Strona · s. 8strona oryginału ↗
WIELKANOC
Слово Просвіти, №14 за 2007 рік
Romana Kobalczynśka, starszy pracownik naukowy MNAP NAN Ukrainy, zasłużony działacz kultury Ukrainy. Liczne ekspedycje po Bojkowszczyźnie, Bukowinie, Huculszczyźnie i Zakarpaciu zawsze uzupełniały moje dzienniki unikalnymi zapisami i rysunkami z wystroju wnętrza wiejskiej chaty na święta. Szczególnie dużo materiału zebrało się z „pomalunku” chaty i wielkanocnego koszyka na największe święto roku – Paschę. „Ficegorne” gospodynie z Huculszczyzny ze swoimi wielkanocnymi paskownikami (drewnianymi, złożonymi z 12—18 klepek i dwóch obręczy, ozdobionych wypalaniem) na zawsze zapamiętują się kosmackimi pisankami „na chwałę” i wielkanocnymi serowymi konikami. Na Pokuciu, we wsi Kniaże, przyszło mi zobaczyć zebrany wielkanocny koszyk Ferbej Kateryny, ozdobiony barwinkiem, czerwonymi różami i świeczką z wycinanką-okresem („żeby wosk nie skapywał na potrawy i broń Boże, komuś świątecznej odzieży nie zepsuć”)… I to prosta wieśniaczka, a ile delikatności, jakie wykwintne poczucie piękna w wyciętej przez nią wycinance w krzyżyki, serduszka i pisanki! We wsi Tucholka, co na Lwowszczyźnie, do wielkanocnego koszyka Hanna Palijczukowa wkłada grudkę masła w liść kapusty i łyżką wyrabia wzory, — a pośrodku krzyż… Stateczna gospodyni Verona ze wsi Tysiwci w rejonie storożynieckim obwodu czerniowieckiego na moją prośbę wynosi wielkanocny koszyk z izby na ulicę, bo chcę sfotografować unikalny pod względem formy, dawno upleciony, według słów gospodyni, gdzieś w latach 20. XX w. koszyk. „Koszyk tylko na Wielkanoc, tylko na święcone”. Korzystają gospodynie z niego raz w roku. Owalny, opleciony dwoma warkoczami, a wierzchem jeszcze okrągłe ząbki, jak koronka. W koszyku złożony burunczukowy ręczniczek z wyhaftowanym napisem „Chrystus Zmartwychwstał”. Tkany on jest z cieniutkich lnianych i bawełnianych „pamutowych” nici we wzory: krzyżyki, pisanki, oczu oderwać nie można. Wieś Kolińce w rejonie tłumackim obwodu iwanofrankiwskiego od dawna słynie ze swoich wycinanek. Na Paschę w chacie Sofii Lesiw białe i kolorowe wycinanki na oknach, piecu, ścianach. Bielutkie „okresy” — okrąglutkie, jak słoneczko z wyciętymi krzyżami i ząbkami, „żeby zło do chaty się nie pchało”. Na ścianie niepowtarzalnej kompozycji papierowy dywanik, na którym wycięto koszyk z pisankami, udanie połączony z tradycyjnymi wstążkowymi elementami: „ząbki”, „klińce”, „ósemka”. Na tragarzu gołąb wielkanocny z pisanką. Wielkanocne gołębie z Pokucia — to podwójna papierowa wycinanka, przez którą na sznureczku zawieszona jest pisanka z chwostem. Ileż to radości dla wnuków, bo w babcinej chacie cichutko obracają się od każdego ruchu powietrza wielkanocny gołąbek, i jakby unosi się w chacie Duch Pański, a z nim radość Zmartwychwstania Chrystusowego. Ile wiary i piękna w każdej domowej pisankowej ozdobie. We wsi Wełykyj Kucuriw, co na Bukowinie, nad drzwiami pod ikoną (według miejscowego zwyczaju ikony wieszano nie tylko w pokuciu, ale i nad drzwiami) wiszą trzy pisanki z chwostami: jedna „wielkanocna”, druga „grabki”, trzecia „rybka”. Gospodyni Domnika mocno wierzy, że „wielkanocna” pisanka z krzyżem do chaty zła nie wpuszcza. „Grabki” wygrabiają wszystko złe z chaty, a „ryba” całej domowej czeladzi zdrowie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
