Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Mosty porozumienia i jednoczenia

Слово Просвіти, №14 за 2012 рік

Tę oświatowo-artystyczną audycję zrealizowano na zaproszenie trzech instytucji przygranicznego z Ukrainą polskiego miasta Przemyśl: Południowo-Wschodniego Instytutu Naukowego, Wschodnioeuropejskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej oraz Ukraińskiej Społeczności miasta. Celem podróży było pokazanie Ukraińcom i Polakom filmów o wybitnych działaczach Ukrainy oraz zapoznanie gospodarzy z obecną sytuacją w naszym państwie, przede wszystkim w sferze humanitarnej. Petro ANTONENKO Zdjęcie autora W naszej niewielkiej delegacji było troje artystów kijowskiego studia filmów dokumentalnych VIATEL — założyciel studia, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, znany reżyser filmowy Wasyl Witer, dyrektor i producent studia Hałyna Kryworczuk oraz aktorka Natalija Sopit, która wystąpiła jako autorka i prowadząca we wszystkich filmach cyklu „Gra doli”, największego przedsięwzięcia studia w ostatnich latach. Ja reprezentowałem w programie „Proświtę” i naszą gazetę. Krótko o studiu. Przez 15 lat działalności stworzono tu niemało ciekawych filmów o ukraińskiej historii i teraźniejszości. A w ostatnich latach studio pracuje nad cyklem filmów dokumentalnych „Gra doli”. U podstaw każdego filmu (nakręcono ich już 51) leży opowieść o wybitnych ludziach, którzy żyli i tworzyli na Ukrainie. Pierwszy film o Tarasie Szewczence, bohaterowie kolejnych obrazów — Franko, Łesia Ukrainka, Łysenko, Kociubynski, Kostomarow, Kulisz, Starycki, Mazepa, Chmielnicki oraz wielu innych wybitnych osobistości. Ostatnia praca — film o Ferencu Liszcie, genialnym kompozytorze i pianiście, który przez długi czas żył i tworzył na Ukrainie, znalazł tu swoją miłość. Film nakręcono przy wsparciu Fundacji „Odrodzenie”, premiera niedawno z sukcesem odbyła się na Ukrainie. W Polsce rośnie zainteresowanie Ukrainą, jej historią, literaturą, sztuką, więc zrodził się pomysł, aby pokazać filmy studia w Przemyślu. Moi tamtejsi dawni przyjaciele zorganizowali ten program na najwyższym poziomie. Zarówno dyrektor Południowo-Wschodniego Instytutu Naukowego, znany historyk Stanisław Stępień, jak i przewodnicząca Ukraińskiej Społeczności miasta Maria Tucka dołożyli niemało starań do organizacji programu. Na pokazy filmowe artyści przywieźli filmy o naszych wybitnych działaczach, którzy mieli polskie korzenie lub których losy były związane z Polską. Pierwsze spotkanie odbyło się w murach uczelni, na pokaz filmowy przyszli wykładowcy i studenci. Filmy brzmiały po ukraińsku, ale nasz język rozumieją zarówno wykładowcy, jak i studenci, a niemało z nich świetnie się nim posługuje. Tutaj studiuje ponad stu studentów z Ukrainy. Filmy o Mykole Łysence, Pawle Tyczynie, Ferencu Liszcie bardzo spodobały się widzom. Doktor Daus, rektor Przemyskiej Wschodnioeuropejskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej, opowiedział nam, co nowego wydarzyło się w tej placówce. Wschodnioeuropejską Państwową Wyższą Szkołę Zawodową stworzono tutaj ponad dziesięć lat temu — dla pogłębienia kontaktów naukowych z Ukrainą i innymi państwami regionu. To potężna państwowa placówka: prawie 2 tysiące studentów, 11 instytutów (wydziałów), w szczególności takie jak inżynieria środowiska, mechatronika, architektura wnętrz. Jest oddział filologii ukraińskiej, jego absolwenci pracują jako nauczyciele w ukraińskich szkołach w Polsce, tłumacze w urzędach państwowych oraz we wspólnym polsko-ukraińskim biznesie, który aktywnie się rozwija. Kosztem państwa i Unii Europejskiej stworzono godne warunki do nauki i mieszkania studentów. Działają umowy o współpracy z kilkoma uniwersytetami Ukrainy: prowadzi się wymianę wykładowców i studentów, konferencje naukowe, wychodzą wspólne publikacje. Osobno pan rektor poprosił opowiedzieć o rozszerzeniu przez uczelnię programu nauczania studentów z Ukrainy. Nasi chłopcy i dziewczęta mogą otrzymać tutaj dyplom wyższego wykształcenia europejskiego wzoru, ważny we wszystkich krajach Unii Europejskiej. A dla młodych ludzi, którzy otrzymali Kartę Polaka, ustanowiono niemałe ulgi. Po pierwsze, dla nich nauka jest bezpłatna, po drugie, otrzymują podwyższone stypendium, nie tylko od polskiego państwa, jak inni studenci, ale i z programów wsparcia Polaków za granicą. Kartę Polaka Rzeczpospolita Polska zaczęła wydawać w ostatnich latach tym obywatelom innych krajów, którzy mają w swoim rodowodzie polskie korzenie. I właśnie tacy chłopcy i dziewczęta stanowią większość wśród studentów uczelni z Ukrainy. Oczywiście, byli i są oni obywatelami naszego państwa, po ukończeniu nauki wracają do domu. A to po prostu przykład tego, jak europejskie państwo wspiera rodaków za granicą. Chciałoby się, żeby nasze ukraińskie państwo w ten sposób wspierało tych Ukraińców, których los rozrzucił po świecie. Uczelnia zaprasza na naukę także młodych ludzi z Ukrainy, którzy nie mają Karty Polaka, już na ogólnych zasadach. Ale biorąc pod uwagę, jak teraz u nas wzrosły ceny za naukę i opłaty za mieszkanie w akademikach, raczej nie o wiele droższa będzie nauka w tej europejskiej uczelni. Nadsań i jego centrum Przemyśl — to dawne ukraińskie ziemie. I nawet po przeprowadzonej w powojennym czasie przez komunistyczną władzę operacji „Wisła” z wysiedleniem setek tysięcy Ukraińców z tych stron na północ i zachód Polski, ukraińskie życie tutaj trwało. A po powrocie wielu w rodzinne strony, po obaleniu komunistycznego ładu ukraiński ruch nabiera rozwoju. Symbolem tego stał się długo oczekiwany powrót Zjednoczeniu Ukraińców w Polsce, miejscowej społeczności OUP, Domu Narodowego w Przemyślu. Wznieśli go Ukraińcy ponad sto lat temu, zabrali Dom społeczności w powojennych latach. I dopiero pod koniec 2009 roku dzięki prezydentowi Juszczence polska władza zwróciła Dom Narodowy ukraińskiej społeczności. Chociaż budynek wymaga remontu, to życie społeczne tutaj tętni. Oto i tym razem ukraińska społeczność radośnie witała nas w jednej z sal domu. Przegląd filmów, aktywne komunikowanie się z artystami potwierdziły wielkie zainteresowanie bra- Halyna Kryworiuk, Wasyl Witer, Natalia Sopit, Jan Draus – biznes. Oni także finansowo wspierają Dom Narodowy i działalność społeczności. Nasza podróż to początek dalszej współpracy. Omówiliśmy z polskimi przyjaciółmi na uniwersytecie, w instytucie, w ukraińskiej społeczności wiele ciekawych pomysłów. Pierwszy – stworzyć film o Mychajle Werbyckim, wszak wybitny działacz społeczny, autor Hymnu Ukrainy, żył i jest pochowany niedaleko Przemyśla. Jeszcze jeden ciekawy pomysł – nakręcić film o rodzinie Tarnowskich. Pochodzący z Polski, osiadłszy na Ukrainie, stali się znanymi mecenasami, działaczami naszej kultury. Ich rodzinne gniazdo Kaczanówka na Czernihowszczyźnie w XIX wieku było prawdziwą Mekką dla wybitnych Ukraińców, poczynając od Szewczenki, którego łączyła z Tarnowskimi wieloletnia przyjaźń. Jeszcze jeden temat – los ukraińskiej emigracji politycznej, wojskowej, twórczej w Polsce, gdyż właśnie tędy przeszedł Rząd URL na czele z Symonem Petlurą i dziesiątki tysięcy ukraińskich patriotów po klęsce w zmaganiach wyzwoleńczych. Ze wszystkich wymienionych tematów w Przemyślu jest bardzo dużo materiałów zarówno dla filmów, jak i dla wydawnictw książkowych. Na nabrzeżu Piłsudskiego znajduje się największa księgarnia miasta. Wśród znaczących wydawnictw – wielki tom „Pożegnanie” („Pożegnanie”) – pamięci ofiar katastrofy smoleńskiej, zagłady polskiej elity na czele z prezydentem Lechem Kaczyńskim. Tej tragedii dniami tymi wybiło 2 lata. Jeszcze jedna książka – „Putin. Człowiek bez twarzy”. Na okładce „półportret” nowego-starego prezydenta Rosji. Stoimy na moście przez sławną rzekę San, która dzieli miasto. I to właśnie tutaj, tuż po moście, przechodziła granica dwóch imperiów: sowieckiego – ZSRR i nazistowskich Niemiec, zgodnie z paktem Mołotowa–Ribbentropa. Pomyślało się, że o wiele łatwiej jest budować nowe piękne mosty przez rzekę, a w niewielkim Przemyślu jest ich już kilka, niż naprawiać mosty porozumienia między narodami z taką nieprostą historią i wzajemną, i w europejskim, i w światowym kontekście. Trudno, ale trzeba. Czas biegnie nieubłaganie, dorasta nowe pokolenie i Polaków, i Ukraińców, którzy już widzą siebie nie w trudnej przeszłości, a w nowej zjednoczonej Europie. Ukraińców do naszej historii i kultury. A kontynuacją tego wydarzenia stała się szczera rozmowa o dniu dzisiejszym Ukrainy. Omówiliśmy wiele tematów, od wyborów do parlamentu, problemów jedności sił demokratycznych, do sytuacji w naszej sferze oświatowej, ogółem humanistycznej. Na przykład. Pod wrażeniem z oglądania filmów studia VIA-TEL o wybitnych Ukraińcach, nauczycielka ukraińskiej szkoły w Przemyślu zapytała, czy aktywnie kupuje te filmy ukraińskie Ministerstwo Oświaty, wszak taśmy – to wspaniałe pomoce dla placówek edukacyjnych. Co można odpowiedzieć? Na to kierownik społeczności pani Tucka, nawiasem mówiąc, sama wykładowczyni języka i literatury ukraińskiej w ukraińskiej szkole, powiedziała, że Związek Ukraińców w Polsce, do kierownictwa którego wchodzi i ona sama, oficjalnie zwróci się do Ministerstwa Oświaty Polski z prośbą o zakup filmów studia VIA-TEL dla wszystkich ukraińskich szkół kraju. I jeśli Ministerstwo sąsiedniego państwa zrobi to dla swoich ukraińskich uczniów, to czyż nie wstyd będzie po tym naszemu Ministerstwu? Oczywiście, twórcy studia VIA-TEL podarowali wiele płyt ze swoimi filmami i dla uniwersytetu, i dla ukraińskiej społeczności miasta. Ja podarowałem od WUT „Proświta” kasety, płyty, książki wydane przez Towarzystwo, egzemplarze naszej gazety „Słowo Proświty”. Pani Tucka opowiedziała nam o ukraińskim życiu regionu: w mieście działa ukraiński zespół szkolny imienia Markijana Szaszkewycza – szkoła, gimnazjum, liceum, są dwa ukraińskie przedszkola. Wśród ukraińskiej społeczności powiększyło się grono przedsiębiorców, zwłaszcza tych, którzy mają wspólny polsko-ukraiński biznes. x x x Studio VIA-TEL wyraża wdzięczność Fundacji Charytatywnej Rinata Achmetowa „Rozwój Ukrainy” za wsparcie w organizacji tej twórczej podróży. Spotkanie z Ukraińcami w Domu Narodowym, czwarta od lewej – Maria Tucka

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn