Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Nie wierzę w patriotyzm tych, którzy nie zdołali nauczyć się języka państwowego

Слово Просвіти, №14 за 2012 рік

Wira SOKOŁOWA, nauczycielka języka i literatury ukraińskiej w kirowohradzkim Zespole Szkół nr 26. Temat lekcji: „Wyrzekłeś się języka ojczystego…” Dmytro Pawłyczko. Cel lekcji: doprowadzić do tego, aby ci, którzy jeśli nie z poczucia sumienia, to przynajmniej z obowiązku służbowego powinni przynajmniej w czasie pracy korzystać z języka państwowego, mieli pełne szacunku podejście do ustawodawstwa językowego oraz szanowali język ukraiński jako jeden z symboli państwa ukraińskiego. Typ lekcji: szczera rozmowa-refleksja. Pomoce dydaktyczne: epigraf „Nie można kochać Ojczyzny i nie wierzyć w nią, wszak Ojczyzna — to żywa siła duchowa, przebywanie w której daje trwałe odczucie jej dobroci, jej racji, jej energii, jej przyszłych pokonań… wierzyć w Ojczyznę może tylko ten, kto żyje nią, kto razem z nią, kto żyje dla niej, kto połączył z nią źródła swojej twórczej woli własnego samopoczucia”. I. Iljin, Rosjanin („Droga duchowego odrodzenia” M., 2003, s. 236). Przebieg lekcji: Słowo wstępne. Tezy kluczowe. Człowiek może dojść do zrozumienia ogólnoludzkiego, jedynie zanurzywszy się w swoje duchowe narodowe łono do tego poziomu, gdzie panuje duchowość, zrozumiała dla wszystkich narodów i wieków. Tylko język ojczysty przynosi człowiekowi największe i najgłębsze osobiste szczęście, a państwu — najsilniejsze charaktery. Bez dobrze znanego języka państwa nie ma świadomości ogólnonarodowej, bez takiej świadomości nie ma narodu, a bez świadomego narodu nie ma państwowości. „Urzędnicy w służbie państwowej i społecznej muszą dobrze znać swój soborny język literacki i swoją soborną pisownię”. Iwan Ohijenko (Ojczystojęzyczny Katechizm dla nauczycieli, pracowników pióra, duchowieństwa, adwokatów, uczniów, urzędników w służbie państwowej i społecznej oraz szerokiego ogółu obywateli). Nie przystoi nikomu, a tym bardziej urzędnikowi władzy, twierdzić, że dla niego oba języki są ojczyste, bo „…to tak samo bezsensowne, jak gdybyśmy próbowali wyobrazić sobie, że jedno dziecko urodziły dwie matki. Dziecko ma jedną matkę. Ojczystą. Do śmierci. Do ostatniego tchu”. Wasyl Suchomłynski. Aktualizacja wiedzy podstawowej metodą systemu pytań. Odpowiedzcie na pytanie: dlaczego tak się stało, że urodziliście się właśnie na Ukrainie? Żyjecie w niej właśnie w tak trudnym czasie? Przebywacie u steru władzy, która wyznacza życie tego państwa (chociaż, być może, są nie mniej godni tej misji ludzie)? Czym jest język państwowy? Czym jest dwujęzyczność? Jak rozumieć tezę „Język państwa — język władzy”? Kiedy uchwalano Konstytucję USA, język angielski jako oficjalny (wbrew żądaniom niemieckojęzycznych emigrantów) przeszedł tam przewagą zaledwie jednego głosu. Ale od tamtej pory jakże pilnuje tego statusu języka angielskiego amerykańska władza, odpierając w ostatnim czasie część ludności hiszpańskojęzycznej, która porusza pytanie o nadanie hiszpańskiemu również statusu oficjalnego! W żadnym razie nie jest to ograniczenie języka hiszpańskiego i innych języków, które są rozpowszechnione w Stanach Zjednoczonych. Proszę bardzo, rozmawiajcie tymi językami, ale nie na stanowiskach państwowych. Pojęcie „język państwowy” w aspekcie prawnym jest bliskie pojęciu „język oficjalny”. Łączy je wspólne znaczenie — „język sfery oficjalnego porozumiewania się, język porozumiewania się państwa z jego obywatelami”. Różnica między dwoma pojęciami jest tylko w jednym — dla statusu języka państwowego obowiązkowe jest jego oficjalne ogłoszenie przez władzę ustawodawczą, odpowiednie sformalizowanie normatywne, podczas gdy status języka oficjalnego nie przewiduje obowiązkowego zakotwiczenia ustawodawczego. Wszakże przy sprzyjających warunkach funkcjonowania języka narodowego, kiedy jest on rozpowszechniony i prestiżowy i porozumiewa się nim absolutna większość ludności, język narodowy nawet niekoniecznie ogłasza się państwowym, może on mieć w Konstytucji i inne nazwy — oficjalnego, narodowego lub po prostu „języka tego państwa”. Na Ukrainie zaś zakotwiczenie państwowego statusu języka ukraińskiego w Konstytucji jest obowiązkowe, ponieważ jeszcze od czasów długotrwałej doby bezpaństwowości kraj odziedziczył niezdrowy stan funkcjonowania języka narodowego, utratę w środowisku części narodu języka ojczystego jako identyfikującej cechy narodowej. Wyjaśnienie nowego materiału. Dzisiaj Internet, oprogramowanie, terminologia naukowa, życie codzienne za błogosławieństwem i przy wsparciu mediów propagują język angielski. Ci, których nazywają ojcami narodu, kto stoi u steru władzy, dlaczegoś są pewni, że ich powołaniem i głównym zadaniem jest nakarmić i ubrać naród, a reszta — to pochodne i rozwiąże się automatycznie. To okrutny i przykry błąd, lekceważące podejście do edukacji językowej i rozwoju językowego swojego narodu, spowodowane niezrozumieniem istoty języka i sprowadzeniem go jedynie do funkcji komunikacji. Ale językoznawcy, psycholodzy, pedagodzy, kulturoznawcy, filozofowie traktują język ojczysty głębiej — jako skarbiec całego historycznego dziedzictwa narodu, całego jego duchowego i intelektualnego doświadczenia, jego sposobu myślenia i odczuwania. Dzisiaj szkoła, niezależnie od tego, jaka ona jest (ukraińska, żydowska, ormiańska czy rosyjska), naucza języka ukraińskiego wszystkich swoich absolwentów. Jest Konstytucja Ukrainy, Ustawa o oświacie... tu, nakazy Ministerstwa Oświaty, nakazy rektorów o nauczaniu w języku państwowym w wyższych uczelniach. Jednak wokół tych dokumentów z różnych przyczyn nieustannie toczą się dyskusje tak zwanych dwujęzyczników. To oni domagają się wprowadzenia na Ukrainie dwóch języków państwowych. Zatem zrozumiałe jest, dlaczego kierownicy państwa, deputowani, urzędnicy różnych szczebli często lekceważą język ukraiński jako państwowy. A to, uważam, jest bardzo bliskie zdrady interesów narodowych. I obraża, kiedy premier czy niektórzy ministrowie obecnego rządu nie potrafią w języku ukraińskim wypowiedzieć zdania. Niezrozumiałe jest, jak mogą na całą Ukrainę wygłaszać swoje przemówienia po rosyjsku deputowani Rady Najwyższej. Nieprzyjemnie, że pierwsze osoby władzy naszej obwodu z obłudą w oczach posługują się w kontaktach z Ukraińcami centralnego regionu państwa językiem mniejszości narodowej. Czyż nie jest to obłuda wobec własnego sumienia, która prowadzi do odpaństwowienia myślenia?.. Oto dlaczego nie wierzę w szczery patriotyzm i oddanie idei narodowej ludzi, którzy tak i nie zdołali nauczyć się języka ukraińskiego. A takich w obecnej władzy — zatrzęsienie. A bezpieczeństwo narodowe ducha już w najbliższym czasie będzie zależeć od tego, czy chroniony jest język ukraiński, jak języki państwowe we Francji czy Niemczech, gdzie składnikami społecznymi są kilkumilionowe grupy etniczne Arabów i Turków, ale żadna z nich nie zamierza się na status państwowy ich języków. A wyobraźcie sobie urzędnika-Niemca, który, na przykład, do wyborców. Jestem nauczycielem języka ukraińskiego i literatury, a dlatego wszystko, co ma związek z językiem, rejestruję nawet na poziomie podświadomości. Nie chodzi o czysto oświatowy aspekt, dojrzał czas rozpatrywać kwestię polityki językowej oraz edukacji filologicznej w kontekście bezpieczeństwa narodowego. Dlaczego? Bo nie wierzę w patriotyzm tych, którzy nie zdołali nauczyć się języka ukraińskiego i są obojętni wobec niego oraz wobec kultury narodowej. Aby takie bezpieczeństwo narodowe stało się rzeczywistością, potrzebna jest charyzmatyczna, oddana władna drużyna. Na wielki żal i rozczarowanie, dzisiaj przy władnym sterze jest mnóstwo ludzi nie tylko przypadkowych, ale i całkowicie obojętnych wobec idei narodowej. Język państwowy ignorują urzędnicy wyższych szczebli. Ignorują otwarcie, cynicznie, nie ukrywając, że im tak łatwiej i wygodniej wyrażać własną myśl w imieniu władzy, którą uosabiają. W moim rozumieniu to to samo, co lekcję literatury ukraińskiej prowadzić w języku rosyjskim… Podczas spotkania członków kirowohradzkiego zjednoczenia społeczno-politycznego „Perewesło” (do którego wchodzą także aktywiści „Proświty”) z władzą obwodową wyjaśniło się, że urzędnicy niby i nie są przeciwko komunikowaniu się po ukraińsku, ot gdyby tylko przedstawiciele społeczeństwa przyszli i pouczyli ich tego. A w wielu obwodach sytuacja jest jeszcze gorsza od kirowohradzkiej… Zatem spróbuję przeprowadzić pierwszą wstępną otwartą lekcję, ponieważ mam do tego moralne prawo jako nauczyciel.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn