Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Warto wiedzieć

Слово Просвіти, №14 за 2008 рік

Bo jak nie przyjdziesz na Kupałę, to wyjdzie z ciebie dusza i para! Chłopcy wieczorem podchodzili do drzewka, rozrywali „straż” — krąg dziewcząt — i rozbierali kupajlicę. Każdy zrywał sobie wstążkę, a dziewczęta wiedziały, czyją. Czasem niektórym dziewczętom chłopcy, zerwawszy kilka gałązek, robili zielone przewiązanie i próbowali zawiesić je wokół stanu — dawali tym znak, że pragną miłości i chcą mieć od ukochanej dziecko. Tak się parowano. Ogołocone kupalne drzewko palono albo wrzucano do wody. W dziecięcych grach i zabawach wierzba odgrywała pewne znaczenie inicjacyjne. Tak chłopcy, sprawdzając wytrzymałość kręgosłupa każdego, opierali się rękami o ramiona (pędy) i podskakiwali, naciskając całym ciężarem na obiekt próby: „Czy dąb, czy wierzba, czy baba zgniła?” Jeśli stał nieruchomo — był dębem, jeśli się uginał — był wierzbą, a jeśli bardzo się uginał albo nawet padał — była zgniłą babą. W jednej z pieśni weselnych przedstawiono symboliczny obraz, właściwy motywom małżeńskim kolęd-szczedriwek (o jabłoni i jabłuszku): „Oj stoi wierzba nie rok, nie dwa. Nie stój, wierzbo, rozwijaj się! Rozwiń sobie siedemset kwiatów, Siedemset kwiatów i cztery: Wszystkim bojarom po kwiatku, Wszystkim druhnom po kwiatku, Iwankowi nie ma kwiatka — Iwankowi kwiatek — Nataleczka dziewczyna”. W chrześcijaństwie stosunek do wierzby jest niejednoznaczny: z jednej strony jest to drzewo święte (spadek dawnych wierzeń), z drugiej — przeklęte, diabelskie. Według legendy z wierzby wykonano gwoździe, którymi przybito krzyż do ukrzyżowania Jezusa Chrystusa. Czasem o dziwnej miłości ludzie mówią: „Zakochał się jak diabeł w suchej wierzbie”. Obraz wierzby widzimy we frazeologizmach: „Za nim (nią) złote wierzby rosną” (za cokolwiek się weźmie, cokolwiek zrobi, wszystko idzie nie tak, zepsuje sprawę); „Wierzbę nosić zaczął” (pić); „U niego na wierzbie gruszki rosną” (pierwotnie: czarodziej, zdolny rzemieślnik; obecnie kojarzone z kłamcą, który wymyśla rozmaite bajki). Ten ostatni frazeologizm w osobliwy sposób został przekształcony w dowcipie: „Koza wlezie na wierzbę, a krowa pyta: »Hej, kozo, a po co ty na wierzbę włazisz?« — »Jak to po co? Gruszki jeść«. — »Głupia jesteś, kozo: na wierzbie gruszki nie rosną!« — »Sama jesteś głupia! Ja mam gruszki ze sobą!«” Obraz wierzby w literaturze ukraińskiej został opracowany jako symbol przyrody i idei narodowej. W utworach poetów-romantyków, T. Szewczenki, Lesi Ukrainki, O. Olesia, W. Symonenki i wielu innych w obrazie wierzby występują dziewczyna, kobieta, matka, wdowa, Ukraina.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn