Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Wiecznie młodzi

Слово Просвіти, №14 за 2017 рік

3 kwietnia 2017 roku mija 100 lat od powstania Proświty w Borysplu. Publikujemy badanie o aktywnych działaczach Proświty tego regionu oraz o ich tragicznych losach za czasów sowieckich. ...pogłoski o nieuniknionej zagładzie władzy sowieckiej. Prowadził działalność wywrotową przeciwko wyborom do Rady Najwyższej, wzywając ludność do zorganizowanego działania w celu wprowadzenia do Rady Najwyższej osób wrogo nastawionych do władzy sowieckiej. Wyrażał ubolewanie z powodu rozstrzelania wroga ludu Jakira. Zgodne z prawdą: Sekretarz Trójki /Altsitser/” [1]. W aktach sprawy karnej znajduje się również wypis z aktu o wykonaniu wyroku: „Wypis z aktu. Postanowienie Trójki UK NKWD obwodu kijowskiego z 22 grudnia 1937 r. o rozstrzelaniu Marczenki Wasyla Stepanowicza wykonano 25 grudnia 1937 r. o godzinie 24. Komendant NKWD USRR kapitan plutonu gosudarstwiennego /Szaszkow/” [1]. Miejsce pochówku Wasyla Marczenki jest nieznane. Został on pośmiertnie zrehabilitowany na wniosek syna Mykoły Wasylowicza Marczenki w 1989 roku, w związku z Ukazem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 16 stycznia 1989 roku „O dodatkowych środkach przywrócenia sprawiedliwości w stosunku do ofiar represji, które miały miejsce w okresie lat 30.–40. i na początku lat 50.”. [1]. W czwartym rzędzie, pierwszy z lewej — Hołowatyj Maksym Leontijowycz, ur. 1899, rodem z Borysphola, wykształcenie podstawowe, aktywny uczestnik ruchu antybolszewickiego na Boryspholszczyźnie w latach 1920–1921. Jest to ojciec Bohatera Związku Radzieckiego Hołowatego Jurija Maksymowicza. Od 1934 roku Maksym Hołowatyj mieszkał we wsi Stawysze w obwodzie kijowskim, pracując jako inspektor rejonowego wydziału finansowego. W zaświadczeniu-charakterystyce rady wiejskiej Boryspola z 24 sierpnia 1938 roku, znajdującym się w materiałach sprawy karnej, zapisano: „Wydano (zaświadczenie) obywatelowi miasta Boryspola Hołowatemu Maksymowi Lewkowiczowi w tym, ur. 1899, z pochodzenia społecznego biedak, jego matka wyszła za mąż za obywatela miasta Boryspola Liwszyca, który posiadał następujący majątek: dom, szopę; po śmierci jej męża jego matka Hołowata otworzyła zajazd (postojowy), a za niewypłacanie podatków państwowych jej majątek sprzedano w 1931 roku. Sam Maksym Hołowatyj brał udział w bandach powiatu boryspolskiego. Z Boryspola wyjechał około 1921 roku i od tego czasu do Boryspola nie powrócił”. Przewodniczący rady wiejskiej /podpis/ (Sytnyk). Za sekretarza /podpis/ (Borysenko)”. Specjalnym posiedzeniem przy NKWD ZSRR 15 października 1938 roku Maksym Hołowatyj został skazany na 8 lat pozbawienia wolności. Z radzieckich obozów koncentracyjnych nie powrócił; zrehabilitowano go w 1958 roku. Główny zarzut wysunięty wobec Maksyma Hołowatego brzmiał: „udział w ukraińskiej nacjonalistycznej organizacji powstańczej”, która stawiała sobie za cel obalenie władzy bolszewickiej na Ukrainie. „Akt oskarżenia. Oskarżenie wobec: Hołowatego Maksyma Leontjewicza, Pałańskiego Stiepana Grigoriewicza, Janowskiego Karpa Dmitriewicza, Gurskiego Iwana Jakowlewicza, Zajca Siemiona Grigoriewicza na podstawie art. 54-2, 54-10 i 54-11 KK USRR Rejonowy wydział NKWD w Stawyszczach wykrył i zlikwidował ukraińską nacjonalistyczną organizację kontrrewolucyjno-powstańczą, którą założyli byli oficer armii carskiej i uczestnik powstania przeciwko Armii Czerwonej w 1920 roku Złotarow Michaił, były kierownik oddziału sowchozu buraczanego w Hengongu, i aktywny petlurowiec, nauczyciel Hurtowenko Mykoła (obaj skazani w 1938 roku). We wsiach rejonu stawyszczańskiego założono grupy powstańcze, które prowadziły szeroką nacjonalistyczną pracę przygotowawczą do powstania przeciwko władzy sowieckiej, mającego na celu jej obalenie w chwili wojny. Powstanie planowano na okres wojny Polski i Niemiec przeciwko Związkowi Sowieckiemu. Ponadto uczestnicy tej organizacji prowadzili szeroką działalność dywersyjną w gospodarce narodowej. W tej sprawie jako aktywni uczestnicy ukraińskiej kontrrewolucyjno-powstańczej organizacji figurują mieszkańcy Stawyszcz z tego samego rejonu: Hołowatyj Maksym Leontijowycz, Pałanski Stepan Hryhorowycz, Janowski Karp Dmytrowycz, Hurskyj Iwan Jakowyczowycz i Zajac Semen Hryhorowycz. Kontrrewolucyjna organizacja powstańcza stawiała sobie za zadanie obalenie istniejącego ustroju sowieckiego i oderwanie Ukrainy od ZSRR poprzez wywołanie powstania na tyłach Armii Czerwonej w okresie ogłoszenia wojny. W czasie pokoju kontrrewolucyjna organizacja powstańcza prowadziła podrywową działalność antysowiecką, zmierzającą do rozkładu dyscypliny pracy w kołchozie, rozpowszechniała prowokacyjne pogłoski o bliskości wojny i porażce ZSRR w niej, prowadziła wśród kołchoźników agitację antysowiecką, zmierzającą do zdyskredytowania władzy sowieckiej i zerwania jej zarządzeń na wsi, zajmowała się werbowaniem nowych osób do organizacji i przygotowywała je do zbrojnego powstania. W niniejszej sprawie oskarża się: Hołowatego Maksyma Leontijowycza, urodzonego w 1899 roku, rodem z Boryspola, mieszkańca Stawyszcz w obwodzie kijowskim, Ukraińca, obywatela ZSRR, bezpartyjnego, który w 1921 roku był kandydatem na członka WKP(b), wykluczony za bierność i oderwanie od organizacji partyjnej, z chłopów biednych, do aresztowania pracował jako inspektor w rejonie boryspolskim, za to, że: a) jest uczestnikiem ukraińskiej nacjonalistycznej organizacji powstańczej, został do niej wciągnięty w marcu 1937 roku przez Janowskiego Karpa Dmytrowycza (aresztowany). Jako uczestnik organizacji był gotów do powstania przeciwko władzy sowieckiej w okresie wojny państw faszystowskich przeciwko ZSRR (k. 60); b) z polecenia Janowskiego wciągnął do organizacji nowe osoby: Serafimowycza Ustyna Andrijowycza (poszukiwany), Hurskiego Iwana Jakowyczowycza (aresztowany) i Jaценka Jakowa Iwanowycza (poszukiwany) (k. 61); c) wśród pracowników wydziału finansowego

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn