Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №15–19 за 2022 рік

16 s. · 30 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

…trzymali ideę, dawny zwyczaj i tradycję ukraińskiego kozactwa – wyróżniać mężnych ludzi, osobistości, które chronią prawa i wolności człowieka, ramię w ramię bronią naszego honoru i godności, walczą o wolność Ukrainy!” Gromada przez 16 lat walczyła w Czernihowie o zwrot kozackiej cerkwi Katarzyny, zbudowanej w 1715 roku ku czci zwycięstwa czernihowskich kozaków pod Azowem w 1696 roku. Obecnie jest to nie tylko sobór katedralny eparchii Prawosławnego Kościoła Ukrainy, lecz także faktycznie wojskowy panteon – w tej świątyni zapisano imiona wszystkich rodaków, którzy zginęli, broniąc Ukrainy w toku rosyjsko-ukraińskiej wojny. Ikonostas świątyni zdobią herby Wojska Zaporoskiego, hetmana Iwana Mazepy, pułkownika Jakiwa Łyzohuba; są tu także unikatowe ikony, na przykład ikona świętych wojowników oraz koszowego atamana Piotra Kałnyszewskiego, wysławianego przez Cerkiew Ukraińską. W uniwersale, który potwierdza wpis brytyjskiego premiera do kozackiego rejestru, mówi się, że uczyniono to „za mężny pojedynek z wrogimi siłami Moskiewszczyzny”. Zgodnie z dawnym kozackim zwyczajem otrzymuje on także inną, już kozacką ksywę – odtąd jest kozakiem Borysem Czuprinoju. „Dziękuję moim braciom kozakom i ściskam dłoń już teraz mojego towarzysza, kozaka Borysa Czupriny”, – mówi czernihowianin Andrij Lisowyj. Uniwersał ma zostać dostarczony do brytyjskiej ambasady w celu przekazania szefowi rządu. OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROZNAWCZY 15–19 (1166), 2–8 czerwca 2022 PROŚWIATOWA SZEWCZENKIANA Ihor Zoc

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Borys Johnson – to kozak Czupryna

Wasyl CZEPURNYJ, redaktor naczelny serwisu „Siwerszczyna” Kozacka wspólnota w Czernihowie, zjednoczona wokół cerkwi św. Katarzyny, postanowiła wpisać premiera Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Borysa Johnsona do rejestru ukraińskiego kozactwa. „Ta osoba, jak dzwon alarmowy, poderwała cały świat, by ochronić moją rodzinę, moje dzieci, moją wnuczkę przed guzem nowotworowym, który pożera wszystko na swojej drodze – przed rosyjską agresją – mówi przewodniczący wspólnoty Andrij Lisowyj. – Ta osoba, która zna historię mrocznych czasów, w przeciwieństwie do zapominalskich, zrobiła wszystko, by moja Ukraina przetrwała! I jestem dumny, że w tym poparli mnie moi bracia kozacy. Pod-” Iryna MYRONENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

„Moskale – obcy ludzie…”

Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy 28 lutego. Putin, putler, hitler, raszysta, ludożerca, ludojad, kanibal, nienawistnik ludzi. Zbrodniarz, dla którego nie ma miejsca wśród ludzi. Morderca dzieci, kobiet, ludności cywilnej. Straszne, że taka satana wciąż jeszcze marnieje. Bo jedynym miejscem, o które może się ubiegać ten diabelski stwór, jest Trybunał w Hadze. Ludzkość, cywilizacja, Ukraina będą żyć normalnie tylko pod warunkiem, że wszyscy razem pozbędziemy się tej zarazy XXI wieku, mówiąc na cały głos faszystowskiej putinowskiej raszy: „parashko, idź do piekła!..” ********* 5 marca. Dzień śmierci tyrana i zabójcy ludzi XX wieku Stalina. Jemu i Hitlerowi udało się uniknąć trybunału, zabierając ze sobą przekleństwo ludzkości. Jednak ich pomocnikom (Mussolini, Ceaușescu, Miloszević, Husajn) nie udało się uniknąć kary gniewu ludu. Kolej na neonazistę Putina, który dokonuje ludobójstwa, zabijając pokojowych Ukraińców, niszcząc miasta i wsie Ukrainy. I kto myślą, słowem, czynem i uczynkiem, nawet przez stulecia będzie wybaczać temu barbarzyńcy-mordercy, ten stanie się współwinnym wojny przeciwko narodowi ukraińskiemu i ludzkości. Dlatego ONZ i NATO nie mogą upodobnić się do niesławnej Ligi Narodów, która swoją bezradnością i zalotami wobec agresora kiedyś rozwiązała ręce Hitlerowi. A dopóki najpotężniejsza wojskowo-polityczna instytucja nie znalazła w sobie sił na „zamknięcie nieba” nad Ukrainą, obawiając się „sprowokować” raszystowską Moskwię, „otwierając” niebo dla zabijania przez orków ludności cywilnej. Czy naprawdę tylko „złoty miliard” ma prawo być chroniony?! Wierzymy, to, co nigdy więcej się nie powtórzy, powiedział O. Oleś 90 lat temu: „Gdy Ukraina w nierównej walce / Krwią cała spływała i łzami się zalewała / I wspólnej pomocy dla siebie oczekiwała, / Europa milczała”. Ale tak nie będzie. Poszczególni politycy z krajów UE i NATO nie zdołają dalej żyć według podwójnych standardów, raz przekazując Siłom Zbrojnym Ukrainy swoje myśliwce (oświadczenie głównego dyplomaty Unii Europejskiej Josepa Borrella), a raz się z tego wycofując. A zamiast „zamkniętego nieba” zbiorowo „podarowują” nam cysterny z olejem napędowym. Mimo wszystko Ukraina pokona putlerterrorystę i jego dziką hordę. I wszystko będzie Ukrainą! ********* 11 marca. Jest mi wstrętnie na duszy, gdy ponad 700 uniwersytetów Moskiewii zadeklarowało „o pełne i bezwarunkowe poparcie” dla wojny, którą rozpętał nazistowski putinowski reżim w Ukrainie. W tym czasie na pokojową Ukrainę wystrzelono ponad 800 śmiercionośnych rakiet. Tymczasem ujarzmiona „elita” wyraziła spodziewaną aprobatę dla „brzemiennej w skutki decyzji”, przypominając o korzyściach i przywilejach dla tych, którym uda się wrócić z tej „wyzwoleńczej specoperacji”. Mają być oni automatycznie przyjmowani na uczelnie bez egzaminów wstępnych. Prawda, zapomniano wspomnieć o pewnych wyjątkach. Siły Zbrojne Ukrainy nie pozwolą większości takich „przyszłych studentów” wrócić, co w przekładzie na współczesny język wojny oznacza „nie przejść kontroli paszportowej”. Mimo to trwa histeryczna zbiórka podpisów w poparciu dla putlerowskiej zbrodni, a w tę klownadę zaangażowano nawet zmarłych. Ideologia mesjanizmu „ruskiego miru” dzięki propagandzie takich goebbelsowskich frau, jak Skabiejewa-Zacharowa, oraz orkowskich glosicieli Dugin, Sołowiow i Szachnazarow, „z powodzeniem” przenika do szkół i żłobków, by podtrzymywać 80-procentowy wskaźnik „wielkości” bunkrowego Heroda. A w tym czasie w Charkowie zniszczono 48 szkół! Swojej nienawiści do Ukrainy już dawno nie kryją. Wczorajsze wystąpienie raszystowskiego ministra Ławrowa w tureckiej Antalyi tylko potwierdza całkowite zdziczenie Moskali nawet w tak „przebiegłej” dziedzinie jak dyplomacja. Przypomnę, że ten Ribbentrop XXI wieku cynicznie oświadczył, iż bombardowanie szpitala dziecięcego i porodówki w Mariupolu było świadomą i celową decyzją rosyjskich wojsk. A zatem zaplanowanym zabójstwem jest mordowanie przez raszystów prawie 1,5 tysiąca mieszkańców Mariupola (i nie tylko ich). Przykro, że cywilizowany świat przygląda się działaniom tych kanalii, nie przypominając im o losie Ribbentropa, powieszonego w Norymberdze. Ta wstydliwa tolerancja może po raz kolejny doprowadzić ludzkość do planetarnej katastrofy. Bo gdy chodzi o „zamknięte niebo” dla Ukrainy, przekazanie samolotów myśliwskich, systemów obrony przeciwlotniczej czy przeciwrakietowej, znajdują się różne argumenty za niedopuszczalnością włączenia trzeciego państwa w rosyjsko-ukraińską wojnę. Tymczasem pozwala się bezkarnie zabijać tysiące ludzi rakietami i bombami oraz przewozić śmiercionośne Iskandery białoruską koleją. Wczesnym rankiem (11 marca) rakiety bombardowały Łuck, Dniepr, Iwano-Frankiwsk, Czernihów. Ludożerca Putin dalej wywija śmiercionośne tango na oczach „współczujących” NATO i Europy. I znów przypomina się niepokojące „Pamiętaj” Ołeksandra Olesia o „milczącej” Europie. Ciąg dalszy na str. 2—3 ELITA NARODOWA 12–13 KYRYŁO KASZLIKOW

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «„Moskale – obcy ludzie…”», s. 1

„Moskale – to obcy ludzie…”

Zakończenie. Początek na str. 1. „Więc idźcie i powiedzcie” „Nie!” temu zdegenerowanemu zbrodniarzowi. Siłą swojej polityki i broni, żeby już jutro wam, dzieciom wysoce szanownych członków NATO, nie budzić się od huku raszystowskich rakiet, nie rodzić dzieci w schronach i piwnicach, nie być gwałconymi przez ordyńców, nie widzieć „Hiroszim” zrujnowanych pokojowych miast. Wtedy zachowamy świat, pokój i Bożą prawdę! ********* 21 marca. Samemu przetrwać zawsze jest ciężko. Zwłaszcza teraz. Trzeba być albo razem, albo bardzo silnym. A jeszcze lepiej – silnym we wspólnocie silnych. Ukraina w wyniku barbarzyńskiego napadu Moskowii w pełni odczuła tę potrzebę. Nasz trzydziestoletni, wstydliwie słaby i deklaratywny marsz „do Europy” (UE i NATO), neutralność i bezblokowość, wielowektorowość, pospieszne rozbrojenie (bez gwarancji bezpieczeństwa), otrzymując w zamian zabawkę „memorandum budapeszteńskiego”, zdyszano-hałaśliwe (sprzedajne) różnorakie umowy masandrowskie (1993), „wielkie” (1997), charkowskie (2010) – służalcza ugodowość z wiecznie wrogo-„braterską” Moskowią – pozbawiały Ukrainę szansy bycia silną (razem!). Paradoksalnie, ale niemal jedynym „gwarantem” naszego bezpieczeństwa stawała się agresywna Moskowia. To tyraniczne niedoimperium, wydeptując wszelkie próby utwierdzenia wolności, demokracji, praw człowieka, zachowując „wierność” ideom caryzmu i bolszewizmu, od razu zaczęło „nienasyconym okiem za kraniec świata zaglądać”. Przy tym nawet nie próbując przywdziewać owczych skór. Przed Ukrainą, Europą, Światem stanęło znów stworzenie z wilczym wyszczerzem. Kremlowska horda z jej „wielkoruskim szowinizmem” po raz kolejny wzięła się za stare – zagarniać, kraść kury, kłamać, straszyć, zabijać, nabywając statusu krwiożercy-zbrodniarza. Politycy „wielkich tego świata”, przywdziawszy dyplomatyczne mundury, przyglądali się, jak raszyści swoje złe zamiary bezkarnie przykrywali obrazem „gołębia pokoju”. Pobłażając grzechowi, światowa polityka coraz wygodniej „układała się” w szablony czasów poprzedzających II wojnę światową. Pojawiały się paralele, różniące się jedynie geograficznie. Ówczesne tragedie Austrii, Czechosłowacji, Finlandii, Polski zastępowane były obecnymi – Mołdawią, Czeczenią, Gruzją, Ukrainą… Nawet aneksja Krymu i części Donbasu przez Moskali w 2014 roku nie zmusiła do adekwatnej reakcji przede wszystkim wiodących państw świata na realne (globalne!) zagrożenia dla ludzkości. Dzisiejsza ludobójcza wojna kremlowskich faszystów przeciwko Ukrainie jest właśnie skutkiem przyglądania się i „obejmowania”. Pieniącego się wściekłą pianą Putlera wraz z jego kliką tak i nie zdołano (nie chciano), nie próbowano zapędzić do należnego mu chlewu. Fetysz zysków, korzyść, rosyjski gazokomfort, polityczna koniunkturalność otuliły mgłą prawdziwość widzenia. Dżin-ludobójca został wypuszczony z mordomoru, który zaczął niszczyć i zatruwać wszystko, co żywe. I oto, kiedy Ukraina mężnie stanęła do walki z tym strasznym kremlowskim nuklearnym potworem, ludzkość, otrząsnąwszy się, uświadomiła sobie skalę obecnej tragedii i grozę przyszłości. Przychodzi zrozumienie, że putinowski tyran wraz ze swoim zombi-„jednorodzonym” społeczeństwem nie uznaje prawa międzynarodowego, żadnych norm etycznych w polityce, ponieważ sumienie nie jest dla ordyńsko-pogańskiego plemienia. Wyrzutkowie z nuklearnym guzikiem „żyją” według swoich dzikich zasad. Przykład – decyzja Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości ONZ z 16 marca 2022 roku: „FR ma natychmiast zaprzestać operacji wojskowych, które rozpoczęła 24 lutego 2022 roku na terytorium Ukrainy”. Zamiast tego w odpowiedzi liczne zbrodnie wojenne: bombardowanie ludności cywilnej, rozstrzeliwania pokojowych ludzi, niszczenie dóbr materialnych i kulturowych, terroryzm nuklearny. Zabito i raniono ćwierć tysiąca dzieci! Ludobójstwo Narodu Ukraińskiego w wykonaniu nazistowskiej Moskowii. Całkowite ignorowanie przez nią artykułu 94 Karty Narodów Zjednoczonych dotyczącego obowiązkowego wykonania decyzji Międzynarodowego Trybunału. A dlatego społeczność międzynarodowa musi natychmiast zapewnić Ukrainie niezbędne uzbrojenie, aby chronić przestrzeń powietrzną, uniemożliwić popełnianie przez kremlowskich nazistów zbrodni przeciwko ludzkości. Muszą zostać uformowane solidarna odpowiedzialność za los ludzkości i międzynarodowy opór wobec agresora. Ale Ukraina musi robić swoje, walcząc z wrogą Moskowią, wzmacniając wszystkimi siłami i środkami Siły Zbrojne, własne Państwo, zachowując jedność narodu, chroniąc wartości narodowe w imię zwycięstwa nad złem. Broniąc dzisiejszego dnia, kierujemy myśli w przyszłość, odnajdujemy te ziarna prawdy i siły, które kształtują niezwyciężoność Narodu Ukraińskiego. Historyczne przykłady narodów, które w krótkim czasie stworzyły silne państwo i naród, pokazują rolę decydujących wartości, na których opiera się budowanie państwa narodowego. Swego czasu izraelska przywódczyni Golda Meir podkreślała: jeśli chcesz przetrwać i zachować własną tożsamość, państwowość, to za wszelką cenę pielęgnuj armię, która będzie cię bronić (a nie kastratów z ONZ), bo to twoja armia; pielęgnuj język i wiarę, które odróżnią cię od wrogów. W te pamiętne dni ukraińska Armia i niezłomny Duch Narodu potwierdzają słuszność tej ogólnoludzkiej prawdy bytu. Bo niezwyciężonym jest ten Naród, który święcie szanuje amulety własnej tożsamości, wpisane w ukraińską państwowość, miłość do wolności, rodowód pamięci narodowej, ojczystojęzyczność, wierność tradycji i sprawiedliwość. Właśnie z tymi szczytowymi wartościami nasza „Sława nie polegnie, a opowie. / Czyja prawda, czyja krzywda / I czyimi jesteśmy dziećmi”. My – Ukraińcy, którzy przyszli na ten świat pokonać zło – moskowszczyznę. I niech dopomoże nam w tym Bóg! 4 kwietnia. Świat jeszcze nie otrząsnął się z horrorów w Buczy, Irpieniu, Hostomelu, a prokurator generalna Ukrainy dzisiaj ogłosiła nie mniej tragiczną sytuację w Borodziance. Nie wiemy, co się jeszcze okaże i jakich horrorów oczekiwać w Mariupolu, Charkowie, Czernihowie czy Wołnowasze…. Wszystko jest nieprzewidywalne, ponieważ złośliwe plany, czarne zamysły i działania kremlowskich nazistów są poza wszelką logiką. Są irracjonalne, antyhumanitarne, zbudowane na zwierzęcych instynktach. Nikt (oprócz diabła) nie może wiedzieć, czym kieruje się samowolny bunkrowy Herod. Ale oczywistym jest to, że straszliwa tragedia, dokonana przez faszystowską Moskowię na Ukrainie, zmuszając świat do wzdrygnięcia się, jest jedynie kontynuacją długiego, śmiercionośnego pochodu kremlowskich orków. Bo zgodnie z triadną koncepcją imperium („prawosławie, samowładztwo, narodowość”), sformułowaną niegdyś przez dusiciela-„oświeciciela” Uwarowa (ministra edukacji) – „dla triumfu jednego z narodów trzeba, aby zginął inny”. I ta praktyka niszczenia „innych” była przez nich realizowana nieprzerwanie. Ludobójstwa, etnobójstwa, lingwobójstwa, wielkie głody na przestrzeni wieków stały się wizytówką imperialnego więzienia narodów niezależnie od reżimów politycznych – carów, bolszewików, stalinistów czy putinistów. Po wiekach, w latach 30., kiedy stalinowskie wielkie głody-ludobójstwa zniszczyły ponad 10 milionów Ukraińców, ludzkość dość obojętnie przyjmowała tragedię „pokojowego” ludobójstwa na Ukrainie (jako „sprawę wewnętrzną”). Ostatecznie wszystkie okrucieństwa wielkich głodów lat 20., 30., 40., represji politycznych, skierowane na zniszczenie narodu ukraińskiego, przede wszystkim jego najlepszej i produktywnej części, mało interesowały wspólnotę europejską, elitę polityczną. Istotą ówczesnej polityki wiodących państw było dogadzanie tyranom, składając im w ofierze ludzi, narody, a nawet kraje, w tym Ukrainę. I zawsze za to płacono wojną, okaleczonymi losami. Wiele wspólnego można dostrzec, analizując czasy dawniejsze i obecne. W swoim czasie Hitler i Stalin również otrzymali wsparcie na poziomie nieingerencji w „sprawy wewnętrzne”, opierając się na ustalonej imperialnej tradycji podziału stref wpływów. Przecież Moskale kontynuują do dziś (nie zważając na prawo międzynarodowe) tę praktykę, którą w swoim czasie „tworzył” ideolog imperialności, antymazepista, antyzachodniowiec, ukrainofob Puszkin: „Dla nas bunt Polski jest sprawą rodzinną”, oceniając polskie powstanie przeciwko caratu w latach 1830–1831, kiedy rosyjscy kaci zabili ponad 40 tysięcy powstańców. I nikt (przede wszystkim Europejczycy) nie ma prawa ingerować. A już w latach 30. następnego stulecia politykę „sprawy rodzinnej” realizował Hitler, ostrzegając Anglię w 1938 roku, zajmując Austrię, aby ta nie ingerowała w „rodzinne niemieckie sprawy”. Później agresja sudecka również była rozpatrywana jako kłopoty rodzinne. Równolegle „wyzwalał bratnie narody” Stalin, a już po wojnie to „oswobodzenie” nie ustawało na Węgrzech, w Czechosłowacji, dalej kontynuacja tego złowieszczego „oswobodzenia” była realizowana w Mołdawii, Gruzji, na Ukrainie. Wszystkie te wydarzenia „jednorodności” zawsze towarzyszyły grabieżom, represjom, morderstwom, ujarzmianiu. I obecna putinowska wojna nazistowskiej Moskowii według zamysłów neofaszystów XXI wieku miała przypominać o „wewnętrznym interesie”. Ukraina powinna, według wykreślonych przez nich samych szablonów, być albo „ruskomirowską”, „denazyfikowaną”, „zdemilitaryzowaną”, albo nie istnieć jako państwo. Niedawne doświadczenie historyczne potwierdzało „prawdziwość” ustanowienia właśnie takiego modelu, gdyż aneksja Krymu, zagarnięcie części Donbasu przy słabej reakcji krajów zachodniej demokracji rozwiązywały ręce putinowskiej klice. Prognozowano, że uda im się skłócić świat, NATO, ONZ, które oprócz zaniepokojenia i współczucia nie będą zdolne do bardziej zdecydowanych działań. Na początku wszystko szło niby zgodnie z planem kremlowskich imperialistów, jednak, na szczęście, zachodnia demokracja otrząsnęła się nieco szybciej, niż „planował” Putin. Europa i świat zachodni stały się zdolne do czegoś więcej niż „współczucie”, chociaż są dalekie od efektywnego rozwiązania dla zachowania życia tysięcy Ukraińców. Jednak najbardziej nieoczekiwanym dla putlerowskiej moskowszczyzny stał się Naród Ukraiński, jego niezłomna wola wolności, niepodległości, prawdy, nienawiść do ciemiężycieli. Ta szczytowa jakość ludzkiego ducha ukraińskości zszokowała cały cywilizowany świat. Europa przestała „milczeć”, co stało się dodatkowym łykiem powietrza dla zwycięstwa nad ordyńcami. Chociaż „Orbanów”, obojętnych na ukraińską wolność, jest jeszcze niemało. Jednak zwyciężymy. Gorliwych moskalofilów, kolaborantów, zdrajców, cinkciarzy polityki, satanistów-gundiajowców. Bo właśnie na nich opiera się faszystowska putinowska horda. Na diable, któremu nie pokonać Światła, Wolności, Sprawiedliwości i Prawdy. Bo one są najsilniejszymi ukraińskimi amuletami. Ale koniecznie trzeba je połączyć z tą nowoczesną bronią, na którą tak długo czekamy od Zachodu. Panowie zachodniowcy, nie zwlekajcie, nie flirtujcie, nie bójcie się, nie handlujcie wartościami! Oddajcie Ukraińcom, broniącym siebie i świat przed moskiewską agresją, to, co należy się im z prawa. Broń dla Wolności i Zwycięstwa! Tylko w takim przypadku Ukraińcy uwierzą wam, że nie służycie jednocześnie molochowi i Bogu. 15 maja. Świat jest przepełniony kłamstwem i prawdą, beznadzieją i nadziejami, cynizmem i szlachetnością. W piekle wojny, śmierci i strachu nikt nawet nie próbuje policzyć, czego jest więcej. Wystarcza wszystkiego. I już wcale nie dziwi, że tak dużo zła, które w każdej sekundzie wyrzuca z siebie, niczym wulkaniczna lawa, czeluść kacapstanu. Obrzydliwe i brutalnie „wyniosłe” słowa putlerów, ławrowych, miedwiediewów, rogozinów… nieustannie goszczą na łamach zagranicznych wydań i agencji informacyjnych. Jakoś już przywykliśmy do otrzymywania regularnych podłości od czarnoustych moskali. „Na to nie ma rady”, mówią Ukraińcy. Te nieludzie, nieuleczalnie chorzy na fałsz, nienawiść, ludożerstwo i pychę, dławią się (mam nadzieję, że w końcu się zadławią) z wściekłości. „Powiedzmy łagodnie: nasz kraj pluje na nieuznawanie nowych granic przez G7”, – oświadczył sługa dyktatora Miedwiediew, ogłaszając sygnał gotowości do aneksji zajętych przez okupantów terytoriów Ukrainy. A w tym samym czasie w innym kącie moskiewskiej psiarni niejaki deputowany „dumy państwowej” Nowiczkow (prawie „nowicjusz”) inicjuje „zalegalizowanie” hurtem wejścia do eresji na podstawie fałszywych referendów „republik Donbasu, obwodu chersońskiego i Osetii Południowej”. Wtóruje mu moskiewska „uczona elita”. Prorektor uniwersytetu finansowego przy putinowskim rządzie Zubiec („ziomek”) pewnie twierdzi, że „zniszczony wojną region” przekształci się w „rolniczy Donbas”, który będzie karmił rosję, zapewniając jej „warzywa i owoce”. Równolegle Ławrow szantażuje świat, że wprowadzenie wojsk NATO na Ukrainę doprowadzi do trzeciej wojny światowej, a uzbrojenie, które Zachód dostarcza Ukrainie, stanie się celem dla sił zbrojnych rosji. Słowa o nieuchronności wojny rosji z Ukrainą regularnie padały już wcześniej w wystąpieniach Putina, który wraz z kilkoma „jastrzębiami” podjął decyzję o wielkoskalowej inwazji na Ukrainę (Szojgu, Gierasimow, Patruszew). I ta bachanalia będzie trwała do końca. Ich końca! A póki co trwa wojna. Ponad 6 milionów ludzi do maja 2022 roku opuściło Ukrainę. Zabite, torturowane, zgwałcone, okaleczone dziesiątki tysięcy Ukraińców. Zrujnowane miasta i wsie… Dlaczego więc światowa opinia publiczna ich nie karze? Tych odczłowieczonych orków z kacapstanu. Mówił przecież kiedyś Szewczenko: „Czemu na niego (moskala – Aut.) nie plują?? Czemu nie depczą? Ludzie, ludzie!”. A dlatego, że hodowano „pacyfizm”, który latami wyznawały państwa, politycy, organizacje międzynarodowe, włącznie z ONZ, wymyślając zakazane powody wstąpienia Ukrainy do NATO czy UE. Wszystko to jedynie stymulowało agresora, doprowadzając świat na skraj przepaści. Współczucia w stylu à la Macron czy à la Merkel to za mało. Nie zagłębiając się w oceny Węgrów czy Serbów, a tylko urzędników socjaldemokratycznej partii Niemiec (Schröder, Steinmeier), rozumiemy, jak niszczycielskie są skutki flirtowania bliskich „przyjaciół” Putina z kremlowskim nazizmem. Zaprawdę, tacy „miłujący pokój”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

... ********* 29 maja. W minionym tygodniu padły dwa całkowicie przeciwstawne oświadczenia polityczne ze strony USA i Moskwy, które w znacznym stopniu odzwierciedlają geostrategię życia międzynarodowego. Dyrektor kremlowskiej służby wywiadu zagranicznego Narysznkin oświadczył, że ostatecznym celem raszystów jest „zniszczenie nazizmu w 100%, bo inaczej podniesie on głowę za kilka lat, w jeszcze brzydszej formie”. Tymczasem sekretarz stanu USA Antony Blinken uważa, że jednym z celów wojskowej inwazji Rosji na Ukrainę jest zniszczenie ukraińskiej tożsamości, twierdząc, że „częścią wojny Putina jest próba wymazania ukraińskiej tożsamości, jaskrawej i żywej kultury Ukrainy, wymazania tego, co czyni ten kraj i jego ludzi tak wyjątkowymi”. Zaborcy-moskale „dobrze” przyswoili sobie, że gdy ostatecznie zniszczono poczucie przynależności do swojego rodu, narodu, państwa, języka, kultury, tradycji, wiary i pamięci historycznej, wtedy nastaje przygnębiający stan duchowego wynarodowienia, pojawia się pragnienie proszenia: „daj nam chleba”, a nie wolności. Taki naród nawet nie trzeba podbijać, bo jest on już podporządkowany, utraciwszy wartość „całościowej całości”, własnego i narodowego „Ja”. Taka właśnie była (jest!) barbarzyńska strategia moskiewskiej hordy wobec Ukrainy i Ukraińców, od chwili gdy się ona wyłoniła. Wszyscy jej „najliberalniejsi” przywódcy byli najokrutniejszymi niszczycielami i mordercami ukraińskiej duszy. Przypomnijmy choćby zajadłego rusyfikatora Aleksandra II, nazywanego „wyzwolicielem”, który podpisał dwa ukrainobójcze akty niszczące naszą tożsamość: cyrkularz Wałujewa (1863), ukaz emski (1876). Iwan Dziuba w książce „Podsycanie mroku. Od czarnosotniczy początku XX wieku do ukrainofobów początku XXI wieku” wspomina kijowskiego cenzora Szczogolewa, który sto dziesięć lat temu opracował czarnosetniczy program szybkiego zrusyfikowania i zmoskalenia Ukrainy. Głównym zadaniem tego lingwocydalnego dokumentu było zrusyfikowanie ukraińskiej edukacji; odzwyczajenie młodzieży od języka ukraińskiego; wprowadzenie „środki przeciwko periodycznej prasie w języku ukraińskim”; nie dopuszczać, by Słowo Boże brzmiało w języku ukraińskim, nie zezwalając księżom głosić kazań po ukraińsku. I ten barbarzyński program praktycznie realizowano niemal przez cały XX i XXI wiek, kształtując nawet ideologię ukrainofobicznej ustawy o języku „Kolesniczenko-Kiwałowa”, przyjętej przez Radę Najwyższą Ukrainy w 2012 roku. Podczas wojny niszczenie ukraińskości przybrało straszliwe rozmiary. Prawdziwa katastrofa humanitarna. Na terytoriach okupowanych zakazany jest język ukraiński, literatura, historia, muzyka, pieśń, Kościół, symbole narodowe, sanktuaria, bohaterowie. Szczególnemu celowemu niszczeniu i grabieży podlegają zabytki historyczne, muzea o ukraińskim profilu. Odnotowano 367 zbrodni wojennych rosyjskich najeźdźców przeciwko dziedzictwu kulturowemu Ukrainy. Ludzi za ukraińskie poglądy torturuje się i zabija. Trwa brutalna rusyfikacja deportowanych Ukraińców. Na Krymie zorganizowano „obozy przekwalifikowania” dla ukraińskich nauczycieli i „kursy językowe” dla dzieci. Krymski zbrodniarz Aksionow stworzył letnie „obozy przekwalifikowania” dla pedagogów z obwodów chersońskiego, charkowskiego i zaporoskiego, aby wszystko przestawić na „rosyjskie standardy edukacji”. Wszystkie porwane ukraińskie dzieci przechodzą „kursy językowe”. I te zbrodnie dokonywane są nie tylko na poziomie „praktyki” utworzonych obozów filtracyjnych, lecz zgodnie z oficjalnymi dokumentami Rady Federacji Rosji, takiej oto przewodniczącej komitetu ds. nauki, edukacji i kultury Gumierowej. Tam siłą zmusza się do nauki języka rosyjskiego, ponieważ, zdaniem okupantów, dzieci z Ukrainy niedostatecznie władają „językiem”. Straszliwe naruszenia norm prawa międzynarodowego! Ciekawe, gdzie schowali języki ci władcy, obrońcy praw człowieka, wieczni oratorzy telewizyjni, którzy zgodnie z konstytucyjnymi obowiązkami muszą bronić ukraińskich ludzi i dzieci? Dlaczego o zabitych przez Rosjan ponad 240 dzieciach, rannych blisko pół tysiąca i setkach tysięcy porwanych i deportowanych przez kacapstan dzieciach nasi politycy na różnych forach międzynarodowych tak milczą, choć „mówią”? Dlaczego należycie nie zamykają gęb czarnosecinnym, niemal „kopalnym” działaczom, Kissingerom, Orbanom, berlusconiowcom i innym sprzedajnym „normandczykom”, którzy lamentują nad zachowaniem szpetnej twarzy Putlera – wyrodnego organizatora ludobójstwa, mordów, gwałtów, rabunków na Ukrainie. Krótkowzroczni, przekupni ludkowie, wyuczeni zasłaniać własną nikczemność rozmaitymi wymyślonymi „wartościami europejskimi” i dolarami z ropy. Czy naprawdę nie rozumieją, że za zamiarami moskiewskich nazistów – by pokonać (nie doczekacie się, zginiecie!) ukraińską państwowość i tożsamość – przyjdzie kolej na „współczującą” Europę? Bo w Dumie Państwowej Rosji rozpatruje się projekt ustawy (autor – ukrainofob Zatulin z „Jedinoj Rossii”, zastępca przewodniczącego komitetu Dumy ds. WNP, integracji eurazjatyckiej i kontaktów z rodakami) o uznaniu za rosyjskich rodaków wszystkich, którzy władają językiem rosyjskim. Ukraińcy i inne narody są już wpisane na tę „czarną listę”. Oczywiście te obśliniające się obrończynie Putlera wolą poczekać, aż i je, moskwofilskie, zaczną „wyzwalać od nazizmu”, jak to już dzieje się od 2014 roku na Ukrainie. Jednak nie tylko rządząca putinowska klika uczestniczy w tej zbrodniczej wojnie. Moskiewskiej agresji nie wolno sprowadzać do osobistych ambicji zwierzchników tego tyrańskiego kraju i poszczególnych zboczeńców. Ukraińców zabijają, zrzucając bomby i rakiety na ukraińskie miasta i wsie, „zwykli rozi-jane”, rozstrzeliwując ewakuowanych, niszcząc naszą ziemię, kulturę, zaprzeczając istnieniu Ukraińców. To właśnie oni wraz ze swym wściekłym wodzem, z hordalnej zgrai, natchnieni „wielką kulturą”, „poświęceni” przez szatańską cerkiew Gundiajewa, powołani przez „magiczny język-megafon” do „świętej sprawy” zabijania, gwałcenia, grabienia – są tą pierwotną podstawą współczesnego ludobójstwa XXI wieku. Robi się strasznie, gdy próbuje się ten mrok wybielić, wyprać, zalegalizować. Szczególnie po faryzejsku postępują ci, którzy powinni oczyszczać ludzkie dusze z nieczystości, skazy, podłych spraw. Bo, powiedzmy, niedawne „wyrażenie niezgody z pozycją” na posiedzeniu synodu moskiewskiej cerkwi na Ukrainie, bez potępienia przy tym „krwawego patriarchy” Cyryla, agresora z Tarosławia, za zabójstwa i tragedie, bez wskazania winnych tej barbarzyńskiej agresji wojskowej, przede wszystkim putinowskich nazistów, jest niczym innym jak kontynuacją w ten sposób ogłupiania ludzi półprawdą. Czy oni wciąż nie dochodzą do przytomności, że po takich zbrodniach moskiewskich ludzi Ukraińcy już nigdy nie uwierzą bajkom i mitom „gundiajewskiego prawosławia”, że Rosja przyszła bronić obywateli rosyjskojęzycznych i ich cerkwi. Bo według badań socjologicznych takich „Ukraińców” pozostało zaledwie 2%. A jeszcze trochę jest tych, którzy czekają na „wyzwolenie”, schowawszy się w norach. A tymczasem inni płaczkowie za kulturą „russkiego mira”, otwierając praktycznie „drugi front” przeciwko Ukrainie, na wszelkie sposoby starają się oddzielić toksycznego Putlera od jego „głębinowego narodu” i wielkiej kultury. Kto tylko nie wypłynął z tego bagniska, broniąc świętej krowy „russkoj” kultury. Aż dziw bierze, że ci Akunini, Szenderowicze, Kasparowowie, Sierebriennikowowie, Łoźnice i inni z liberalnej „bleiady” Sobczak tak zręcznie upodabniają się, broniąc „russkomirstwa”, do Michałkowa, a nawet do tych samych 700 rektorów rosyjskich uniwersytetów i instytutów, które poparły agresję. Przeformatowani, przebrani, ten nieosłonięty rusofilizm, przesiąknięty stęchłą imperialnością, jest dla Ukrainy takim samym złem, jak ci, którzy nieustannie jęczą na telezombopudełkach Skabiejewej, Sołowjowa, Kisielowa i Simonian. Bo kiedy powstaje Ukraina, wtedy każda demokracja i liberalizm przemienia się w zwykły nacjonalizm. Trochę przypudrowany, lecz równie obrzydliwy. Bo nawet ten sam liberał Ignatiew, który wychował się na Zachodzie i odnosi się do Ukraińców w ogólności „przychylnie”, twierdzi, że jako człowiek kultury rosyjskiej postrzega ukraińską niepodległość w postaci chłopa-antysemity w wyszywanej koszuli. Proszę bardzo. „Dobrze się złożyło”. Wojna informacyjna przeciwko Ukrainie się zaostrzyła. Moskiewscy politycy, artyści, dziennikarze liberalnego pokroju rzucili się po Europach, by reanimować kulturę imperialną. Na festiwalu w Cannes z rykiem ogłaszają jej obronę, oddzielając taką od Putina i Szojgu, a bojkot „wielkiej” nazywają barbarzyństwem. Niektórych (Owsiannikową) nawet nagradzają w Oslo nagrodą imienia Václava Havla „za kreatywny protest”. Jednak ta nędza cywilizowanego rusofilizmu nie jest w stanie zamienić wilka w barana, tyranii w demokrację, faszysty w pacyfistę, moskala w człowieka. Musimy jednak wiedzieć, że liberalny rusofilizm bardzo często „tworzy” pod parasolem Kremla nie tylko w dalekich światach, lecz również na Ukrainie. Takich „patriotycznych” moskiewskich szczękaczy na naszej ziemi jest pełno. Oni, trochę podrapawszy się w salonach kosmetycznych, znów wypełzają w publiczną przestrzeń informacyjną, zaśmiecając ją wszelkim moskiewskim językowo-kulturowym i politycznym badziewiem. Mowa okupanta brzmi z krajowych eterów tak szaleńczo gromko, jakby u nas nie była wojna, lecz dyskoteka. Nie zapominajmy, że nowe rosyjskie „prawo” o rodakach rosyjskojęzycznych nie odpoczywa, ono działa i zabija. Horda znów przyjdzie „po swoje” jako „wyzwoliciele”, „wyzwalając” jedinorodców. Bo tam, gdzie zniszczono kulturę ukraińską, język, Kościół, stłamszono świadomość narodową, historię, tam zawsze będą próbowały wlec się zaraźliwe moskiewskie hordy. Dlatego front ukraińskiej inteligencji i całego Narodu musi kształtować się nie tylko pod hasłem Mykoły Chwylowego „Precz od Moskwy!”, którego dla zwalczania zła jest za mało. Bo jeśli my jesteśmy „od nich”, to oni, jak szarańcza, sami na nas nadlecą. Trzeba uzupełnić to hasło ideologicznie, politycznie, militarnie jeszcze sarkastycznym imperatywem – „precz z Ukrainy, brzydki moskalu”. Prawie sto lat temu Chwylowy pisał, że literatura rosyjska od wieków ciąży nad nami, przyzwyczajając psychikę do niewolniczego naśladownictwa. Musimy natychmiast stanąć po stronie młodego ukraińskiego społeczeństwa i tym raz na zawsze zakończyć kontrrewolucyjną ideę tworzenia w Ukrainie kultury rosyjskiej; trzeba być z Europą Goethego, Darwina, Byrona, Newtona... Lecz najważniejsze – być z Ukrainą Szewczenki, pamiętając Jego prawdziwe Słowo, że „moskale – to obcy ludzie”. Heorhij FILIPCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ludobójstwo za niepokorność, czyli jak Moskwa od setek lat niszczy ukraińskość za pragnienie wolności

Wołodymyr SERHIJCZUK, kierownik katedry historii światowego ukraiństwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki, doktor nauk historycznych, profesor. Niezrozumiały dla społeczności światowej przejaw rosyjskiego okrucieństwa w Buczy, od którego zdrętwiały wszystkie kontynenty, towarzyszy całej naszej wspólnej historii z tym „starszym” bratem. Koszmar niszczenia Kijowa w 1169 roku przez suzdalskiego księcia Andrzeja Bogolubskiego wielokrotnie powtórzy się po Radzie Perejasławskiej w 1654 roku. Powiedzmy, próba hetmana Mazepy uwolnienia się spod dyktatu Moskwy wywołała u Piotra I taką furię, że wylała się ona w prawdziwą rzeź. Tak, dowiedziawszy się o tym, że garnizon Baturyna stawił opór moskiewskiemu wojsku, car rozkazuje 1 listopada 1708 roku wywieźć z hetmańskiej stolicy całą artylerię, „a budowle spalić”. Wielu obrońców miasta przybijano gwoździami lub przywiązywano do kłód i puszczano z prądem Sejmu – do ujścia do Desny, zza której powinni byli przyjść szwedzki król Karol XII i hetman Mazepa. Trzy dni później rozkaz się powtarza: „Baturyn... drugim dla przykładu spalić cały”. Według słów angielskiego posła w Moskwie Charlesa Whitwortha, w Baturynie zostało „zarżniętych okrutnie 6000 osób bez względu na wiek i płeć”, co stało się pierwszym przykładem masowej brutalnej eksterminacji ukraińskości. To ludobójstwo na tyle zszokowało ludność Ukrainy, że czując jego strach przed nowymi represjami, Mazepa zmuszony był z goryczą przyznać: „Teraz wszystko pójdzie inaczej: zastraszona losem Baturyna Ukraina będzie bała się trzymać z nami wespół”. Tak też się stanie, zwłaszcza po wyrafinowanych torturach mazepińców w Romnach, Głuchowie, Lebedynie. I będzie to trwało długie dwa stulecia – dopiero w 1917 roku ukraińskość odeszła od tego strachu, kiedy zabrała się do odradzania własnej państwowości. Ale kiedy legalnie proklamowana Ukraińska Republika Ludowa odmówiła wykonywania dyrektyw bolszewickiej Rosji, ta od razu posłała na rozprawę byłego żandarmskiego podpułkownika Murawjowa, który 10 stycznia 1918 roku oświadczył w Połtawskiej radzie robotniczych i żołnierskich deputowanych: „Musimy działać, a jeśli trzeba, to puścić w ruch gilotynę”. Zwracając się do swoich oprawców na stacji Bachmacz, ten bolszewicki „wódz” wydawał oto takie rozkazy: „My im pokażemy, dajcie tylko dotrzeć do Kijowa. Jeśli będzie trzeba – nie zatrzymam się przed niczym: kamienia na kamieniu nie zostawię w Kijowie. Mieszkańców nie żałować, oni nas nie żałowali, oni cierpieli gospodarowanie hajdamaków. My wszystkich ich wystrzelamy i pozarzynamy. My im pokażemy. Nie ma czego bać się upuszczania krwi. Kto nie z nami, ten przeciw nam. Wy dzielni towarzysze. Pomożecie mi wziąć Kijów, a tam będziecie wynagrodzeni”. I tak zwana proletariacka gilotyna na pełną moc zaczęła pracować w stolicy Ukrainy, kiedy tysiące ludzi zostało rozstrzelanych tylko za to, że byli ubrani w wyszywankę, rozmawiali w ojczystym języku lub mieli w nim zaświadczenia. A dalej ten krwawy terror czekistów rozlał się na wszystkie okupowane ziemie Ukrainy. I masowe morderstwa ludności cywilnej były uświęcane w imieniu właśnie rosyjskiej władzy! W szczególności w pamiętnej notatce właścicieli ziemskich powiatów wałujkowskiego i ostrogoskiego guberni woroneskiej wskazywano, że „bolszewickie bandy, mieniące się wojskami Rosyjskiej Socjalistycznej Republiki, ze szczególną gorliwością i skrajnym okrucieństwem grabią ludność powiatów, historycznie, etnograficznie i ekonomicznie ciążących ku Ukrainie, nie mając nadziei utrzymać tych powiatów w swoich rękach. Grabieżom i przemocy, dochodzącym do masowych rozstrzeliwań i najbardziej oburzających znęcań, poddawane są miejscowości (na przykład Mandrowo i Nikitowka powiatu wałujkowskiego, Rossosz powiatu ostrogoskiego i in.), zajęte było przez wojska niemiecko-ukraińskie, a następnie pozostawione przez nie przy wycofywaniu się na umówioną linię demarkacyjną... Zwłoka w oczyszczeniu z bolszewików powiatów, o których mowa, zagraża Państwu Ukraińskiemu tym, że znaczna część zbiorów zginie z powodu nienormalnych warunków żniw, zebrane zaś zostanie wywiezione przez bolszewików na północ i zamiast bogatego w chleb i masło kraju, Ukraina otrzyma zrujnowany, potrzebujący zasiłków na wyżywienie ludności i odbudowę gospodarstwa. Dlatego wnioskujemy o jak najszybsze przyłączenie do Ukrainy i o oczyszczenie z bolszewików znajdujących się jeszcze w ich władzy części powiatu wałujkowskiego, powiatów biriuczeńskiego i ostrogoskiego, a także i pozostałych, podlegających przyłączeniu do Ukrainy powiatów guberni woroneskiej i powiatu nowooskolskiego guberni kurskiej. 10. VI – 1918 r.”. Bolszewicy uważali, że „dla osiągnięcia zamierzonego celu wszystkie środki są jednakowo dobre”, a przede wszystkim terror przeciwko przywódcom ruchu narodowowyzwoleńczego. Na posiedzeniu biura politycznego KC RKP(b) w 1922 roku Lenin, w szczególności, powiedział: „Żadne Denikiny, Judenicze nam nie straszne, bo ich programy są przestarzałe. Nam, bolszewikom, straszny jest tylko jeden lider – Petlura, którego program jest niebezpieczny dla nas: do tego czasu, dopóki będzie żył Petlura, dotąd nie zakończy się ruch powstańców przeciw nam, my nie możemy oczekiwać spokoju na Południu. Dlatego Petlurę należy zabić. Zlecam Stalinowi jako przedstawicielowi partii, a Dzierżyńskiemu i Trilisserowi po linii Czeka wykonać to zadanie”. Ale pomimo tego terroru na ukraińskich ziemiach – zarówno na Naddnieprzu, jak i na Kubaniu – kontynuował się zbrojny ruch, którego Moskwa nijak nie mogła pokonać siłą. I wtedy uciekła się do organizacji niespotykanej w światowej historii zbrodni – wymorzenia śmiercią głodową 10 i pół miliona Ukraińców, wśród których było prawie półtora miliona niepokornych Kubańczyków. W Moskwie stale bano się ukraińskiego zrywu. Oto dlaczego na próbę Ukraińców w latach II wojny światowej odrodzenia Państwa Ukraińskiego stamtąd odpowiedzieli masową kampanią kompromitacji naszego ruchu narodowowyzwoleńczego, aby od niego – jako rzekomo zbrodniczego – odwróciły się szerokie masy. Od początku 1943 roku w bolszewickich oddziałach partyzanckich zaczynają formować się specjalne oddziały pod przykrywką bojówek UPA. Ich zadaniem było kompromitowanie ukraińskiego ruchu narodowowyzwoleńczego poprzez zbrodnicze działania oraz przyspieszanie likwidacji uczestników nacjonalistycznego podziemia, w pierwszej kolejności jego przywódców. Materiały archiwalne świadczą, że po wyzwoleniu terytorium Ukrainy spod hitlerowskich najeźdźców takie grupy specjalne tworzono z reguły z byłych członków OUN-UPA, którzy doskonale znali taktykę i zachowanie podziemia, po to, by grupa specjalna podczas wykonywania zadań mogła podawać się za jedno z jego centrów kierowniczych i działać w jego imieniu. W każdym przypadku w skład grupy specjalnej wprowadzano pracownika operacyjnego bolszewickich organów, który odpowiadał za dyscyplinę w niej i sprawował praktyczne kierownictwo nad wykonaniem zadania. Grupa specjalna była jednostką bojową, która mogła w potrzebnym momencie stawić opór prawdziwym żołnierzom UPA. Ta linia partii bolszewickiej dotycząca kompromitacji ruchów narodowowyzwoleńczych będzie utrzymywana również w przyszłości, stale się doskonaląc. Świadczy o tym, w szczególności, wystąpienie pierwszego sekretarza KC KP(b)U Nikity Chruszczowa na naradzie sekretarzy komitetów obwodowych KP(b)U, naczelników zarządów NKGB i NKWD zachodnich obwodów USRR 15 maja 1945 roku we Lwowie. Opowiadając się za wykorzystaniem do kompromitacji uczestników nacjonalistycznego podziemia specjalnych bojówek pod przykrywką UPA, Chruszczow wypowiedział się wówczas tak: „Uważam za słuszne tworzenie grup specjalnych z byłych bandytów (czyli tych ukraińskich nacjonalistów, którzy przyszli z dobrowolnym przyznaniem się. – B. C.). U nas czasami wykorzystuje się ich nieprawidłowo. Nie można przecież w nieskończoność wysyłać grupy specjalnej z zadaniami, wszak to bandyci i mogą oni mataczyć, podkładać nas. Trzeba im dać jedno konkretne zadanie, i kiedy je wykonają, można powiedzieć, że swoją winę odkupili, i zwolnić ich”. W rezultacie do końca 1945 roku organy spraw wewnętrznych i bezpieczeństwa państwowego USRR wykorzystywały 150 grup specjalnych, w skład których wchodziło około 1800 osób. Działalność tych grup specjalnych nie tylko zadała niepowetowany cios ruchowi narodowowyzwoleńczemu, ale także przyczyniła się do licznych ofiar wśród ludności cywilnej. W lutym 1947 roku instruktor wydziału KC KP(b)U ds. zachodnich obwodów Krykun donosił, że w obwodzie wołyńskim „istniejące przy UMWS-UMDB tak zwane grupy specjalne, skompletowane z byłych bandytów-nielegałów, działające pod przykrywką bandytów, w obecnym czasie nie sprawdzają się, a czasami dokonują grabieży i pobić obywateli, czym kompromitują organy i wywołują niezadowolenie wśród ludności”. Wielkoskalowe naruszanie tak zwanej socjalistycznej praworządności ze strony członków specjalnych bojówek NKWD-NKGB pod przykrywką UPA zmusiło prokuratora wojskowego wojsk MSW Okręgu Ukraińskiego pułkownika Koszarskiego do zwrócenia się 15 lutego 1949 roku ze specjalną notatką służbową do Nikity Chruszczowa: „...jak pokazują fakty, rażąco prowokacyjna i nierozumna praca szeregu grup specjalnych oraz bezprawie i przemoc, które dopuszczają ich uczestnicy wobec miejscowej ludności, nie tylko nie ułatwiają walki z bandytyzmem, ale przeciwnie, utrudniają ją, podważają autorytet radzieckiej praworządności i bez wątpienia szkodzą sprawie socjalistycznego budownictwa w zachodnich obwodach Ukrainy”. A dalej prokurator Koszarski przytaczał dziesiątki przykładów dotyczących zbrodniczej prowokacyjnej działalności specjalnych bojówek NKWD-NKGB na terytorium obwodów wołyńskiego, rówieńskiego, stanisławowskiego, tarnopolskiego, lwowskiego oraz kamieniecko-podolskiego, w wyniku której ginęli niewinni ludzie. Można dodać, że z tych 15 tysięcy ofiar wśród ludności cywilnej na ziemiach zachodnioukraińskich w latach 1944–1955 zdecydowana większość jest właśnie na sumieniu tych specjalnych bojówek. Wszystkich tych, którzy pomagali im wcielać w życie plany zniewolenia innych narodów, rosyjscy bolszewicy potem niszczyli. Z reguły starali się robić to rękami tych samych, powiedzmy, Ukraińców, jak to uczyniono z „inicjatorem” przymusowego przyłączenia Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej do prawosławnej ks. Hawryjiłem Kostelnykiem w 1948 roku. Działo się to znów w celu oczernienia nacjonalistycznego podziemia. Chociaż, bez wątpienia, tego księdza nie zabijali żadni „ukraińscy burżuazyjni nacjonaliści” czy „agenci Watykanu” – dla takiego zabójstwa ze strony OUN-UPA nie było żadnych powodów, ponieważ przywódcy ruchu narodowowyzwoleńczego Romanowi Szuchewyczowi było dobrze wiadomo od samego ks. Hawryjiła Kostelnyka: już podczas pierwszej bolszewickiej okupacji specjalna brygada NKWD, która przybyła z Kijowa, szantażowała go, aby stanął na czele ruchu na rzecz „zjednoczenia” UCGK z Patriarchatem Moskiewskim. Przy okazji, nie trzeba zapominać i o tym, że dwaj inni inicjatywni działacze tego przymusowego zjednoczenia, A. Pełwecki oraz M. Melnyk, zmarli w bardzo podejrzanych i tajemniczych okolicznościach. Dlatego nie powstają wątpliwości także co do tego, dlaczego właśnie byłym członkom OUN powierzano likwidację Jarosława Hałana... W końcu zabójstwo Jewhena Konowalca przez pochodzącego z okolic Melitopola Pawła Sudopłatowa, a Lwa Rebeta i Stepana Bandery – przez galicjanina Bohdana Staszynskiego świadczy o wprowadzeniu przez północnego sąsiada praktyki szczególnie cynicznego angażowania Ukraińców-odszczepieńców do niszczenia przywódców naszego narodu. Na dzień dzisiejszy przerodziło się to w masowe wykorzystywanie takich wykorzenionych ludzi w planowaniu i urzeczywistnianiu ludobójstwa przede wszystkim ich rodziców i krewnych, którzy nadal mieszkają na Ukrainie, a na groby ich przodków spadają rosyjskie bomby i pociski. Teraz jest to ważny składowy czynnik ludobójstwa, który dodał się do deukrainizacji, oficjalnie wprowadzonej przez Kreml w grudniu 1932 roku, i deeuropeizacji, uświęconej przez Moskwę krwawymi wydarzeniami podczas Rewolucji Godności. Oto tak nam mszczą się za dążenie do wolności, za nasz europejski wybór! Ale wytrwamy, zwyciężymy!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Centrum walki światopoglądowej bezosobowego z osobowościowym

Wołodymyr SABADUCHA, doktor nauk filozoficznych, członek zarządu Ługańskiego Oddziału Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Wojna Moskowii przeciwko Ukrainie to nie tylko wojna Ukrainy o swoją Niepodległość, o prawo do życia według wartości ogólnoludzkich, nie tylko konflikt geopolityczny, a centrum walki światopoglądowej dwóch typów człowieka: bezosobowego i osobowościowego. Od Konfucjusza, Platona, poprzez średniowieczną filozofię arabską i chrześcijańską, aż do niemieckiej filozofii czasów nowożytnych, przewija się idea stopni duchowego rozwoju człowieka. Ta koncepcja maksymalnie jasno wyjaśniała istotę ludzką na podstawie pobudek do życia: istnieją cztery stopnie duchowego rozwoju człowieka, które miały różne nazwy, ale ich istota była podobna. Pierwszy – człowiek podły, cielesny, naturalny, który w swoim życiu kieruje się bezpośrednimi potrzebami i nie wykracza poza ich granice. Drugi – człowiek przeciętny, który może być wykształcony, ale z reguły jest niemoralny, ponieważ na pierwszym miejscu stawia własną korzyść ekonomiczną, polityczną, moralną, psychologiczną. Trzeci – dojrzała osobowość, która w swojej działalności kieruje się interesami drugiego człowieka, społeczeństwa i państwa. Czwarty – geniusze, ich pobudki sięgają poziomu skali ludzkości. Jakiekolwiek by nie były systemy filozoficzne, uznawały one priorytetową rolę duchowo rozwiniętego człowieka – osobowości. Różnice między niższymi (pierwszym i drugim) a wyższymi (trzecim i czwartym) stopniami duchowego rozwoju maksymalnie zrozumiale wyraził chrześcijański myśliciel Jan Chryzostom: człowiek na osobowościowym stopniu duchowego rozwoju zawsze działa zgodnie z normami moralnymi, podczas gdy tak zwany „rozumny człowiek” nigdy nie zapomina o korzyści materialnej i innej. W filozofii chrześcijańskiej rodzi się idea osobowości jako duchowo doskonałego człowieka, który nie zatrzymuje się na własnej doskonałości, a dąży do doskonalenia Innych i społeczeństwa. Pod wpływem uproszczonego humanizmu współczesny człowiek stracił zdolność krytycznego patrzenia na siebie. Proszę zastanowić się nad problemem pobudek i „zmierzyć” ukraińskich, rosyjskich i europejskich działaczy państwowych pod kątem ich pobudek, ale przy tym nie zapomnieć „zmierzyć” także siebie. Tak zwana Wielka Rewolucja Francuska przekreśliła wszystkie wcześniejsze osiągnięcia dotyczące istoty ludzkiej i wbrew nim ogłosiła Ekspozycję wypełnia wystawa książek oraz plakaty-opowieści, stworzone przez Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej w ramach ogólnoukraińskiego projektu informacyjno-edukacyjnego „Wojownicy. Historia ukraińskiego wojska”. Książki ze zbiorów Biblioteki opowiadają o rycerzach Rusi Kijowskiej, kozakach epoki hetmańskiej, hajdamakach, opryszkach, strzelcach siczowych, żołnierzach Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, OUN, UPA, a także o bohaterach Niebiańskiej Sotni i bohaterach współczesnej wojny rosyjsko-ukraińskiej. Plakaty „Wojownicy. Historia ukraińskiego wojska” to 20 zdjęć o historii formacji wojskowych na ziemiach Ukrainy od czasów Rusi do współczesności. Ekspozycja pozwala zajrzeć w sąd „każdy człowiek jest osobowością” jako szczyt humanizmu. Nowoczesne koncepcje filozoficzne bez żadnego uzasadnienia przyjęły ten sąd za absolutną prawdę. Jako filozof zauważę: nie ma takiej pracy i takiego filozofa, gdzie udowodniono by, że każdy człowiek jest osobowością. Sąd ten ma charakter wartościujący i nie ma żadnego związku z ludzką istotą. To filozoficzny fake. Większość europejskich filozofów poszła za tą „filozoficzną” koncepcją. Każdy bez żadnego wysiłku stał się osobowością, a przeciętny człowiek otrzymał legitymowane prawo do władzy. Nie będę twierdził, że wszyscy władcy przed rewolucją francuską byli dobrzy i moralni, a po rewolucji wszyscy stali się złoczyńcami. Jednakże sama zasada średniowiecznej filozofii chrześcijańskiej była absolutnie prawdziwa: tylko osobowość ma legitymowane prawo do władzy. Tak, nowoczesna filozofia materialistyczna przyczyniła się do przewrotu filozoficznego, w wyniku którego przeciętność otrzymała legitymowane prawo do władzy. Oto filozoficzna prawda o tym, jak hitlerowie, mussolinowie, putinowie, łukaszenkowie, janukowycze i inne przeciętności otrzymały legitymowane prawo do władzy. Koncepcja stopni rozwoju duchowego z jednej strony, a życia z drugiej, dowodzą: przeciętnemu człowiekowi nie może należeć władza w państwie. Dziennikarze radiowi i telewizyjni, eksperci próbują zrozumieć „Kto jest kim?” i „Co jest czym?” w tym kryzysie geopolitycznym. Otwarcie mówią o chorobie psychicznej Putina, jego zbrodniczych zamiarach wobec Ukraińców. Jednakże, naszym zdaniem, czuć, że dziennikarzom, politologom, a także europejskim działaczom politycznym brakuje filozoficznego aparatu pojęciowego do zrozumienia tego, co dzieje się na świecie. Agresja Moskwy przeciwko Ukrainie zmusza do zrewidowania filozoficznych wyobrażeń o człowieku i powrotu do istoty, która była znana starożytnym i średniowiecznym filozofom. Gdyby sformułowana koncepcja została uświadomiona przez filozofów i doprowadzona do świadomości społeczeństwa, to dojście do władzy takim jak Putin, Janukowycz, Łukaszenka i innym przeciętnościom byłoby znacznie trudniejsze. Ludzkość znalazła się w stanie kryzysu dlatego, że nowocześni filozofowie okazali się niezdolni do odkrycia ludzkiej istoty, a przez to znaleźli się pod wpływem odosobnionych, uproszczonych wyobrażeń o człowieku. Kiedy pod wpływem swojego duchowego ojca Ołeksandra Fenochenowycza Hreczanego dochodziłem do zrozumienia ludzkiej istoty, to powstało u mnie pytanie: „Jeśli idea osobowości powstała na Ukrainie, to nie jest to przypadkowe, być może istnieje naukowe, duchowe i społeczne podłoże?”. Pierwiastek osobowościowy istniał na Ukrainie od czasów Rusi Kijowskiej. Idea stopni rozwoju duchowego znalazła odbicie w poglądach filozoficznych wybitnych ukraińskich myślicieli: I. Wyszeńskiego, H. Skoworody, T. Szewczenki, Łesi Ukrainki, I. Franki i in. Idea osobowościowego bytu i duchowego doskonalenia istniała na Ukrainie nawet w warunkach reżimu komunistycznego. Przypomnijmy szestdziesiatnykiw – braci Bohdana i Mychajła Horyniw, Lewka Łukjanenkę, Mykołę Rudenkę, Iwana Switłycznego, Wasyla Stusa, Wiaczesława Czornowoła i in. Ideę osobowościowego bytu odziedziczył „Ludowy Ruch Ukrainy” i kolejne trzy rewolucje: Rewolucja na Granicie, Pomarańczowa Rewolucja, Rewolucja Godności. Pierwiastek osobowościowy ukraińskiego narodu drażnił Stalina i Putina. Na tym polega psychologiczna przyczyna patologicznej nienawiści rosyjskich dyktatorów do Ukraińców. Nienawiść niszczyła jakikolwiek racjonalny pierwiastek, a oni tracili kontrolę nad swoimi emocjami, stając się ich niewolnikiem. Podczas Rewolucji Godności konflikt odosobnionego i osobowościowego stał się oczywisty, ale koledzy humaniści, zatruci prymitywnym humanizmem, milczeli. Z początkiem rosyjskiej agresji zacząłem mówić o tym, że człowiek liberalny przegrywa z człowiekiem totalitarnym. Gdyby pierwiastek osobowościowy był obecny w Europie, to Putin nie odważyłby się na agresję. Będąc pod wpływem materialistycznych pobudek i wartości, nie posiadając wiedzy o ludzkiej istocie, człowiek liberalny nie był zdolny zrozumieć dalekosiężnych planów Putina, a przez to nie odważał się nazwać wszystkiego po imieniu. Oto filozoficzno-psychologiczna przyczyna słabości człowieka liberalnego, by dać jasną odpowiedź i wszystko nazwać po imieniu. Niedostatki człowieka liberalnego przełamał J. Biden, mówiąc: „Putin to morderca”. Nikt więcej z europejskich polityków nie odważył się na taki czyn. O czym to świadczy? Świadczy to nie tylko o politycznej, intelektualnej, psychologicznej słabości europejskiej elity. Dowodzi to wyczerpania filozoficzno-światopoglądowych podstaw współczesnego bytu, a dokładniej wyczerpania duchowego potencjału przeciętnego człowieka, a w ogólnym ujęciu jest dowodem wyczerpania światopoglądowych podstaw bytu, które orientują człowieka na priorytet materialnego. Putin jest czymś więcej niż mordercą. On jest nekrofilem, ale nie w aspekcie biologicznym, a w filozoficzno-antropologicznym. Według definicji amerykańskiego filozofa i psychologa E. Fromma, nekrofil nie kocha tego, co żywe, a przez to jest gotowy na każdą zbrodnię. Liberalni politycy, którzy są nosicielami materialistycznych wartości, ze względu na swój duchowy potencjał nie są zdolni do adekwatnej oceny wydarzeń. W tej sytuacji ukraińskie osobowości: wojownicy, ochotnicy, bojownicy obrony terytorialnej, przeciętni obywatele demonstrują całemu światu swoją duchową wyższość nad człowiekiem totalitarnym i liberalnym. Ukraińskie osobowości prowadzą walkę nie tylko z totalitarną Moskwą, ale i z przeciętnością wewnątrz Ukrainy. Jeśli patrzeć w filozoficzną głębię, to odosobniona masa rodzi odosobnionych liderów: stalinów, hitlerów, putinów, ławrowów, janukowyczów, którzy z kolei starannie deprawują naród za pomocą odosobnionych humanistów. Wojna narodowa dowodzi, że i przeciętny człowiek jest zdolny do duchowego przejrzenia i działalności z pozycji osobowości. Ale czy będą zdolni do przejrzenia i oczyszczenia humaniści i władza? Przeciętny człowiek ma fantastyczną zdolność do mimikry, aby zachować dla siebie władzę. Dlatego ukraiński naród i duchowa elita muszą myśleć, aby zwycięstwa nie wykorzystał przeciętny człowiek, jak to często ma miejsce w historii. Wobec tego powstaje pytanie: „Co trzeba robić?”. Po pierwsze, konieczne jest uznanie obiektywności stopni rozwoju duchowego człowieka. W tej idei nie ma ani grama antyhumanizmu. Do każdego człowieka trzeba odnosić się jak do osobowości, ale ze względu na swoją istotę nie każdy osiąga stopień osobowości. Tylko osobowość jest zdolna zapewnić rzeczywiście humanitarne warunki ludzkiego bytu, a mianowicie możliwość duchowego rozwoju człowieka. Należy zgodzić się z obiektywną ludzką istotą, a nie bać się jej. Po drugie, państwo musi dbać o formowanie krytycznej masy osobowości, bo bez nich społeczeństwo jest skazane na degradację. Po trzecie, ważną przyczyną naszych dzisiejszych cierpień jest brak jasno sformułowanego i zapisanego w Konstytucji Ukrainy interesu narodowego. Brak artykułu o interesie narodowym rodzi spekulacje, a zatem musimy sformułować artykuł o interesie państwowym i wnieść go do Konstytucji. Po czwarte, formowanie dojrzałej osobowości trzeba podnieść do poziomu ideologii narodowej. Wyższe stanowiska w państwie muszą zajmować osobowości, a nie przeciętności, u których, oprócz korzyści ekonomicznej i politycznej, nie ma nic. Po piąte, brak ideologii państwowej i idei narodowej jest przyczyną braku u znacznej liczby obywateli krytycznego myślenia. Problem komplikuje się tym, że sami humaniści nie są do niego zdolni. Humaniści muszą zrewidować podstawy światopoglądowe, treść swoich kursów i zapoczątkować w szkołach wyższych i kolegiach kurs krytycznego myślenia i antropologii filozoficznej, które sprzyjałyby duchowemu rozwojowi człowieka. Po szóste, zapoczątkować sztywne, ale obiektywne wymagania wobec urzędników państwowych, deputowanych ludowych z ich testowaniem na poziom rozwoju intelektualnego (IQ) oraz obecność cech moralnych. Nakreślone środki mają umocnić nasze zwycięstwo wojskowe i doprowadzić do moralnego i duchowego wyzdrowienia narodu. Ukraińcy muszą dać przykład odrodzenia idei osobowościowego bytu i zwrócić do europejskiej świadomości duchowy alfabet: priorytet we wszystkich sferach życia społecznego musi należeć do dojrzałej osobowości, w przeciwnym razie priorytet przechodzi do przeciętnego człowieka. Będzie to rzeczywistym początkiem nowej ery – epoki priorytetu duchowego nad materialnym, osobowościowego nad odosobnionym. Jestem przekonany, że na tym polega misja Ukrainy!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Wojownicy. Historia ukraińskiego wojska

Z okazji Dnia Bohaterów – corocznego święta obchodzonego na Ukrainie 23 maja – w Połtawskiej Obwodowej Uniwersalnej Bibliotece Naukowej im. I. P. Kotlarewskiego otwarto wystawę poświęconą ukraińskim żołnierzom – bojownikom o wolność Ukrainy. ti w przeszłość i zobaczyć, jakie były mundury i broń ukraińskich wojowników w różnych epokach historycznych. Wystawa ukazuje zatem historyczną drogę od książęcego druha z XI wieku, poprzez rejestrowych kozaków Hetmanatu w czasach Bohdana Chmielnickiego, aż po żołnierzy Armii UNR, UPA i oczywiście współczesnych wojsk Sił Zbrojnych Ukrainy. Zdjęcia towarzyszą informacje o typach organizacji wojskowych, liczebności i uzbrojeniu wojsk, metodach sztuki wojennej oraz najważniejszych bitwach. Wystawę przygotowali pracownicy działu obsługi czytelników PONUB im. I. P. Kotlarewskiego oraz współpracownicy Połtawskiego Muzeum Krajoznawczego im. Wasyla Kryczewskiego. Na podstawie materiałów oficjalnej strony na Facebooku Połtawskiej Obwodowej Uniwersalnej Naukowej Biblioteki im. I. P. Kotlarewskiego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

narodu, powrocie go do swoich historycznych korzeni, języka ojczystego. Zwrócił on również uwagę na aktualność Szewczenki dzisiaj. Uczestnicy uroczystości złożyli kwiaty pod pomnikiem T. Szewczenki. Poezje poety czytali studenci wydziału kultury i sztuki Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Iwana Franki, Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska”, Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej i Biotechnologii im. S. Z. Gżyckiego. Utwory muzyczne wykonał chór studia operowego Lwowskiej narodo-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Proświtańskie obchody rocznicy powtórnego pochówku Tarasa Szewczenki

Lwów. 22 maja w centrum Lwowa odbyły się obchody 161. rocznicy powtórnego pochówku na Górze Mnieszej w Kaniowie wielkiego ukraińskiego poety, malarza Tarasa Hryhorowycza Szewczenki. Wydarzenia zostały zorganizowane przez Lwowskie Obwodowe Zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. W uroczystościach wzięli udział lwowianie i goście miasta, a także radny Rady Miejskiej Lwowa Roman Hrycewycz. Zebranych powitał przewodniczący Towarzystwa Jarosław Pitko, który podkreślił wielkość postaci Tarasa Szewczenki oraz jego decydującą rolę w tworzeniu nowoczesnej ukraińskiej narodowej akademii muzycznej im. Mykoły Łysenki, dyrygent – zasłużony artysta Ukrainy Marjan Teliszewski. Prowadząca wydarzenie – Oksana Szijan. Połtawa. W dniu wypełnienia Testamentu swojego Proroka, 22 maja, zorganizowano wystawę-sprzedaż wydawnictw połtawskiej „Proświty”. Zebrano 4 tysiące hrywien datków. Dwa tysiące od razu przekazano pani Natalii Kostinej. Nie sposób zliczyć, ile razy zawoziła ona naszym chłopakom na front wszystko, o co prosili. Więc pani Natalia, jak nikt inny, jak najlepiej poradzi sobie z każdą zebraną kopiejką na potrzeby naszych bohaterów. Podchodziły do nas także dzieci i młodzież, mniej więcej z klas 5-8, i okazało się, że nikt z nich nie wie, co to za dzień – 22 maja. Wszystkim im podarowaliśmy nasze książki, najwięcej rozdaliśmy wydania Łesi Ukrainki. Niestety, z wychowaniem narodowym, jeśli w ogóle istnieje ono w naszych szkołach, są problemy. Bez poznania Szewczenki nasz duch zawsze będzie wrażliwy, niepełny. W latach rosyjskiej komunistycznej niewoli przychodzenie do Szewczenki, składanie kwiatów i czytanie jego wierszy było zabronione. Kogoś wyrzucano z uniwersytetu, kogoś zwalniano z pracy, kogoś zabierano na kilka dób do aresztu tymczasowego lub izb śledczych KGB, gdzie zastraszaniem próbowano werbować. Ale ludzie mimo wszystko przychodzili, a w niepodległej Ukrainie system edukacji doszedł do tego, że dzieci nie wiedzą o jednym z najwspanialszych świąt Ukraińców, które zaświadcza o naszej miłości i szacunku do swojego Proroka. Czy lata niewoli tak zniszczyły dusze wielu ludzi, że nawet dzisiaj są one szczelnie zamknięte na słowo Tarasa? Więc w żaden sposób nie wrócą do ojczystego języka i fundamentalnych ukraińskich wartości, które zapowiedział nam Kobziarz. Sprawa nie dotyczy tylko systemu edukacji, ale także polityki państwowej, w szczególności informacyjnej. Mam nadzieję, że z czasem, po naszym zwycięstwie nad moskiewską zwierzyną, wszystko zmieni się na tyle, że 22 maja stanie się świętem państwowym. Czerniowce. Czerniowieckie Obwodowe Zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki przeprowadziło uroczystą akademię, poświęconą 161. rocznicy powtórnego pochówku Tarasa Hryhorowycza Szewczenki. Własna inf.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

„I ożyje dobra sława, sława Ukrainy”. Niezwykłe historie zmagań o prawo do nazywania się Ukraińcami

20 marca 2017 roku los przewrócił ostatnią stronę życia Zasłużonego Pracownika Kultury Ukrainy Petra Iwanowycza Arsenycza. Historyka, etnografa, archeologa, muzealnika, kolekcjonera, działacza kulturalno-oświatowego i społecznego, członka Towarzystwa Naukowego im. T. Szewczenki we Lwowie, autora prac naukowych i licznych książek. Natalia BOJCZUK-MELNYK, magister historii. Kronikarz ojczystej ziemi. „Chruszczowowska odwilż” była tym krótkim okresem, kiedy świeżo mianowany starszy pracownik naukowy Iwano-Frankiwskiego Muzeum Krajoznawczego Petro Arsenycz rozpoczął pracę badawczą w dziedzinie historii zmagań Ukraińców o swoją państwową niepodległość. Świat jego zainteresowań stał się powołaniem, a losy uczestników wydarzeń historycznych – jego losem. Dociekliwy historyk odkrywał przesłanki, przebieg oraz skutki niszczenia narodu ukraińskiego przez reżim komunistyczno-bolszewicki. Badał, jak totalitarne państwo łamało tradycyjne ukraińskie społeczeństwo, jak wykorzeniało mentalność, która była wychowywana i kultywowana przez setki lat. Pracował w archiwach, zbierał rzadkie książki, dokumenty, fotografie i świadectwa tragedii, przez które przeszły miliony ukraińskich rodzin. Petro Iwanowycz odkrył nasz kraj dla wykładowców Iwano-Frankiwskiego Instytutu Pedagogicznego Walentyna Moroza oraz Raisy Moroz – córki Wasyla i Jewdokii z greckiego rodu Lewterowych. Młode małżeństwo poznało poetkę Marię Wład z Kosowa, niezrównanego wykonawcę kołomyjek Wasyla Iwasjuka z Biłoberezki, oryginalne ludowe tradycje Niżnego Berezowa oraz wyprawy w Kosmaczu. W centrum obwodowym powstało towarzystwo nieobojętne na kulturę narodową. Intelektualiści omawiali i dzielili się z przyjaciółmi pracą Iwana Kosheliwcia „Literatura ukraińska w moskiewskiej pętli”, maszynopisem pamfletu „Internacjonalizm czy rusyfikacja?” Iwana Dziuby, przepisanymi ręcznie wierszami Liny Kostenko, Iwana Dracza, Wasyla Symonenki. Zakochiwali się w ukraińskich motywach folklorystycznych. Aktywna wspólnota nie przestraszyła się rzucić politycznego wyzwania radzieckiemu imperium i stała się żywym ucieleśnieniem obywatelskiego oporu. Z czasem nazwą ich „szistdesiatnykamy” (pokoleniem lat sześćdziesiątych). Kładli oni podwaliny pod odrodzenie ukraińskiej państwowości w 1991 roku. Pod wiatr. Pierwszego września 1965 roku o siódmej rano do pokoju w akademiku instytutu przy ulicy P. Dadugina 141, gdzie mieszkała rodzina Morozów, władczo zapukano. Nieproszeni goście przedstawili się jako pracownicy zarządu KGB USRR w obwodzie iwano-frankiwskim. Przeprowadzili rewizję, „skonfiskowali literaturę o treści antyradzieckiej” i zabrali Walentyna Jakowycza. Pierwszymi, do których przybiegła pani Raisa, wstrząśnięta niespodziewanym nieszczęściem, była rodzina Arsenyczów. Dwudziestoośmioletnia matka z małym synem przeszli wszystkie kręgi czekistowskiego piekła. Chodzili na przesłuchania, nosili paczki do więzienia. Długo chodzili na widzenia do okna więzienia, gdzie w szczelinie „widać czyjeś czoło lub bieleje ręka”. Za utratę „politycznej czujności” zwolniono z pracy wykładowcę instytutu pedagogicznego Petra Iwanowycza Arsenycza. Częstymi wezwaniami na „profilaktyczne” rozmowy, śledzeniem i zastraszaniem dążono do „szczerej skruchy”. Znanemu krajoznawcy zabroniono publikować i wydawać swoje książki. Pracę nad rozprawą kandydacką trzeba było przerwać. Przez około dwadzieścia lat kagebiści w trzecim pokoleniu prześladowali historyka i próbowali zniszczyć jego wolę oporu. Na Ukrainie nabierała coraz większego rozpędu machina bezprawia. Pierwszeństwo w kwestii językowej otwarcie przyznawano językowi rosyjskiemu. Nieprzypadkowe było podpalenie w Kijowskiej Bibliotece Publicznej AN USRR, które doprowadziło do całkowitego zniszczenia działu ukraińskiego – 600 tysięcy tomów najcenniejszych rękopisów, starodruków, rzadkich książek. Rozpowszechnianie, przechowywanie i czytanie zakazanej literatury było przestępstwem kryminalnym. Nowocześni janczarzy-bezbożnicy zburzyli ponad 10 tysięcy świątyń, nierzadko unikalnych zabytków światowej historii i kultury. W łańcuchu tragicznych wydarzeń zginęli Wasyl Symonenko, Ałła Horska, Wołodymyr Iwasjuk, Ołeksandr Tychyj. W geście protestu przeciwko samowoli potomków enkawudzistów z radzieckiego obywatelstwa zrezygnowała Nadija Switłyczna: „Poniżej mojej godności jest bycie obywatelką największego na świecie, najpotężniejszego i najdoskonalszego obozu koncentracyjnego”. Umiejętnie przestrzegając zasad konspiracji, Arsenycz przybył do Umania, by odwiedzić jedną z pierwszych ofiar bolszewickich represji, Nadiję Surovcową. Los kobiety-legendy odzwierciedlał całą heroikę, wielkość i tragizm narodowowyzwoleńczych zmagań XX wieku. Niezłomna Ukrainka przeżyła prawie 30 lat w łagrach sołowieckich, norylskich i kołymskich. Była przewodnią gwiazdą dla Borysa Antonenki-Dawydowycza, Iwana i Nadiji Switłycznych, Mychajłyny Kociubynskiej i Jarosława Daszkewycza. Petro Iwanowycz cieszył się z tego, że dożył czasów, kiedy o zbrodniach reżimu komunistycznego można było mówić. Doradzał, by ofensywnie walczyć z rusyfikacją kraju. Korzystać w drodze do niepodległości Ukrainy z jedynego możliwego przewodnika – swojego ojczystego języka. – Wielu ludzi mówi: „Jestem sam. Co mogę zrobić?”. – Nie bądźcie sami. Bądźcie pierwsi! – statecznie odpowiadał historyk. Wiosenną burzą odezwał się w sercu ukraińskiego patrioty wielkanocny dzień 15 kwietnia 1990 roku. Petro Arsenycz wraz z towarzyszami podniósł narodowy sztandar na wieży ratuszowej Iwano-Frankiwskiej Rady Miejskiej. Życie Petra Iwanowycza trwało w ciągłej pracy. „Książka ukraińska w kontekście teraźniejszości”. Tak nazywało się forum wydawców książek, literatów i krajoznawców, które odbywało się w Obwodowej Uniwersalnej Bibliotece Naukowej im. I. Franki. Docent katedry nauki o narodzie Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego im. W. Stefanyka Petro Arsenycz, dyrektor agencji literackiej „Piramida” Wasyl Hutkowskyj, redaktor czasopisma „Wojenna historia” Serhij Łytwyn przy udziale telewizji „Bryz” Marynarki Wojennej Ukrainy szukali dróg rozwoju narodowego wydawnictwa książkowego w warunkach dominacji rosyjskojęzycznej produkcji książkowej. A w przeddzień 23. rocznicy Niepodległości Ukrainy spełniło się dawne marzenie znanego działacza Proświty: w Domu Ludowym Iwano-Frankiwskiego Obwodowego Zjednoczenia Wszechukraińskiego Towarzystwa „Proświta” odbyło się otwarcie Muzeum Ludowej Czci Tarasa Szewczenki. Prawdziwie, szczęściem napełniało się serce Petra Iwanowycza, gdy prowadził pierwszą wycieczkę po sali wystawowej. Zapoznawał gości święta z historią rozpowszechniania utworów Szewczenki w Galicji. Założyciel Muzeum Czci T. Szewczenki Petro Arsenycz zaprezentował materiały o uczczeniu pamięci Kobziarza w naszym kraju. radzieckich obozów koncentracyjnych, którzy w pełni odczuli na sobie “braterskie uściski” odwiecznego rosyjskiego wroga. Etnograf z humorem przyjmował zaproszenia młodzieży studenckiej do wykonania autorskich kołomyjek, wzięcia udziału w okolicznościowych sesjach zdjęciowych czy wyrażenia swojego stanowiska w sprawie tych czy innych wydarzeń. Pomagał odnajdywać własną ścieżkę, która zaczyna się od miłości do rodzinnego kraju. – “Zawsze staram się obudzić poczucie tożsamości narodowej. – Czym jest tożsamość narodowa? Jakie to niełatwe pytanie! Może to fotografie mojej rodziny z dalekiego dzieciństwa? Czy różnobarwność porannej kropelki rosy na pszenicznym polu? A może błękit nieba, który wita mnie o świcie? Nie potrafię już szukać odpowiedzi. Jak można znaleźć to, co zawsze znajduje się z tobą?”. Był dumny ze swojego siostrzeńca Iwana Małkowycza za jego pełną poświęcenia służbę na niwie krajowego wydawnictwa książkowego oraz wychowanie godnych obywateli na najlepszych wzorcach ustnej twórczości ludowej. Powszechnie znany historyk-muzealnik okazywał szacunek pracownikom Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia imienia Josafata Kobrynskiego. Zapalał kolegów swoją energią i dodawał otuchy w żmudnej pracy naukowo-badawczej. Przewodnicząca kołomyjskiej miejsko-rejonowej organizacji “Związek Ukrainek” Maria Hnatiuk, z rodu Mykoły i Iwanny Arsenyczów, jest przekonana, że pozostawiony w spadku bezkresny świat duchowy naszego krajana skłania wszystkich ludzi do pracy nad wychowaniem elity narodowej, która będzie gotowa bronić Ukrainy w złej godzinie i wzbogacać rodzimą ziemię w czasie pokoju. W mieście nad Prutem Zazwyczaj pan Petro przyjeżdżał do Kołomyi ze swoją niezmienną “teczką” – tak nazywał czarny portfel, w którym, zdawało się, niestrudzony badacz przechowuje wszystkie skarby świata. Lubił rozmawiać w murach gimnazjum imienia Mychajła Hruszewskiego. Zapoznawał uczniów z historiami pokoleń gimnazjalistów w zmaganiach narodowowyzwoleńczych oraz wkładem młodzieży gimnazjalnej w odrodzenie Ukrainy. Z głębokim szacunkiem wspominał absolwentów gimnazjum: szefa służby medycznej Cesarskiej i Królewskiej Marynarki Wojennej Imperium Austro-Węgierskiego admirała Jarosława Okunewskiego, poetę Rozstrzelanego Odrodzenia Wasyla Atamaniuka, działacza wojskowego Hryhorija Hołynskiego, córkę profesora gimnazjum Myrona Zaryckiego Katerynę – wybitną postać OUN i UPA. Szanowany naukowiec był mile widzianym gościem jubileuszowego zgromadzenia “Imię na tablicach historii ukraińskiej” z okazji 150. rocznicy urodzin jednego z założycieli nowoczesnej medycyny ukraińskiej Jewhena Ozarkewycza, które odbywało się w kolegium medycznym imienia Iwana Franki. Występował z referatami, brał udział w dyskusji nad kwestiami dotyczącymi roli sławnego uczonego w kształtowaniu świadomości narodowej Ukraińców. Dzielił się osiągnięciami twórczymi i przyciągał porywającymi kołomyjkami społeczność wiejską oraz gości uroczystości upamiętniających doktor Marię Fischer-Slyż i jej rodzinę w Lisnym Chlibyczynie. Chętnie odwiedzał prywatne muzeum Rewolucji Godności Hennadija Romaniuka, przewodniczącego stałej komisji Rady Miejskiej w Kołomyi ds. edukacji, kultury, turystyki, polityki informacyjnej, środków masowego przekazu i wolności słowa. “Już wieczór zapada, powstańcze serce bije...”, cicho podśpiewywał, przeglądając eksponaty dramatycznych wydarzeń na głównym Majdanie Ukrainy w Kijowie w 2014 roku. Petra Arsenycza dobrze znano, witano go serdecznie, a nawet rozpoznawano w twarz w ruchu dysydenckim, środowisku rodzin powstańczych, domach byłych więźniów radzieckich. Kalina pamięci Przez tysiąclecia dźwięczne fale prastarej Luczki niosą pamięć o naszych znanych i bezimiennych krajanach. Synach i córkach rodu ukraińskiego, którzy tworzyli historię rodzinnego kraju i naszej Ukrainy. A pośród nich Petra Arsenycza: budowniczego kultury narodowej i duchowości. Sławnego berezunowca, który niestrudzoną, ofiarną pracą zbierał, chronił i pomnażał skarby ojczystej ziemi. Szczere podziękowania dla weterana służby wojskowej, uczestnika ogólnoukraińskiej akcji “Doniecczyzna wita swoich obrońców” Mykoły Sołonenki za wsparcie naukowo-historycznej serii bibliotecznej “Kronika mojego kraju”. 150 lat J. Ozarkewycza, Kolegium Medyczne im. I. Franki. Kołomyja, 2011

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Kto kraju nie porzucił – tego Bóg nie opuści

Kiedy w 2014 roku wróg zniewolił mój Donieck – pisałem artykuły do stołecznych wydań, a kiedy w Kijowie 24 lutego 2022 roku zabrakło gazet, a drugim domem stał się schron – wiele przemyślałem, przypomniałem sobie, wymarzyłem... Przeszłość splotła się z teraźniejszością w niezachwianej wierze, że mamy przyszłość. Notatki z dni syren powietrznych – pod rozwagę czytelników. Ihor Zoc. Początek wojny: wściekłość na wroga, nadzieje na Zachód. Zachód zamknie niebo nad Ukrainą czy zamknie oczy! (25 lutego 2022 r.). Rosyjska telewizja nie pokazuje swojej „specoperacji” w Ukrainie: o poległych rosyjskich żołnierzach, ostrzałach przedszkoli, cierpieniu Ukraińców ani słowa! Trzeba coś z tym zrobić! Mile widziane jest każde prawdziwe słowo o wojnie Ukraińców, którzy bronią swojego prawa do życia. Chciałoby się, żeby także państwo krzyczało na wszystkich platformach za granicą o zbrodniach Federacji Rosyjskiej! (26 lutego. Tutaj i dalej mowa o 2022 roku – Red.). Proświtańska gazeta „Domacha” była jedynym wydaniem w języku ukraińskim w Mariupolu. Po ucieczce szczurów – derusyfikacja! Wszystkie pomniki gorkich, tołstojów, watutinów i innych – na śmietnik. Usunąć imiona radiszczewów-mudiszczewów z nazw bibliotek, w szczególności dziecięcych. I z literaturą, która wychowała mieszkańców kraju, który nas zabija, też trzeba się rozprawić. Ruski mir musi zostać zniszczony! Myśli w czasie, gdy rosyjscy barbarzyńcy „gradami” niszczą Wołnowachę, Czernihów, Charków... (28 lutego). Rosyjsko-białoruski ostrzał Kijowa rakietami trwa. Płońcie w piekle, putiny i łukaszenki! (w schronie o północy, 28 lutego). Zabieram do schronu i wam polecam „Encyklopedię rosyjskiej duszy” Wiktora Jerofiejewa. „Można dogadać się z żółwiem, ale spróbuj dogadać się z jego skorupą. To samo jest z Rosją. Rosja jest bardziej radykalna niż Rosjanie. Z Rosjanami jakoś jeszcze można mieć do czynienia, z Rosją nigdy się nie dogadasz. Zbyt dużo gówna w niej spłynięto” – autor jakby w wodę patrzył. (1 marca). Pięć osób zginęło podczas ostrzału przez Rosjan wieży telewizyjnej w Kijowie. Przypomniało mi się: tylko ja, czy ktoś z kolegów, jeszcze w 2014 roku mówiliśmy o zaprzestaniu antyukraińskiej histerii Rosjan z przejętej w Doniecku wieży telewizyjnej, inni koledzy podnosili wrzawę – toż to zamach na wolność słowa, niedemokratyczne. To jak nazwać to, co czynią rosyjscy barbarzyńcy?! (1 marca). „Bratnim narodom” – bratnie mogiły! (2 marca). „Na cieniutkiej nitce zawieszony Wschód” – napisał poeta i uczony Wołodymyr Hłuszczenko w okupowanym Słowiańsku w 2014 r. Te słowa są aktualne jak nigdy: cała Ukraina jest w rękach losu, ale wierzę, że Siły Zbrojne Ukrainy z narodem i Bożą pomocą wytrwają. Nie damy zerwać niteczki naszego życia, walczmy i nie traćmy wiary! (3 marca). Historia Ukrainy – to historia kształtowania się wolnego narodu, historia Rosji – historia krwawych morderstw wolnych narodów. „Europa spokojnie obserwuje, jak zabijają półmilionowy Mariupol. Po prostu zabijają – bez sensu, bez celu, po prostu w imię zemsty... Ci putinowscy „spadkobiercy zwycięstwa” okazali się bardziej okrutni niż ich poprzednicy w nazistowskich Niemczech” – pisze dziennikarka Anna Romanenko na stronie 0629 miasta Mariupola. (6 marca). „Nie ma dla nas miejsca na swojej ziemi” – napisał na dziesięciolecia przed atakiem Federacji Rosyjskiej poeta Wasyl Hołoborodko. W 2014 r. zmuszony opuścić okupowany przez raszystów Ługańsk i żyć w Irpieniu w spartańskich warunkach. Jak on tam – kto wie? (6 marca). Po raz pierwszy od początku wojny mój sąsiad wziął do ręki wiertarkę i kontynuował swój niekończący się remont. Tuż przed wieczorem. Nasi ludzie tacy są – optymistyczni! (7 marca). Kto kraju nie porzucił – tego Bóg nie opuści. (8 marca). „Burlakuje Nowym Jorkiem i wsią” – artykuł pod takim tytułem napisałem jeszcze na miesiąc przed wojną, ale w jednej ze stołecznych gazet on „zastał się”, dlatego wystawiłem go na stronie „Doniecczyzny” dopiero dzisiaj. Chodzi o to, że pomniki Gorkiego, który gardził językiem ukraińskim, do tej pory stoją niemal we wszystkich obwodach, a placówki kultury z jego imieniem funkcjonują nie tylko w Kijowie. Dawno nadszedł czas, by pozbyć się tego odrażającego imienia! (8 marca). Ktoś wyrwał się z Buczy, a ktoś czeka na Putina. 8 marca moi przyjaciele wyrwali się z Buczy po dziesiątkach strasznych godzin pod ostrzałami na podłodze w łazience. Po raz pierwszy moich ziomków Federacja Rosyjska uderzyła w 2014 roku i stali się przesiedleńcami. I oto teraz dwoje ludzi z niepełnosprawnościami znów bez dachu nad głową. Jak i setki tysięcy Ukraińców... O tym napisałem na swojej stronie na Facebooku i kilka osób zwróciło się do mnie z pytaniami o ratunek – przekazałem Serhijowi, a ten, jeszcze za kierownicą auta, kierując się do innego obwodu, podzielił się doświadczeniem. I cud! Jeszcze kilkunastu szczęśliwców dzięki jego wskazówkom znalazło się w bezpieczeństwie – to już potem się dowiedzieliśmy. „Musiałam stać w trzech kolejkach i w każdej są ci, którzy nie kryjąc się czekają na Putina – „porządek zaprowadzi... Wszyscy, którzy są na listach, dostaną swoje” – cytuję koleżankę ze Słowiańska. Tego miasta, które już było pod okupacją raszystów w 2014 r. Tego samego dnia 60 km od Słowiańska Putina doczekał się szpital w Iziumie, który barbarzyńcy Federacji Rosyjskiej zniszczyli doszczętnie... Jak nazwać to, co jest w głowach czekających na Putina, i czyje to są głowy? (8 marca). Nie po prostu państwo, a więzienny nadzorca – Rosja. My nie jesteśmy zwierzętami – Rosjanie nie są ludźmi! Wschód – to prawdziwie ukraińskie ziemie. Bo tylko Ukraińcom przyszło do głowy postawić pomnik stepowemu wilkowi w miejscu, gdzie na Doniecczyźnie bierze początek rzeka Wołcza. Narodu, za którym nawet wilki są na straży, nie da się pokonać. Morze Łaptiewów – Rosja ma morze, które w nazwie odzwierciedla istotę i wartości jej. Wszystko, co związane z naszym ukraińskim Donbasem – wspierajmy! „Witaj, swatko Wołnowacho, swacie Donbasie!” – z przyśpiewek Drugiej wojny światowej. Wtedy Wołnowacha wytrwała w walce z niemieckimi faszystami, a teraz ją, zniszczoną, okupowali raszyści Putina. Odbijemy nasze! (12 marca). W konkursie „Ukraina oczami moskali” wygrał Mykoła, który ułożył słowo „Ukraina” oczami moskali – żart nieznanego z czeluści Internetu. Powiadają: teściowa deputowanego-„sługi” wyszła z kółka miłośników ruskiego miru po tym, jak raszyści uszkodzili jej daczę na Kijowszczyźnie... (12 marca). Raszyści posuwają się naprzód – naprzód nogami! Tylko tak. Wierzymy w Siły Zbrojne Ukrainy! (12 marca). „Ksiądz na froncie, z chłopakami. Tutaj prawie nie bywa” – wyjaśnia starsza służebnica jednej z niewielkich świątyń stolicy. Dlatego, być może, i Bóg jest z Ukrainą w tej wojnie z raszystami. (13 marca). Z każdym przeżytym dniem wojny coraz bardziej uświadamiasz sobie, że prawda „wszyscy jesteśmy gośćmi na tym świecie” dotyczy ciebie osobiście. „Jak ruski mir zabił moją żonę Halinę Wołodymyriwnę i innych ludzi” – przypomniał się tytuł wystawy fotograficznej M. R. o zbrodniczym ostrzale Mariupola w styczniu. 2015 r. A jak nazwać barbarzyństwo Putina i zbrodnie Federacji Rosyjskiej wobec pokojowego miasta nad Morzem Azowskim teraz? (15 marca). 13 marca na swojej stronie na Facebooku zaproponowałem, aby na szczeblu państwowym ustanowić Czas żałoby i gniewu: codziennie o 12.00 wszędzie Hymn Ukrainy, w świątyniach dzwony i modlitwy za poległych, za zwycięstwo nad wrogiem. Trzy dni później, 16 marca, głowa państwa podpisała dekret o Minucie ciszy dla uczczenia pamięci Ukraińców, którzy zginęli w wojnie z FR. Wychodzi na to – usłyszeli! Opuścili flagę FR w Strasburgu – czas najwyższy samą Rosję w niebyt opuścić! (16 marca). „Droga wyzwolenia każdego narodu jest gęsto skrapiana krwią” – Symon Petlura ponad 100 lat temu powiedział, jakby o dniu dzisiejszym. Mural z Głównym Atamanem Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej uwiecznił na fotografii na Facebooku mój dawny towarzysz Serhij Mełkowski, dziękuję! (16 marca). Szef rządu Wielkiej Brytanii Boris Johnson zaproponował, aby piłkarskie Euro 2028 przeprowadzić na Ukrainie. Super! Ale jest warunek – koniecznie na stadionach Charkowa, Symferopola, Czernihowa, Sum i na naszej słynnej „Donbas-Arenie” w Doniecku. Kto jest za? Do skrzynki pocztowej przyleciało „Słowo Proświty” z 24 lutego i to dobry znak: będzie Zwycięstwo, i Słowo, i „Proświta”! Gazetą cieszę się jak spotkaniem z dawnymi dobrymi przyjaciółmi, autorami ostatniego wydania. Szacunek dla was, Wiktorze Tiutiun, Heorhiju Filipczuk, Pawle Mowczan, Halino Daciuk, Olekso Riznykiw, Eduardzie Owczarenko… Podziękowania dla Lubowi Hołoty! Cytat z poezji Mychajła Pasicznyka: „Całą nieczystość zwalczyć i dalej żyć”! Tak właśnie będzie! (18 marca). W tymczasowo okupowanym Jenakijewem zmarł ukraiński poeta, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy i Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy Wasyl Czubenko. Przez długi czas w rodzinnym mieście kierował stowarzyszeniem literackim „Czumaćkyj szlach”. W 2013 r. wydał książkę „Żnywa satany” – dokumentalne badanie o Hołodomorze w Jenakijewem. W najtrudniejszym czasie Wasyl Czubenko pozostał z Ukrainą, odpoczywaj, Panie, jego jasną duszę. (19 marca). Rozstrzelane świątynie… i dusze ukraińskie. Nic świętego nie było i nie ma dla putinowskiej FR. Rozstrzelany w 2014/15 r. w pobliżu donieckiego lotniska Monaster Iwerski z cmentarzem i lejem w miejscu grobów moich rodziców, zbombardowane świątynie w Charkowie, Wołnowasze, Mariupolu i dziesiątki innych. Zbrodnie przeciwko ludzkości i wierze. Cóż to za Rosyjska Cerkiew Prawosławna na czele z mordwinem Kiriłem/Gundiajewem, która święci morderstwa prawosławnych? (20 marca). W Kreminnej w obwodzie ługańskim wojskowi FR z czołgu ostrzelali dom dla osób starszych, zginęło 56 osób. Rozpowszechniajmy prawdziwe informacje o zbrodniach wojennych putinowskiej Rosji za granicą, Zachód musi o tym wiedzieć! (20 marca). Przed wojną niemało poezji Stanisława Żukowskiego i jego kolegów ze związku drukowano w „Doniecczynie”, ale i amatorów też, choć narażali się na krytykę. „No co wy piszecie: Prychodko – śpiewak rodzinnego kraju? Przecież tylko Sosiurę tak nazywano – wyrzucał mi Stanisław. – Największy śpiewak to rzeczywiście Sosiura! I wy! A inni też śpiewają” – żartował. Przypomniało się, bo Dzień poezji – 21 marca! Nie na darmo zostawiłem dla pamięci stronice gazety „Słowo Proświty” (26.06.2014) z fragmentem książki Mychajła Słaboszpyckiego „Gambit nadziei” i proroczymi wersami Dmytra Pawłyczki: Na Donbasie już nie ma schronienia Ani dziecię, ani matka, ani trawa. Tam strzela w ukraińską mowę I w koszulę wyszywaną Moskwa. Minęło niewiele lat – i wszystko żywe na Ukrainie jest pod ostrzałem raszystów. „To, czego szukasz, nie ma nigdzie” – cytuje filozofa Nazona wielki Dziuba na okładce swojej książki „Nie osobno wzięte życie”. Tak smutno bez Iwana Mychajłowycza. Niedługo czterdzieści dni minie… (22 marca). „Jak u Bradbury’ego” – jeden z krajowych kanałów telewizyjnych tak patetycznie obwieszcza, że ruscy na tymczasowo zajętych terytoriach usuwają z bibliotek książki w języku ukraińskim. Ale było to nie tylko u amerykańskiego fantasty, a w Doniecku w 2014 r., gdzie okupanci zniszczyli płaskorzeźbę Wasyla Stusa w Narodowym Uniwersytecie i redakcję mojej rodzinnej „Doniecczyny” z archiwum oraz biblioteczkę z książkami Stusa, Łukjanenki, Szewczenki, Dziuby, Sosiury… Osiem lat temu, a już zapomnieli, skoro Bradbury wypłynął, a nie Donieck i inne okupowane i oczyszczone pod okupanta miasta. W ostatnich latach Ukraina nie zabezpieczyła się przed nową nawałą. Trzeba wytrwać! (25 marca). W Rosji wstrzymano sprzedaż wycieczek za granicę, za to na tamten świat – masowo: transfer z Ukrainy! (26 marca). Zadzwonił Mykoła Wołynko, były górnik, działacz społeczny i redaktor gazety „Po-gornjacki”, która wychodziła przez te wszystkie lata w Kijowie po utracie Doniecka, z prośbą: „Mojej gazety nie ma gdzie wydrukować – znajdźmy gdzie umieścić. Tylko temat niewygodny dla władzy…”. Po dniu artykuł Wołynki „Wojna »nie na czasie«” pojawił się na stronie naszego „Czasopisma Doniecczyny”. Oto fragment: „Kto winien, że okupanci, jak na paradzie, w 5 godzin bez przeszkód doszli z okupowanego przez nich Krymu do Chersonia, Melitopola? – to pytanie pozostaje bez odpowiedzi. Dlaczego natarcie orków na Świątynia Prawosławnej Cerkwi Ukrainy z „petrykiwskim” malowaniem po barbarzyńskich bombardowaniach Mariupola zachowała się tylko na zdjęciu

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

…w Donbasie doszło właśnie tam, gdzie dzień wcześniej, na rozkaz z góry, ukraińscy saperzy przeprowadzili rozminowanie pól? Kto za to odpowie i za to, że front południowy był bezbronny? Dlaczego do ostatniej chwili nie tylko w Biurze Prezydenta, ale i sam Zełenski twierdził, że żadnej inwazji nie będzie?” (27 marca). Przetrwać! Cieszę się SMS-em z Czernihowa: „Trzy tygodnie bez wody, prądu, ogrzewania, łączności. Godzinę temu dali prąd. Na krótko. Dopóki nie głodujemy. Wczoraj po raz pierwszy od miesiąca wojny kupiliśmy biały chleb. Cieszymy się. Po wodę chodzimy codziennie z 5-litrowymi pojemnikami. Wierzymy w nasze zwycięstwo. Serdecznie dziękuję ci za modlitwę. Bóg słyszy i my żyjemy”. To moja koleżanka Walentyna Łysenko napisała, a osiem lat temu w Doniecku wspólnie przygotowywaliśmy artykuły do rodzimej „Donieczczyny” z poparciem dla Ukraińców w okupowanym Słowiańsku; wkrótce sami stali się przesiedleńcami. Ruski mir nas dopędza. Ale wytrzymamy, bo się nie poddajemy, nie zostawiamy w biedzie swoich, naszych, gdziekolwiek by byli! (27 marca). Dzielę się optymizmem od swoich z Czernihowa: „Dziś za dnia dali prąd. Boję się cieszyć. Wody jeszcze nie ma, ale mamy nadzieję, że i ona kiedyś będzie. Naprawdę zrobiło się cicho za dnia i w nocy. Aż nie chce się wierzyć! Była okazja, żeby wyjechać, ale dokąd nam jechać! Co będzie, to będzie. Chce się wierzyć, że kacapy nie wrócą i staną się nawozem, gnoje!” (2 kwietnia). Ukraiński poeta Wasyl Czubenko zmarł w okupowanym Jenakijewe Znalazłem swój zapis z lata 2014 roku, który może być aktualny dla tych, którzy wyjechali do UE: „Dopiero teraz zrozumiałem, jak kiedyś było wygnańcom z Ukrainy: kilka dni, jak wyrwałem się z okupowanego Doniecka, a taka tęsknota na sercu, jakby ruscy odebrali cały kraj”. „A my tę czerwoną kalinę podniesiemy…” – dziś śpiewa cała Ukraina, a 30 lat temu w Doniecku właśnie z tym hasłem ukazywała się gazeta „Wschodni Czasopis”. Stworzyli ją m.in. Wołodymyr Biłecki, Switłana Jeremenko, Mykoła Tyszczenko, Illja Szutow i ich współmyślący, którzy, jak sądzę, sami się przyznają, kto wpadł na pomysł podniesienia czerwonej kaliny! (2 kwietnia). „Domacha” – niezwykle szczere i jedyne wydawnictwo po ukraińsku, które robili w Mariupolu moi dobrzy przyjaciele za własne pieniądze. Jeszcze kilka lat temu. Jeden z numerów poświęcony jest wojnom Rosji przeciwko Ukrainie, jest zbiór materiałów o mieszkańcach Mariupola – żołnierzach, którzy zginęli w ATO 2014/2017. A teraz wśród obrońców miasta są ludzie, dla których słowo „Domacha” nie jest pustym dźwiękiem. Trzymam za nich kciuki i wierzę, że po Zwycięstwie „Domacha” napisze o nowych bohaterach! (3 kwietnia). Kłamstwo/łgarstwo – kamień węgielny państwowej polityki Federacji Rosyjskiej. Negocjować czy patrzeć w oczy rosjanom – śmiertelnie niebezpieczne! Ani na chwilę o tym nie zapominajmy! Z Putinem trzeba negocjować nie spotkanie, lecz przybliżać jego pojawienie się na Sądzie Ostatecznym! Minus prawie 10 mld dolarów – oszacował „Forbes” straty Rinata Achmetowa z powodu wojny. Jednak równo 8 lat temu Achmetow powinien był po prostu bronić Donbasu przed rosjanami i miejscowym półświatkiem, a nie „gudzić” piskliwym głosem! Wybitny Polak Jerzy Hofman w 2008 roku przywiózł do Doniecka swój film „Stawanie się narodu” o historii Ukrainy. Do dziś nie stworzyliśmy takiego filmu dokumentalnego – może czekaliśmy na nasze największe Zwycięstwo? To kolejny powód, by przetrwać wojnę, drogi narodzie ukraiński! Wyrwanie się z Buczy moim przyjaciołom kosztowało fantastyczny wysiłek i pomysłowość – tak samo i Ukrainie, by przetrwać i pokonać zaciekłego wroga, trzeba zebrać wszystkie siły i wolę, i mimo bólu strat walczyć i zwyciężać! „Nieludzki stosunek Rosjan do nas uświęca naszą do nich nienawiść” – sto lat temu Mykoła Michnowski napisał o tym, co jest teraz. Facebook nie wytrzyma, jeśli wszystkie zbrodnie Rosji w Ukrainie zostaną ujawnione. Ale prawdy o barbarzyńcach nie da się ukryć. „Ruskij mir jest już w Kijowie? – nieoczekiwanie pyta mój dawny przyjaciel z Doniecczyzny. – Skąd to wziąłeś? – No jak – wyłączyli Espreso, wcześniej nie stało Prawdy i 5-go kanału. Kiedy w 2014 roku do Doniecka przyszła ruska wiosna – od razu wyłączyli 5-ty i UT-1… Ty co, zapomniałeś?”. Nie mam, co odpowiedzieć człowiekowi, który całym sercem martwi się o los Ukrainy tam, gdzie jest bardzo niespokojnie. Ale dopóki on tam jest, jak i tysiące mieszkańców, miasto żyje i ma prawo do wszechstronnej informacji o wojnie i działaniach władz. Tymczasem rasha TV odbiera się prawie wszędzie w regionie, ale przez 8 lat wrogiej propagandy nikt jej tak naprawdę nie zatrzymał. (4 kwietnia). Jest nad czym myśleć, kto ma czym. Długie pożegnanie z Mordorem Żona w grudniu 2021 roku pochowała ojca na Krymie i dopiero po 117 dobach zdołała wyrwać się z Mordoru, jadąc z takimi samymi nieszczęśnikami autobusem z Symferopola przez Mackwę na Łotwę i do Polski. Czytam esemesy i cieszę się naszym małym zwycięstwem: „Czwarta doba. W nocy w Mackwie sprawdzali dokumenty. Wyprowadzili mnie z całego autobusu i obiecywali zatrzymać na dobę, potem sąd, grzywnę i deportację. Obyło się. Na granicy, w polu i błocie, pod deszczem, Rosjanie trzymali mnie 9 godzin. Potem rozmawiali ze mną czekiści: o gazecie „Donieczczyzna”, o USA, o Ihorze i Sawie Zoncach. Nawet czytali artykuł o tobie z Wiki… Już w UE. Mokra, głodna, wściekła i bez euro, ale trzymam się…”. Dwa dni później Natalka Zonc dotarła do Kijowa i był to najlepszy prezent na Zwiastowanie – 7 kwietnia. Również 21 marca pojawiła się oficjalna informacja od organów władzy: na Ukrainie chcą pozbawić tytułów honorowych artystów, którzy poparli rosyjską agresję. Otóż dopóki we władzy wciąż „chcą” – w Mordorze już zmałpowali: okupacyjna administracja Krymu po- Mural Symonowi Petlurze w Kijowie (z Oficjalnego portalu KMDA) pozbawiła wszystkich lokalnych tytułów i nagród bokserа Usyka oraz prezydenta Krawczuka. A w Ukrainie u kogoś nie podnosi się ręka, by choćby symbolicznie odebrać odznaczenia sługusom Putina… Hańba! (7 kwietnia). W Mariupolu rosyjscy najeźdźcy zakatowali Jewhena Bala, 78-letniego pisarza-marynistę, byłego wojskowego. „Winą” weterana było jego proukraińskie stanowisko. Tymczasem utwory pana Bala znalazłem na rosyjskich stronach, które zamieszczały opowiadania i powieści weterana floty wojennej. Współczując rodzinie i wszystkim, którzy znali Jewhena Bala, proszę o przekazanie tej historii zagranicznym instytucjom kulturalnym – ruski mir okrutnie zabija artystów, którzy piszą po rosyjsku w Ukrainie. (8 kwietnia). Zamówiłem i otrzymałem z Kramatorska książkę „Szmaty wojny. Donbas”, napisaną przez ukraińskiego dziennikarza i wolontariusza Ołeksandra Kaczurę oraz jego węgierską koleżankę Ildiko Eper’eszi – może nie jest czas na czytanie książek, ale na pewno trzeba wspierać autorów, którzy piszą o tym, jak Ukraina broni się przed zajadłym wrogiem. Przy okazji, w tytule książki, która ukazała się także w Budapeszcie, po węgiersku, dostrzegam proroctwo – z agresora będą szmaty! (9 kwietnia). „Partnera biznesowego Jermaka mianowano wiceministrem obrony” – informuje 10 kwietnia Gazeta.ua – czyli obrona kraju w czasie wojny staje się biznesem; czy to właściwy kontekst? W dni alarmów lotniczych znalazłem w notatniku krótki zapis z historii prasy donieckiej: „Pod koniec minionego stulecia gazeta „Horod” zmieniła status, oficjalnie pozbywszy się rady miejskiej jako współzałożyciela. Treść się nie zmieniła – „Horod – nowe rosyjskie słowo” numer po numerze nadal szkaluje wszystko, co nie jest „nowym rosyjskim”… Siedziba prorosyjskiego wydawnictwa ta sama – budynek rady miejskiej, na sąsiednim piętrze z burmistrzem W. Rybakiem”. I skąd cała ta rosyjska skłonność w Doniecku – nie pytajcie… Nieusłyszane ostrzeżenia i spóźnione przejrzenie. Facebook przypomniał o publikacji w „Donieczczynie” z 2014 r. „Rosji potrzeba, żeby na Donbasie lała się krew”, gdzie była mowa o wypowiedzi ideologa rosyjskiego faszyzmu Dugina i o planie działań na Donbasie. Nam nie uwierzono, rzekomo „bracia” nie mogą tak postępować. Całe zło się spełniło, a po ośmiu latach polem bitwy stała się cała Ukraina. Cieszę się, że dzisiaj, 15 kwietnia, poczta dostarczyła „Ukraińską Gazetę Literacką” z 25 lutego z moim obszernym wspomnieniem o pisarzu Iwanie Kostyryi „Donbas w „sagach” wsławił i planetę nazwał”. Miło, że jako pierwsza gratulowała mi artykułu w czasie wojny rodaczka Raisa Talalaj: wysłałem już skan do Niemiec Switłanie Zahotowej, o której wspominam. Zebrałem w artykule wielu: Iwana Dziubę, Walerija Romanka, Witalija Pawłowskiego, Wiktora Charłamowa, Wiktora Skrypnyka… Niektórzy moi przyjaciele już po raz drugi trafili na wygnanie – wytrzymamy, zwyciężymy! Prawie rok temu strona 0629 opublikowała notatkę pod tytułem „W Mariupolu rozdawano gazetę z symboliką OPZŻ, która wzywa do zbierania »adresów i danych wszystkich nacjonalistów-radykałów«”. Sama partia odcięła się od gazety, rzekomo to prowokacja, SBU nikogo nie znalazła, a wraz z początkiem wojny wszystkie groźby się spełniły: 78-letniego pisarza Balia zatłuczono na śmierć, los niektórych ukraińskich patriotów jest obecnie nieznany… Szkoda wszystkich ludzi i przykro, że państwo nie reagowało na ostrzeżenia… Nawiasem mówiąc, w 2020 r. na OPZŻ do rady miejskiej zagłosowało 33,99%, na Szarija 7,9%... Posiedzący w Radzie poseł i biznesowy partner Achmetowa Nowynśkyj z OPZŻ, wybrany do Rady z Mariupola – czy ktoś słyszał, że potępił wojnę Rosji? Kiedy wreszcie przestaniemy wybierać do władzy pomagierów swoich wrogów – ktoś wie? (17 kwietnia). „Kto gorszy – Putin, Stalin czy Hitler?” – zapytała swoich czytelników strona 0629 z Mariupola. Przed 24 lutego gorszy był Hitler – 68%, a teraz Putin – 75%. Wyniki sondażu pojawiły się prawie w chwili, gdy jego oprychy, wykonując rozkaz Putina, dokonały kolejnej strasznej zbrodni – celowo zrzuciły potężną bombę na szpital „Azowstal” w Mariupolu – ponad 300 ludzi pod gruzami… (19 kwietnia). W Kijowie po miesiącach wojny otwarto księgarnię! Daleko od centrum, ale ważniejsze jest to: ta księgarnia już nie sprzedaje książek po rosyjsku! A trzecia wiadomość nie jest jakoś szczególnie nieprzyjemna… Współczesna książka to rzecz droga, a nowe dzieła kosztują jeszcze więcej. Ale ja tu jestem optymistą – za znaczek z okrętem płacono sporo, a ciekawa książka – to nawet nie morze, lecz ocean emocji! (23 kwietnia). „Przygody irpieńskiego laptopa” – zawiłą fabułę podsunęło życie. Moi przyjaciele wśród ostatnich opuścili swój dom w Irpieniu i wszystko, co w nim, także nie zamykali drzwi, bo orkowie i tak wszystko wybiją. W myślach pożegnali się z mieszkaniem… Przebywając we Lwowie, organizowali pomoc humanitarną dla Po zniszczeniu mieszkańców Mariupola wróg zabrał się za tablice z nazwami ulic gminy Irpień. I stał się cud: miasto wyzwolono, dom został uszkodzony, ale ocalał. A po pewnym czasie znalazł się także laptop: wśród rzeczy, które okupanci ukradli, ale nie wywieźli, bo ich samych i ich transporterów opancerzonych zniszczyli ukraińscy żołnierze. Inni dobrzy ludzie odnaleźli właścicieli komputerów i wśród tych szczęściarzy okazali się moi przyjaciele. Tak oto jedni wolontariusze pomogli innym. Ja zaś w tym wszystkim – zlecono mi przyjęcie znaleziska i przechowanie go do przyjazdu właścicieli. (25 kwietnia). Nikt nie zna swojego losu. Wczoraj rakiety spadły na Kijów z tego samego Krymu, który władze Ukrainy w 2010 roku faktycznie oddały Rosji. Właśnie w tych dniach przypada rocznica, kiedy Rada Najwyższa zatwierdziła tę zdradę. Wtedy stworzono placówkę do zabijania Ukraińców, która dzieje się teraz. Czy ktoś za to odpowiedział we władzy? Oczywiście, że nie. Dlatego trzeba przypominać, że Krym oddawali wtedy obecni posłowie Larin, Bort, Stolar, byli spikerzy Łytwyn – Bohater Ukrainy – i Rybak oraz cała masa innych. Kiedyś zapłacą też za to! Opublikowałem te wiersze na Facebooku z kolażem z portretami Achmetowa, Palicy, Derkacza, Hołowatego, Hrynewieckiego, Horbala, Łuckiego, Lewoczkiny, Piskuna, którzy także głosowali „za” umowami charkowskimi, i ten post na Facebooku udostępniło ponad 280 znajomych ze wspólnoty. Żądanie sprawiedliwości wojna u Ukraińców zaostrzyła, ale czy zostanie zrealizowane? (30 kwietnia). Na zawsze pożegnaliśmy Ludmiłę Ohniewą, artystkę i działaczkę społeczną, Doniecczankę, która nawet w statusie przesiedleńca organizowała pokaz swojej unikalnej kolekcji haftów w Kijowie, Lwowie, miastach obwodu donieckiego. Jestem dumny, że szliśmy obok siebie ukraińską drogą. Przez wiele lat podpisywałem do druku „Donieczczynę” i „Switlycię” z jej artykułami. Rok temu sam napisałem o niej – „Ocaliła „Kobietę-ptaka”, bo dzięki pani Ohniewej udało się zachować w Doniecku mozaikę Alli Horskiej… Na Cmentarzu Bajkowym pomianowano zmarłą dobrym słowem. (2 maja). Podczas gdy najdzielniejsi ukraińscy dziennikarze giną w obronie kraju, jeden z ohydnych kolaborantów – zasłużony dziennikarz Ukrainy, kandydat nauk historycznych Rodion Mirosznyk został „nadzwyczajnym i pełnomocnym ambasadorem ŁNR w Rosji”. Niedługo minie 8 lat, odkąd patriotyczna wspólnota całego kraju domaga się od władz, aby odebrały odiozowym posługaczom państwa agresora ukraińskie odznaczenia i tytuły. Reakcja: 0 (zero), pewnie „nie ma czasu”. Obrzydliwe! (7 maja). Pomnik matki, która odprowadza syna na front – taki stoi w stołecznym parku „Peremoha”, otwarty w 2005 roku. Obecnie prawie cały jest zakryty workami z piaskiem, ale twarze matki i syna dobrze widać. Ja w ten Dzień, 8 maja, mam tylko jedną myśl i życzenie: żeby wszyscy synowie wrócili, żeby wszystkie matki doczekały. W Mariupolu rosyjscy okupanci zabili 75-letniego doktora socjologii, profesora Mariupolskiego Uniwersytetu Państwowego Bohdana Słiuszynskiego. Urodzony na Lwowszczyźnie, całe swoje naukowe i twórcze życie spędził w Mariupolu, zrobił wiele dobrych rzeczy. Członek NSPU. Wśród jego siedmiu zbiorów poetyckich – „W objęciach czasu”… Niech Panu będzie przytulnie w objęciach wieczności, panie Bohdanie… (8 maja). Czytam notkę z okupowanego Doniecka: plac Konstytucji przemianowano imieniem zabitego okupanta – bohatera Rosji Nurmagomedа Hadżimagomedowa. Przykre: kiedyś kwitnące miasto zamienia się w wysypisko motoroli, giwi i innych zabitych szumowin… A zaczynało się od „wrzasków” Partii Regionów, by chronić język ruski. Wołali Putina, a przyszli nurmagomedowie. Jak wam – janukowiczowie, achmetowowie, azarowowie, rybakowie, lewczenkowie – nie odbija się czkawką? (10 maja). Naprawdę nikt nie wie, kiedy i czym ta wojna się skończy… A Ukraina – będzie! 25 lutego – 10 maja 2022 r., m. Kijów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Iryna MYRONENKO Luty maj

Od autorki. Te wiersze lutego i maja można by nazwać inaczej. Ale jako wariant „Luty maj”. Jakby zgubił się znak przestankowy, chociaż w kalendarzu jest „luty i maj”. Przeleciało i zagrzmiało – zostawiło do życia. W wierszach mało jest wściekłości, prawie jej nie ma. Przeciwnie, zlutowuje się i wyratowuje to, bez czego pokój nie jest nic wart – miłość, poczucie własnej ziemi i rodziny na niej. Charkowszczyzna *** Nasze domy na sznureczkach. Kto je wyprowadza na spacer w lutowym niebie? Biały czepek, kapcie, koszula. Oto i zimowy pałac dla królowej. Tej, której zniknęły pies, kielich ze srebra, kareta i korona. Książę nie wspomni, gorzko nie płakał, w chowanego bawił się za ojcowskim tronem. Z nią rozmawiają teraz pomniki, pokryte śniegami i flagami. Księżyc nie ma ani rangi, ani renty. Ukradkiem chodzi za nią podwórkami, to znaczy dachami, i zapach prochu w czarnym cahorsie. Aluzja i szkic. Marzną ślady na gwiazdozbiorach i mapach: dwoje ludzkich i cztery kocich. 16.02.2022 Gołębica ze śniegu (dyptyk) I Koło garncarskie mojego życia nie zostało jeszcze rzucone w szopie. Przez luty łabędzie lecą rodziną, która żyje bez stada. Jest ich pięcioro, jak nas kiedyś. My wciąż jesteśmy dzbanami bez polewy. Nam – duch sosnowej żywicy i głos szczygła szczęśliwy są ważne. Przycinaj bez, żeby znów pięciopłatkowo drżał na kukułczy krzyk gwóźdź, zgubiony z podkowy, żeby z nim nie łuski w trawie, a tylko błyskawic pomyłki, żeby mimo koczowniczych nawyków kupić czajnik w stokrotki, chabry, kiście bzu, bo jak on marzł na targu na skraju. Gołębicę ulepisz ze śnieżku. A koło dokąd? Przecież nie ma szopy. 22.02.2022 II Dywan różany. Jakby za nitkę pociągnąć. O, ona końcem pełznie pod kołdrę, w mój sen. Kto on, ten starzec w złoconych szatach, zgięty na ocalałej w wojnach jedynej z ikon? Znowu chińska róża w zawieję będzie kwitnąć, jakby odmalowana z królewskich tapet. Będzie miał swój w szopie zasypanej bodziec kogut rasy garncarskich śniegów szantekler. Ja zostaję spać w chacie babci, nawet jeśli tam przyśni się pod oknami wilk – bity – niebitej. Tam lato – przy lewym uchu, znaczy, na prawym – grudnia mroźnego jedwab. Kto przykładał do źrenic Bogurodzicy gwoździa?! Kto je pisał na metalu – ją i niemowlę?! Chrzest. Ofiarowanie. Piórami białego ptaka świat zaokienny od nas zasłania ziemia. Jak ja chciałam z babcinym dywanem zdjęcie! Lecz pod hibiskus i fikus mnie podprowadzili, a dywanowa róża w ślad smutnousto wyszeptała zbawienną modlitwę z mgły. Abel niezdarnie urwie firankowy sznurek. Kto tam na widły się opiera – Kain czy Kaj? Nimba dla odstępcy czy samowarowa podstawka? Ucichły śniegi. Zakrwawiła się z księżycem herbata. 23.02.2022 *** Wędkarz na Dońcu – nie w Galilejskim morzu. Napisany dawno, nie wstawiony w ramę. Tutaj na gałęziach orzecha wiszą zimne gwiazdy. Za towarzyszem broni płacze zagubiony poeta. Ależ mój wędkarz sprawdza żak i słońce wyciąga za senny ogon. Czwartej straży trwogi włochate. Teraz przed świtem – oślepiająca ciemność. Dokądś wiosłuje świat w nylonach i neonach. Nie widzi, że Jezus boso po wodzie poszedł przez Doniec, przez biedę bezdenną. I rozpacz-kiełbik wreszcie nie radował się. 07.03.2022 Tablica ogłoszeń wojny 1. On. Ona. Dziecko. Kot. Pies. Kto ich może z piekła wywieźć do czyśćca, gdzie w symbolach i znakach plączą się ludzie i koty, gdzie w proroctwa psy i dzieci wierzą, w dobre zamiary, w „nie wiedź i twórz”? Jak wyjaśnisz chłopcu i zwierzętom, w czym winne skwery i podwórka? Dom balkonem do sąsiada-psychopaty. Dusze zgniecione, podkulone ogony, i mały z nimi płakał cicho, a inaczej z piekła nie dojść. Przewijanie wspomnień i planów. W tym przyszłym – spokojna środa. Silne ramiona budowlanych dźwigów. Prawda, z czarnym popiołem woda po krzywych od bólu chodnikach. Stada radosnych myśli, auta, walizki. Błysk – po prostu słońce w sennych chmurach. Tylko najpierw z piekła kto by dowiózł. 17.03.2022 2. „Zabierzcie z Sałtiwki gekona!” Jaszczurka, nocny gekon orzęsiony. Z pod kamieni patrzy bezsennie, jakby znała świat miliony lat. Horyzont koloru wiśniowej konfitury odbija się w gekonowych oczach. Do cnót nie wpisuję pokory. Tu dawno nie biją się na miecze. Miasto bez fasad i osad. Wrogowie – alan i pieczyng wyrośli w białej balustradzie i bluszczami spadli po ścianie! Gry szans, gry umiejętności i działania. Sen za kimś jedzie za granicę: „Opuśćcie mi powieki!” – szlochy Wija. Korytarz. Dwóch ścian prawo. Gekon. 18.03.2022 Sny wojny 1. Moi rodzice siedzą w domu, złożywszy ręce. Stara kanapa. Umyte okna na ogród. A dzikie gęsi celują na łąki – odpoczynek i wody łyk. Tym łąkom śnią się siwa mama i białe kozy oraz mniszki na ojcowskiej kosie. Owidiusz tutaj by nie palił „Metamorfoz”, pisałby o miłości śladami w rosie. Moi rodzice siedzą i nie mówią. Owidiusz wyciąga atrament czy wino. Nas rozdziela trzy-dziewiąte morze ogniem i smutkiem, marcem i snem. 22.03.2022 2. 40 obwarzanków klasa nauczycielowi niosła. 40 przebiśniegów. Tamże przestrzelony las. 40 skoków sroki po czarnej roli. I zeszły się w krzyku żale-żurawie w porannej mgle, na wieczornym tle. W Sewastijskim jeziorze – nie okręty – 40 tych, co za wiarę bezbronnie poległo. Biegł jeden, kto nie wytrzymał bólu progu. Zamiast niego poszedł ten, kto jeńców strzegł. Lód, fale oraz noc jak życie przelęgł. I przebiśniegi, jakby lampki małe, „małodusznych pocieszmy” – kiwają pszczole. 24.03.2022 *** – Gdzie wy braliście trzonek do łopaty? – W aptece. Znają dokładny adres tylko swoi. Rozjaśni naturę rzeczy nie Lukrecjusz, nie boje, a niesłuchane jeszcze słowiki. Dom brązowieje płytką hematogenu. Gdzie porażały dokładnością wagi, wyszły gwoździe i młotki na scenę, niecki, wiadra cynkowe i misy. Puszyste i białofartuchowe „prowizor”. Tu zdawali rumianek i lipowy kwiat. Czarno-biało telewizor telewizował coś o zamianie stryjek za siekierkę i szewcu bez butów. Pajęczynowo kwiaty leciały sucho i gorzko. Pod studnię Szorników wlekła się droga. Szornik kładł nitami gwiazdę do gwiazdy – aż bał się odetchnąć wiatr w polach. Są nasiona u nas i trzonek przy łopacie – blado-żółty, jakby spod liści narcyz. I żeby niebo śmiało się słowiczęciu, słowik słomkę nad kotem niósł. 26.03.2022 *** „Ty je widziałaś i płakałaś. Wiosną i jesienią”. Gram w „nie zgadnę”: „Szczygły? Jeże?”. Może im za Dunajem pociąg przyśnił się bez świateł – jako przedłużenie czarne rzeki. Drogę szukali ci dwoje w mglistym mleku. I jedyny na cały poranny skład chłopczyk ogonek smoka ściskał w ręce, żeby do nich, białoskrzydłych, on nie latał. A stara elektryczka – niebiesko-szary smok. Bo u niej zmieniało się siedem różnych głów. Mikołaj nad pulpitem – najdroższa z ikon – w kabinie prędkościomierz niebo o pokój błagał. Nastrój nam przepłukuje przebiśniegowy akryl. Szelest pewny silnych skrzydeł, wolny głos wody. Bo wiosna to nie tylko podpalenia i gliniastość brył – dom nasz, łabędzie, pociągi. 8.04.2022 *** Żółw mieszka w garnku – piatychatkowska przesiedlenka. Żółw nie kręci figi, nie tańczy jive’a i flamenco, po prostu kocha ludzkie dziecko i żuje soczyste żyto, nie szuka mądrej przyczyny dla ważnego słowa „żyć”. Jemu akwarium jeszcze potrzebne (w ogłoszeniu – „tymczasowo”). Drobny deszczyk, jak łzy, srebrny. Na szopie – stara podkowa. Stamtąd kogut krzyczy bażantowi na sąsiednie puste łąki. „Bismillah” – nasiona Koranu. „Ojcze nasz” – zasłanianie od męki. Na wysiłki Achillesa i żółwia zobojętniały gwiazdy i kwiaty. Świat trzyma się nie na trotylu, a na tych, których kochają dzieci. 16.04.2022 *** „Porozmawiaj ze mną. Mam urodziny. Już dwa kieliszki wypiłem sam za siebie. Będę jutro w pracy, tak jak trzeba”. Do Charkowa, a nie Jerozolimy wkraczanie. Nie liście palm, a tłuczone szkło pod butami. Nie ma oślicy i oślęcia. Do rozpaczy nadzieję podsycać – co jeszcze robić w mieszkaniu mężczyźnie? Jego żona i córka we Francji. U niego rower i poduszka w korytarzu. Dojedzie jutro i realnie porozmawiają z kolegą na stacji kolejowej. 19.04.2022 *** Kolorowe skorupki z dawnego życia, a bociany nad podwórkiem piszą pisankę swoją. Płatki czereśni w krąg za bocianami lecą i, być może, dolatują do gniazdka słowika. Palce paproć zacisnęła w zielone pięści. Znowu Mozartowski dramat: Anna, podziemia chór. Don Juanowi zbędny zwyczaj „podawać ręczniki”. Co tam łomocze nocami? Kanonada? Komandor? Jak dawno ją rozbili – pisankę ze słowem „Pokój”, lepioną z rudej gliny, z krzywobokim gołąbkiem. Żaby chcą narzucić słowikowi swój klawir. Lecz „Mała serenada” nie jest połączona z jarmarcznym kiczem. 27.04.2022 *** Siwa ścieżka od mniszkowych postrzyżyn czy od popiołu, który wiatr nazmiatał. Odprosić się z wojny – toż to dziwowisko – jeszcze i do Charkowa – przy rakietach, blokpostach. Tam u niego winogrona i dom pusty. Ostrożnie odkopie łozę. Na całą duszę nie przyłożysz babki lancetowatej i odgryziesz zbędne pączek i łzę. Przyjaciel na emeryturze. Podrzucił samochodem. Na progu niańczy ciepły automat. Jak sekator, niebiosa odcięły synów biały krzyk niedozimowana zima. Będą jeszcze parady i pochody. On kopie, a ono grzmi. On wróci, jemu ocaleje-urodzi ten niezłomny charkowski kish-mish. 09.05.2022 *** Dziewczę przyjezdne rozpędza skuter po ścieżce, co krótka i krzywa. W chacie, spalonej dawno, im przeczekać, a tam i puszczą charkowski tramwaj. Ten zza-Derżpromu staruszek Bratysławy obce przystanki wyświeci tablicą. Proste tylko ptasie przeprawy. Kto pod takim schowa się skrzydłem, które wystąpi na niebie nad sadami? Czy pod wieczorną pieśń słowika. Na żółtym skuterze między białymi gwiazdami wleci nocnych motyli rodzina. Derkacz prastare hamulce sprawdzi. Pocałują się przy spotkaniu słowa. Trwożliwą walizeczką zwątpienia nie zapasły się kwiaty i trawa. Czy uda się w pokojowe skrawki wcisnąć, aby zauważył i przytulił się ktoś konwaliową nieopaloną skórę łydek i spojrzenie chłopca z wojskowego auta? 16.05.2022 *** Słoneczne zajączki z puderniczek mrugały do trumeau. Pachniało świeżymi wiórami. Zaczynał się szkolny remont. Nietoperz pod nauczycielskie wrzaski mierzył skrzydłami korytarz. Od rodziców nie zbierali pieniędzy, bo w klasach nie wieszali zasłon. Crossy wokół szkoły. Chodzenie w miejscu jabłoni-brzóz. Łatane łokcie szkolnego mundurka – mój niezagojony skaleczenie. Wejście szkolne zasłaniała pod strzechą bielona chata. Nigdzie przeprowadzać się nie chciała baba uparta. Jej na przerwie dokuczali, pukali w okno, dopóki samotne ciało połączyło się z wiecznym snem. Ile wszystkiego schowało się w bajkę bezlitosną, w jajko-rajce… ile przepisało się kulami, nie ołówkiem! Humanitarne listy. Wojny mają swoje elementarze. Tutaj skowronek i mysz – ostatni ziemscy królowie. Ile jeszcze przebrać wątpliwości, ziaren, liter! I kto przysięgał czekać – gołąb z ciasta zapomniał. 25.05.2022

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nasze zmieniło się radykalnie: dom żył wiadomościami, muzyką, Sztepselem i Tarapunką, bajkami na dobranoc dla dzieci… Do ósmej klasy włącznie uczyłem się w szkole na „celujący”, kiedy kończyłem ośmioklasówkę, zacząłem myśleć o wstąpieniu do jakiegoś technikum, kupiłem sobie informator dla kandydatów i mój wybór padł na Kijowski Instytut Przemysłowy. Najwyraźniej wbite mi od dzieciństwa do głowy przez ojca „Misza będzie inżynierem…” działało na pełnych obrotach. Na szczęście do tego nie doszło. Przyczyn zmiany mojego zamysłu było kilka: w Czerniowieckim Technikum Finansowym uczyła się jeszcze moja siostra Marusia, rodzice z całych sił starali się wyżywić rodzinę i pomagać jej, więc gdybym jeszcze ja pojechał do Kijowa na naukę, byłoby całkiem kiepsko; już w ósmej klasie poważnie zainteresowałem się poezją, pisałem sam, korespondowałem z redakcjami kilku gazet; w szkole pojawiła się młoda nauczycielka języka angielskiego, która bardzo mi się podobała. Więc postanowiłem kończyć szkołę średnią i ojciec to pochwalił. *** Kiedy skończyłem szkołę i wstąpiłem do Żytomierskiego Instytutu Pedagogicznego, obciążenie ojca znacznie wzrosło: aktywnie pomagał pieniędzmi Marii i Mykole, którzy zaczęli budować dom, a teraz jeszcze zaczął opłacać moją studencką egzystencję: na dwa tygodnie wystarczało mi stypendium, na dwa kolejne tygodnie pieniądze dawał on – początkowo po dziesięć, a od trzeciego roku – po piętnaście rubli. Musiał częściej chodzić w łozę, pleść więcej koszyków i kołysek na sprzedaż. Był nastawiony na długotrwały optymizm: – Wykształcę cię, wykształcę… Tylko staraj się tam, nie leniuchuj… Nocami ojca bolały ręce, bo upleść 30-40 kołysek miesięcznie – to przecież ile witek trzeba było dopasować jedna do drugiej!.. *** Po sześćdziesiątce ojciec, idąc po łozę, mówił nam, dokąd dokładnie idzie. Na wypadek, gdyby nagle zatrzymało się serce. Żebyśmy wiedzieli, gdzie go szukać. Robił to i w wieku siedemdziesięciu, i siedemdziesięciu pięciu lat – aż… do osiemdziesiątki. Serce bolało go przez całe życie. Ale stawiając sobie za górną życiową poprzeczkę 120 (!) lat (o tym często nam opowiadał), zdołał przeżyć bez miesiąca 92… I przy tym nigdy – nigdy! – nie zwracał się do lekarzy. *** Ojciec rozumiał mnie w każdych okolicznościach życia. I kiedy miałem wszystko dobrze, i kiedy zmuszony byłem podejmować niepopularne dla siebie i rodziny decyzje. Tak się złożyło, że w 1999 roku zmuszony byłem zostawić pracę w redakcji gazety i przejść na chleb twórczy (a ściślej mówiąc – na twórczy brak chleba, bo nikt mi przy tym nie oferował i nie gwarantował pensji). Pisałem zarobkowe książki krajoznawcze, byłem dla siebie i menedżerem, i promotorem, i reklamowcem. W tamtym trudnym czasie przedsiębiorstwa, zwłaszcza rolnicze, nie miały pieniędzy na rozliczenia, dlatego za swoje usługi otrzymywałem cukier, ziarno, konserwy, meble, konserwowaną kaszę z mięsem, a nawet… prosięta. Wszystkiego tego nie udawało się sprzedać w całości, dlatego wszystkie wymienione towary przesyłałem ojcu i siostrze, u której mieszkała już osobno od ojca moja mama… *** W ostatnich dniach swojego życia ojciec był dumny z tego, że w miarę swoich możliwości pomagał i dzieciom, i wnukom, żadnego osobistego majątku, oszczędności, lokat u niego nie było. Ostatnie słowa, które od niego usłyszałem, były wciąż te same: – Ja cię wykształciłem… Ojciec zmarł w 2004 roku, na jego pogrzeb zeszła się cała wieś, a status weterana wojny potwierdziła salwa żołnierzy garnizonu berdyczowskiego… Jestem wdzięczny swojemu ojcu za jego sposób życia, bo ten sposób w wielu kwestiach stał się i moim, za jego nienachalną naukę bycia gospodarzem własnego życia i polegania we wszystkim tylko na sobie… Luty 2022 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

„Ja cię nauczyłem...”

Mychajło PASICZNYK, Żytomierszczyzna *** …Pierwsze wspomnienia o ojcu sięgają mojego drugiego roku życia. Nauczył mnie brać krzesło, podchodzić do mamy i mówić: – Pasicznyk chce cycusia… Do dziś czuję na sobie ciepło zielonej koszulki, uszytej mi przez mamę, swoją ciężką, kilkukrokową drogę do upragnionej i pożądanej – jej piersi… Kiedy powtarzałem to swoiste hasło, ojciec cieszył się, że zdołał nauczyć mnie wymawiać potrzebne słowa w odpowiednim momencie. W moim dalszym życiu, aż do czasu usamodzielnienia się, wszystko było tak samo: ojciec mnie uczył, a mama – karmiła… *** Ojciec całe życie skarżył się na serce – kiedy miał 12 lat, ktoś trafił go grudką w pierś. Czy nie dlatego marzył od dzieciństwa, by zostać lekarzem-internistą? Był już na drodze do tego, lecz przeszkodził głód w latach 1932–1933: wstąpiwszy na fakultet robotniczy Moskiewskiego Instytutu Medycznego razem ze swoją siostrą Antoniną i pouczywszy się tam jakiś czas, był zmuszony (i siostra też…) porzucić naukę. – Gdybyśmy mieli chociaż wiadro ziemniaków na miesiąc – opowiadał ojciec – moglibyśmy jakoś uczyć się dalej… Gdyby mnie zapytano, jaki zapach z dzieciństwa zapamiętałem najbardziej, odpowiedziałbym: zapach gotowanej wikliny… Ojciec od dzieciństwa wyplatał koszyki i kołyski dla niemowląt, kiedy byliśmy mali (ja, siostrzyczka Marusia i braciszek Witia), pomagaliśmy ojcu obdzierać korę z tej wikliny. Słodko było wdychać aromat ciepłej wierzby, przy okazji grzejąc nią ręce, przyjemnie było patrzeć na oślepiająco białe pręty, z których ojciec wyplatał piękne i schludne kołyski na zamówienie… *** Właśnie od miłości rozpoczynał ojciec wszystkie swoje sprawy. A miał ich niemało: pracował w sowchozie „Dubowa” jako murarz, zbudował w latach 60. chyba wszystkie mostki w Połoweckim, wielu wiejskim domom przedłużył życie, podkładając pod nie fundamenty (praca jubilerska i ryzykowna: trzeba było podciąć słupy, na których trzymała się chata, postawić ją na podnośnikach i w ten sposób położyć podmurówkę); zajmował się stolarstwem, szył czapki, zajmował się myślistwem i rybołówstwem, uprawiał z mamą rozsadę kapusty i pomidorów, przygotowywał na zimę grzyby i jagody… Z jego wielkiej miłości do tego wszystkiego wyrastała i kształtowała się moja miłość do przyrody, do pracy na wsi, do otaczającego świata. Ojciec przyuczał mnie do swojej pracy – jeszcze jako przedszkolak chodziłem z nim w wiklinę. Pewnego razu, wracając zimą z ogromną wiązką na plecach ojca i kilkoma prętami w moich rękach, zrobiliśmy na wzgórzu wymuszony postój: ojciec wpadł na cienki lód i nabrał do buta wody. Rzucił wiklinę na oziminę, usiadł na wiązce, zdjął buty i zaczął wykręcać onucę. Bardzo mi było żal patrzeć na to, a on mnie podbudowywał: – Oto dorośniesz, zostaniesz malarzem i namalujesz obraz: Pawło zmienia buty na mrozie, idąc z wikliny… (Już wtedy zaczynałem malować, nieźle mi wychodziło, ojciec cieszył się z tej mojej pasji…). I dzisiaj cieszę się, że zgłębiłem to poetyckie ojcowskie rzemiosło – wyplatanie koszy z wikliny… Kiedy coś każe mi nawiązać bezpośredni kontakt z duchem ojca, idę po wiklinę, wyplatam może nie tak doskonałe, ale jednak podobne do jego, koszyki… Przyuczał mnie on także do murarstwa. W wieku 13–14 lat byłem u niego latem pomocnikiem (oficjalnym, sowchoz płacił mi nawet rubla siedemdziesiąt dziennie). Zdobywszy takie doświadczenie na mostkach, pomagałem ojcu także naszą chatę murować (zrobiliśmy to sami, bez pomocy sąsiadów czy specjalistów). *** Ojciec całe życie był zapalonym wędkarzem. Nie lubił wędek – łowienie nimi było dla niego wielką nudą. Zamiast tego chętnie brał podrywkę, podbierak, żaki i szedł z nimi nad wodę. Raz z jednym, raz z drugim. Podrywki własnoręcznie wyplatał z wikliny, miedzianego drutu, na orzechowe formy nakładał już gotowe sieci, były najlżejsze i najwygodniejsze. Nam ojciec powierzał bardzo długie tyczki z przybitymi na końcach deseczkami. Nimi „zaganialiśmy” ryby do narzędzi połowowych… Ryb w strumykach było tyle, że często krzyczałem z zachwytu, patrząc na nie. Jeszcze teraz mam przed oczami rowek prosto we wsi, obok chaty ciotki Paszy, u której często kupowaliśmy mleko, kiedy nie było własnej krowy lub była zasuszona. Woda wypływała prosto spod mostka, który, nawiasem mówiąc, też wymurował ojciec, a naprzeciw wody ławicami płynęły karasie, liny, płocie, piskorze, szczupaki, kiełbie… Czerpaliśmy je po prostu rękami, wyślizgiwały się przez palce… Całe to widowisko odbywało się jeszcze przed wschodem słońca, jeszcze przed pojawieniem się stada na ulicy… Nawet kiedy ojciec był już po osiemdziesiątce, ożywiał się i młodniał, kiedy przyjeżdżałem do rodzinnej wsi: – No co, Myhiej, chodźmy na ryby? (Tak żartobliwie nazywał mnie czasami). Podniosły i optymistyczny był ojciec także w sezonie grzybowym. Zabierał do lasu to każdego po kolei z nas, dzieci, to wszystkich razem. Każdemu wydawał koszyk lub koszyczek, wypleciony własnoręcznie, i już po 10–15 minutach byliśmy w lesie, bo rósł całkiem blisko… Grzybowe miejsca, które odkrywał przed nami ojciec, do dziś mam w pamięci… *** Ojciec stale żył w ruchu, w jego głowie ciągle powstawały jakieś plany. Zazwyczaj było to związane z murarką. To zachce mu się wyposażyć dodatkową piwnicę (na jabłka i przetwory osobno), to zabetonować podwórko, to przygotować słupki (też betonowe) do ogrodzenia… Jak to nie dziwne, ale raz na dwa-trzy lata przerabiał murarkę w chacie. Zduchem był zdolnym, wynajmowali go nawet współmieszkańcy do budowy pieców i kuchni, a w domu, na gniew i sprzeciw matki, przeprowadzał eksperymenty. W końcu wyposażył system grzewczy w chacie tak, że był podobny do współczesnego: paliło się w piecu, a ciepłe były i piec, i ściany izby. Długo główkował nad schematami tak zwanych leżaków, żeby ciepło nie uciekało w komin, a zostawało w domu. Ojciec był uczestnikiem wojny, przeszedł ją z niewielką przerwą (kiedy jego jednostka została rozbita i rozformowana, tymczasowo przebywał na okupowanym terytorium) prawie do końca, kończąc swój szlak w Czechosłowacji. Był kontuzjowany pod Odessą, ranny pod Kołomyją. Świadectwem jego wojennej sławy stały się Order Czerwonej Gwiazdy, medal „Za odwagę w działaniach bojowych”. Będąc już po osiemdziesiątce, dużo opowiadał o tym wojennym horrorze, wymieniał z nazwiska swoich towarzyszy broni, co bardzo dziwiło nas wszystkich. Ogółem armii oddał dwanaście lat życia, był starszym sierżantem. „Cześć, starszy sierżancie!” – jeszcze długo po wojnie witali się z nim mężczyźni we wsi. Wszystkie zawodowe zajęcia ojca miały charakter tymczasowy, tylko wikliniarstwo było u niego na całe życie. *** Co niedzielę przynosił mi z Berdyczowa ciekawe książeczki dla dzieci (wtedy wszystkie były dla mnie ciekawe…). Co dziwne, ale w jakiś sposób nakłaniał go do tego dziadek Kost – jego ojciec. Przychodził do nas z Hryszkowiec (kiedy zmarła babcia, ożenił się tutaj) zawsze niespodziewanie – w starodawnym szarym szynelu, ciężkich butach i kudłatej czapie (zimą). Zresztą i latem nie pamiętam go bez nakrycia głowy… Palił i strasznie kaszlał, jego twarz była poorana zmarszczkami, jak pługiem ziemia… I za każdym razem wykładał z torby przede mną nie słodycze, a… stare gazety i czasopisma. Skąd je brał – trudno było odgadnąć… Te szpalty były pogniecione i brudne, brzydzący się ojciec odbierał mi je potem i rzucał do pieca matce: rozpalaj, mówił, drewnem. Dziadka zabrakło, gdy miał ponad dziewięćdziesiąt lat. Ojciec opowiadał, że był zamożnym chłopem przed rewolucją, miał konie i sprzęt, trochę ziemi. Miał też sakiewkę złota, które lekkomyślnie wymienił na kierenki i stracił zgromadzone przez życie oszczędności na zawsze… Po krótkim czasie te kierenki walały się na drodze, jak i ten gazetowo-czasopismowy niepotrzebny papier, który trafiał z jego rąk do mnie… Na dziadkowych gazetach i czasopismach, na ojcowskich książeczkach szybko nauczyłem się czytać – gdzieś w wieku pięciu lat. Szczególnie podobały mi się wiersze – czytałem je wielokrotnie, szybko zapadały w pamięć, a kiedy starsze dzieci sąsiadów wracały ze szkoły, spełniałem ich prośby i recytowałem te wiersze na głos… Ojciec sam lubił poczytywać książki. Na naszej ulicy mieszkała kierowniczka wiejskiej biblioteki Halina Wasyliwna, ona, aby zwiększyć liczbę czytelników (tak robiono wszędzie i długo…), wypisywała formularze także na tych, którzy nie chodzili do biblioteki. A niektórym z nich zanosiła książki do domu, potem je zabierała. Wieczorami ojciec leżał na piecu i przy lampie czytał. Robił to szeptem, ale ten szept był wyraźnie słyszalny dla mnie na leżance, uważnie słuchałem tego czytania, jak bajki na noc. Tak po raz pierwszy poznałem książkę Wasyla Zemlaka „Podpułkownik Szymański”… Czasami ojciec prosił mnie, bym zaniósł książki do biblioteki, bo Halina Wasyliwna z jakiegoś powodu długo nie zachodziła. Tak jako przedszkolak trafiłem tam, rozpoczynając swoje wieloletnie wędrówki do regałów z książkami… Kiedy skończyłem 6 lat (1959, kwiecień), po raz pierwszy poszedłem do pierwszej klasy (ot, do kogo najbardziej pasuje wyrażenie „pierwszy raz do pierwszej klasy” – to właśnie do mnie!). Nie wyszło – po udanym uczęszczaniu przez tydzień, zostałem „skreślony”, choć „przyjęty” oficjalnie nie byłem: przyjęła mnie Adela Sywerkiwna, bo znała moje zdolności i talenty… Ojciec boleśnie to przyjął, bo uważał mnie za bardzo zdolnego do nauki. Największą jego pochwałą dla mnie było jego powiedzenie „Misza jak dorośnie – będzie inżynierem”… Z jakiegoś powodu uważał, że inżynier – to najlepszy zawód na ziemi… *** Spośród najjaśniejszych wspomnień dzieciństwa w mojej pamięci pozostało wspomnienie o tym, jak do naszego nowego domu doprowadzali światło. Imponowało mi wtedy wszystko: i słupy z drutami wzdłuż ulicy, i skręcone na rolkach białe przewody w domu, i żarówki – przezroczyste i matowe, i wujkowie-monterzy w dziwacznych szczypcach na nogach… Kiedy wszystko skończyli i włączyli światło, chciało mi się skakać z radości, tarzać po świeżo ułożonej sosnowej podłodze (co zresztą, razem z młodszym bratem Wiktorem i starszą siostrą Marią robiłem, kiedy monterzy się rozeszli…). Po pewnym czasie ojciec przyniósł z miasta duży odbiornik radiowy „Dniepr” i życie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

“…Usprawiedliwić istnienie i czyjeś zaufanie do ciebie” W 1009. rocznicę urodzin Iwana Czendeja

Mykoła WAŚKIW, doktor nauk filologicznych, profesor „Pracowałem, czując obowiązek i powołanie, by służyć jasnej sprawie…” W wieku 48 lat Iwan Chendej w swoim „Dzienniku” dwukrotnie porównuje swój dorobek twórczy z osiągnięciami Mykoły Gogola i niemal z rozpaczą stwierdza własną marność wobec geniusza. „Gogol zmarł, gdy miał 43 lata. Los podarował mi już o pięć więcej… A co mówić o olbrzymach, którzy nie dożyli 40, a nawet 30 lat?.. Na tle ich życia i trudów jestem nikim…” Co prawda, pisarz stawia sobie za cel osiągnięcie wyższego poziomu w przyszłości. „I możesz jedynie modlić los, aby dodał ci choć okruch wieku i dał cierpliwość w pracy, mądrość w pracy, aby dał szczęśliwe, prawdziwie twórcze dni i możliwość usprawiedliwienia istnienia oraz czyjegoś zaufania do ciebie”. Czy I. Chendej osiągnął poziom Gogola? Zapewne nie. Ale stawiał sobie i innym najwyższe wymagania, bez żadnych usprawiedliwień dla poszczególnych niedociągnięć, błędów, nie zadowalając się tym, że jego nazwisko od czasu do czasu pojawia się wśród listy wybitnych ukraińskich, związkowych, a jeszcze częściej – zakarpackich literatów. „W ogóle nie siedzieliśmy z założonymi rękami, coś robiliśmy nie w imię uzupełnienia danych w ankiecie, a w imię sprawy kulturalnej, w imię literatury. Pracowałem, czując obowiązek i powołanie, by służyć jasnej sprawie…” Posiadając wrodzone, jak to ujął sam pisarz, poczucie estetyki, I. Chendej wymagał od siebie nie po prostu dobrych utworów, a arcydzieł, tekstów znaczących, które pełnokrwiście odtworzyłyby byt i dążenia rodaków, reprezentując rodzimą Wierchowinę i rodzimą Ukrainę na obszarach ogólnozwiązkowych i światowych. Wytrwale szukał własnej drogi w sztuce – i stworzył swój niepowtarzalny świat artystyczny. W utworach Iwana Czendeja miejscem akcji często jest centrum obwodowe, Kijów, a nawet tereny słowackie. Jednak zdecydowana ich większość skupiona jest w jednej wierchowińskiej wsi Zabereż. Tak do dziś nazywa się ten zakątek osady Dubowe, gdzie urodził się i dorastał pisarz. Czasami Zabereż to Zabereż, ów rodzinny zakątek osady, a znacznie częściej – artystyczny synonim rodzinnego Dubowego. U podstaw zdecydowanej większości (jeśli nie wszystkich) „zabereżańskich” utworów leżą konkretne historie z Dubowego, kolizje, a nawet nazwiska i przezwiska współmieszkańców, które pisarz przenosi do tekstów. Tak, protohistorią powieści „Ptaki opuszczają gniazda…” jest budowa elektrowni wodnej na Terebli i Riece oraz przeniesienie znacznej części wsi Niżne Bystre, gdzie miały stanąć budynki elektrowni, na nowe tereny. Jednak niemal wszyscy bohaterowie powieści, z wyjątkiem głównego bohatera Pryhary, mają nazwiska z Dubowego, a znaczna część historii z Dubowego zostaje przetworzona w tekście. Czasami postacie przechodzą z jednego utworu do drugiego, jednak najczęściej nowele, opowiadania, powieści i romanse są zamknięte fabularnie i samowystarczalne. Ale wszystkie utwory z „zabereżańskim” lokusem przestrzennym tworzą nierozerwalną jedność, całościowy świat wierchowińskiej wsi, jej byt przez niemal cały XX wiek. Zabereż – Chendejowa Joknapatawpha i Macondo Bardzo popularnym stereotypem jest nazywanie twórczości tego czy innego pisarza encyklopedią życia jakiegoś etnosu lub regionu. W nurcie tego stereotypu I. Chendej w ogromnym „zabereżańskim” cyklu utworów dostarczył czytelnikowi encyklopedię wierchowińskiego bytu. Jest tu szczegółowe odtworzenie codzienności, naczyń, mebli, przygotowywania i spożywania tradycyjnych, niewyszukanych potraw, chaty z symbolicznymi obrazami kołyski i progu, zagrody, rodzinnej góry z rodzinnym polem, opieki nad bydłem, które jest niemal członkami rodziny, więzi rodzinnych i rodowych, świąt chrześcijańskich i pogańskich, obrzędów… Do tego dochodzą niemal liryczne wiersze prozą, gdy pisarz opisuje rodzime otoczenie gór, dolin, rzek, najróżniejszej roślinności Zabereży-Dubowego. Główni bohaterowie najczęściej są w pracy; sumienna, natchniona i profesjonalna praca jest miarą wartości człowieka. To pewien paradoks: o pracy rolniczej mowa jest w utworach zdecydowanej większości ukraińskich prozaików, jednak ci prozaicy jedynie wymieniają jakieś rodzaje pracy i niemal wcale ich nie opisują. Sytuację zmienili U. Samczuk i M. Stelmach (być może kogoś pominąłem). I. Chendej również był niedoścignionym mistrzem w odtwarzaniu uprawy ziemi, koszenia, pracy ciesielskiej, opieki nad zwierzętami, prac budowlanych, pielęgnacji ogrodu, przygotowywania potraw, tkactwa – tych rodzajów działalności, które dobrze znał od dziecka, a większość z nich sam dobrze wykonywał (nieprzypadkowo większość prac przy planowaniu i wznoszeniu własnego domu w Użhorodzie Iwan Chendej wykonywał sam). Stopniowo wyłania się przed nami samowystarczalny i dość egzotyczny dla ukraińskiego czytelnika z innych regionów świat, który staje się niezwykle egzotyczny dla czytelnika zagranicznego. Badacze twórczości ukraińskiego pisarza (Maja Waśkiw, Wiktoria Bojko) argumentowanie przeprowadzali analogię między Zabereżą-Dubowym I. Czendeja a Joknapatawphą W. Faulknera i Macondo G. G. Márqueza. Byt materialny odgrywał w prowadzeniu tej analogii znaczącą rolę. Lecz znacznie ważniejszy był byt duchowy. U Iwana Czendeja duchowość wierchowińca wyłania się już gotowa, uformowana jako rezultat doskonalenia relacji w pracy oraz codziennych stosunków rodzinnych, rodowych, sąsiedzkich i społecznych, szlifowanych przez wieki. U jej podstaw leżą ludowe wyobrażenia o sprawiedliwości, o dobru i złu, o pięknie, o troskliwym stosunku do otoczenia przyrodniczego, o szacunku do bliźniego i dalekiego, które harmonijnie współgrają z wartościami chrześcijańskimi. Chrześcijaństwo, niezłomna stałość w bronieniu własnych przekonań u Czendeja są nierozerwalnie związane z osobą jego ojca. Dorosły syn, znany pisarz, który złożył siebie na ołtarzu oświecenia rodzinnego kraju, często konfliktował z ojcem z powodu jego religijnego fanatyzmu i surowego stosunku do rodziny. Jednak żywił do niego również bezmierny szacunek za jego pracowitość, za jego rozum, wysokie poczucie estetyki, umiejętność „czytania” psychologii ludzi, za doskonałość jego nakazów moralno-etycznych, których przestrzegania ojciec wymagał od innych i, co najważniejsze, których sam nieustannie przestrzegał. Z czasem Iwan Chendej coraz bardziej starał się być podobny do ojca, nawet zewnętrznie. Mychajło Chendej, czasami w dość dziwacznych transformacjach, pojawia się w wielu obrazach w utworach jego syna, przede wszystkim jako Mychajło Pryhara w powieści „Ptaki opuszczają gniazda…”. Znacznie ważniejsze było jednak to, że podstawę światopoglądu postaci Czendeja oraz światopoglądu autorskiego stanowiły przekonania ojca, wiara, wytrwałość i niezłomność, które były skoncentrowanym wyrazem odwiecznych wyobrażeń ludowych. Zakarpaccy domorośli krytycy jeszcze w latach 60. XX wieku oskarżali pisarza o to, że zaciął się na etnografizmie, na „stępach, międlicach”, że to zamiłowanie do staroci jest wrogie dla „nowego społeczeństwa”, dla „najbardziej postępowej” radziecko-komunistycznej ideologii itp. Jak to nie dziwne, ci krytycy mieli rację. Mówili eufemizmami, jednak wyraźnie wychwycili to, co można było wyczytać między wierszami utworów Iwana Czendeja: niekiedy konserwatywne, ludowa moralność i etyka, ludowa kultura miały niezbywalną wartość; jasny smutek i tęsknota rodzą się z tego, że te proste, ale doskonałe wartości odchodzą coraz dalej w niebyt, rozmywają się pod naporem „nowego” życia; a najgorsze jest to, że „nowe”, radzieckie bytowanie, niszcząc stare, nie przynosi w zamian niczego nowego, przekształca ludzi w prymitywnych konsumentów, pijaków, oszustów, kłamców. Na nowo odtwarza się rousseauistyczna kolizja: postęp materialny w żaden sposób nie sprzyja postępowi duchowemu, raczej prowadzi do ludzkiej degradacji. Tragedia utworów „zaberzańskich” polega na tym, że duchowo-moralna doskonałość i samowystarczalność „wczorajszego” światopoglądu góralskiego traci się bezpowrotnie i nic nie jest w stanie go odrodzić. Tę tragedię wyraźnie zdiagnozował i sformułował Petro Skunc w artykule o dorobku Iwana Czendeja „Kiedy moralność to patriarchat”. Ważność, bezalternatywność „wczorajszego”, „prymitywnego” podziału świata przez postacie I. Czendeja na białe i czarne, na dobro i zło, na prawdę i krzywdę stawała się szczególnie odczuwalna z biegiem lat, w dobie postmodernistycznego rozmycia kategorii moralno-etycznych, kiedy w wątpliwość poddawano i poddaje się do dziś nawet same pojęcia moralności i etyki na rzecz „indywidualności” oraz jej prywatnych potrzeb. Podobnie jak Macondo Márqueza i Yoknapatawpha Faulknera, Zaberzeż Czendeja, jej świat materialno-duchowy są niepowtarzalne, egzotyczne. I jednocześnie tak niepodobne wąskoregionalne światy, z ich autentycznymi zwyczajami, ocenami, wartościami, zbiegają się w tym, że odtwarzają i formułują wartości ogólnoludzkie, humanistyczny, życiodajny światopogląd, niezniszczalność nie tylko ludzkiej materii, ale i ducha. Można zaprzeczyć: gdzie laureaci Nagrody Nobla Márquez i Faulkner, a gdzie Czendej? Któż to wie, któż to wie… Być może pytanie tkwi jedynie w tym, że Iwana Czendeja nie przetłumaczono w porę (albo – jeszcze nie przetłumaczono) na języki obce? W końcu jakiekolwiek hierarchiczne porównanie będzie tu niestosowne, bo typologia światów Czendeja, Nagrodę laureata konkursu w nominacji „Czendejoznawstwo” Mykole Waskiwowi wręcza Iwan Treszczak. Po prawej – córka pisarza Maria Czendej-Treszczak. Rodzina pisarza, laureaci oraz jury konkursu małej prozy im. Iwana Czendeja odbyli wejście na górę Jasenowa w Dubowym.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Faulknera, Márqueza (tutaj możemy dodać Wiaczesława Medwiedia z jego Kodnią) jest bezdyskusyjna. „Nie siedzieliśmy z założonymi rękami, coś robiliśmy… w imię sprawy kulturalnej, w imię literatury”. Tutaj podchodzimy do problemu należytej oceny dorobku I. Czendeja. Odnosi się wrażenie, że z różnych powodów zakarpaccy pisarze niesprawiedliwie pozostawali w cieniu uwagi ogólnoukraińskich krytyków. I fakt, że w latach niepodległości Zakarpacie, które wcześniej nie miało ani jednego laureata Nagrody Szewczenkowskiej, otrzymało ich co najmniej pięciu (pięciu z połową, bo „mikołajowianin” D. Kremiń zawsze będzie też „Zakarpatcem”), jest jedynie potwierdzeniem ich niedocenienia w „tamtej” epoce. Obecnie osobiście trudno mi powiedzieć, jakie miejsce w procesie literackim zajmowali i zajmują I. Czendej, P. Skuńć, D. Kremiń, F. Potuszniak. Ale znacznie ważniejsze, wyższe niż to, które do tej pory przypisują im podręczniki, poradniki, monografie itp. Iwan Czendej okazał się wysokiej klasy mistrzem w różnych gatunkach – „małej prozie”, powieściach, romansach. Szczytowym wydaje się romans „Ptaki opuszczają gniazda…”. Do gatunku romansu pisarz szedł długie lata, przez nowele i opowiadania, przez powieść „Teren kwitnie” i bardzo w porę napisał „Ptaki opuszczają gniazda…”, kiedy poczuł: dojrzał do tego polifonicznego gatunku. Ale nie mniej ważnymi od romansu „Ptaki opuszczają gniazda…” są jego nowele i opowiadania. Nieprzypadkowo konkurs imienia Iwana Czendeja – to konkurs utworów „małej prozy”. Jeśli nie brać pod uwagę uczniowskich prób z okresu nauki w Gimnazjum w Chuście, pisarz wszedł do literatury perłą-miniaturą „Czajki lecą na Wschód”. Potem były ciekawe nowele z dynamicznymi fabułami, puentami, trafnymi obserwacjami, które, wydaje się, były napisane pod znacznym wpływem Wasyla Stefanyka. I dopiero po dwóch dziesiątkach lat twórczości literackiej I. Czendej znajduje swoją niszę w „małej prozie”. Miejsce krótkiej, „dramaturgicznie” napiętej noweli zajmuje rozległe „opowiadające” opowiadanie, z kronikarską fabułą, z codziennymi, powszednimi wydarzeniami, a czasem nawet bezwydarzeniowe. Sam pisarz tak charakteryzuje własną ewolucję w „małej prozie”: „Nowela – gatunek, który wprowadzał mnie w pracę nad słowem. Od noweli zaczęła się moja literacka ścieżka. Gatunek opowiadania lubię i stale w tym gatunku pracuję. Ten fakt, że w moich ostatnich książkach opublikowano około 20 opowiadań, również to potwierdza”. Iwan Czendej doszedł w teoretycznych rozważaniach i praktycznej realizacji do tego, że właśnie „opowiadanie” najpełniej odkrywa jego talent, jest najbardziej odpowiednie dla tego talentu i przynosi najhojniejsze twórcze owoce, przede wszystkim czyni go owym niepowtarzalnym Iwanem Czendejem w literaturze ukraińskiej, jakim go znamy. Nieocenioną pracę w zakresie popularyzacji twórczości Iwana Czendeja, jej badania, głębokiego i nowego odczytania prowadzą córka pisarza Maria oraz jej mąż Iwan Treszczak (nawet nie wiem, kogo postawić na pierwszym miejscu w tym procesie). Niestety, niewielu mamy takich twórców, których popularyzacją, w tym „do głębi kieszeni”, przejmowaliby się tak bardzo ich krewni. Iwanowi Czendejowi – poszczęściło się z tymi, którzy robią to, co przede wszystkim powinna by robić ukraińska władza, państwo. Wierzy się, że po wojnie wszystko stanie wreszcie na swoich miejscach. W tym roku, na oficjalne setne urodziny I. Czendeja, odbyło się podsumowanie V Ogólnoukraińskiego konkursu małej prozy imienia Iwana Czendeja. W poprzednich latach równolegle z konkursem odbywał się „Czendej-Fest”, jednak straszne wydarzenia rosyjskiej agresji w Ukrainie uczyniły go niestosownym. Tak samo istnieje twarde przekonanie, że w przyszłym roku „Czendej-Fest”, uroczysty, świąteczny, odbędzie się. Rodzinna góra I. Czendeja Jasinia, którą pisarz opiewał pod nazwą Jasenowa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Dwa dumne szczyty – dwa niewyczerpane źródła

Departament Kultury, Narodowości i Religii Zakarpackiej ODA W Zakarpackim Obwodowym Muzeum Sztuki im. J. Bokszaja odbyło się otwarcie wystawy książkowo-dokumentalnej „Dwa dumne szczyty – dwa niewyczerpane źródła”, poświęconej 100. rocznicy urodzin Iwana Michajłowicza Czendeja oraz 80. rocznicy urodzin Piotra Mykołajowicza Skunća. Mistrzowie ukraińskiego słowa, którzy w swoich dziełach wzruszająco i prawdziwie utrwalili na wieki dla przyszłych pokoleń siłę ducha i szlachetność narodu ukraińskiego! Z słowami powitania do obecnych na wydarzeniu zwrócili się: Jewhen Tyszczuk – dyrektor Departamentu Kultury, Narodowości i Religii Zakarpackiej ODA, zasłużony artysta Ukrainy; Wasyl Homonaj – zastępca przewodniczącego miasta Użhorod. W otwarciu wystawy wystąpili: Wasyl Gusti – poeta, publicysta, tłumacz; Iwan Chłanta – kandydat nauk filozoficznych, zasłużony działacz sztuki; Serhij Fedaka – doktor nauk historycznych; Olena Pekar – nauczycielka gimnazjum lingwistycznego im. T. Szewczenki; Olena Prychodko – krytyczka sztuki, zasłużona działaczka sztuki Ukrainy; Wasyl Szerszun – aktor, reżyser teatru im. braci Szeregijiwów, zasłużony artysta Ukrainy. O ciekawych faktach z życia wybitnych pisarzy opowiedzieli: Maria Czendej-Treszczak – córka I. M. Czendeja; Natalia Skunć – córka P. M. Skunća. Twórczą wisienką na torcie wydarzenia stały się występy studentów Użhorodzkiego Instytutu Kultury oraz pieśni w wykonaniu zespołu ludowej pieśni „Rozmaria” i obwodowego organizacyjno-metodycznego centrum kultury. Wspomnienia także zawierały: Iwan Palijczuk, który w głównej roli zakochuje się w Maryczce (Larysa Kadoczznikowa), mimo wrogości rodów... W tych dniach film ponownie wszedł na ekrany Kijowa i kilku innych miast, w nowej, technologicznie udoskonalonej wersji. Czendej był współautorem scenariusza „Cieni...” razem z Paradżanowem. Ze wspomnień wdowy po pisarzu, Marii Czendej: „Paradżanow mieszkał u nas prawie miesiąc (w Użhorodzie. — S. T.). Spał w gabinecie roboczym Czendeja. Po kolacji kładł się na kanapie i do drugiej w nocy opowiadał mężowi o technologii pisania scenariuszy. Poruszał tematy, na które my baliśmy się mówić. „Nie mogą mi przypisać ukraińskiego burżuazyjnego nacjonalizmu, bo z narodowości jestem Ormianinem” — spokojnie ironizował. Uczył mnie robić gołąbki z liści winogron”. Iwanowie stworzyli ukraiński Kosmos, który trzeba dziś, już po raz kolejny, bronić. Ostoi się! Bo choć Niebo wysoko, to jest kto je podtrzymywać — wypracowano tyle...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Dwaj Iwanowie

Sergij TRYMBACZ Na zdjęciu — Iwan Mykolajczuk (1941–1987) w filmie „Babilon XX”, jego reżyserii (1980), oraz pisarz Iwan Czendej (1922–2005), którego setna rocznica urodzin obchodzona jest właśnie (przede wszystkim na Zakarpaciu). Jak dla mnie — twarze tych dwóch magicznych ludzi są bardzo podobne. Nie tylko zewnętrznie, ale przede wszystkim wewnętrznie. Obaj byli nie tylko wielkimi artystami, ale także filozofami, myślącymi kategoriami uniwersalnymi, kosmicznymi... Obu Iwanów na zawsze połączył film „Cienie zapomnianych przodków” (1965) Siergieja Paradżanowa. Jak wiadomo, Mykolajczuk zagrał tam

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

to także front, który z każdym dniem staje się silniejszy. Moja wojna rozpoczęła się w piwnicach „Ochmatdytu”, skąd wywoziłam chore na nowotwory dzieci do Europy. Europejczycy bardzo ciepło nas przyjmowali i pomagają do dziś. Jednocześnie nisko kłaniam się tym, którzy pozostali w Ukrainie lub już wrócili. Wszyscy razem staramy się pomagać naszym chłopakom na froncie. Wierzymy w przyszłość, tworzymy piękne rzeczy. Zachowujemy i odnawiamy piękno naszego kraju. Uczestnik działań wojennych Jurij ZEKUN podkreślił wagę tego, że obrazy ukraińskich artystów pokazywane są także w szpitalach. Pomagają one rannym żołnierzom naładować się energią do zwycięstwa nad rosyjską nawałą. – Musimy robić wszystko, aby kultura w naszym kraju była na najwyższym poziomie – zaapelował oficjalny przedstawiciel fundacji charytatywnej Wołodymyra Prodywusa Ołeksej KYRYŁENKO (m. Winnica). – Sztuka również przybliża nasze zwycięstwo. Już 1 czerwca – w Międzynarodowy Dzień Dziecka – Winnica przejmie sztafetę Kijowa. Na naszej wystawie zaprezentujemy prace zarówno znanych artystów, jak i dziecięce rysunki. Pokażemy je w szpitalu wojskowym, a potem zawieziemy do Lwowa. – Sztuka to także lekarstwo – jest przekonana artystka z Winnicy Złata SZYSzMAN. – Dodaje otuchy, inspiruje do czynów. Swoją twórczością staramy się pomóc naszemu krajowi. Mam nadzieję, że cząstka naszej duszy dotknie każdego, kto zobaczy te prace. Przedstawiciel gruzińskiej diaspory w Ukrainie Zaza BUKURADZE powitał uczestników wystawy w imieniu żołnierzy-Gruzinów, którzy ramię w ramię z Ukraińcami bronią integralności terytorialnej naszego kraju, wywalczają prawo Ukrainy do bycia wolnym i prosperującym państwem. Wspomniał o tym, że sam musiał walczyć z rosyjskimi agresorami w odległych latach 1992–1993. Niestety, dziś historia się powtarza, ale Ukraina z pewnością zwycięży. – Ta wystawa jest godna naszej Ukrainy – podkreślił akademik Dmytro STEPOWYK. – Wreszcie odrodziliśmy tematykę wojskową. Nie jest ona podobna do tej, która była po II wojnie światowej. W pracach ukraińskich artystów królują estetyzm i piękno. Wystawa odbierana jest jako wspaniała oda do Ukrainy – silnej i potężnej. Są tu piękne twarze ukraińskich żołnierzy, szczere dziecięce oblicza. Widzimy także związek z historią. Na wielu obrazach namalowani są kozacy, którzy w minionych wiekach bronili Ukrainy przed wrogami. My i dziś czujemy niezwyciężonego ducha naszych przodków, którzy inspirują do walki z wrogiem. – Nasz projekt zaczynał się od prac dzieci, które wróciły z ewakuacji – wspominała historyk sztuki, współorganizatorka wystawy Natalija BONDARENKO. – Ich rysunki pokazywaliśmy w szpitalach. Z czasem do tego projektu dołączyli także profesjonalni artyści. Na wystawie są jasne oblicza. Tutaj nie zobaczycie smutku. I to jest najważniejsze. Współorganizatorka wystawy – Hanna JAROWA – tego dnia świętowała urodziny. W prezencie otrzymała jedną z nowych prac zasłużonego artysty Ukrainy Anatolija MARCzUKA z rąk samego twórcy. Odbył się również krótki program koncertowy. Laureat Nagrody Szewczenkowskiej, Bohater Ukrainy Anatolij PAŁAMARENKO po raz pierwszy wykonał wiersz lwowskiego poety Bohdana Stelmacha „Nie wierz Moskalowi, jak psu”, a laureatka ogólnoukraińskich i międzynarodowych konkursów Ołesia SINCzUK – własne wiersze oraz autorską kompozycję na sopiłce. Jak zapewnił współorganizator wystawy Serhij KOMISSAROW, zostaną wykonane wysokiej jakości wydruki wszystkich zaprezentowanych na wystawie obrazów, które rozpoczną podróż po Ukrainie. A otwarcie nowej wystawy projektu „Wracaj żywy” zaplanowano na 24 sierpnia.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Wracaj żywy!

Eduard OWCHARENKO Zdjęcie autora – Ten projekt narodził się w wyobraźni dziennikarzy i artystów niemal jednocześnie – zauważył współorganizator wystawy, zasłużony dziennikarz Ukrainy Serhij KOMISSAROW. – W rezultacie współpracy dwóch związków twórczych powstała wspaniała wystawa. Jest to projekt międzynarodowy, w którym oprócz Ukrainy biorą udział artyści z Litwy, Polski, Francji i Niemiec. Wystawa stała się naszą wspólną pracą z Narodowym Związkiem Artystów Ukrainy. Głównym celem projektu jest to, aby ci chłopcy, którzy teraz walczą za nas na pierwszej linii frontu, wiedzieli, że są artyści, dziennikarze, którzy mówią poprzez sztukę i przekazy w mediach – „Wracaj żywy”. Aby ludzie, którzy nas bronią, wiedzieli, że są tutaj potrzebni, w imię jakiego piękna ryzykują dzisiaj swoim życiem. Wystawa jest wielowektorowa i wielopłaszczyznowa. Część prac poświęcona jest tragicznym wydarzeniom, które mają miejsce w Mariupolu. Na płótnach widzimy zniszczone wsie, zburzone szkoły. Ale obok jest bardzo wiele jasnych, wyrazistych obrazów, które motywują naszych chłopców do powrotu żywymi. – Pewnie na całe życie zostanie mi bilet na pociąg, którym miałem jechać 24 lutego do Mariupola do Muzeum Archypa Kuindżiego – wyznał przewodniczący Narodowego Związku Artystów Ukrainy Kostiantyn CZERNIAWSKI. – Następnego dnia miała się tam otwierać wystawa naszego przyjaciela, artysty Wasyla Koreńczuka. Na szczęście pozostał żywy. Ale w tym pomieszczeniu była jego pracownia, cały jego dorobek twórczy, które Rosjanie zniszczyli. Nie ma muzeum, praktycznie zniszczony jest Mariupol. Ale Mariupol będzie, będzie Ukraina! My wszystko odbudujemy, i nasz kraj rozkwitnie. A dzisiejszy projekt to potwierdzenie tego, że nasi obrońcy wrócą żywi. Niezwykle ważne jest to, że to nie jest po prostu wystawa artystyczna. To projekt międzynarodowy. Wielkie podziękowania dla wszystkich artystów, którzy mimo problemów z logistyką zgodzili się wziąć w nim udział. Tutaj przedstawiona jest praktycznie cała Ukraina. Ściany galerii nie zdołały pomieścić tej wielkiej liczby prac, która została zaproponowana na wystawę. W każdy z obrazów artyści włożyli cząstkę swojej duszy. I symboliczne jest to, że ta wystawa otwiera się właśnie w dniu urodzin naszego rodzinnego Kijowa. Jeszcze dwa miesiące temu wielu naszych „życzliwych” w mediach społecznościowych pisało, że w tak trudnym czasie związki twórcze w ogóle nie są potrzebne. Ale tym projektem udowadniamy, że Narodowy Związek Artystów Ukrainy żyje. Takie projekty wystawowe odbywają się nie tylko w Kijowie, ale i w innych miastach Ukrainy, gdzie jest to możliwe. W szczególności w Użhorodzie, Iwano-Frankiwsku, Lwowie, Łucku. Związek pokazuje ukraińską sztukę całemu światu. Naszym wspólnym osiągnięciem jest to, że właśnie podczas wojny NZAU stał się pełnoprawnym członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Związków Artystów. Wielka liczba naszych twórców, którzy obecnie pracują za granicą, teraz otrzyma ochronę i pomoc. Uznaje nas cały świat twórczy. Jednocześnie Rosja i Białoruś zostały wykluczone z tego stowarzyszenia. Razem z Ministerstwem Kultury i Polityki Informacyjnej Ukrainy prowadzimy pracę, której dewizą jest: „Nie dla obecności Rosji i Białorusi na europejskich i światowych forach”. – Dla mnie wielką radością jest być dzisiaj na tym szczególnym wydarzeniu – podkreślił Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Republiki Litewskiej na Ukrainie Valdemaras SARAPINAS. – Świadczy ono o prymacie sztuki i piękna nad barbarzyństwem i destrukcją. Artyści walczą z wrogiem swoim językiem, który też jest bronią. Bardzo ważne jest, że twórcy z różnych krajów zjednoczyli się, aby pomóc ukraińskim obrońcom. Jestem dumny, że litewscy mistrzowie pędzla też stali się częścią tego wspaniałego projektu. Jestem dumny z tego, że mogę reprezentować Litwę na Ukrainie, która jest dla naszego kraju nie tylko ważnym partnerem, ale i najlepszym przyjacielem. Będziemy zawsze wspierać Ukrainę w waszej i naszej walce przeciwko rosyjskiej agresji. – Dzisiaj robimy wszystko, aby wojna z Rosją, która trwa już ponad osiem lat, wreszcie się skończyła – podkreśliła deputowana Rady Miasta Kijowa Ałła SŁAPAK. – Od raszystowskiej agresji giną obecnie najlepsi mężczyźni i kobiety Ukrainy. Dzisiaj ma miejsce ogromna niesprawiedliwość, wielka wojna dobra ze złem. Obraz to szczelina, przez którą każdy może zajrzeć w duszę artysty. A ta wystawa to szczelina, przez którą możemy zobaczyć, co dzisiaj dzieje się w duszy narodu ukraińskiego. Trudno trzymać w rękach pędzel, kiedy lecą bomby, i czytasz w wiadomościach o tym, że giną ludzie. Dziękuję artystom, którzy pokazują na płótnach to, co widzą i czują. Sztuka to W galerii „Chlibnia” Narodowego Rezerwatu „Sofia Kijowska” otwarto międzynarodowy projekt artystyczny „Wracaj żywy”, do udziału w którym zgłosiło się ponad 100 artystów z pięciu krajów świata.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Dawna historia miasta na unikatowym panelu w Sofii Kijowskiej

Georgij ŁUKIANCZUK Monumentalne dzieło artystki Haliny Sewruk „Miasto na siedmiu wzgórzach” znalazło nowy dom w budynku Konsystorza Zespołu Architektonicznego Sofii po tym, jak w październiku 2020 roku zostało zdemontowane z foyer hotelu „Turyst”. Kompozycję umieszczono na ścianie jednej z najlepszych sal niedawno odrestaurowanego budynku. To ostatnie monumentalne dzieło laureatki nagrody Ukraińskiego Stowarzyszenia Niezależnej Twórczej Inteligencji im. Wasyla Stusa, nagrody im. metropolity Andrzeja Szeptyckiego, zasłużonej artystki Ukrainy Haliny Sylwestrowny Sewruk ma wysoką wartość artystyczną. Na ogromnym ceramicznym panelu (długość prawie 6 metrów, wysokość 2,8 metra) przedstawiono prastary Kijów. Dzieło zdumiewa ogromną liczbą szczegółów i postaci, wśród których są książę Jarosław Mądry z córką Anną – królową Francji, księżna Olga, Agapit Pieczerski, kronikarze, ikonopisarze, budowniczowie, wojskowi i zwykli kijowianie w otoczeniu wspaniałych świątyń i cerkwi, legendarny ptak Syryn... Konserwatorzy-restauratorzy z naukowo-konserwatorskiej pracowni Narodowego Rezerwatu „Sofia Kijowska” pod kierownictwem kierownika, konserwatora-restauratora najwyższej kategorii kwalifikacyjnej Anatolija Mykołajowycza Ostapczuka, wykonali szereg prac konserwatorskich. W szczególności fragmenty panelu starannie oczyszczono z brudu i kurzu. Pewna część elementów ceramicznych została uszkodzona i wymagała sklejenia. Przeprowadzono także maskowanie drobnych pęknięć i wgłębień na powierzchni z zachowaniem faktury. Następnie każdy element zaimpregnowano. Potem panel zamontowano na wcześniej przygotowanej ścianie. Uroczyste otwarcie tego dzieła sztuki odbyło się z okazji Międzynarodowego Dnia Muzeów – 18 maja. Właśnie tego dnia autorka panelu miałaby obchodzić swoje urodziny. Niestety, rzeźbiarka-monumentalistka, ceramiczka i malarka Halina Sewruk 14 lutego 2022 roku odeszła w wieczność...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

inscenizację i, myślę, wkrótce rozpocznie proces prób. Młody reżyser Ołeksandr Stepancow będzie pracował nad wystawieniem sztuki słowackiego dramaturga Ivana Bukovčana „Zanim zapieje kogut”. To antyfaszystowska historia. Moim zdaniem bardzo ciekawa i współbrzmiąca z dzisiejszymi wydarzeniami. – A nad czym pracuje pan jako reżyser? – Trzeba zakończyć pracę nad spektaklem „Przewoźnik”. Miały w nim brać udział dzieci. Wszystkie one wyjechały. Pewnie zakończymy ten projekt już po wojnie. Teraz rozmyślam nad jeszcze jedną inscenizacją. Myślę, że o tym zamyśle widz dowie się całkiem niedługo. – Czy wszyscy aktorzy teatru są już w Kijowie? – Na dzień dzisiejszy do stolicy powróciły mniej więcej dwie trzecie zespołu. Niektórzy z aktorów przebywają teraz w gorących punktach, inni – w obronie terytorialnej. Praktycznie cała młodzież to wolontariusze. Nad nowymi spektaklami pracują nasi aktorzy w Polsce i na Litwie i przy tym pozycjonują się jako przedstawiciele Teatru im. Łesi Ukrainki. Nie chciałbym nikogo osobno wyróżniać. Kiedy pojawia się potrzeba, wszyscy stają ramię w ramię. Codziennie w teatrze odbywają się cztery próby, pracujemy bez dni wolnych. Dzisiaj dla nas to nie tylko zawód, a energia walki. – Co chciałby pan powiedzieć na zakończenie naszej rozmowy? – Każdego dnia myślę o tym, co się dzieje. Według mojego przekonania te dzikie, straszne próby, które przypadły w udziale naszemu losowi, dadzą możliwość dojrzeć bardzo potężnemu społeczeństwu. Po tym, co przeszliśmy i jeszcze przejdziemy, to będzie coś nadzwyczajnego. Ukłon dla wszystkich, którzy bronili „Azowstali”, którzy przebywają na pierwszej linii frontu teraz i dla tych, którzy są tutaj, obok, robią wszystko, co możliwe dla naszego Zwycięstwa. Mam poczucie, że wszyscy jesteśmy w jednej więzi. Niektórzy mówią, że Kijów wraca do pokojowego życia. W rzeczywistości Kijów trochę odszedł od linii frontu. Ale dopóki prawie w każdej rodzinie ktoś jest na froncie albo w okupacji, mówić o powrocie do pokojowego życia jest za wcześnie. Rozmawiał Eduard OWCZARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Kyryło Kaszlikow: „Łesia Ukrainka – amulet naszego teatru!”

9 kwietnia po raz pierwszy od początku wojny pokazano spektakl na stacjonarnej scenie Kijowa. Wydarzenie to miało miejsce na nowej scenie Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Łesi Ukrainki. Od tego czasu teatr ten stał się centrum kultury teatralnej stolicy. O tym, co udało się zrobić w tym czasie, rozmawiamy z dyrektorem-zarządcą teatru, narodowym artystą Ukrainy Kyryłem Kaszlikowem. – Wraz z początkiem wojny wasz teatr zmienił nazwę (poprzednia nazwa: Narodowy Akademicki Teatr Dramatu Rosyjskiego imienia Łesi Ukrainki). Dlaczego dopiero teraz? – Rozmowy o zmianie nazwy toczyły się już wcześniej, zarówno w społeczeństwie, jak i w samym teatrze. W istocie byliśmy już gotowi do rozwiązania tej kwestii. Punktem zwrotnym stał się właśnie 24 lutego. Reakcja była natychmiastowa. Wszyscy pracownicy podjęli jednogłośną decyzję o zmianie nazwy. – Zapewne nieprzypadkowo pierwszym pokazanym spektaklem były „Trzy miłości” według utworów Łesi Ukrainki. – Tak, bez wątpienia. Przecież Łesia Ukrainka to nasza obrończyni, amulet naszego teatru. Podam przykład, który niedawno zdarzył się w moim życiu. Na parkingu przy moim domu podszedł do mnie ochroniarz i zapytał: „Wydaje mi się, że pracował pan w teatrze?”. Odpowiedziałem, że pracujemy nawet teraz i gramy spektakle. Zaczęliśmy od sztuki według utworów Łesi Ukrainki. Gramy po ukraińsku. „Jesteście świetni – powiedział. – Łarysa Kosacz przyjęła taki pseudonim, bo bardzo kochała Ukrainę. Było dziwne, że spektakle w teatrze nazwanym jej imieniem grano po rosyjsku”. Z witryn reklamowych teatru na czas wojny postanowiliśmy usunąć zdjęcia z naszych spektakli. Zamiast tego wywiesiliśmy wypowiedzi Łesi Ukrainki na tematy, które wszystkich nas dzisiaj poruszają. – Inne spektakle waszego teatru też już odbywają się w języku ukraińskim. Jak udało się tak szybko przygotować tłumaczenia? – Zaczęliśmy pracować nad tłumaczeniami, gdy tylko przyjęto ustawę Ukrainy „O funkcjonowaniu języka ukraińskiego jako państwowego”. Przed początkiem wojny gotowe były tłumaczenia 80 procent spektakli. Pojawiło się pytanie, jak te tłumaczenia wykorzystać. W niektórych teatrach praktykuje się napisy. Byliśmy przeciwni takiej formie komunikacji z widzem. Bardziej skłanialiśmy się ku tłumaczeniu symultanicznemu. Szukaliśmy sposobów na zakup specjalnego sprzętu. Ale wraz z początkiem wojny postanowiliśmy, że będziemy grać po ukraińsku. W marcu zadzwonili do mnie aktorzy Alisa Tunkewycz i Wiaczesław Nikołenko, którzy grają w „Warszawskiej melodii”, i powiedzieli, że pracują nad scenicznym tłumaczeniem tego spektaklu. Tak samo przetłumaczono „Prawie rodzinną kolację”. Zasada doboru spektakli zależała wyłącznie od inicjatywy samych aktorów. – Zapewne nie tak łatwo było od razu przejść na język ukraiński? – Dla niektórych w ogóle nie było problemów, a dla kogoś było to rzeczywiście trudne. Inna melodyka, struktura budowy zdań, do tego wyuczony przez lata tekst. Wszystkie te techniczne trudności oczywiście istnieją. Uważam, że to nasz wkład w przyszłe Zwycięstwo. Dlatego będziemy dokładać starań, aby nasza ukraińszczyzna brzmiała naturalnie. – Pierwszą pełnowartościową premierę czasu wojny przygotowaliście dla dzieci. – Spektakl nosi tytuł „W krainie bajek” i powstał na podstawie utworów Hansa Christiana Andersena. Chciałbym przypomnieć tło. Teatry we Lwowie i Iwano-Frankiwsku już zaczęły działać. Minister kultury i polityki informacyjnej Ołeksandr Tkaczenko badał kwestię, które teatry mogą jako pierwsze ruszyć w Kijowie. Z obiektywnych przyczyn na początek kwietnia tylko nasz teatr mógł się otworzyć. Ponieważ obok naszego budynku znajduje się stacja metra „Teatralna”, do której w przypadku alarmu przeciwlotniczego można dojść w kilka minut. Podczas naszego spotkania minister zapytał, czy nie moglibyśmy przygotować spektaklu dla dzieci, które są najbardziej wrażliwą częścią naszej populacji. Wcześniej w naszym teatrze grano już kilka spektakli dla dzieci. W tym także według utworów Andersena. Do pracy zabrała się reżyserka Olha Hawryluk. Spektakl wystawiono w zaledwie tydzień. Zdołaliśmy go już pokazać trzykrotnie. Stałe komplety publiczności. Kiedy pokazywaliśmy go po raz pierwszy, byłem bardzo wzruszony, słysząc w teatrze naraz wiele dziecięcych głosów. Wtedy zrozumiałem, jak ważną sprawę wykonujemy. – Od pierwszych tygodni teatr zaczął realizować projekt „Jesteśmy z Ukrainy”. – Nowa scena naszego teatru była początkowo jedyną przestrzenią teatralną w wojennym Kijowie. Ale przecież w mieście jest wielu twórczych ludzi, którzy z obiektywnych przyczyn nie mogą się zrealizować. Wpadłem na pomysł, że trzeba tym ludziom pomóc. Postanowiliśmy robić czytania utworów dramatycznych. Na przygotowanie pełnowartościowych spektakli po prostu nie ma czasu, a forma czytań, moim zdaniem, jest dziś optymalnym wariantem. W projekcie biorą udział nie tylko nasi reżyserzy, ale także artyści z innych laboratoriów twórczych. Jeszcze nikomu nie odmówiliśmy. Naszym jedynym wymogiem jest to, aby był to tekst właśnie ukraińskiego autora, a osoba, która będzie go wystawiać, miała związek z teatrem. Zaczynaliśmy od dramatu Łesi Ukrainki „Na polu krwi”. Nawiasem mówiąc, ten spektakl został już zaproszony do udziału w międzynarodowym festiwalu Voices, który odbędzie się w dniach od 20 do 23 października w USA. Przedstawiliśmy także pierwszy projekt o wydarzeniach z 24 lutego – początku pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę – „Blokpost” Antona Nesmijanowa, sztukę Maryny Smilianec „Mistrz”. Przygotowujemy „Ukrainę w ogniu” Ołeksandra Dowżenki. Unikalny projekt „...I muzyka, jak słowo, zabrzmiała...” zrealizowaliśmy z Kijowską Miejską Akademią imienia R. M. Gliera oraz Międzynarodowym Konkursem Młodych Pianistów pamięci W. Horowitza. Połączyliśmy teksty wierszowane Łesi Ukrainki i innych ukraińskich poetów z muzyką na żywo. Jest pomysł, by pokazać ten spektakl poza granicami Ukrainy. Takie czytania odbywają się u nas w każdy piątek. Plan jest rozpisany już do sierpnia. Niektóre spektakle proszą o powtórzenie. Właśnie te inscenizacje, które otrzymają najwięcej opinii, pokażemy po raz drugi w sierpniu-wrześniu. – Już kilka razy pokazaliście spektakl na podstawie sztuki Andrija Iwanowa „To wszystko ona”, w którym grają Rymma Ziubina i Ołeh Korkuszko. – Jak już mówiłem, jesteśmy chyba jedyną sceną teatralną w Kijowie, gdzie trwa życie twórcze. Zatem wtorki postanowiliśmy oddać pod niezależne projekty. Ze wspaniałą aktorką i cudownym człowiekiem Rymmą Ziubiną znam się prawie trzydzieści lat. Spektakl „To wszystko ona” był już grany wcześniej, a my postanowiliśmy dać mu nowe życie. Szykowna inscenizacja. Wszystkie bilety sprzedają się na tydzień przed pokazem. Jako następny pokażemy spektakl reżysera Aleksa Borowenskiego „Od(ro)dzenie” (ProEnglish Theatre). Po pokazie w naszym teatrze aktorzy planują pojechać ze spektaklem na Wschód Ukrainy. – Na scenie waszego teatru odbywają się także spektakle Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki. – Z frankowcami łączy nas wieloletnia przyjaźń. Uważam, że Teatr Łesi Ukrainki i Teatr Franki to dwa wielkie zespoły, dwie potężne trupy. U nas pojawiła się możliwość grania, a frankowcy takiej możliwości nie mają. Więc zaprosiliśmy przyjaciół i kolegów do siebie. Gramy na zmianę, po dwa dni w tygodniu. Mamy nadzieję, że już w czerwcu przejdziemy na Scenę Główną. – A czy planujecie przywrócić Scenę pod dachem? – Póki trwa wojna – nie. Ponieważ w razie wystąpienia alarmu przeciwlotniczego widzowie nie zdążyliby na czas zejść do schronu. Na Scenę Główną też będziemy sprzedawać nie więcej niż 300 miejsc. – W kwietniu Teatr Franki zaczął pokazywać swoje spektakle w Studiu Operowym Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy. Ale zmuszony był zrezygnować z powodu wysokiej opłaty za wynajem. A jak jest z tym u was? – Póki trwa wojna, wszyscy musimy się jednoczyć, aby dać wrogowi godny odpór wszystkimi dostępnymi środkami. Opłaty za wynajem od frankowców nie bierzemy, tylko opłaty komunalne. – Jakich premier można oczekiwać? – Dawne marzenie dyrektora generalnego i kierownika artystycznego naszego teatru Mychajła Reznikowicza to wystawienie spektaklu na podstawie powieści Olhy Kobylańskiej „W niedzielę rano ziele kopała”. Mychajło Jurijowycz już skończył pisać

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Zwykli ludzie są przekonani: w kraju, gdzie trwa okrutna wojna, gdzie każdego dnia życie walczy ze śmiercią, a ukraińskie światło z północną ciemnością, gdzie luty szaleje w maju lodowatym tchnieniem śmierci na wiosenne trawy i kwiaty, nie ma obecnie możliwości, by mówić o pięknie i sztuce. Ich błędnym zdaniem byłoby to niemoralne i nieuczciwe wobec tysięcy i tysięcy żołnierzy na linii frontu, dziesiątków tysięcy poległych, milionów Ukraińców zmuszonych opuścić swoje domy z powodu zagrożenia okupacją. Do kategorii przesiedleńców należy grafik Borys Romanow. Był zmuszony opuścić swój rodzinny dom w mieście Siewierodonieck w obwodzie ługańskim i znaleźć schronienie w mieście nad Dnieprem. Jako człowiek twórczy – członek Narodowego Związku Artystów Ukrainy – nigdy nie ulegał naiwnym myślom, że oto nadchodzi czas, gdy ludzie powinni nie zauważać piękna, gdy swoją twórczą muzę trzeba uwięzić w niewoli czarno-białej egzystencji, gdzie są tylko krótkie komunikaty o stratach, zniszczeniach i niebezpieczeństwie. Borys Romanow przeciwnie – szybko znalazł podobnie myślących, kolegów z cechu artystycznego, przyjaciół z rodziny Proświty i po pewnym czasie wspólnie z nimi zdołał zorganizować wystawę indywidualną własnych prac „Mój Szewczenko” w Dnieprowskim Domu Sztuki! W dorobku twórczym mistrza jest ponad 400 miniatur graficznych, a główną odpowiedzią wszystkim, którzy uważają, że „sztuka w czasie wojny nie jest na czasie”, stały się akwarele z cyklu „Dnieprowskie szkice”, stworzone w ostatnim miesiącu pobytu artysty w Dnieprze! Oto muza mistrza wybuchnęła nowymi osiągnięciami twórczymi w nowych warunkach, w nowej rzeczywistości, dowodząc jej aktualności i stosowności właśnie teraz. Ze swojej strony ja, jako przewodniczący miejscowej „Proświty”, jestem gotów wspierać wszelkie inicjatywy artystyczne i kulturalne twórczych ludzi z czasowo okupowanych terytoriów i udzielać im wszelkiego wsparcia w realizacji ich twórczych zamierzeń i projektów. Popieramy i zapraszamy gości z Dniepru na wystawę indywidualną naszego kolegi Borysa Romanowa i szczerze jesteśmy przekonani, że czołgi i „grady” – to tymczasowe, a sztuka i Szewczenko – na zawsze!” – zaznaczył przewodniczący Siczesławskiej „Proświty” Serhij Tiutiunnyk. Bardzo cieszy proświtiańska współpraca na poziomie organizacji w dzisiejszych czasach. Wiosna daje nadzieję, że piękno naszej sztuki, wyjątkowość i bezkres ukraińskiej kultury oraz tradycji narodowych przyniosą ukraińskie zwycięstwo również na Donbas, na Krym i na całą Ukrainę. Ładujmy się pięknem, karmmy się słowem i sensem, niosąmy ciepło i światło naszym zmęczonym, ale nieugiętym duszom. Specjalnie dla czasopisma „Słowo Proświty” – zespół Dniepropetrowskiej „Proświty” Na zdjęciu: prace-ekslibrisy Borysa Romanowa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Wystawa artysty Borysa Romanowa w czasie wojny w Dnieprze

ci. Inspiracji i dążeniu do niesienia światła w ten okrutny świat nie przeszkadzają bomby i rakiety, wybuchy i strzały. Sztuka staje się tarczą dla ludzkich dusz, tak jak kamizelki kuloodporne ochroną ludzkich ciał pod ostrzałem wroga. Najważniejsze – zachować nasze jasne, dobre serca, które pociemniały w ostatnich miesiącach i błagają o ładowarkę od ludzi, którzy są dotknięci Niebem. Zrozumiałe, że właśnie Taras Szewczenko (po raz kolejny!) jest główną postacią wystawy. To właśnie jego postać w takim czasie inspiruje, chroni, ratuje Ukrainę przed moskiewską nawałą. Znowu Ojciec Taras, odwieczny symbol niepokonanego narodu, jego drogowskaz i punkt odniesienia, jest skarbcem siły i ducha w trudnych czasach. Prace szewczenkowskie Borysa Romanowa przechowywane są w Narodowym Muzeum T. H. Szewczenki, Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy oraz Muzeum Książki i Drukarstwa w Kijowie, w muzeum Kobziarza w Czerkasach, Muzeum T. H. Szewczenki w Pekinie, a także w podobnych instytucjach w Belgii, Włoszech i innych. Przybywszy z Ługańszczyzny, z ciągle istniejącymi niebezpieczeństwami i niepokojami do sławnego miasta Dniepr, Borys Romanow nawiązał kontakty z lokalnymi ośrodkami kultury, w szczególności z Siczosławską „Proświtą”, która podczas wojny stała się centrum wolontariackim i koordynacyjnym, jednocześnie kontynuując działalność oświatową – organizowane są wieczory literackie, spotkania z wybitnymi ludźmi regionu. „My – proświcianie. Ludzie, którzy nawet w takich czasach muszą dbać o wieczne kategorie i sensy bytu. Sztuka – to odzwierciedlenie rzeczywistości, w której wszyscy przebywamy. I to, że Szewczenko znowu inspiruje takich mistrzów jak Borys Romanow, świadczy o Od lewej do prawej: artysta, grafik, mistrz ekslibrisu, proświcianin, członek Narodowego Związku Artystów Ukrainy Borys Romanow, pierwszy sekretarz Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. H. Szewczenki w Siewierodoniecku Ludmyła Kowtun-Szerstniowa, krajoznawca i proświcianin Mykoła Czaban, przewodniczący Siczosławskiej „Proświty” Serhij Tiutiunnyk P R Z E D P Ł A T A — 2 0 2 2 Koszt przedpłaty (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN Odpowiedzialna za wydanie Ljubow HOŁOTA K o l e g i u m r e d a k c y j n e Ljubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Mykoła TYMOSZYK, Heorhij FILIPCZUK Zastępczyni redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Jesteście ze „Słowem Proświty”, bo to jest Wasza gazeta!

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Eduard OWCHARENKO 279-39-55 Redaktorka literacka Halyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Wołodymyr ŻYHUN Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka 3.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn