Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

DO ZIELARSTWA — NA POKŁON...

Слово Просвіти, №14 за 2007 рік

publikuje dziesiątki artykułów na ten temat w prasie naukowej i periodycznej, uczestniczy w konferencjach i seminariach naukowych. O Nosalu-młodszym piszą pisma akademickie, powstają filmy naukowe, zaprasza się go na fora naukowe za granicą. A on najbardziej ceni te godziny, które spędza wśród przyrody, zakochuje się w każdym kwiatku i każdym źdźbełku, odkrywa tajemnice przyrody przed swoimi przyjaciółmi. Tak było do 17 sierpnia 1996 roku, kiedy urwało się życie prawdziwego naturo-filozofa ukraińskiej flory. Najcenniejsze, co Nosal pozostawił w spadku, to jego książki o roślinach leczniczych. Już w odległym 1926 roku Michajło Andrijowycz spisał pierwszy rękopis, pisząc na stronie tytułowej: „Rośliny lecznicze. Zbiór, suszenie, uprawa, a także ich zastosowanie w medycynie i weterynarii poprzez porady i wskazówki”. Praktycznie co roku ten rękopis uzupełniał się nowymi stronicami, jednak o wydaniu książki jako osobnej publikacji mowa była dopiero w 1942 roku. Wówczas autor pokładał nadzieje w pisarzu i działaczu społecznym Ułasie Samczuku, który redagował w Równem gazetę „Wołyń”. Nosal pisze do niego (a przy okazji na adres wydawnictwa „Wołyń”) list z przekonującą prośbą o wydrukowanie jego wieloletniego dorobku: „Zawsze byłem wśród ludu, który często nie miał nawet grosza na leczenie. I do nikogo tak, jak do mnie, parafianie nie przychodzili ze swoją biedą. Ze swoimi roślinami leczniczymi byłem dla nich ludowym uzdrowicielem. Dlatego tę książkę o roślinach leczniczych ułożyłem jak najprościej i najzrozumialej dla ludu…” Niestety, zamysł wówczas nie wcielił się w rzeczywistość, choć za wskazówką Samczuka czasopismo „Sільський хлібороб” w kilku numerach zapoznało czytelników z materiałami ojca Michajła pod rubryką „Skarby Wołynia — rośliny lecznicze”. Książka ojca i syna Nosalów „Rośliny lecznicze i sposoby ich zastosowania w ludzie” ukazała się w 1958 roku. Była ona chyba po raz pierwszy na ukraińskich ziemiach przebiła mury nieufności, przestróg i zakazów dotyczących ludowej medycyny. Ta chata, choć w zaniedbanym stanie, przetrwała do dziś w Równem. Być może w przyszłości stanie się muzeum… Warto też zauważyć, że we wstępie do książki akademik AN URSR popełnił błąd: nazywa Mychajła Nosala nie księdzem, lecz agronomem. Uczynił to jednak całkowicie świadomie. Czas, w którym ukazała się książka, naznaczony był narastającą walką reżimu totalitarnego z religią. Uznawana była wyłącznie oficjalna medycyna. Wszystko inne uważano za szarlatanerię. Trzeba więc było kombinować, a dokładniej – „poświęcić” stan duchowny. Książka stała się popularna nie tylko na ziemiach ukraińskich. W 1959 roku Państwowe Wydawnictwo Medyczne przełożyło ją na język rosyjski. W 1991 roku Petersburski Ośrodek Naukowy Problemów Dialogu wznowił wydanie pt. „Leki roślinne i sposoby ich stosowania w ludzie” autorstwa M. i I. Nosalów. Ostatnią dekadę swojego życia Iwan Nosal poświęcił pisaniu odnowionej, uzupełnionej i w końcu przemyślanej na nowo książki „Od rośliny do człowieka”, która ukazała się w kijowskim wydawnictwie „Wesełka” w 1995 roku. Już w obecnym stuleciu przełomowym dla Nosalów okazał się rok 2003. Wtedy zorganizowano pierwszą wystawę pod tytułem „Życiorys fundatorów ludowego uzdrawiania Wołynia M. A. i I. M. Nosalów”. Najcenniejszymi eksponatami wystawy stały się rękopisy książek zielarskich starszego i młodszego, akty metrykalne, dokumenty z rodzinnego archiwum. Wśród nich także te, które dobitnie świadczą o działalności wiejskiego duchownego w latach 1919–1931 w związku kooperatorów zajmujących się tworzeniem artel do zbioru roślin leczniczych. Kierowniczka działu wystaw Równeńskiego Muzeum Krajoznawczego Hałyna Danylczuk zaczynała organizować wystawę o Nosalach. Wśród nagród warto wyróżnić najstarszą – datowany na 1928 rok list pochwalny ministra rolnictwa Polski Michałowi Andrijowyczowi za udział w wystawie przemysłowo-rolniczej we Włodzimierzu Wołyńskim w dziale „Plantacje roślin leczniczych”. Ponadto wśród eksponatów wystaw

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn