Strona · s. 6strona oryginału ↗
Pragnienie życia dla dobra
Слово Просвіти, №14 за 2017 рік
Zakończenie. Początek na str. 4—5. Przywieziono mnie do Dniepru do więzienia, wsadzili do izolatki, dają herbatę, kawę. Major Wołyk przynosi papierosy „Marlboro”… Taka gratka… I cały czas prowadzi szczere rozmowy… Rozumiem, do czego zmierza, ale swoich myśli nie zdradzam. Niech jeszcze „Marlboro” przynosi. Gdzie ja w Związku Radzieckim te papierosy „Marlboro” widziałem? I oto wreszcie — propozycja wprost. Wystąpienie w radiu, list wyrzeczenia — i wychodzisz na wolność. „Po co wam ta Apołoniwka, ten obóz, my was zatrudnimy, odpoczniecie…” — „A nie, — mówię, — ja tego robić nie będę. Dziękuję wam za „Marlboro””. Twarz majora Wołyka od razu stężała, stała się podobna do popiersia Dzierżyńskiego. I już ani papierosów, ani szczerych rozmów… Następnego dnia odwieźli mnie do Apołoniwki. Tam pracowałem przy pilarce tarczowej i jakoś w nocną zmianę, bardzo zmęczony, na chwilę zasnąłem wprost podczas pracy i podsunąłem palce pod piłę. Krew lała się strasznie. Pobiegłem do szpitala — zamknięte. Znaleźli więźnia-sanitariusza, otworzył punkt medyczny, opatrzył — czekaj, mówi, do rana. Leżę, a opatrunek krwią nasiąka… Rano sanitariusz przyszedł, jeszcze raz opatrzył, ale i tym razem rany niczym nie przemył. Drugi dzień leżę — lekarz do mnie nie przychodzi. Już zacząłem się martwić, czy nie rozwinie się gangrena. I wtedy w nocy, kiedy byłem jakby w gorączce, przyśniła mi się Matka Boska. Rękę na głowę mi położyła… I ja w półśnie myślę: „Chwała Bogu, z ręką wszystko będzie dobrze”. Tej samej nocy ukazałem się mamie — cały we krwi. I mama zaczęła starać się o widzenie. Długo go nie dawali, potem jednak pozwolili na krótkie, czterogodzinne. Wyszedłem do matki, ręka jeszcze opatrzona, i ona mi opowiedziała o swoim śnie, a ja jej — o swoim. …Ten lekarz tak do mnie wtedy nie przyszedł, a przyszedł medyk-więzień. On oczyścił ranę, która już zaczęła ropieć, nałożył gips. Oto jak różni ludzie są. Ten na stanowisku — i nie raczy poszkodowanemu pomóc. A ten — więzień, a przyszedł i zrobił po ludzku. Tak moje palce zostały uratowane. Zakończenie ratowania odbywało się już po zwolnieniu w Instytucie Traumatologii w Kijowie, gdzie wstawiono mi sztuczny staw i więzadła. W Apołoniwce atmosfera nie była tak straszna, ludzie tam byli bardziej współczujący. Kapral, pamiętam, był z Nowomoskowska, on mi rozgrzeje parafinę, przyłoży do palców, zgina-rozmasowuje je… I oto wreszcie dwa lata i sześć miesięcy dobiegły końca. Naczelnik strefy wezwał mnie i pyta: „Kto po ciebie przyjedzie?” — „Mama”. — „Patrzże, od mamy — ani na krok, dopóki nie dojedziesz do pociągu, i tak samo w pociągu. Siadaj koło matki i siedź. Jak będziesz szedł — weź ją za rękę. Na nic nie patrz, na nic nie reaguj, dopóki nie przyjedziesz do domu…” Zrozumiałem, że przeciwko mnie szykuje się jakaś prowokacja. I rzeczywiście, kiedy weszliśmy na dworzec, to wprost przede mną dwóch chłopaków zaczęło bić dziewczynę — z założeniem, że rzucę się bronić. Tutaj od razu milicja wszystkich by zgarnęła, potem by ich wypuścili, a mnie by wsadzili znowu. Tak bolało mnie, tak wstyd, że nie interweniuję, ale pamiętałem ostrzeżenie naczelnika strefy, no i rozumiałem, że przede mną odgrywają spektakl i w rzeczywistości fizycznej szkody dziewczynie nie wyrządzą, a oto dlaczego ona wplątała się w taką niemoralną aferę — można tylko się domyślać… „Najdroższe — to dany mi przez Boga rodzinny świat jasnych ludzi” — Jak znalazłeś się w Połtawie? — Na weselu swojego przyjaciela poznałem połtawiankę Raisę Awramenko. Ona była druhną, a ja drużbą. Poznałem — i zakochałem się. Pobraliśmy się i przeprowadziłem się do Połtawy. Raja, syn Roman i córka Lesia, synowa Lesia, wnuki Sołomija, Arsen, Jasmina, Heorhij — to najdroższe, to dany mi przez Boga rodzinny świat jasnych ludzi. I dlatego jestem szczęśliwym człowiekiem. W Połtawie pracowałem jako dźwigowy. Spróbowałem wstąpić na filologię do instytutu pedagogicznego. Pierwsze dwa egzaminy — z języka ukraińskiego i literatury zdałem na „piątki”, ale już na trzecim egzaminie obok egzaminatora siedział osiłek z KGB… Tak że wykształcenie filologiczno-dziennikarskie zdobywałem później na wieczorowym uniwersytecie dziennikarstwa. — Jakie momenty okresu walki o Niepodległość przypominają ci się najczęściej? — To przede wszystkim konfrontacja z połtawską władzą — obwodową, miejską, wszystkimi tymi komunistami i esbekami. I do dzisiaj, niestety, w Połtawie nie ma władzy, która byłaby godna naszego miasta, działająca, bliska mi i sympatyczna. Z władzą obwodową dzisiaj współpracuję, prawda, współpracy przy przeprowadzeniu festiwalu sztuki „Mazepa-fest” tak i nie wyszło, choć bardzo na nią liczyłem. O miejskiej nie ma co nawet mówić. Wielkim szczęściem było — podniesienie flagi narodowej w Połtawie, cieszę się, że to organizowałem. Wiekami nasz niebiesko-żółty sztandar zakazywano, wsadzano za niego do więzień i obozów, jak choćby Saszkę Nahirnego, który w latach 70. podniósł niebiesko-żółty sztandar w Połtawie na wieży. Pięć lat trzymali go w psychiatryku. Wyszedł, ale niedługo pożył. Dobry człowiek był, kierował Towarzystwem więźniów politycznych i represjonowanych. Wielką radością było zwycięstwo Pomarańczowej Rewolucji, a jeszcze większą, lecz pełną wielkiego smutku, zwycięstwo Rewolucji Godności. — Pomimo szalonego oporu, podstępów i antypaństwowych działań takich wujów ojczyzny cudzej, jak były mer Matkowski czy obecny Mamaj, który „Sumienie Ukrainy” rozdawał w reklamówkach i sprzedał ostatecznie janukowyczańcom, — ty jednak doprowadziłeś do szczęśliwego zakończenia epopeję z postawieniem w naszym mieście pomnika Hetmanowi Iwanowi Mazepie — na radość wszystkim prawdziwym Ukraińcom… — Tutaj rolę odegrały trzy momenty — i to, że ludzie z całej Ukrainy zebrali środki na pomnik po tym, jak regionowskie marionetki z połtawskiej rady obwodowej odrzuciły z powrotem do Kijowa wydzielone przez państwo za czasów Prezydenta Juszczenki 1,7 miliona hrywien; i moja oraz moich towarzyszy wytrwałość; i to, że pojawił się przewodniczący obwodowej administracji państwowej Wałerij Hołowko. Przez wieloletnie zwlekanie z postawieniem przestały napływać datki i mieliśmy dług 250 tysięcy hrywien, a środków na postawienie pomnika w ogóle nie było, i Wałerij Anatolijowycz pomógł rozwiązać te problemy. Mieliśmy wsparcie Administracji Prezydenta, bo na mój list do Prezydenta odpowiedział, że wspiera moją walkę o postawienie pomnika wielkiemu Hetmanowi w Połtawie, bardzo dużo pomagał Wiaczesław Kyryłenko. Ministerstwo Kultury w istocie natychmiast wydawało nam niezbędne dokumenty, po które jeździł Iwan Mynak, uczestnik jeszcze studenckiej rewolucji na granicie i mój pomocnik-wolontariusz, bo ja w tamtym czasie już ledwo chodziłem i czekałem na operację wymiany chorego stawu biodrowego. — Trzeba byłoby wystawić rachunek i za te 250 tysięcy, i za odrzucone 1,7 miliona, i za ogromną szkodę moralną — tym, którzy tyle lat hamowali sprawę postawienia pomnika, wszystkim tym orłom gniazda czyjegoś Janukowyczowego, czy w ogóle esbeckiego… — Ja o tym też mówiłem. Nie mogą pozostać bezkarne antyukraińskie działania.
„Gdyby żył Czornowił, wpływ oligarchów na życie polityczne byłby znacznie mniejszy” — Byłeś deputowanym Rady Najwyższej czterech kadencji — 3, 4, 5, 6. Jakie są twoje najjaśniejsze i najbardziej przykre wrażenia z tamtych lat parlamentarnych? — Najjaśniejsze, oczywiście, Pomarańczowa Rewolucja, inauguracja prezydenta Wiktora Juszczenki. A najsmutniejszy moment — ratyfikacja porozumień charkowskich 27 kwietnia 2010 roku. To było bardzo smutne. Zrozumiałem, że nie ma już żadnego sensu być deputowanym. A potem była ustawa Kołesniczenki-Kiwałowa i Wiaczesław Kyryłenko zadzwonił i powiadomił: „Rozpoczynamy głodówkę pod Ukraińskim Domem. Dołączasz?” — „Będę za dwadzieścia minut”. Głodowaliśmy kilka dni. Niestety, tej akcji nie podchwyciły szerokie masy, jak to stało się później, kiedy Janukowycz na polecenie Putina spróbował zatrzymać ruch eurointegracyjny Ukrainy (a kiedy studentów pobito, to w ogóle poruszyło wszystkich). A dla mnie kwestia języka to kwestia tego, kim jesteś na świecie. Nie ma twojego języka — nie ma twojego narodu, nie ma ludu, nie ma niczego. To były ciężkie momenty. I jeszcze ciężki moment — pogrzeb Wiaczesława Czornowiła. Płakałem za nim, jak za własnym ojcem. Rozumiałem, że Ukraina już nie będzie taka, jak chcieliśmy. Bez Wiaczesława Czornowiła nasza siła polityczna słabła i słabła, i było jasne, że Ukrainę popychają
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
