Strona · s. 9strona oryginału ↗
Strzeżcie Soborów swoich dusz
Слово Просвіти, №14 за 2017 рік
Nadiya KYRYAN. Uroczystość rozpoczął przewodniczący NSPU Mychajło Sydorżewski. Powitał on zebranych i poinformował, że NSPU prowadzi już prace organizacyjne związane ze stuleciem urodzin Olesia Honczara. Mamy nadzieję, że do tego przedsięwzięcia włączy się władza na szczeblu Ministerstwa Kultury oraz innych instytucji państwowych, ponieważ wśród luminarzy naszego ducha narodowego XX wieku wybitna postać Olesia Honczara znajduje się w pierwszym rzędzie. Na tegoroczną uroczystość wręczenia ukraińsko-niemieckiej nagrody przybył Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Niemiec w Ukrainie doktor Ernst Reichel, który życzył sukcesów twórczych nowym laureatom i podziękował organizatorom za wykonywanie tak ważnej pracy: „Być może można wyobrazić sobie rozwój osobowości bez literatury, ale bez wątpienia literatura niezwykle temu sprzyja. Literatura ukraińska znajduje ogromny oddźwięk w Niemczech i to nie tylko w kręgach specjalistów. Imiona takich pisarzy jak Jurij i Sofija Andruchowyczowie, Serhij Żadan, Oksana Zabużko i inni są dobrze znane niemieckim czytelnikom. A teraz cieszymy się z młodego pokolenia ukraińskich literatów. Być może wkrótce w niemieckich czasopismach przeczytamy coś napisanego przez obecnych laureatów. Oles Honczar, którego imię nosi nagroda, w niełatwych czasach dla działalności literackiej w Związku Radzieckim zdołał zachować przestrzeń wolności samodzielnego myślenia i swoją twórczością sprzyjał rozwojowi języka ukraińskiego oraz literatury, do dziś cieszy się ogromnym uznaniem. Życzę wszystkim laureatom, aby poradzili sobie ze swoimi wyzwaniami nie mniej skutecznie, jak zrobił to w swoim czasie Oles Honczar. Chcę zwrócić Państwa uwagę na rok języka niemieckiego w Ukrainie i języka ukraińskiego w Niemczech, który oficjalnie rozpocznie się już we wrześniu. Postawiliśmy sobie za cel otwarcie perspektyw dla młodych twórczych ludzi nie tylko w dziedzinie literatury, ale także we wszystkich innych kierunkach sztuki”. Młodych laureatów witali: fundatorka nagrody Tetiana Kusztewska, żona Olesia Honczara Wałentyna Daniłiwna, Bohater Ukrainy, pisarz Dmytro Pawłyczko. Dmytro Wasylowycz podkreślił, że szczytem twórczości Olesia Honczara jest powieść „Sobór”, przetłumaczona na wiele języków. Kiedy Honczar miał 50 lat, powieść wydrukował magazyn „Witchyzna”, potem pojawiły się przekłady w Moskwie. A dalej trafiła pod zakaz, usunięto ją z bibliotek. „Mnie wtedy wezwano do KC partii i ostrzeżono, że nikt na wieczorze jubileuszowym nie śmie wspomnieć o powieści „Sobór”. Powiedziałem: „Możecie mnie już wykluczać z członków Związku Pisarzy, bo o „Soborze” wspomnę”. Na wieczorze Honczara było wiele przemówień, wymieniano wszystkie powieści jubilata, ale „Soboru” nikt nie nazwał. Kiedy już pod koniec wieczoru w swoim wystąpieniu wspomniałem tę powieść, sala wybuchła owacjami, a Honczar się uśmiechnął. Tego dnia był smutny, bo jego również wezwano do KC, żądano, aby napisał, że zgadza się z krytyką powieści. Honczar odmówił. Honczar był w pierwszych szeregach szistdesiatnykiw. Kiedy w 1991 roku wyszliśmy z niebiesko-żółtymi flagami na ulicę, kiedy na Majdanie przy Soborze Sofijskim było dziesiątki tysięcy flag, Honczar napisał w swoim dzienniku: „To najlepszy dzień w moim życiu”. Niedawno, kiedy byłem w Polsce, polski prezydent, witając naszego prezydenta Petra Poroszenkę, powiedział: „Jesteśmy wdzięczni wam, że rozwaliliście Związek Radziecki, to straszne imperium”. Nasz prezydent odpowiedział: „Nie rozwaliliśmy my imperium”. Chcę, żebyście zapamiętali: wywalczywszy niepodległą Ukrainę, imperium, przeciwko któremu walczył i Oles Honczar, niestety nie rozwaliliśmy, i ono teraz walczy przeciwko nam rękami naszych zdradzieckich rodaków i swojej armii”. Mówcy dziękowali wszystkim, którzy przez dwadzieścia lat sprzyjali funkcjonowaniu młodzieżowego konkursu: obecnemu przewodniczącemu jury Petrowi Perebyjnosowi, Iwanowi Draczowi, który przewodniczył przez wiele poprzednich lat, artystom, którzy wspierali konkurs, w szczególności Dmytrowi Pawłyczce, Witalijowi Ablicowowi, Hałynie Tarasiuk, Olesiowi Łupijowi, Lubowi Hołocie, Łesi Honczar, Rusłanowi Najdzie, docentowi, wykładowcy Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Budownictwa i Architektury Marii Smetanskiej i innym. Przewodniczący jury Petro Perebyjnis podkreślił, że głównym celem konkursu jest wsparcie eksperymentalno-intelektualnego kierunku młodej literatury ukraińskiej i nazwał zwycięzców konkursu. W nominacji „Proza” zwyciężyła młoda kijowska prywatna nauczycielka Hanna Czypko za powieść „Hrywna”, którą można nazwać encyklopedią charakterów. Zwyciężczynią została jeszcze jedna mistrzyni prozy Marija Karpiuk, nauczycielka języka angielskiego, psycholog, za zbiór opowiadań i nowel „Droga do domu”. W dziedzinie „Poezja” pierwsze miejsce otrzymał kandydat nauk filologicznych, redaktor elektronicznego czasopisma „szTOPOR” Kyryło Poliszczuk z Kropywnyckiego za zbiór „Las, o którym nikt nie wiedział”. W nominacji „Publicystyka” nagrodę otrzymał absolwent akademii wojskowej, oficer Nazar Piczak rodem z Iwano-Frankiwska za szkic artystyczno-publicystyczny „Oblicze wojny, antywojenne lekcje Olesia Honczara”. Najmłodsza uczestniczka konkursu Sofija Mostowa ze wsi Żyznomyr w rejonie buczackim w obwodzie tarnopolskim została 125. nominantką nagrody za pracę literaturoznawczą „Oles Honczar — obrońca języka ojczystego”. Dyrektor wykonawcza „Ogólnoukraińskiego funduszu odtworzenia wybitnych zabytków dziedzictwa historyczno-architektonicznego im. Olesia Honczara” Wałentyna Irszenko nagrodziła fundatorów nagrody wyróżnieniem Funduszu — pamiątkową statuetką z napisem „Strzeżcie Soborów swoich dusz” i dyplomem. W jednym z kolejnych numerów „SP” zostanie wydrukowany wywiad z Tetianą Kusztewską. W Kijowskim Domu Pisarzy po raz dwudziesty wręczono coroczną Międzynarodową pozarządową ukraińsko-niemiecką nagrodę im. Olesia Honczara, którą założyły pisarka Tetiana Kusztewska i przedsiębiorca Dieter Karrenberg. Jej laureatami zostało już 125 młodych autorów, którym wydano pierwsze własne książeczki. To wydarzenie, jak zawsze, odbyło się 3 kwietnia, w dniu urodzin pisarza, który obecnie skończyłby 99 lat. Ołeksij NEŻYWYJ, pisarz, doktor nauk filologicznych, profesor. Dziewczynka i klon. „Z tatą posadziliśmy klon obok naszego dziewięciopiętrowca, kiedy skończyłam trzy lata. Sadzonka była niewielka, ledwo sięgała do pasa. Jednak po dwóch latach już się zrównaliśmy, co sprawiało satysfakcję, nawet radość, wszak w pierwszym roku klonik trzeba było często podlewać, bo lato okazało się skrajnie suche. Tę pracę najczęściej wykonywałam ja, dlatego niektóre koleżanki nawet zazdrościły, kiedy klon zaczął gwałtownie rosnąć. Oto już zrównał się z drugim piętrem, potem wyżej. Kiedy skończyłam piętnaście lat, z naszego balkonu na czwartym piętrze można było dotknąć ręką jego delikatnie zielonych liści. Teraz szkołę muszę kończyć w Połtawie. Stoję na pięknej kasztanowej alei, a z jakiegoś powodu widzę nasz klon, chociaż w rodzinnym Ługańsku nie byłam prawie rok. Nawiasem mówiąc, tam uczyłam się w szkole ukraińskojęzycznej i rozmawiałam z rówieśnikami w języku ojczystym. W Połtawie wszystkie szkoły są, oczywiście, ukraińskie, ale koledzy z klasy mniej...
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
