Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ostap Łapski został pierwszym laureatem Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, którego do dziś nie wydano w Ukrainie ani jednej książki. Bo zawsze drukował się w Polsce.

Слово Просвіти, №14 за 2007 рік

Petro ANTONENKO Zdjęcie autora Pan Ostap powitał nas już w klatce schodowej swojego wielopiętrowego budynku przy ulicy Dickensa w Warszawie. Ponieważ już trochę wiedziałem o jego życiu, zdziwiło mnie to nieco. Przecież przed chwilą telefonicznie uprzedziliśmy, że wchodzimy na drugie piętro. I starszy człowiek, który wiele przeżył, mógłby spokojnie czekać na gości w mieszkaniu... Jednak po dwóch godzinach rozmowy to, i wiele innego w tym energicznym człowieku, już mnie nie dziwiło. Byłem pierwszym ukraińskim dziennikarzem, który odwiedził nowego laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki i pogratulował mu tego „ukraińskiego Nobla”, jak sam poeta to nazwał. I zawdzięczam to wyłącznie swojemu dobremu, dawnemu warszawskiemu przyjacielowi, jednemu z najbardziej znanych ukraińskich krytyków i literaturoznawców w Polsce, doktorowi Katedry Filologii Ukraińskiej Uniwersytetu Warszawskiego Wasylowi Nazaruk. To właśnie on zorganizował to spotkanie z swoim współbratem po piórze, po słowie, po sprawie ukraińskiej, z którym łączy go mocna przyjaźń od wielu dziesięcioleci. Życie wybitnego ukraińskiego poety Polski to materiał na film, a nawet serial. Właściwie taki film istnieje: to polski film telewizyjny z 2000 roku „Ostap Łapski: poeta niewygodny”. Tytuł, jak się wydaje, wziął się stąd, że przez całe swoje długie, 80-letnie życie był niewygodny dla tych, którzy lubią wtłaczać ludzki los, a tym bardziej słowo poetyckie, w standardy i szablony. Absolwent filologii rosyjskiej, a później ukraińskiej dwóch uniwersytetów, błyskotliwy znawca literatury rosyjskiej, niemieckiej, a także polskiej, w której tworzy już ponad pół wieku – takie są ipostasy ukraińskiego poety. I on stale stawał się „niewygodny” dla systemu i systemów. Stąd zwolnienie z pracy, izolacja w literaturze. Była też czarna otchłań życia, lata przebywania między niebem a ziemią. Już w dość poważnym wieku Ostap Łapski został powalony śmiertelną chorobą. Niemal całkowity paraliż. Utrata mowy. I tak przez długie 9 lat. Wyrok medycyny: to śmiertelne, pozostaje tylko czekać, aż Bóg zabierze do innych światów. Jakby wypadł z życia. Zostali przy nim tylko najbliżsi i najbliżsi przyjaciele. I jasny, czysty umysł. I tak przez 9 lat pod gołym niebem, w poszukiwaniu siebie, „na spotkanie sobie”, jak później nazwał swoją może najbardziej przejmującą książkę wierszy. Niewierzący w cuda będą musieli pogodzić się z tym, że cud istnieje – po prostu istnieje. Życie przywróciło poetę do życia. Nikt, może poza nim samym, nie wie, jak to się stało. Ale stało się. Sam poeta kiedyś wyznał, że to zapewne nie przypadkiem zbiegło się z pierwszymi latami niepodległości Ukrainy. Za nim znów ponad 10 lat intensywnej pracy. Ostap Łapski napisał w tym czasie 10 tomików wierszy. Trzy z nich: „Obabiч istyny?!”, „Siebie poszukuję?!” i „Mój poczytaczu”, zostały wydane w Polsce dzięki życzliwym ludziom, Ukraińcom z USA i Kanady. Siedem książek istnieje w komputerze. Nawet są „wydane”, każda w kilku egzemplarzach, można je potrzymać w rękach. Ale te książki jeszcze nie dotarły do czytelnika. Opublikowano wybory wierszy w warszawskiej gazecie ukraińskiej „Nasze Słowo” – wydawnictwie Związku Ukraińców w Polsce. Tę gazetę Ostap Łapski kilkadziesiąt lat temu założył wraz z podobnie myślącymi, był jej redaktorem. I to praktycznie wszystko w ojczystym języku ukraińskim u poety, który urodził się, był i jest Ukraińcem z krwi, pod względem ducha i serca. A w ojczystej Ukrainie nie wydano niczego, jeśli nie liczyć dawnych wyborów wierszy w czasopismach. Nie wydano ani jednej książki. Nie ma publikacji w prasie. Nie ma recenzji. Dopiero teraz, najwyraźniej, odkrywamy dla siebie tego głębokiego poetę. Jesteśmy we trójkę w jego domu, gdzie wisi portret gospodarza w wieku 45 lat, a po ścianach — w malowniczym nieładzie — suche łodygi pałki wodnej, pęczki ziół i kwiatów. …Ale głos oddajemy samemu poecie. Pan Ostap opowiada wiele, interesująco, szczegółowo, wyraźnym, dźwięcznym głosem — bo był wykładowcą literatury i do dziś prowadzi cykl swoich audycji w radiu warszawskim. Ale potem nagle mówi: „Może nie warto marnować miejsca w gazecie na mój wywiad? Lepiej dajcie wiersze”. Tu już ja, jako dziennikarz, się nie zgadzam… * * * — Panie Ostapie, zdaje się, że u Bunina jest ciekawe zdanie: o sobie samym sprzed 25 lat człowiek myśli już jak o kimś innym. Czy odczuwa Pan coś podobnego, czy ta sentencja nie zawsze jest prawdziwa?

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn