Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Łowca pierwowzoru bieli

Слово Просвіти, №14 за 2017 рік

Mykoła CYMBALIUK Na wernisażu jubilata znajduje się ponad sześćdziesiąt płócien. Pierwsza część to w większości ławrska seria pejzaży: „Ławrska dzwonnica”, „Świątynia wszystkich świętych”, „Ławrska drukarnia”, „Ławrska jesień”, „Świątynia refektarzowa w Ławrze”, „Wiosna na pieczarach” i inne. „Uławrowiony Iw-An (od Antów z rodu Pyłypenkiw) — mówił Storożenko jeszcze dziesięć lat temu — wrośnięty w ławrskie wzburzone wzgórza, w ożywione niziny, ukryte w świętość, w sanktuarium: „Ławra”. Iw-An wszczepiony w Ducha ziemi, w Dusze świętych, w magnetyzm blasku złotych kopuł, które nad Dnieprem (między Iżewskiem a Hileją)… tutaj jest epicentrum, stąd biały promień…”. Porównywał jego obrazy do białych ptaków-duchów na płótnach, które na trampolinach — dziełach są gotowe do wzlotu w wieczność. Dzisiejsza ekspozycja „białych ptaków-duchów” zaczęła się od niewielkiego „Portretu”, który osobno i skromnie wisiał przy wejściu: jasna maskowata twarz z przymrużonymi czy wręcz zamkniętymi oczami, w prawej dłoni — świeca. Asocjacyjnie w pamięci od razu wypływa „Autoportret ze świecą” Tarasa Szewczenki. I jako echo z nim — portret Tarasa autorstwa Mykoły Storożenki, który otwiera pierwsze strony jego artystyczno-filozoficznego Kobziarza — „Mój Szewczenko”. W eseju „Spowiedź przed Autoportretem ze świecą” pisał: „Z czołem w niebiosa. Siedlisko myśli i obrazów. // On zjawą swoją wypełnia przestrzeń, // życiem swoim dopełnia życie, by znakami duszy ożyć // czoło — siedlisko, święta droga do świątyni — idę na pielgrzymkę… // Nad świątynią świeca — do nieba głos. // Płonie w dłoni Twórcy…”. Do tego nieziemskiego światła — nie po prostu bieli — artysta Pyłypenko kroczył nie jeden rok ciernistą drogą. Jeszcze w latach studenckich, które przypadły na tak zwany okres przebudowy, kolorystyka jego płócien (na przykład „Kopuły w Baku”, 1985 r., „Anioły”, 1995 r.), w tym także wystawionych kilka bułgarskich i azerskich pejzaży, ukazuje nam rękę jakoby zupełnie innego artysty. Wszystkie one wykonane są w minorowo-ciężkich, ciemnych tonach, od których wieje smutkiem, niepokojem, oczekiwaniem nieprzewidywalnego. Autor wyjaśniał, że dla niego był to okres nie najlepszego życia i twórczości. Wtedy, pod koniec lat 80. — na początku lat 90., było to typowe dla wielu twórców. Więc można go zrozumieć, gdyż każde dzieło artystyczne jest przede wszystkim odzwierciedleniem psychofizycznego stanu twórcy, co odbija się na postrzeganiu świata i tworzeniu obrazów. W 1992 roku, dzięki pomocy przyjaciół-artystów, Pyłypence udało się wyjechać do Wielkiej Brytanii, do miasteczka Cheltenham. (To już później staną się zwyczajnymi jego twórcze wyjazdy do Włoch, Niemiec, Francji, Holandii, Norwegii, Chin, Kanady i dziesiątek innych krajów). Nowi angielscy znajomi, którzy wystosowali mu zaproszenie i przyjmowali za granicą, byli małżeństwem. On — ksiądz, ona — wykładowczyni języka francuskiego i niemieckiego w miejscowym college'u. Przez dwa miesiące pobytu Iwan odwiedził wiele muzeów i galerii, bezpośrednio poznał dawne i nowoczesne sztuki Zachodu. Jedyne, co przeszkadzało, to słaba znajomość angielskiego. Jakie znaczenie dla życiowego sukcesu i po prostu ludzkiej godności ma bezbłędne władanie językiem, czy to ojczystym czy obcym, zrozumiał na obczyźnie. Opiekunowie zapoznali go z miejscowymi Ukraińcami-emigrantami. W ukraińskim klubie, do którego zawitał, gospodarze od razu zapytali: „Znasz język ukraiński?”. Dla nich, którzy przyjechali na obczyznę pół wieku temu, było to ważne. Jak i znajomość angielskiego. W Wielkiej Brytanii, opowiadali potem rodacy, nic, co dotyczy oceny godności człowieka, nie jest drugorzędne. Zwłaszcza — język. U nich bardzo ważne jest poprawne mówienie po angielsku. Kiedy usłyszeli, że u nas nawet prezydenci nie znają ka” (muz. Jurija Wasylkiwskiego, sł. Wołodymyra Buhy), „Pieśń Ostapa Bendera” (muz. Maksyma Szorenkowa) oraz inne. Baletmistrz zespołu, zasłużona artystka Ukrainy Lilija Czernous, przygotowała numery taneczne. — Ile trwało przygotowanie teatralizowanego koncertu? — Pół roku. Po raz pierwszy wystąpiliśmy z nią w listopadzie ubiegłego roku w Centralnym Szpitalu Klinicznym Państwowej Służby Granicznej Ukrainy. To był ważny egzamin, gdyż wśród naszych widzów byli żołnierze ATO. Występ Tak Mykoła Storożenko nazwał Iwana Pyłypenkę — niezwykle ciekawego i oryginalnego artystę, kolegę, docenta Warsztatu malarstwa świątynnego i kultury w jednym ze swoich artykułów, poświęconych jego twórczości. Pozostał on w rękopisie, nad którym Mykoła Andrijowycz pracował w ostatnich dniach swojego życia, ale nie zdążył go dokończyć. Narodziny młodego talentu obserwował niemal od pierwszych jego kroków w wysoką sztukę. Pyłypenko był jego studentem, a później, sześć lat po ukończeniu Instytutu Artystycznego, pod jego kierunkiem odbywał staż w warsztatach twórczych asystentury przy Ukraińskiej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury. Obecnie były uczeń zastąpił Storożenkę na stanowisku kierownika Warsztatu. Ale niewidzialna, duchowa więź z Mistrzem szczególnie odczuwalna jest na jubileuszowej wystawie Iwana Pyłypenki, która otworzyła się w Akademii.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn