińskiej 1 kwietnia o godz. 18.00 zaprasza na otwarcie wystawy „Słoneczna Wielkanoc”. Ten projekt zapoczątkowała w 2012 roku Switłana Doleśko, aby zaprezentować twórczość ukraińskich artystów zajmujących się sztuką użytkową i sztukami plastycznymi, połączonych tematyką wielkanocną. Odwiedzających Centrum czeka ceramika artystyczna od członków NSChU Oleny i Nadii Kozak, kolekcja dekoracyjnych pisanek z całego świata z prywatnej kolekcji zasłużonej mistrzyni ludowej twórczości Zoi Stasiuk, gliniane rzeźby i dzieła ukraińskiego ludowego malarstwa dekoracyjnego od Roksolany Dudki z Połtawy, autorska ludowa lalka w tradycyjnej technice kilimiarstwa od Oleksandry Prenko z Kropywnyckiego. Na trzech kondygnacjach zostanie rozmieszczony wielkanocny rekwizyt, który zaprezentują artyści z różnych regionów Ukrainy. Zaplanowano 30 rodzinnych warsztatów mistrzowskich od mistrzów-uczestników wystawy (pisankarstwo, tkactwo, filcowanie wełny, garncarstwo i inne). Będzie działał kramik, gdzie wszyscy chętni będą mogli nabyć wielkanocne akcesoria (tematyczne upominki, kartki pocztowe, pisaki, barwniki, wosk itp.). W pierwszym dniu pracy wystawy gości czeka muzyczno-piosenkowy prezent od zespołów artystycznych, poznanie artystów-uczestników oraz rodzinny warsztat pisankarstwa prowadzony przez Annę Kotlinę. Stronę przygotował Eduard OWCZARENKO Zdjęcia autora

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Malarstwo Petra Zykunowa

Narodowa Akademia Kadr Kierowniczych Kultury i Sztuki (NAKKIM) regularnie prezentuje twórczość swoich wykładowców. Niedawno otwarto tu indywidualną wystawę zasłużonego artysty Ukrainy Petra Zykunowa, na której twórca przedstawił swoje najlepsze prace malarskie, powstałe w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Wiele prac zainspirowały również wyjazdy twórcze do Sedniwa. Na jednym z obrazów przedstawiono altanę Leonida Hlibowa, w której poeta stworzył jeden ze swoich najsłynniejszych utworów „Stoi góra wysoka…”. W tym samym mieście P. Zykunow namalował „Sedniwską zimę”. Artysta zawsze z wielkim wzruszeniem wraca do swojej małej ojczyzny – wsi Zerem­la w rejonie baranowskim w obwodzie żytomierskim. Na obrazie „Nad jeziorem” przedstawił jezioro, z którego wcześniej brano glinę dla Baranowskiej Fabryki Porcelany, a obecnie ma ono niepowtarzalny kolor. Przez wiele lat jednym z przewodnich tematów w twórczości Petra Zykunowa pozostaje tematyka szewczenkowska. Z okazji 200. rocznicy urodzin Kobzarza stworzył portret poety, na którym przedstawił go podczas pobytu w Sedniwie. Na innym obrazie, zatytułowanym „Do Tarasa”, przedstawiono Tarasową Górę w dniu urodzin Szewczenki. Na wystawie eksponowany jest również portret innego wybitnego Ukraińca – Mykoły Gogola. – Znam Petra Zykunowa od wielu lat – opowiada członek NSKhU i Związku Designerów Ukrainy Filip Czornobrow. – Każda jego praca jest na swój sposób unikalna i niepowtarzalna. Cenię Petra Ołeksandrowicza jako doświadczonego pedagoga, którego studenci bardzo lubią. Właśnie studenci NAKKIM są częstymi gośćmi tej wystawy. A w planach Petra Zykunowa jest zorganizowanie nowej indywidualnej wystawy w Kanowie, na której zaprezentowana zostanie tematyka szewczenkowska oraz krajobrazy Kanowszczyzny.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Petro Ilczenko: «Chcę zobaczyć spektakl oczami widza»

— Kto zdecydował o wystawieniu tego spektaklu na scenie teatru im. Franki? — To był pomysł kierownictwa naszego teatru. Ponieważ ja, niestety, nie jestem głęboko zaznajomiony z dramaturgią Kanady. W tym kraju ogromną uwagę przywiązuje się do sztuki w ogóle, a do teatru w szczególności. Tam jest błyskotliwa kinematografia. Wcześniej ten temat mnie nie interesował. Ale Kanada dla Ukrainy jest autorytetem moralnym. Do tego wielu Ukraińców mieszka w tym kraju. Jak się okazało, problemy poruszone w sztuce niezwykle poruszają także nas, Ukraińców. Mam nadzieję, że w przyszłości będziemy wiedzieć o sobie nawzajem więcej. Początkowo materiał był ciężko odbierany przez grupę realizatorską i wykonawczą, ponieważ sposób napisania sztuki znajduje się na granicy między teatrem psychologicznym a teatrem systemu znaków. Tutaj połączyło się kilka kierunków. Spektakl trzeba było robić pod aktorów starszego pokolenia, a oni bardziej skłaniają się ku teatrowi psychologiczno-obyczajowemu, teatrowi wewnętrznych namiętności, systemowi wyrazu melodramatycznego. A tutaj autor od razu zastrzega, że sztuka jest umowna i nie jest bezpośrednia. Próbuje on zbudować bolesne sceny z ogólnej mozaiki i dopiero na końcu wyłania się ogólny obraz. Wymaga to mistrzostwa i napięcia w „trzymaniu” spektaklu. Bo jeśli będzie rozchwianie między pewnymi poszczególnymi obrazami, to może powstać wyrwa w linii fabularnej. To przeraża widza, może on nie odebrać historii. Ale trudności hartują. Pod koniec prób już wszyscy byli po stronie autora sztuki i bohaterów. Nasza grupa realizatorska i wykonawcza przejęła się sztuką, z miłością pracowała i doprowadzała sprawę do premiery. — Co było najtrudniejsze? — W spektaklu grają głównie aktorzy starszego pokolenia. Praca z nimi wymagała cierpliwości, określonego temporytmu. Było poważne zadanie: wystawić ciekawy materiał z ludźmi, którzy mają wielkie doświadczenie, ale są już nieco pozbawieni sił fizycznych. Początkowo wszyscy doszli do wniosku, że w sztuce jest za dużo pesymizmu. Ale jak zaczęliśmy analizować, to zrozumieliśmy, że w rzeczywistości pesymizm to realna sytuacja tych ludzi. Ale ogromny optymizm polega na tym, że u ludzi, których pozbawia się tego, co najcenniejsze — możliwości komunikowania się, zaostrza się właśnie impulsywne istnienie. A to miłość, poświęcenie, pociąg do siebie nawzajem. Okazało się, że kiedy ludzie trafili w strefę ogromnej biedy, ciężkiej choroby, poznali to, czego nie poznali przez całe życie: troskę, uwagę, miłość. A miłość to najwyższe, co daruje nam Pan. Wielu ludzi przechodzi przez życie i nie poznaje tego wielkiego uczucia. A nasi bohaterowie poznają. — Proszę opowiedzieć o Pańskiej twórczej współpracy z asystentką reżysera, artystką ludową Ukrainy, Halyną Jabłońską. — Nasza współpraca trwa długo. Dwadzieścia lat Halyna Hilariwna gra w spektaklu „Szelmenko-lokaj”. Prawie dziesięć lat — w „Samotnej damie”. Niejednokrotnie razem jeździliśmy na festiwale, tournée. Artystka ma ogromną miłość i poświęcenie dla swojego zawodu, kolosalną pracowitość, niepokój, fantazję. Właśnie one pomogły Halynie Hilariwnie w tej pracy. Co więcej, finał opracowywała właśnie ona. Dokonywała redakcyjnej i tekstowej korekty tych scen, w których brała udział. Czasami wielkie znaczenie miały przecinek czy przestawione słowo. Także Halyna Hilariwna pełniła rolę autorytetu. Kiedy pojawiały się jakieś napięcia, autorytet Jabłońskiej wszystko rozwiązywał. Robiliśmy i chcemy, aby ten spektakl był na Jabłońską. Jednocześnie jestem pewien, że będzie ona miała jeszcze nowe premiery. — Jednym z głównych tematów spektaklu są relacje między przedstawicielami różnych pokoleń… — Nie tylko między różnymi pokoleniami, ale i między członkami rodziny. Przecież bliscy często-gęsto stają się nam obcymi, postronnymi. A postronni — swoimi, bliskimi. Widać to, kiedy odprowadzamy człowieka w ostatnią drogę. I widzimy, że obcy odprowadzają, a swoi — ktoś w delegacji, ktoś zachorował, a ktoś bardzo zajęty. Myślę, że choroby powstają tam, gdzie jest naruszenie na poziomie kodowym. One nie są od fizjologii, a od kataklizmów duszy. W spektaklu poruszono problemy nie starszego pokolenia, a nas wszystkich. Nie możemy tego uniknąć. Ale spróbować przygotować się, stworzyć komfortowe warunki dla tych ludzi musimy. Czyli mówimy nie o chorobie, a o kontekście duszy, nad którym musimy pracować w każdej chwili. Nawet jeśli został jeden dzień życia, nie jest za późno, by zacząć wszystko od nowa. Jeśli zaczniemy dzisiaj, to znacznie lepiej niż w ogóle nigdy nie zaczynać. Sprzeczności nie dlatego, że ludzie są źli, a dlatego, że życie jest skomplikowane. Tylko chwast rośnie sam z siebie. A wszystko, co należy do kultury komunikacji, kultury życia, kultury tworzenia, wymaga ogromnych wysiłków. Dusza musi pracować. — Kilka słów o wykonawcach… — Myślę, że wybrałem bardzo utalentowanych aktorów. Zacznę od koryfeuszy. To, oczywiście, Halyna Jabłońska, Halyna Semenenko, Zinaida Cesarenko, Nina Hilariwska, Ołeh Szawarski. To ludzie starszego pokolenia, którzy mają ogromne zasługi, ogromne doświadczenie, wnieśli znaczący wkład w rozwój ukraińskiego teatru. Błyskotliwe średnie pokolenie — Iryna Doroszenko, Wołodymyr Neczeporenko, Ołeksandr Łohinow, Wałentyna Illiaszenko, Natalija Perczewska. I, oczywiście, pokolenie młodych: Natalija Jaroszenko, Taras Żyrko, Wadym Polikarpow, Anastasija Dobrynina, Wira Ziniewicz, Tetiana Łucenko, Iryna Melnyk, Dmytro Zawadski, Ołeksej Pałamarenko. Staraliśmy się dobierać aktorów, którzy komunikacyjnie pasowaliby do siebie nawzajem. Pragniemy, aby była harmonia w spektaklu. Przecież na końcu chcemy wezwać widzów do duchowej i duszewnej harmonii. — Co może Pan powiedzieć o scenografii? — Dekoracje i kostiumy robiła ciekawa artystka Anna Duchowyczna. Błyskotliwie wykonała swoją pracę, stworzyła wszystko, co odbieramy w spektaklu oczami: światło, warstwę wideo, kostiumy, scenografię, grafikę. Wcześniej była głównym artystą Winnickiego Obwodowego Ukraińskiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego im. Mykoły Sadowskiego. Jedna z ostatnich uczennic naszego geniusza Danyła Lidera. A błogosławieństwo mistrza zawsze się sprawdza. — Trochę szczegółowiej o warstwie wideo. — Jest ona u nas czarno-biała, bo pokazane jest postrzeganie świata przez chorych ludzi. Tylko na początku drugiego aktu jest kolorowa, gdzie widzimy dwoje zdrowych ludzi. To Virgil i jego córka. Dla nich świat jest zabarwiony w te kolory, w które jest zabarwiony w rzeczywistości. Czarno-białą warstwą wideo chcieliśmy podkreślić, że ci ludzie mają szczególne postrzeganie. Wydaje nam się, że widzą tak, jak my, ale w rzeczywistości tak nie jest. I Wołodymyr Neczeporenko i Hałyna Jabłonska, raczej my musimy się do nich dostosować, niż zmuszać ich, by dostosowali się do nas. Jest jeszcze trzeci wariant — obrazek jak niedziałający telewizor. To już wtedy, gdy człowiek patrzy na świat i widzi tylko migotanie. — Kto tworzył oprawę muzyczną? — Iwan Rudenko oraz Anna Hłuchenka. Jestem zadowolony z ich pracy. Oni starają się usłyszeć ten świat. Mają smak i ciekawe spojrzenie. Myślę, że z czasem będą nie tylko dźwiękowcami, ale i muzykami. — Czy jest Pan zadowolony z pierwszych pokazów spektaklu? — Trudno odpowiedzieć jednoznacznie. Mój pedagog Łeonid Olijnyk mawiał: “Bądźcie szczególnie ostrożni na ostatnim etapie. Możecie wiele zaszkodzić, często gęsto tracicie obiektywizm”. Chcę zobaczyć spektakl oczami widza. Chcę, żeby spojrzenie moje i grupy realizatorsko-wykonawczej oraz nasze punkty bólu zbiegły się z widzowskimi. Kiedy one się schodzą, dochodzi do dialogu, a on jest bardzo ważny. Jak zaznaczył Gieorgij Towstonogow, “bardzo ważne jest, co myślę ja, reżyser. Nie mniej ważne jest, co myślą oni, którzy potem przyjdą na spotkanie z naszym spektaklem. I jeśli to się zeszło, staje się to obiektywną jednostką, obiektywnym zjawiskiem”. Ja mogę wykrzyczeć swoją myśl. Każdy spektakl, każde dzieło — to subiektywne spojrzenie. A dla mnie bardzo ważne jest, żeby to, co wykrzyczeliśmy, przyjęli widzowie. Trzeba, żeby widzowie się przejęli. Każdy człowiek jest mądry. Jeśli się przejmie, to podejmie właściwą decyzję. Skąd nasze problemy? Z tego, że ludzie są obojętni. A my chcemy wybić ich z tej obojętności. Gdybyśmy nie byli obojętni, to Kijów, całe nasze państwo, byłyby inne. — Czy dawno służy Pan w teatrze Franki? — Po raz pierwszy wszedłem do sali prób 1 listopada 1980 roku. Wtedy jeszcze studiowałem w instytucie teatralnym (obecnie Narodowy Uniwersytet Teatru, Kina i Telewizji im. Iwana Karpenki-Karego). Wziął mnie Serhij Danczenko, który wtedy był kierownikiem artystycznym teatru. Wystawiałem spektakl “Wikentij Przemądry” według sztuki Jarosława Stelmacha. Razem z S. Danczenką wystawiłem “Zagładę eskadry”, która zwyciężyła na wszechzwiązkowym festiwalu. A od jesieni 1981 roku jestem reżyserem tego sławnego teatru. Wystawiłem ponad 40 spektakli, nie licząc prac ze studentami i amatorskimi zespołami. Oprócz teatru Franki wystawiałem spektakle w Teatrze Operetki, który obecnie ma status narodowego, oraz w Narodowej Akademii Muzycznej im. Piotra Czajkowskiego. Jeszcze wykładam na trzech uczelniach. Obecnie w repertuarze naszego teatru jest dziewięć moich spektakli (w siedmiu występuję jako reżyser, a w dwóch jako kierownik inscenizacji) i jeden w repertuarze Narodowej Akademii Muzycznej. Spektakle są jak dzieci. Jeśli nawet mam ulubione, to się do tego nie przyznam. Reżyser to ojciec spektaklu. A jego matką jest grupa realizatorska oraz dramaturgia i widz. — O czym marzy Petro Ilczenko? — Chciałbym wystawić Eduardo de Filippo. Jest on bliski temu, że Ukraińcy i Włosi są podobni na poziomie emocjonalnym, językowym i mentalnym. Wystawiałem go jeszcze w instytucie. A w teatrze Franki wystawiłem spektakl “Duchy”, w którym grali Bohdan Stupka i Ołeksij Petuchow. Są inni autorzy, których chciałbym wystawić, ale oprócz moich pragnień istnieje także polityka repertuarowa teatru. Marzę o wystawieniu ukraińskiej sztuki. Dziwię się, gdy mówią, że ukraińska sztuka nie pójdzie, że jej nie przyjmą. A ja pytam: “Jak nam można oceniać ten świat, jak nie z pozycji ukraińskiej sztuki?” Dobrze, że bierzemy Szekspira. Ale w naszych problemach, w naszym odczuciu to koniecznie pryzmat Tarasa Szewczenki, Łesi Ukrainki, Iwana Karpenki-Karego, Panasa Myrnego, Iwana Franki. Kiedyś oglądałem, jak Amerykanie wystawili naszego “Tarasa Bulbę”, było śmiesznie. Możliwe, że i my wyglądamy śmiesznie, kiedy bierzemy się za ich dramaturgię, ponieważ transformujemy ją na nasze postrzeganie świata. Chociaż w rzeczywistości nie ma w tym nic strasznego, przecież bierzemy nie formę, a treść. A pod względem treści wszyscy są jednakowi. Wszyscy chcą być zdrowi, szczęśliwi, bogaci. Ale zewnętrznie bardzo się różnimy i nie możemy bez ukraińskiej pozycji. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO Zdjęcia udostępnione przez teatr Na Scenie Kameralnej im. Serhija Danczenki Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki odbyła się premiera spektaklu “Obcy wśród nas” według sztuki kanadyjskiego pisarza Aarona Bushkowsky’ego. O pracy nad nowym spektaklem nasza rozmowa z reżyserem-inscenizatorem, zasłużonym działaczem sztuki Ukrainy Petrem Ilczenką.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ogólnoukraińskie święto „Poetycki desant w Słowiańsku” się odbyło!

Wałerij ROMAŃKO, przewodniczący Donieckiej Obwodowej Organizacji Krajoznawczej, członek NSPU. Tego wiosennego dnia do Słowiańska „zdesantowali” się poeci w różnym wieku — około stu uczestników. Przybyli nie tylko z miast i osiedli ziemi donieckiej — Drużkiwki, Łymanu, Kramatorska, Kostiantyniwki, Dobropilla, Bachmutu, Marjinki, Pokrowska, Torećka, Wełykonowoсіłky, Mariupola, ale także z Charkowszczyzny, Kijowszczyzny, z miasta Winnicy, a nawet ze Lwowszczyzny. Uczestników festiwalu-konkursu powitał znany ukraiński pisarz Serhij Żadan (tekst powitania odczytali prowadzący, ponieważ sam Serhij tego dnia był uczestnikiem innego wydarzenia artystycznego na Ługańszczyźnie). W powitaniu powiedziano między innymi: „Strasznie żałuję, że nie mogę być teraz razem z wami, choć dziś rano przejeżdżałem przez Słowiańsk. Ale tak się stało, że na Donbasie tego ranka wylądowały co najmniej dwa poetyckie desanty. I to, moim zdaniem, nie może nie cieszyć — ukraińska poezja musi brzmieć wszędzie, musi być zauważalna, muszą ją słyszeć od Ługańszczyzny po Zakarpacie. Wydaje mi się bardzo ważnym ten fakt, że dzisiaj wschód Ukrainy przypomina o sobie poezją i prozą, inicjatywami kulturalnymi i projektami twórczymi. Ponieważ trudno wyobrazić sobie bez wschodu ukraińską literaturę, ukraińską kulturę, Doniecczyzna, Ługańszczyzna, Słobożańszczyzna są ważnymi składnikami naszego wspólnego pola kulturowego. Dlatego można tylko życzyć wam nadzwyczajnych wrażeń od tego, co usłyszeliście i przeczytaliście na festiwalu”. Zgodnie z Regulaminem, festiwal-konkurs „Poetycki desant w Słowiańsku” poświęcono pamięci utalentowanego poety, dziennikarza, pedagoga, szczerego patrioty Ukrainy Ołeksandra Romańka. Niestety, los przeznaczył Ołeksandrowi niewiele: w przeddzień swoich 44. urodzin tragicznie zginął. Z inicjatywą upamiętnienia imienia rodaka-współczesnego wystąpili jego przyjaciele i znajomi, członkowie słowiańskiego stowarzyszenia literackiego „Switanok”, poparli to zarządcy miasta i obwodu. Ciekawy i serdeczny był program otwarcia wydarzenia kulturalno-artystycznego, które prowadzili Olha Nowikowa i Kyryło Berkutow. Piosenkarka Ołena Kuzniecowa wykonała Hymn festiwalu, napisany specjalnie na festiwal-konkurs, a także piosenkę „Pamięci poety” dla uczczenia Ołeksandra Romańka. Z przejęciem zebrani wysłuchali wystąpienia-wspomnienia mamy Ołeksandra, Wałentyny Anatolijiwny, oraz jego wiersza „Jestem tu od zarania…” w jej wykonaniu. Doświadczeni członkowie jury, w składzie którego byli członkowie NSPU Natalija Kowalśka, Mykoła Sirobaba, Ołeksandr Jarowyj, Wałerij Romańko, wykładowcy uniwersytetu pedagogicznego, pracownicy kultury, wysłuchali uczestników festiwalu-konkursu. W kategorii wiekowej „Dzieci” zwycięzcami zostali: 1 miejsce — Anastasija Radionowa (Słowiańsk), 2 miejsce — Switłana Wołczenko (Słowiańsk), 3 miejsce — Kateryna Kowalczuk (Słowiańsk) i Dawyd Czujko (Casiw Jar, rejon bachmucki). W kategorii „Młodzież” miejsca przyznano następująco: 1 miejsce — Jełyzaweta Ruchłenko (Torećk), 2 miejsce — Wałerija Chrypunowa (Kostiantyniwka) oraz Anastasija Pełypenko (Bachmut); 3 miejsce — Mykyta Borowykow (Słowiańsk) oraz Ołeksandr Hołołowycz (Kostiantyniwka). W kategorii „Dorośli”: 1 miejsce — Stanisław Malawko (Słowiańsk) oraz Ihor Sysojew (Słowiańsk); 2 miejsce — Lubow Meżenina (Słowiańsk) i Łarysa Mychajłenko (m. Irpień, obwód kijowski); 3 miejsce — Wjaczesław Zabashta (m. Izium, obwód charkowski) i Jewhenija Korablowa (Słowiańsk). Zwycięzców uhonorowano pamiątkowymi medalami, specjalnymi dyplomami, nagrodami. Innych uczestników zachęcono tytułami laureatów w różnych nominacjach, a także Dyplomami uczestnika. Doszło do wielu znajomości. Kierownik słowiańskiego stowarzyszenia literackiego „Switanok” Lubow Meżenina porozumiała się w sprawie współpracy ze stowarzyszeniami literackimi Kramatorska, Kostiantyniwki, Wełykonowoсіłky, Irpienia, Iziumu. Miejmy nadzieję, że I Ogólnoukraiński festiwal-konkurs stał się dobrym impulsem dla szerokiego ruchu poetyckiego nie tylko na Doniecczyźnie, ale i w wielu regionach Ukrainy. Czekamy na gości także w przyszłym roku — 21 marca 2020 roku w Słowiańsku zaplanowano przeprowadzenie II Ogólnoukraińskiego festiwalu-konkursu „Poetycki desant w Słowiańsku”. 21 marca, w Światowy Dzień Poezji, w mieście Słowiańsku odbył się I Ogólnoukraiński festiwal-konkurs „Poetycki desant w Słowiańsku”. Regulamin tego wydarzenia kulturalno-artystycznego został zatwierdzony przez zarząd Donieckiej Obwodowej Organizacji Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy (przewodniczący W. I. Romańko) oraz wydział kultury Rady Miejskiej Słowiańska (naczelnik M. M. Olijnyk). Wydarzenie wsparły Departament Edukacji i Nauki oraz Zarząd Kultury i Turystyki Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2019 PRENUMERATA—2019 Koszt prenumeraty Koszt prenumeraty

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

(z dostawą i kosztami pocztowymi): (z dostawą i kosztami pocztowymi): Kod pocztowy — 30617. Strona w katalogu — 79

Redaktor dyżurny Eduard Owczarenko Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. «Mega-Poligraf», 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 12/14.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny Mykoła CYMBALUK Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Mykoła TYMOSZYK Heorhij FIŁIPCZUK Mykoła CYMBALUK Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) na 1 miesiąc na 1 miesiąc 18 hrywien 11 kopiejek. na pół roku na pół roku 99 hrywien 41 kopiejek.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Na rok 195 zł 02 gr

Odpowiedzialność za rzetelność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji obowiązkowe jest powołanie się na „Słowo Proświty”. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn