ZMARTWYCHWSTANIE Dni powszednie wyszyte świątecznym ściegiem, wzorem brokatowym — na płótnie…
…Tata i mama wracają z jutrzni, cisi, rozpromienieni, jeszcze młodzi. Dzień zmartwychwstaje nad rosistymi cieniami, pełen miłości, bezgranicznej szczodrości, a łaska świąteczna, zesłana ręką Bożą z górnych wysokości, płynie, unosi się, otula Serhijiwkę, każdą źdźbło i duszę ludzką…
Pachnie Wielkanoc edemską świecą, paschą świeci na ręczniku.
“Chrystus zmartwychwstał!” — rozbrzmiewa dziś w każdym chrześcijańskim domu, pod sklepiem świątyń, pod kopułą wiosennego nieba. “Chrystus zmartwychwstał!” — odzywa się w świergocie jaskółki, plusku stawowej fali, w rozprzestrzeniającej się od horyzontu do horyzontu łasce Pańskiej. — Chrystus zmartwychwstał! — Prawdziwie zmartwychwstał! Ale… Jak wyobrazić sobie JEGO — nieosłonięta głowa, wiatrami gorącymi owiewana, obute w sandały, wędrówkami utrudzone nogi? Jak sobie wyobrazić nietrwałe ziemskie życie: od “kolebki”, czyli sczerniałego drewna żłobu, ogrzanego oddechem bydła, do świeżo wystruganego, skropionego krwią ofiarnego krzyża — od płótna powijakowego do płótna pogrzebowego? Jak TO wyobrazić sobie? I CO oznaczały dla ówczesnej (i nie tylko ówczesnej) ludzkości JEGO narodziny, śmierć na krzyżu, zmartwychwstanie? Przede wszystkim warto uświadomić sobie, co to było za ludzkość, co to za czas był i jakie zwyczaje panowały. Tak, w tamtym dawnym czasie ludziom zostały już darowane niebiańskie przykazania: nie zabijaj, nie kradnij, nie świadcz fałszywie, szanuj ojca i matkę, nie wzywaj nadaremnie imienia Pana… — ktoż nie zna, czy przynajmniej nie słyszał o tych tablicowych przepisach! Ale ludzie często lekceważyli je, gubili siebie w niepohamowanych pogańskich orgiach, pocieszali ciało swoje, a zarazem niszczyli ducha, okradali, fałszywie świadczyli, zabijali. W tych półdzikich plemionach panowały swoje niemiłosierne prawa: oko za oko, ząb za ząb, krew za krew… I oto pośród całego tego bezprawia, pośród rozpusty, niezgody, nienawiści pojawia się nagle… ON! Przesiąknięty drzewnymi wiórami cieśla. Ogorzały od słonego morskiego wiatru rybak. Prosty i dostępny dla każdego. Pojawia się i łagodnie przemawia do sprawiedliwych i do grzesznych, bogaczy i biedaków, rozbójników i kapłanów, do celników, faryzeuszów, saduceuszów, do Hellenów, Judejczyków, Numidyjczyków — do wszystkich przemawia łaskawym głosem: “PRZYKAZANIE NOWE DAJĘ WAM: MIŁUJCIE SIĘ WZAJEMNIE…” Jak to — miłujcie? Co to za niezwykłe słowa? Co to za dziwne wezwania? Wielu, bardzo wielu, niemożliwe było wtedy pojąć, że w jednym tym przykazaniu — “miłujcie się wzajemnie” — mieszczą się, właściwie mówiąc, wszystkie dziesięć starotestamentowych przykazań. Mieszczą się i zarazem wypełniają nową treścią, nowym sensem — miłości, dobra, przebaczenia. Owszem, jeśli ty MIŁUJESZ bliźniego swego, jak siebie samego, to czyż nie jest zrozumiałe, że ty i nie zabijesz, nie zdradzisz owego bliźniego, nie pożądasz winnicy jego, domu lub bydła jego, nie będziesz świadczył fałszywie przeciwko niemu?! Zaprawdę, ty tylko ostrzeżesz sąsiada, towarzysza, brata przed złym uczynkiem, powiesz mu w oczy prawdę o nim, a następnie — przebaczysz… Jak łatwo, jak prosto rozumieć to! I jak niewiarygodnie trudno ŻYĆ według tego Niebiańskiego prawa! Tym bardziej, kiedy i państwo do niedawna odrzucało i do dziś odrzuca to prawo. Wiadomo: ziemia, którą przemierzał i na której nauczał Chrystus, należała do posiadłości Rzymu, imperium pogańskiego, politeistycznego. Dla człowieka epoki antycznej wyrzeczenie się zastępu swoich bogów oznaczało wyparcie się własnej rodziny, swojego narodu, swojej Ojczyzny. Dopóki chrześcijaństwo rozprzestrzeniało się głównie wśród Żydów, ono, choć częściowo negowane, wciąż pozostawało dostępnym dla judejskiej świadomości (poprzez Biblię, jedynego Boga, rozumienie grzechu). Lecz niezmiernie trudniej było przyjąć chrześcijaństwo człowiekowi, który wyrósł i wychował się w żywiole hellenizmu. Więc nic dziwnego nie widzimy w tym, na przykład, że ateńscy filozofowie, zebrawszy się, by posłuchać apostoła Pawła, przerwali jego chrześcijańskie kazanie, gdy tylko mowa w nim była o zmartwychwstaniu umarłych. Aby wysłuchać, pojąć i przyjąć nowe idee, konieczne było odrodzenie świadomości, myślenia, uczuć. I mimo wszystko ludzie nawracali się na chrześcijaństwo. Zbierali się potajemnie w katakumbach, jaskiniach, piwnicach, na leśnych polanach. Modlili się tam. Komunikowali się. Chowali według swojego obrzędu zmarłych. Wbrew władzy zbierali skarb niebiański, duchowy. Żadna religia nie zaznała tyle prześladowań, mąk, ofiar, ile zaznała ich wiara chrześcijańska, przyniesiona na ziemię przez Mesjasza, aby odrodzić człowieka. Chrystus — ofiara w imię zbawienia rodzaju ludzkiego. Chrystus dał człowiekowi wewnętrzny, duchowy kręgosłup — wiarę w zmartwychwstanie. Ludzka dusza, właściwie mówiąc, otrzymała pewność w swojej nieśmiertelności. Chrystus dał ludzkości HISTORIĘ. Dotąd były tylko jej fragmenty, skrawki, rozrzucone w mitach, żywotach, mnóstwie kalendarzy, mieszaninie rachub czasu. Od JEGO narodzin zaczął się odliczanie historii nowej, skierowanej w przyszłość, i odliczanie historii dawnej, rozciągniętej w dal przeszłości. Dwa promienie z jednego źródła światła. W ten sposób ludzki byt, historia ludzkości zyskały i ład, i sens, i cel. Może pojawić się niby logiczne pytanie: i coż, czyż po Chrystusie potomkowie Adama i Ewy stali się wzorcowymi? Czyż nie zabija brat brata, nie idzie naród na naród, nie… nie… nie… Nie stali się. Zabija. Idzie. Jednak my nie wiemy, jaka byłaby ludzkość bez NIEGO. Bez Chrystusa. I czy byłaby w ogóle… Obecnie świętujemy JEGO zmartwychwstanie. Wspominamy, jak JEGO prześladowali, męczyli,
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Zdjęcie O. Ceacury Bronisław GRYSZCZUK, m. Chmielnicki krzyżowali na krzyżu. A wiedząc, że od tych cierpień Pańskich minęło dwa tysiące lat, uważamy: one, cierpienia, — są w przeszłości. Ale czy tak jest? Czy ludzie nie kontynuują krzyżowania każdego dnia, każdej godziny, każdej minuty? Wojują, rozniecają waśnie narodowościowe, pragną władzy narodu nad narodem — a więc krzyżują Chrystusa. Matka wyrzeka się swojego dziecka, ledwo je urodziwszy, dziecko wyrzeka się matki, wypieramy się ojczystego języka, zatruwamy rzekę, staw, wycinamy lasy, gaje — krzyżujemy Chrystusa. Zanurzamy się w waśnie międzywyznaniowe, czynimy nieprawe uczynki, zasłaniając się imieniem Pana, handlujemy ikonkami w pornograficznych kioskach — krzyżujemy, krzyżujemy, krzyżujemy… Takie myśli można rozwijać w nieskończoność. Jednak pamiętając, że obecnie świat obchodzi bodaj największe święto chrześcijańskie, zostawmy tę rozmowę na dzień powszedni. Dziękujmy Niebu za to, że w wolnej Ukrainie nie prześladuje się ludzi za przywiązanie do tego czy innego wyznania. Ale nie zapominajmy: będzie całkiem źle, jeśli nie będzie nas prześladować własna pamięć. Pamięć o JEGO cierpieniach. O naszych grzechach. O naszym wielowiekowym smutku, w krwawym oceanie którego tonęły całe pokolenia ludzkie, tonęły idee, marzenia, prawda, wiara. Zapomnimy o tym — czerwone fale znowu nas zaleją. Powoli, albo i natychmiast, zamkną się nad naszymi nierozumnymi głowami. Jeśli zapomnimy… My niby nie zapomnieliśmy. Inaczej nie zrzucilibyśmy wiekowego jarzma. My pamiętamy. I już nie pierwszy raz na wolnej ziemi wypowiadamy: CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ! str. 5 Historię oczyszczała Trembowla str. 6—7 Cerkiew Tarasa str. 8—9 Wiec czytelniczy str. 10—11 I jednoczy nas... str. 12 Urodził się dla pieśni str. 15
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
mnie oraz poety Ołeksandra Szarwarka. Wszyscy byliśmy tego dnia szczęśliwi — Mykoła Danyłowycz (portret mu się spodobał), Andrij Wasylowycz (zawsze surowy wobec siebie mistrz był zadowolony z wykonanej pracy), oraz ja z przyjacielem-rówieśnikiem pośród starszych, z miłością do nich obu… …Nie o śmierci piszę, a o wielkim szczęściu, które dało mi życie: choćby na moment znaleźć się w blasku spojrzenia i duszy wybitnego człowieka naszych czasów, proroka i apostoła — Mykoły Rudenki. I poety, rozmowa z którym nie może się urwać… I wciąż pragnę owego komunii, Gdzie odprawia mszę Światło nieogarnione, By zaznać w nim żywego szczęścia, Które i po śmierci nie umiera. Anatolij SKRYPNYK, 5.04.2004 r. niegdyś bronił przed oskarżeniami o „kosmopolityzm”. M. Rudenkę skazano na 7 lat łagrów o zaostrzonym rygorze i 5 lat zesłania. Karę odbywał w łagrze ŻCh-385/19 (osada Lesnoj) i ŻCh-385/3 (wieś Baraszewo, Mordowia). Początkowo jako inwalidę wojennego II grupy Rudenki nie zmuszano do ciężkiej pracy fizycznej. Jednak po tym, jak podczas widzenia z żoną Raisą przekazał na wolność swoje wiersze, we wrześniu 1981 r. przetransportowano go do WS-389/36, znajdującego się we wsi Kuczino w rejonie czusowskim obwodu permskiego. 5 maja 1978 roku Raisa Rudenko przeprowadziła demonstrację pod biblioteką im. Lenina w Moskwie, trzymając w rękach hasło: „Uwolnijcie mojego męża, inwalidę wojennego M. Rudenkę!”. Za aktywną działalność w Ukraińskiej Grupie Helsińskiej i obronę męża 15 sierpnia 1981 roku ona również została aresztowana i skazana na podstawie art. 62 cz. 1 KK USRR na 5 lat łagrów o zaostrzonym rygorze i 5 lat zesłania. Przetrzymywano ją w strefie kobiecej ŻCh-385/3 we wsi Baraszewo, w Mordowii. Rudenków zwolniono z zesłania w grudniu 1987 r., ale okazało się, że nie mają dokąd wracać: kijowskie mieszkanie po aresztowaniu żony władze skonfiskowały. Rodzina wyjeżdża pod koniec 1987 roku do Niemiec, potem — do USA. M. Rudenko pracuje w rozgłośniach radiowych „Swoboda” i „Głos Ameryki”. W 1988 r. pozbawiony radzieckiego obywatelstwa. Stanął na czele Zagranicznego Przedstawicielstwa Ukraińskiej Grupy Helsińskiej, potem Ukraińskiego Związku Helsińskiego. We wrześniu 1990 r. M. Rudenko powrócił do Kijowa. Przywrócono mu obywatelstwo, zrehabilitowano go. W 1991 r. oślepł na prawe oko, ale po pół roku otworzyło mu się lewe, na które nie widział przez 63 lata. W 1993 r. za powieść „Orłowa bałka” Rudence przyznano Nagrodę Państwową im. T. Szewczenki w dziedzinie literatury. W 1996 r. za wybitny wkład w rozwój literatury ukraińskiej i za działalność na rzecz praw człowieka Rudenko został odznaczony orderem „Za Zasługi” III stopnia; w 2000 r. w związku z 80. rocznicą urodzin nadano mu tytuł „Bohater Ukrainy”. Iryna RAPP
Tłumaczenie maszynowe
PAMIĘĆ Nie ma już Mykoły Rudenki… Dusza jego — jasna i udręczona — oddala się w głębiny Wszechświata, leci na nieznanych nam odległościach. …I tutaj, jestem pewien, odzywa się do tych, których Mykoła Rudenko kochał za życia, i do wszystkiego tego, co kochał on w życiu. Tak i lecę po błękitnej orbicie, Słucham tęcz pieśni siedmiostrunnych. Cóż mi śmierć? W zielonym świecie Rozpuściłem się, jak dźwięku echo. Cóż mi śmierć? Niewydaną duszę Wlałem w burzę i w jeziorną lilię… Tak pod niebem i żyć muszę, Stawszy się ziemią… Żywą ziemią. Ta miłość (i nie mniej niż męstwo obywatela, obowiązek honoru patrioty, niezłomna wola bojownika) kierowała wszystkimi jego ziemskimi drogami — i na frontach II wojny światowej, i po łagrach oraz zesłaniach… Ta wielka miłość do życia, do ludzi — wygładziła nie tylko świat lirycznych obrazów, które Mykoła Rudenko stworzył jako poeta, nie tylko filozoficzne idee, którymi pragnął pomóc ludziom i Ojczyźnie, ale i niezrównanej szczerości i piękna uśmiech. Tak i jaśniał on naprzeciw każdemu dobremu człowiekowi!.. I tobie już nie straszna godzina, Co mrozem oddycha do skroni. Bez ludzi i sam ty — nie człowiek, Jak bez słońca iskra — nie ogień. …Piękny i niezapomniany uśmiech Mykoły Rudenki zachował się na fotografiach wiosny 1993 roku. W te dni Andrij Nimenko zakończył pracę nad rzeźbiarskim portretem Mykoły Rudenki i na otwarcie (pierwszą prezentację) zaprosił Pisać wiersze Mykoła Rudenko zaczął w dzieciństwie, drukowały je gazety pionierskie, był zwycięzcą konkursu i stypendystą Narkomosu. Dzięki czemu w 1939 r. wstąpił na wydział filologiczny Uniwersytetu Kijowskiego. Przestudiował zaledwie dwa miesiące. Do partii wstąpił jeszcze po ukończeniu szkoły, w kopalni, gdzie wcześniej pracował ojciec. W 1939 r. — powołany do wojska (ukrył, że nie widzi na lewe oko). 4 października 1941 r. w pierwszych walkach pod Leningradem został ciężko ranny kulą wybuchową. Odznaczony orderami Czerwonej Gwiazdy, Wojny Ojczyźnianej I stopnia, sześcioma medalami. Po wydaniu w 1947 r. zbioru wierszy „Z pochodu”, przyjęty do Związku Pisarzy Ukrainy. Pracował jako odpowiedzialny sekretarz wydawnictwa „Radianśkyj pysmennyk”, był redaktorem czasopisma „Dnipro”, sekretarzem komitetu partyjnego ZPU, członkiem Kijowskiego komitetu miejskiego KPU. Mykoła Rudenko — autor wielu zbiorów poezji, powieści i opowiadań, w szczególności „Witer w oblyczczia” (1955), „Ostannia szabla” (1959), „Orłowa bałka” (lata 70.), powieści fantastycznych „Czariwnyj bumeranh” (1966), „Slidamy kosmicznoji katastrofy” (1962), poematu „Chrest” (1976, o głodzie 1933 r.). Po raz pierwszy M. Rudenko wystąpił przeciwko istniejącemu porządkowi w 1949 r., kiedy krytycy „kosmopolitów” gromili i niszczyli żydowskich pisarzy. Aby ich osądzić, od Rudenki jako sekretarza komitetu partyjnego ZPU wymagano negatywnych charakterystyk, a on, człowiek łagodny i życzliwy, twardo odmawiał ich dawania, co jednak na losie skazanych nie odbiło się. Ale Rudenko od 1950 roku nie zajmował już żadnych stanowisk, dobrowolnie pozbywając się w ten sposób wszystkich przywilejów radzieckiego establishmentu. Strasznym wstrząsem stało się dla niego odbrązowienie na XX zjeździe KPZR „kultu jednostki Stalina”. Przyszła myśl, że sprawa nie w samym Stalinie, jeśli paranoik i sadysta mógł tyle lat stać na czele partii i państwa. Zatem nauka, która legła u podstaw państwa, jest w czymś błędna. Studiowanie „Kapitału” przekonało Rudenkę o tym, że nauka Karola Marksa jest błędna w samej swojej podstawie. 1974 r. za krytykę marksizmu M. Rudenko wykluczony z KPZR, 1975 — z ZPU. Musiał sprzedać samochód, daczę, zatrudnił się jako nocny stróż. Na początku lat 70. Rudenko włączył się w pracę na rzecz ochrony praw człowieka, w tym narodowych. Miał bliskie stosunki z moskiewskimi dysydentami, był członkiem radzieckiego oddziału Amnesty International. 18 kwietnia 1975 roku został aresztowany za działalność obrończą, ale jeszcze podczas śledztwa w związku z 30-leciem Zwycięstwa amnestionowany jako uczestnik II wojny światowej. 9 listopada 1976 roku w mieszkaniu Ołeksandra Ginzburga w Moskwie M. Rudenko przeprowadził konferencję prasową dla zagranicznych dziennikarzy, gdzie ogłosił powstanie Ukraińskiej Grupy Społecznej na rzecz wykonania Porozumień Helsińskich. 23—24 grudnia 1976 r. u Rudenki przeprowadzono rewizję, podczas której podrzucono 39 dolarów USA. 5 lutego 1977 roku M. Rudenkę aresztowano w Kijowie i przetransportowano samolotem do aresztu śledczego w Doniecku, gdzie wszczęto sprawę przeciwko niemu i Ołeksie Tychomu. Jednym ze świadków oskarżenia w sprawie występował profesor Ilja Stebun, którego Rudenko ko-
Tłumaczenie maszynowe
Początkowo władze w Mukaczewie rozwiązały komisję wyborczą i utworzyły nową — formalnie niby wielopartyjną (w skład której wszedł m.in. przedstawiciel partii ciężko chorych), a faktycznie — podległą SDPU(o). Jeszcze w marcu na Zakarpacie przybył cały oddział specnazu — rzekomo w celu ochrony obywateli podczas „masowych rozruchów ludności”. Teraz ulicami miasta przechadzają się „esdeckie karki” oraz milicja, demonstracyjnie pokazując broń. W obwodzie wstrzymano transmisję programów opozycyjnych kanału „M-studio” oraz lokalnej stacji FM, zablokowano konta gazety „Staryj zamok”. Ale najbardziej pomysłowa władza okazała się wobec „5 kanału”, który, choć jest transmitowany, to tylko częściowo — wszystkie jego programy polityczne są zastępowane lokalnymi prorządowymi wiadomościami. Co więcej, dziennikarzom tego kanału krewny W. Medwedczuka urządził w merostwie tak „ciepłe” powitanie, że byli oni zmuszeni zwrócić się do organów ścigania z żądaniem wszczęcia sprawy karnej w związku z faktem utrudniania legalnej działalności zawodowej. Po tym, jak Sąd Miejski w Mukaczewie zobowiązał do zarejestrowania jako kandydata w wyborach bardzo popularnego w mieście byłego mera, deputowanego ludowego Wiktora Bałohy, 15 członków komisji wyborczej nagle trafiło na zwolnienie lekarskie. W tym samym czasie zlikwidowano niepokorny sąd miejski i utworzono nowy. Po masowej „chorobie” komisja wyborcza zarejestrowała Bałohę, ale pojawiła się nowa przeszkoda. Nieznany opinii publicznej, ale niespodziewanie bardzo dobrze zorientowany w dokumentach inny kandydat nagle składa do sądu wniosek o wyrejestrowanie Bałohy. Powód: rzekomo w dokumentach nie wskazano numeru szkoły, w której się uczył, oraz jednostki wojskowej, w której odbywał służbę zasadniczą. Na podstawie tych bzdur sąd uznał wskazane w dokumentach kandydata informacje za nieprawdziwe i zaproponował komisji wyborczej, aby sama zdecydowała w sprawie rejestracji. W rezultacie członkowie komisji podejmują decyzję o wyrejestrowaniu deputowanego ludowego. Kilka dni później ta sama komisja rewiduje własną decyzję — „braki” okazały się nieistotne, więc można było przywrócić rejestrację Bałohy. Do 18 kwietnia w mieście może zdarzyć się wszystko. Póki co przedstawiciele organizacji monitorujących zetknęli się z tym, że obywatele boją się odpowiadać na zadawane pytania w sondażach. Przewodniczący Tymczasowej Komisji Śledczej, deputowany ludowy Jurij Orobeć zwrócił się do kierowników organów ścigania, ministra sprawiedliwości oraz przewodniczącego CKW z prośbą, aby nie przymykali oczu, lecz dali ocenę prawną działaniom swoich podwładnych w Mukaczewie.
Tłumaczenie maszynowe
Niemało rozmów wywołał nieprzyjemny incydent, który wydarzył się pod koniec pierwszej połowy meczu towarzyskiego Macedonia — Ukraina. Przypomnijmy, że wtedy lider i kapitan reprezentacji Ukrainy Andrij Szewczenko, technicznie ogrywając Stojanowskiego, otrzymał od niego łokciem w twarz. Po meczu głównym przedmiotem dyskusji w prasie stał się nie tyle negatywny wynik (0:1) i pierwsza porażka naszej reprezentacji pod kierownictwem Ołeha Błochina, co zachowanie najlepszego ukraińskiego piłkarza. Jedni odebrali wszystko prosto — mówiąc, że doznał kontuzji i zszedł z boiska, by otrzymać pomoc medyczną. Inni zaś nazywali Andrija niemal zdrajcą. Udało nam się skontaktować z ojcem Andrija, Mykołą Szewczenką. Potwierdził on opinię autora tych słów — gdyby to był nie towarzyski, a oficjalny i ważny mecz, Szewa właśnie tak, jak to się stało, z boiska by nie zszedł. — Gdyby to było możliwe, Andrij grałby dalej — zaznacza Mykoła Hryhorowycz. — Ale kilka zębów wbiło mu się do środka. Uważam, że rywal uderzył celowo. Z tak dużym zamachem przypadkowo się nie uderza. SKANDAL Ja takich „piłkarskich rozrabiaków” naoglądałem się we Włoszech. Oni zazwyczaj robią swoją czarną robotę poza kadrem. Włosi, pamiętam, zauważyli takie „grzeszki” u Marco Materazziego z Interu i zaczęli filmować wszystko kamerą: kilka razy, w zupełnie niepiłkarskich epizodach uderza rywali, prowokuje. Tylko naszego Andrija w ciągu jednego meczu Materazzi uderzył sześć razy. — Co Pan czuł, kiedy Andrija uderzono w Macedonii? — Oczywiście, denerwowałem się. Zobaczyłem, że leci krew. Nietrudno wyobrazić sobie, jakie to nieprzyjemne odczucia. W boksie po uderzeniach w podbródek często zdarzają się nokauty. I wstrząs mózgu może być. Sądzę, że po czymś takim Andrij grać nie mógł. Zadzwonił z Włoch. Trzy godziny był tam w szpitalu. Prostowali mu zęby. Ze wszystkich tych zębów powyrywali nerwy. Jaka tam mogła być gra? Baliśmy się, żeby z nosem nic nie było. On przecież ma go połamanego w czterech miejscach. Dzięki Bogu, obeszło się. Ktoś oskarża go o brak patriotyzmu? To, myślę, przesada. W 2001 roku Andrij dograł mecz z niezagojonym złamaniem nosa. Nie wątpię, gdyby to był jakiś ważny oficjalny mecz, Andrij rwałby się z powrotem na boisko — wbrew zakazowi lekarzy. Gdyby nie chciał grać, mógł w ogóle do reprezentacji nie przyjechać. Heorhij MAZURASZU
Tłumaczenie maszynowe
OGIEŃ MIŁOŚCI
Rok Polski w Ukrainie to sprzyjająca okazja dla tych o dobrych sercach i jasnych umysłach, którzy chcą rozmyślać, porównywać i zadać sobie pytanie: dlaczego średnie wynagrodzenie w Polsce wynosi około 600 dolarów, a w Ukrainie około 90? Przy czym w Polsce gleby pod uprawę są znacznie uboższe niż w Ukrainie, jest mniej kopalin, a co dopiero powodzie (!) — od czasu do czasu zalewa jedną piątą lądu tak, że potem, przez kilka lat, kraj całym narodem odbudowuje budynki, mienie, gospodarstwa i hodowlę zwierząt. W ciągu lat 90. takich powodzi o skali narodowej w Polsce były dwie. Dlaczego więc — kosztem czego — Polacy w ciągu ostatnich dwunastu lat wykazują najwyższe w Europie tempo wzrostu PKB? Dlaczego średnia emerytura Polaka to 300 dolarów? Odpowiedź na te pytania na pierwszy rzut oka jest bardzo prosta i zdaje się nie mieć żadnego związku z ekonomią, a zatem raczej nie zadowoli poszukiwaczy gotowych recept technologicznych: Polacy kochają swoją Ojczyznę. My również kochamy. Ale, szczerze mówiąc, różnie… Polacy zjednoczyli się w miłości i poświęceniu. Kiedy nadchodzi czas słowa, Polacy dyskutują jeszcze goręcej niż Ukraińcy, ale kiedy trzeba działać, jednoczą się i, jeśli trzeba, chwytają za broń. Trzy polskie powstania w XIX wieku i trzy zrywy narodowe w wieku XX przekonująco świadczą: perspektywy rozwoju państwowego ma tylko ten naród, w centrum zainteresowań którego jest obowiązek obrony swojej kultury (a zatem języka i tradycji wraz z religią oraz pedagogiką domową włącznie), godności i grobów przodków. Polskie cmentarze płoną milionami świec nie tylko w dni świąt. I właśnie to morze ognia, a nie obietnice polityków, jest najbardziej przekonującym świadectwem gotowości narodu do walki o prawdę i zwyciężania. Kiedy rząd carski pod groźbą katorgi zabronił Polakom wyrabiać szable, oni naklepali kosy, sformowali oddziały kosynierów i poszli przeciwko rządowi carskiemu. I zwyciężyli w bitwie pod Racławicami. Polska „Solidarność” lat 70.—80. XX wieku, której członkami stało się naraz 80% dorosłej populacji, to zwykła zdrowa reakcja narodu, u podstaw zdrowia którego leży miłość do Ojczyzny, a zatem i umiejętność jednoczenia się w odpowiedzialnych momentach historii, podporządkowując interes osobisty interesowi całej wspólnoty. Nie deklaracja jedności, a umiejętność jednoczenia się — czyż nie tego brakuje Ukraińcom? Powszechnie wiadomo, że profesor Leszek Balcerowicz jest autorem (i co szczególnie ciekawe
„Jeśli trzeba osiągnąć określony cel, na przykład szybki, nieprzerwany rozwój przez wiele lat.., — to nie jest kwestia poglądów politycznych, a wiedzy. Z pewnym przesadzeniem można powiedzieć, że tak jak nie ma prawicowej, lewicowej czy centrowej wiedzy o budowie mostów, tak samo nie ma prawicowej czy lewicowej wiedzy o tym, jak zmniejszyć bezrobocie, zwiększyć zatrudnienie czy ustabilizować walutę narodową”. Prof. Leszek BALCEROWICZ, prezes Narodowego Banku Polskiego, (dwukrotnie był wicepremierem i ministrem finansów)
— wykonawcą) tak zwanej „terapii szokowej” w gospodarce Polski pod koniec lat 80. i na początku lat 90. Termin „terapia szokowa” wymyślił wcale nie Balcerowicz, a komentatorzy z tej wschodniej strony, gdzie zawsze wiedzą, co jest właściwe. Widocznie chcieli przestraszyć tym terminem naród, który nie tylko znał cenę słowom ze wschodu, ale i miał wielkie smutne doświadczenie tego, co przychodziło ze wschodu po różnych słowach na bolszewickiej podstawie. Po konferencji „okrągłego stołu”, wokół którego w 1989 roku zasiedli przedstawiciele „Solidarności” oraz rządzącej władzy komunistycznej (kolejny ciekawy przykład tego, że interesy narodowe — zachowanie kultury, integralności, suwerenności, zwartości narodu — zawsze uznaje się za ważniejsze od partyjnych, klanowych, osobistych), przed rządem Tadeusza Mazowieckiego stanęło pytanie: w jaki sposób wprowadzać naród w gospodarkę rynkową?
KONSENSUS NIEZADOWOLENIA
Zawsze są warianty. Można stopniowo, etapami, laminarnie wprowadzać elementy rynku do istniejącego systemu planowo-rozdzielczego regulowania państwowego, dając możliwość obywatelom przebudować swoją świadomość na nowe orientacje społeczno-ekonomicznej organizacji życia, w którym ryzyko osobiste i odpowiedzialność prywatna przychodzą na zmianę gwarancjom (i „gwarancjom”) ze strony państwa. A można od razu ogłosić obywatelom o wprowadzeniu warunków rynkowych, zapraszając ich do samoorganizacji i inicjatywy przedsiębiorczej, przenosząc na nich odpowiedzialność za skutki. Oczywiście, że może to szokować.
PO SĄSIEDZKU
Pierwszy sposób wydaje się bardziej atrakcyjny choćby dlatego, że jest zasadniczo bardziej humanitarny: ludzie nadal chodzą do pracy, otrzymują jakiś zarobek i stopniowo oswajają się z problemami prywatyzacji, marketingu, zarządzania, dealerstwa i dywersyfikacji. Ale elita narodowo-patriotyczna, która wtedy weszła do władzy, zrozumiała bardzo ważną rzecz: stopniowe przejście od planowego systemu gospodarowania do prywatno-rynkowego może dać możliwość starej nomenklaturze kadrowej przystosować się do nowych warunków rynkowych i wykorzystać swoje stanowiska kierownicze do stworzenia klanowo-korupcyjnych struktur, które znów usiądą na głowie teraz już prywatnych przedsiębiorców, odpowiednio „regulując” ich inicjatywę. Właśnie dla uniknięcia takich skutków postanowiono jednak przyjąć za podstawę drugi sposób. Zniesienie wszelkich ograniczeń dla prywatnej inicjatywy, wprowadzenie rynkowego kursu złotego w stosunku do dolara USA, wprowadzenie uproszczonej procedury rejestracji przedsiębiorstw i przedsiębiorców, wolna sprzedaż gruntów rolnych itp. w ciągu jednego półrocza napełniło półki sklepów. Pierwszą jaskółką hamowania inflacji i odczuwalnym sygnałem stabilizacji gospodarki był nagły spadek cen masła w październiku 1989 roku — logiczny rezultat starań polskich rolników i nadmiaru produkcji w warunkach niedawnego deficytu na rynku konsumenckim. Ale, żeby osiągnąć ten sukces, Polacy musieli bardzo ufać sobie nawzajem.
Polacy są niezadowoleni zawsze. Jeśli posłuchać prywatnych rozmów w kręgu rodzinnym, komentarzy przed telewizorem podczas przeglądu wiadomości, replik przy kawie w przerwie obiadowej, tworzy się wrażenie, że cały naród to opozycja. Jednak chronicznie krytyczny stosunek Polaków do przywódców narodu nigdy nie przeszkadzał obywatelom (ba! nawet stymulował ich) do aktywizacji i osobistego dołożenia wysiłków do poprawy sytuacji w państwie. Dlatego i obecnie w całkiem zamożnej Polsce (z poziomem bezrobocia 19%!) okresowo odbywają się strajki, wysyłane są petycje do prezydenta, premiera i marszałka Sejmu. Walka o lepszą przyszłość nie ustaje. I każdy etap tej walki kończy się zwycięstwem zjednoczonej wspólnoty Polaków, którzy w końcu znajdują zrozumienie ze strony takich samych patriotycznych rodaków w gabinetach władzy. Bo po konfrontacji ostatecznym kryterium każdej decyzji jest miłość do Ojczyzny i jej przyszłość.
Jewhen HOŁYBARD
Niektórzy z naszych czytelników zauważyli, że „Słowo Proświty” niemal w każdym numerze zamieszcza materiały o polskiej rzeczywistości, porównuje ukraińską politykę i gospodarkę z polskimi — w odróżnieniu od większości gazet, które przyzwyczaiły się powoływać na Rosję, wsłuchiwać się w Kreml. Po pierwsze, wszystkie prorosyjskie porównania nie sięgają dalej niż Moskwa. Nie sposób spodziewać się, czytając ukraińską prasę, że dowiemy się czegoś o sprawach w rosyjskiej głębi, o tej żałosnej egzystencji w małych miastach Rosji, jej wsiach, na obrzeżach, o życiu „małego Rosjanina”, istnieniu autentycznej rosyjskiej (a nie sowieckiej, która okupowała Ukrainę) kultury. Zatem odmawiamy projektowania ukraińskiej przyszłości na moskiewski proimperialny wzorzec. Polskie doświadczenie celowego społeczeństwa, które zdołało wypracować nowy system organizacji życia, pozbyło się komunistycznej łuski oraz wpływu „trzeciej siły”, jest o wiele bardziej przekonujące. Tak więc nasze „propolskie intencje” to nic innego, jak pragnienie wykorzystania wszystkiego, co najlepsze tutaj, na Ukrainie, a nie wyjeżdżania do Polski na zarobek!
Tłumaczenie maszynowe
Zatroszczy się o to obcy kapitał, nie chcąc mieć potężnego konkurenta i stracić nadzysków. Opanowując nowe rynki i źródła zasobów na obcych terytoriach, oligarchiczny kapitał potężnych państw musi być gotowy na to, że prędzej czy później wolny naród nie zechce za grosze pracować na utrzymanie sytego dobrobytu obcych. Dlatego jedyne, co nieco hamuje gwałtowny wzrost obcego oligarchicznego kapitału, to ogromne wydatki na przełamanie naturalnego oporu narodów wobec nowej kolonizacji, która rzadko wiąże się z utratą suwerenności, a jeśli już, to tylko na pewien czas. TELEWIZOR ZOMBUJE W idealnym przypadku słabszy naród powinien postrzegać obcy oligarchiczny kapitał jako inwestora-dobroczyńcę, nie wiedząc o jego prawdziwych zamiarach, obojętnie lub wrogo odnosić się do idei państwowości narodowej i mieć wstręt do działalności politycznej. Aby to osiągnąć, wielki oligarchiczny kapitał kupuje środki masowego przekazu, prywatyzuje przestrzeń informacyjną i prowadzi celowe oddziaływanie informacyjne — współczesną wojnę informacyjną. Czym jest wojna informacyjna, trudno wyjaśnić na podstawie zwykłych wyobrażeń. Nie ma tu jasno określonego przeciwnika, realny agresor przedstawia się jako dobroczyńca i przyjaciel, ale zdradza go podwyższone zainteresowanie ofiarą. Tej wojny nikt nie wypowiada, lecz gdy jest w rozkwicie, niektórzy obywatele zaczynają czuć, że coś jest nie tak — dziwnie zmienia się treść programów telewizyjnych i gazet, ulicznych rozmów. Większość nie podejrzewa niczego, tradycyjnie złorzecząc na formalną władzę i nie dostrzegając realnych przyczyn swojej biedy. „Wojna informacyjna” jest nieco niepoprawnym terminem, bo raczej przypomina polowanie na wszystkich i wszystko, gdzie ofiarą automatycznie staje się słabszy i niedoinformowany. Nie bez powodu popularne jest powiedzenie: kto posiada informację, ten posiada świat. O tym, jakimi środkami prowadzona jest wojna informacyjna, można mówić wiele. Człowiekowi trudno ogarnąć lot fantazji jej technologów i strategów, a także wysokość ich honorariów. Ale to też niepotrzebne, wszak jeden w wojnie informacyjnej nie jest wojownikiem, a jedynie uczestnikiem, obiektem. Aby zmienić się w zombie, czasami wystarczy przesiadywać wieczory przed telewizorem, czytać wszystko jak leci i słuchać cudzych rozmów. Ale warto przynajmniej znać punkty bólowe człowieka i społeczeństwa, które razi wojna informacyjna, i co ona z nami robi. W dobie panowania wielkiego kapitału nikt nie będzie dawał nam za darmo informacji, która czyniłaby nas pewnymi własnych sił. Taką informację każdy naród musi tworzyć dla siebie sam, a cudzą — starannie przesiewać. Wydając nam obcy język, zwyczaje, sposób życia i duchowość za lepsze światowe wzorce, czynią nas podobnymi do innych i zazdrosnymi o cudze: swoje wydaje się gorsze. Wzorce zawsze ujawniają narodowe pochodzenie silnych stron — trzeba tylko nie po prostu przyjmować informację, a próbować analizować. BIDA NAUCZY? Wszystko obliczone jest na to, abyśmy lepiej postrzegali obcego oligarchę niż własnego producenta; obcy język i kulturę (przy okazji też państwo) — lepiej niż własne. Powinniśmy pragnąć przekształcić się w sterowanych technologiami informacyjnymi średnich Europejczyków czy Amerykanów, czy Rosjan — tylko nie być świadomymi Ukraińcami. Świadomych Ukraińców wojna informacyjna będzie przedstawiać jako wrogów, faszystów, krwiożerczych nacjonalistów. Będą nam mówić o bratnich narodach i międzynarodowej współpracy — i ani słowa o tym, że świat jest areną zmagań, w których prawa do sukcesu nikt nie daruje i z nikim się nie dzieli. Będą nam kłamać o międzynarodowej pomocy, która nigdy nie bywa bezinteresowna, jeszcze od czasów, gdy rozdawano trojańskie konie. Każdy naród powinien liczyć tylko na własne siły i bardzo uważnie przyglądać się światu. Swoje bezpieczeństwo, w tym również informacyjne, możemy zagwarantować tylko my sami. Najciekawszym jest to, że w wojnie informacyjnej struktury państwowe, nawet jeśli są demokratyczne i patriotyczne, nie zawsze mogą nas ochronić, bo od razu stają się obiektem nacisku. Tylko zorganizowana społeczność może skutecznie przeciwdziałać temu rodzajowi agresji. Jeśli mieć finansowane przez naród, a nie przez międzynarodowe fundacje, organizacje społeczne, można mieć nadzieję na zwycięstwo we współczesnej wojnie informacyjnej. Środki samozachowawcze są proste — priorytet języka ukraińskiego, kultury i tradycyjnego ładu życia oraz gospodarowania. Jak potwierdza doświadczenie państw europejskich, jedynym sposobem samozachowania w czasie globalizacji jest obrona językowych, kulturowych i duchowych wartości narodu tytularnego, formowanie na tej podstawie własnego współczesnego społeczeństwa obywatelskiego, własnej gospodarki. Jednak nie wszyscy na Ukrainie to rozumieją, najwyraźniej stając się niewinnymi ofiarami współczesnej wojny informacyjnej. Wielu obłąkanych i zniechęconych woli być skolonizowanymi i biednymi niż ukrainizowanymi. Pozostaje mieć nadzieję, że z Ukraińcami stanie się to, co opisuje się w znanej bajce dla dzieci pod tytułem „Bida nauczy”. Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
iwę na okupowanej przez Wroga mojej etnicznej przestrzeni informacyjnej. Wroga, który prowadzi czystki w obszarze mojej kultury, ludobójstwo wobec tytularnego w tej kulturze narodu, narodu, który stworzył tę kulturę. Głównym narzędziem ludobójstwa przeciwko mnie jest dezinformacja. Dość już wzywania Szewczenki nadaremnie, przypomnijmy sobie Testament dosłownie. W Testamencie, oprócz słowa „pochowajcie”, jest słowo „wstańcie”! Oprócz słowa „wolność” jest czasownik „skropcie”! Nikomu nie dano prawa zmieniać imperatywnych mandatów Testamentu. Nawet prawnikom. Nawet prezydentom. Nawet lalkarzom prezydentów. Mandat na powstanie przekazał nam Szewczenko. Powiedział: „Wrogą złą krwią wolę skropcie!” Rozkazy nie podlegają dyskusji. Rozkazy wykonuje się. Więc – wykonujemy. Żyjemy, to znaczy tlimy się, wyjemy jak wilki, oddzieleni, pojedynczo, samotnie, po chutorsku już skomlimy jak psy. Samotnego Sirka na czystym polu zabija nawet zając. Nasi intelektualiści stali się przedmiotem manipulacji, czystek, ludobójstwa. Właśnie intelektualistów, właśnie inteligencję całkowicie zepchnięto na margines gadania o wolności, liberalizmie, sprawiedliwości, niepodległości i tym podobnych rzeczach. Odsunięto od realnych procesów budowania państwa, od prywatyzacji, od dobrobytu społecznego, od pracy, od twórczości, od informacji. Nasze głowy – to już nie głowy, lecz ługownice – naczynia wydłubane z drewna, w których nasi przodkowie ługowali i bielili płótno, a teraz wybielają i ługują nasze zwoje mózgowe, jak zwoje płótna, okupanci informacyjni. Sytuacyjni właściciele-grabieżcy naszych, wspólnych kapitałów i dóbr intelektualnych. Internetowe ługownice, obudźcie się! Widmo krąży po Europie – straszyli ludzkość dwaj niemieccy intelektualni Żydzi pod koniec przedostatniego stulecia – widmo komunizmu! Wiedzieli, co gadają, bo sami klonowali to widmo z siebie samych, z własnych głów, i zaśmiecili nim, tymi zjawami, iluzjami, majakami, cały, wtedy jeszcze dziewiczy, niedorozwinięty przestrzeń informacyjną już wówczas starej i niedołężnej Europy. Te widma miały zdolność rozmnażania się jak karaluchy i mutowania jak ich wynalazcy. Rano 1 stycznia XXI wieku ludzkość obudziła się w erze informacyjnej. Era mezozoiczna nagle skończyła się rano. Jak śnieg za oknem pewnego wiosennego poranka. U każdego za oknem – era informacyjna, gdziekolwiek jest to okno – czy na Manhattanie, czy na chutorze pod Dykanką, w Tajpej, Rio de Janeiro, czy na Alasce. Przez okno na Manhattanie o świcie stulecia pokazano, jak wali się Bliźniacze Wieże World Trade Center. Przez okno w Kremlu pokazano, jak gazem truje, jakby w zwykłym obozie w Oświęcimiu, swoich posłusznych obywateli sam Prezydent w pouczającym dla całego świata przedstawieniu „Nord-Ost”. Przez okno w Bagdadzie pokazano, jak szukają wszy we brudnych włosach wczorajszego dyktatora, a może – nie wszy, lecz tajną broń, podczas gdy w Białym Domu robią pedikiur pieskowi Busha, bo ubrudziła łapki w kałuży ropy. Przez okno na Bankowej pokazano, jak telewizyjny prezenter (podejrzanie
Tłumaczenie maszynowe
Dziś na Ukrainie będą one brzmiały mniej więcej tak: „Tytularnemu etnosowi Ukrainy — bezdomnym, niewolniczym nielegalnym zarobkowym migrantom we wszystkich nieukraińskich krajach, niewolnicom i niewolnikom przemysłu seksualnego globalizmu, bohaterskim żebrzącym oświatowcom, uczonym wycieńczonym głodem, artystom na wewnętrznej emigracji, rozbrojonej chwale Ukrainy — wojskowym, nasłanym na nieńkę urzędnikom, studentom i emerytom — ofiarom kolejnego ludobójstwa okupacyjnej władzy, setkom tysięcy samobójców z rozpaczy, milionom dokonanych aborcji z beznadziei. Uśpionemu intelektowi Ukrainy, który śni słodki sen niepodległości — zgwałconemu. A jednak, jedynej nadziei narodu — postinteligencji — apel: „Do broni!” Moja bronią jest mój intelekt. Naszą bronią jest nasz intelekt!
podobny do Karola Marksa — czy to czasem nie on sam?) drażni chochła na chutorze w pobliżu Dykanki, a ukraińscy pisarze palą swoje rękopisy pod oknami Premiera, żeby się ogrzać. Pokazano wiele ciekawego. A wszystko to — przez cztery okienka (dwoje uszu i dwoje oczu) w mojej przeklętej głowie-garnku — wpychało się w mój okaleczony, wybielony, cierpiący, zaplamiony ideologiczną dezą, zombifikowany, półgłodny intelekt… To był poranek stulecia. Początek ery informacyjnej. Trzynasty rok Niepodległości. Obudziłem się. A może my wszyscy już się obudziliśmy? Nie wiem, bo wszyscy jesteśmy rozłączeni. Nie słyszę, żeby ktoś komuś się uśmiechnął: „Dzień dobry! Chwała Jezusowi! Chwała Ukrainie!” A wszędzie tylko: „Zdrastwujte, mama. Tu, na Ukrainie, można by dobrze żyć, gdyby nie ci chochły z ich głupią ideą narodową”. Era informacyjna przede wszystkim zadbała o to, aby odbiorca informacji nie był zbiorowy, lecz odizolowany od innych. Sam na sam z Informacją. Z dezinformacją — tak będzie dokładniej. Właściwie dziś to szereg synonimów, jeśli dołączyć do niego jeszcze słowo Terror. Terror informacyjny, zastraszanie informacyjne, rozkład informacyjny, znęcanie się informacyjne, informacyjny Hołodomor, przemilczanie informacyjne — lepsze niż utopienie w ubikacji albo strzał kontrolny w tył głowy w windzie. W czyich rękach informacja — ten nowoczesny dyktator. Informację, czy tego chcesz, czy nie, dostarczą ci przez twoje cztery ufne okienka персонально do domu albo gdziekolwiek jesteś. I tak cię zaszczują informacją — powiedział przecież Car. Wystarczy otworzyć okno komputera, zajrzeć w wizjer telewizora, przekartkować liście zatrutych cenników, wetknąć nos w zaraźliwe przerzuty mass-mediów, powpychać sobie w uszy banany aparatów słuchowych, podłączonych do miazmatów rosyjsko-amerykańsko-żydowskiego maskultmarazmu. Informacja opleciła kulę ziemską sidłami łowczymi, pajęczyną Internetu. Przy tym formą państwowych niepodległości stały się narodowe przestrzenie informacyjne. Każde państwo dba przede wszystkim o swoją niezależność informacyjną, nienaruszalność, suwerenność i samowystarczalność. Reszta jest pochodna. Gospodarka — pochodna. Produkcja — pochodna. Polityka — pochodna. Granice — pochodna. Waluta — pochodna. Cerkiew — pochodna. Wszystko — w informacji i wszystko — przez informację. Chrystus — to informacja,
Wróćmy do Testamentu jako do mandatu do działania. Powiedziano: „Zerwijcie kajdany!” Jakie kajdany masz na myśli, Tarasie Hrihorowyczu? Informacyjne. Dziś na Ukrainie są tylko jedne kajdany. Dokładniej — dezinformacyjne. Pozostałe rodzaje kajdanów i tortur są ich pochodną. Kiedy Ukraina ma ręce i nogi w informacyjnych kajdanach, wszystko jest bardzo proste: rzucić jej do żebraczej torby umowę o EPG; obiecać, jeśli będzie cicho wisieć na gałęzi kultury rosyjskiej, — integrację europejską; a równocześnie wyrwać jej język, pozbawić ją mowy; zgwałcić i zhańbić jej kulturę; obrabować do ostatniej nitki ją samą i jej dom; zagłodzić bezrobociem i rozpędzić po świecie jej pracowitych, zdolnych do pracy dzieci, zepsuć jej małe dzieciątka za łyk pepsi-coli; zamiast Matki Bożej, Skoworody i Szewczenki na pokucie postawić portrety King Konga z więzienia, wizerunki bożyszcz destrukcyjnego czasu. Ideolog czystki terytorium Tabacznyk zdjął swoje portrety ze wszystkich witryn, ze wszystkich pokut i pracuje w rękawiczkach, by nie zostawić odcisków palców na szyi konającej Ukrainy.
Panowie intelektualiści! Ukraińska inteligencjo! Dość już składania do nóg Ukrainy powieszonej na przydrożnej wierzbie, czyli przy wyschniętej rurze naftowej-wierzbie; dość składania i składania do sinych nóg matuchny niezliczonych faktów znieważenia nas, jej prawowitych dzieci i bękartów, urodzonych i nienarodzonych; dość gromadzenia świadectw kłamstwa i pogardy, ludobójstwa i Hołodomoru, egzekucji enkawudzistów i ściętych tarasziańskich głów; dość wspominania o certyfikatach prywatyzacyjnych i bonach, które rozdawano nam, głupcom, jak odpusty-przepustki do raju, który okazał się krawczukowsko-kuczmowskim piekłem. Dość! Najważniejsze, jedyne i palące+ pierwsze: trzeba zmusić Wierchowną Radę, na poziomie konstytucyjnym, do przyjęcia Ustawy o naro+
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
która przewróciła świat. Ewangelia tłumaczy się jako Dobra Nowina, czyli pozytywna informacja. U Jana powiedziane jest o drugim przyjściu Chrystusa: „Na świecie był, a świat przez Niego się stał, lecz świat Go nie poznał…” Oznacza to, że mowa o drugim przyjściu w postaci ery informacyjnej. Doczekaliśmy się. Choć jeszcze jej nie poznaliśmy, jest już twarzą w twarz z naszymi duszami.
Przestrzeń informacyjna państwa to jego zasób strategiczny, to jego bezpieczeństwo, to jego przyszłość. Przestrzeń informacyjna państwa to jego dziedzictwo historyczne, to jego dynamiczna kultura, jedyne, co czyni państwo państwem. Kultura jako fenomen wielowiekowego budowania państwowości przez rdzenne etnosy, ukształtowane na terenach geograficznych i historycznych. Dynamiczna kultura jako przejaw istnienia w czasie tych tchnących życiem narodowych i etnicznych grup jej genokodów.
Jedyne niezależne państwo na świecie, które nie ma własnej narodowej przestrzeni informacyjnej, to Ukraina. Właśnie ta cecha określa dane zgrupowanie etnogeograficzne jako kolonię.
Ojcze Taras, wybacz: Ukrainy nie ma… Przespaliśmy ją. Ukradziono nam ją. Podmienili ją nam rosyjsko-amerykańsko-syjonistyczne położne przy jej narodzinach.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
nalizację przestrzeni informacyjnej Ukrainy. Kiedy Boeing-747 przelatuje gdzieś tam, za chmurami, nad, powiedzmy, Luksemburgiem, to właściciel Boeinga-747 płaci Luksemburgowi zielonymi banknotami za spalony nad jego terytorium ozon. Kiedy przekupka wystawia na ladę Besarabki świńską głowę, podgardle i karkówkę, to odpala ze swojego utargu właścicielowi Besarabki zielonymi banknotami za prawo korzystania z tej lady. Kiedy pan Krutelik wygrywa w kasynie w ruletkę skradziony wczoraj wam milion, to odpala Podatkowej Administracji Prezydenta zielonymi banknotami procent za prawo zagrania na tej ruletce. Jedyna przestrzeń, gdzie za darmo handlują informacyjnym narkotykiem okupanci, to przestrzeń informacyjna Ukrainy. Kiedy przestrzeń informacyjna Ukrainy zostanie ogłoszona w Konstytucji narodowym dobrem Ukrainy, — bez prawa prywatyzacji przy jakichkolwiek zmianach Konstytucji, bez prawa zmiany państwowego języka ukraińskiego jako operacyjnego instrumentarium tej przestrzeni, — dopiero wtedy postawi to kropkę nad okupacją. Dzisiaj przestrzeń informacyjna Ukrainy jest pod podwójną okupacją: rosyjsko-syjonistyczną i amerykańsko-syjonistyczną. A teraz przygotujcie się posłuchać, jak mnie napiętnują piętnem zwierzęcego antysemityzmu. Tylko za stwierdzenie faktu. Bez jakichkolwiek ocen z mojej strony i nawoływań do wrogości narodowej. Jak z tego zrobią “żydowski pogrom”! Swoją drogą, Żydzi — to realna składowa współczesnego etnosu ukraińskiego. Zamieszkiwanie przez stulecia na etnicznym terenie Ukrainy integruje różne przywleczone mniejszości narodowe z kulturą ukraińską i czyni je, z czasem, pełnoprawnymi czynnikami etnoideologii. Absolutna, totalna, globalna kontrola rosyjsko-żydowskiego i amerykańsko-żydowskiego reżimu okupacyjnego nad przestrzenią informacyjną Ukrainy już całkowicie wyparła: 1. Język ukraiński z telewizji, radia, gazet, wydawnictw książkowych, Internetu, edukacji, administracji, nauki, biurokracji i kultury masowej. Nieliczne, bezsilne, pozbawione zasilania z przestrzeni informacyjnej ogniska oświatowe — to tylko przykry przykład tego, że wszystko przegraliśmy. 2. Literaturę ukraińską z literatury. Setka czy dwie tekstów w języku ukraińskim w burzliwym oceanie ruskojęzyczności — to tylko obraźliwa jałmużna dla naszej konającej kultury. 3. Kinematografię ukraińską z ekranów Ukrainy. Pojedyncze wyczyny ukraińskich filmowców — przebić się do rodzimej przestrzeni informacyjnej — kończą się tragicznie dla tych zuchwalców (W okupowanej przestrzeni informacyjnej za moją “Modlitwę za hetmana Mazepę” zrobili mi czarny PR, jeszcze raz czarny i jeszcze czarniejszy: pornografia, drwienie z cara Piotra, przekręcanie historii, impotencja twórcza, mania wielkości, przestarzała estetyka, totalny brak profesjonalizmu operatora, aktorów i kompozytora... Szalona lawina fresków, ale nie ze Świątyni, a z Szopki... rosyjskich przekleństw i żydowskich obelg (no, chociażby od pana Rodniańskiego, właściciela dużego sektora mojej z wami przestrzeni informacyjnej, oraz jego podwójnych rebbe — Korczyńskiego i Borsuka) pod swoim adresem nie cytuję...). 4. Historię ukraińską w ogóle okaleczono do pnia. Raczej, wszystkimi siłami starają się ją wystawić jako uschniętą, już niepłodną gałąź na bujnym drzewie z ruskiego ogrodu imperialnego. Piotrowa anatema na Mazepę — dzisiaj wciąż jest roboczym narzędziem rosyjskich speców od PR w przestrzeni informacyjnej dotyczącej historii Ukrainy. 5. Mentalność ukraińską bez końca próbują zniekształcić, ukraść jej lub ukryć przed nią jej najlepsze osiągnięcia i szczyty. Zamiast tego rozkręca się z szatańską mocą Wierka Serdiuczka jako mentalny intelektualny portret współczesnej Ukrainy. 6. Ukraińską ideę narodową, która nie potrzebuje definicji, która jest aksjomatyczną, fundamentalną, wiodącą zasadą narodowego budowania państwa, ogłoszono blefem, fantomem, urojeniem nacjonalistów. Dość. Można rzewnie płakać bez końca. Oprzytomniejmy. Zjednoczmy się. Kajdany zerwijmy! Jak? Ogłosimy dobrowolną mobilizację wszystkich świadomych patriotów Ukrainy w szeregi UPA. Tak, nie pomyliliście się, czytając. I ja nie pomyliłem się, pisząc. W szeregi UPA! Ukraińskiej Powstańczej Armii przeciwko reżimowi okupacyjnemu narodowej przestrzeni informacyjnej. Nowe czasy wymagają nowych form walki. Jeśli każdy z nas złoży swój podpis pod tą odezwą, to będzie oznaczać, że rozpoczęliśmy partyzancką operację na rzecz wyzwolenia Ojczyzny od reżimu okupacyjnego. Że każdy z nas jest zmobilizowany w szeregi UPA. Miliony naszych mobilizacji zmuszą naszych z wami wybrańców w Radzie Najwyższej do przełamania oporu okupacyjnej większości (nasze podpisy po prostu zdestrukturyzują tę sztuczną większość, do której dzisiaj przymusowo wprowadzono niemało patriotów Ukrainy) i przyjęcia — Konstytucyjnej Ustawy o narodowej Przestrzeni informacyjnej Ukrainy. Z obowiązkowym artykułem o tym, że ekskluzywne prawo do pracy w narodowej przestrzeni ukraińskiej należy do języka państwowego Ukrainy. Chcesz pracować po rosyjsku, — proszę bardzo, jak na Besarabce, albo w powietrzu nad Luksemburgiem, albo w kasynie — za zielone banknoty. I to niemałe. Chcesz po angielsku, w jidysz, po chińsku, surżykiem Wierki Serdiuczki, — proszę bardzo — odpalaj z reklamy, odprowadzaj procent od zysków, płać za straty. Cenę będziemy ustalać my — intelekt Ukrainy — zbiorowi właściciele narodowej przestrzeni informacyjnej. Istnienie takiej Obowiązującej Ustawy wymaga stworzenia nowej pionowej struktury wykonawczej. Ale to już nie będzie woluntarystyczna, słynna potrójna pionowa struktura prezydencko-rządowo-podatkowa. Trzy równoległe, które niby nie powinny się przecinać, według twierdzenia Pitagorasa, a według kuczmowskiego bezprawia — przecinają się, nawet ciasno splecione w jeden knut, który smaga nasze plecy już trzynaście lat Niepodległości. Dość już schylać się, żeby knutowi było wygodniej. Powstańmy! Kajdany zerwijmy! Gospodarzmy w naszej narodowej przestrzeni informacyjnej dla jakościowego życia dzisiaj, a nie w dalekiej “świetlanej” przyszłości. DZIENNIKARSKIE ŚLEDZTWO
Tłumaczenie maszynowe
Jak obiecaliśmy w poprzednim numerze tygodnika, kontynuujemy dziennikarskie śledztwo w sprawie aktu wandalizmu („Ten muruje, ten burzy…” Kto i co chce?! „Słowo Proświty”, nr 14 (234), 1—7 kwietnia 2004 r.) na kijowskim nabrzeżu: zniszczenia znaku pamiątkowego ku czci T. Szewczenki. W szczególności udało nam się ustalić, że autorem pomnika jest światowej sławy architekt Anatolij Ihnaszczenko. Proponujemy Państwa uwadze, szanowni czytelnicy, zapis rozmowy redaktor naczelnej Lubow Hołoty z akademikiem architektury, zasłużonym działaczem sztuki Ukrainy, laureatem Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki i innych nagród, Anatolijem Fedorowyczem Ihnaszczenką: — Zniszczony znak pamiątkowy wchodzi w skład kompleksu zatwierdzonego przez UNESCO. Przedstawiony przeze mnie projekt „Wiorstowe słupy Szewczenki” został wyróżniony przez Światowe Centrum Kultury im. Szewczenki jeszcze w 1978 roku. Istota idei: wiorstowy słup, zwieńczony żarnem, w który wmontowano kozacki krzyż kolisty. Środek krzyża zalano brązem. Średnica koła na napis „Do Moryńców… km” przewidywana była w wielkości 70, 90 i 180 cm. Te wiorstowe słupy znajdują się w Kanadzie, Ameryce, Argentynie, Truskawcu, we Lwowie, w epicentrum cywilizacji trypolskiej — wsi Żukowce. Wyobrażacie sobie: stoi taki słup gdzieś w Ameryce, a na nim napis: „Do Moryńców — 12 tysięcy km”… Jest nawet kilku prywatnych zamawiających — tam, za oceanem. I wszystkie słupy są zachowane. Akt wandalizmu wydarzył się tutaj, w Kijowie. Niestety, nie jest to jedyny przypadek dotyczący moich projektów. Tak, powiedzmy, został uszkodzony na Cmentarzu Bajkowym pomnik Zabołotnego. Ale wtedy sprawie szybko zaradzono… Projekt „Wiorstowe słupy” wykonywała lwowska spółdzielnia „Żorna” pod kierownictwem Olesia Dzyndry. Jest na Lwowszczyźnie kamieniołom Demnia, gdzie „rodzi się” słynny złoty piaskowiec, z którego zbudowane są wszystkie świątynie Lwowa. Projektant światowej klasy Roman Pałkiw wykonał ten wiorstowy słup — żarno-kozacki krzyż, na którym napisano „Do Moryńców — 181 km”. W 1990 roku ten znak pamiątkowy kosztował 2000 dolarów. Troszczył się o jego wzniesienie sekretarz jednego z kijowskich komitetów rejonowych partii Borys Sołdatenko — w 1991 roku przywieźli go z Demni i ukryli w magazynie młodzieżowej spółdzielni budowlanej. A miejsce wybrano na Placu Pocztowym, tam, gdzie stała kiedyś cerkiew Narodzenia (obecnie ta świątynia została odnowiona). Właśnie w tym czasie merem Kijowa został Iwan Salij. On też chciał odsłonić pomnik. Razem z ówczesnym architektem miasta M. Żarikowem, nie poradziwszy się mnie, postawili ten znak pamiątkowy niedaleko stacji metra „Dniepr” — też, nawiasem mówiąc, mojego dzieła. Postumentu należycie nie wzmocnili — oto dlaczego go przewrócono. Właśnie w tym czasie, w maju 1991 roku, kończyła się trasa „Ostatnią drogą Kobziarza”. Znak pamiątkowy ustawiono na nabrzeżu, właśnie w tym miejscu, skąd odpływał parowiec „Kremenczuk”. Tam też stał. Myślę, że ochroniarze restauracji przycumowanych do nabrzeża nie mogli nie widzieć, jak znieważano ten pomnik. Obecnie, jako autor, nalegam na to, aby go przeniesiono do odnowionej cerkwi Narodzenia, na Plac Pocztowy. Nawiasem mówiąc, główny architekt Kijowa Wasyl Prysiażniuk zamówił u mnie pomnik Tarasa Szewczenki dla tej świątyni. Projekt jest taki: na chórze cerkwi — „Kobziarz” (księga bytu narodu ukraińskiego) i brązowe popiersie Tarasa Szewczenki, który patrzy na ołtarz. I całkowicie uzasadnionym będzie znak pamiątkowy przy tej świątyni z napisem „Do Moryńców — 181 km”. Wznosząc w Paryżu pomnik Tarasa Szewczenki, dowiedziałem się, że Taras Hryhorowycz jako działacz społeczno-kulturalny zajmuje pierwsze miejsce na świecie w rankingu, który sporządzano w Europie. Uważam, że wszystko, co związane z imieniem Szewczenki, na ukraińskiej ziemi powinno być nienaruszalne, chronione przez ludzi i prawo. Zatem w najbliższym czasie odwiedzę kombinat „Chudożnyk” i zrobię wszystko, aby pomnik miał należyty wygląd. Odbyłem rozmowę z Ponomariową Ludmyłą Ołeksijiwną, zastępcą naczelnika wydziału kultury kijowskiej administracji w sprawie ochrony zabytków. Zapewniła mnie, że pomnik zostanie odrestaurowany i zgadza się z tym, że warto go ustawić przy cerkwi Narodzenia. Sze weluk Wałerij Stepanowycz, dyrektor twórczo-produkcyjnego kombinatu „Chudożnyk” Narodowego Związku Artystów Ukrainy: — Na polecenie Peczerskiej administracji państwowej rejonu znak pamiątkowy T. Szewczenki na nabrzeżu zdemontowano i przywieziono do nas na kombinat. Jest poddawany renowacji, chociaż w wielu miejscach są odpryski. Mamy nadzieję, że pracę wykonamy jakościowo i w terminie. Ciąg dalszy nastąpi. Rozpytywała Lubow HOŁOTA
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
w jednej z nich narkotyki zażywają zarówno ojciec, jak i matka. Tę ostatnią już po raz trzeci pozbawiono wolności. We wspomnianych rodzinach jest 12 dzieci, z których sześcioro mieszka i uczy się w internatach. Młodzież myśli o problemach tak: 81% uważa, że alkohol i narkotyki powodują zachowania niezgodne z prawem. Do nich skłaniają również solidarność z towarzystwem (40%), konieczność zdobycia pieniędzy (26%), niski poziom dochodów rodziny (25%). 26% ankietowanych jest przekonanych, że kradzieże są dopuszczalne. 52% wypowiedziało się tak samo o spożywaniu alkoholu, 9% odnosi się do tego pozytywnie. 7% aprobuje prostytucję. 27% młodych ludzi twierdzi, że nielegalne nabywanie i posiadanie broni jest dopuszczalne w poszczególnych przypadkach, 9% uważa to za pozytywne. 36% czasami pali papierosy, 5% robi to codziennie. Alkohol czasami spożywa 78%. 17% odpowiedziało „tak” na pytanie „czy chciałbyś spróbować narkotyków pod warunkiem, że nikt by się o tym nie dowiedział i nie zaszkodziłoby to twojemu zdrowiu?”. Takie są dane ankiety przeprowadzonej wśród uczniów starszych klas szkoły-gimnazjum w Trębowli przez psychologa praktyka Żannę Hajwę. Codzienną młodzieżową praktykę autorka tych słów obserwowała w miejscowej pizzerii-kawiarni, gdzie trzech młodzieńców i dwie dziewczyny (każdy na oko miał około 16 lat) zabijało wieczór przy kilku butelkach piwa i karafce wódki. Z głośników wyła Natalka Korolowa. Odwiedzający kawiarnię klient w solidnym wieku zwrócił uwagę kelnerce: „Dlaczego to rosyjska muzyka? Robisz reklamę Putinowi?”. Po minucie rozbrzmiał rodzimy produkt estradowo-folklorystyczny z zabójczym refrenem: „czy nie poszedłbyś ty na...?” (trzy razy). Kurtyna. KTO JESZCZE NIE BRAŁ FORTECY? — TURYŚCI Na szczęście nie samym piwem żyje młodzież z Trębowli. Patriotycznie nastawiona zjednoczyła się w towarzystwo „Postup”, które ma na celu odrodzenie dziedzictwa historycznego miasta i uczynienie go centrum turystyki. „Postupem” kieruje wykładowczyni gimnazjum Natalia Dziuban. Obecnie wśród osiągnięć „Postupu” jest pochlebna ocena rady miejskiej, która sama nie miałaby nic przeciwko temu, by przekształcić miasto rejonowe w turystyczną Mekkę. Ale pieniędzy nie ma — jak i na wiele innych rzeczy.
Tłumaczenie maszynowe
GDZIE LEONID MAKAROWICZ DACHÓW NIE ŁATAŁ
W świetle ulicznych latarni błoto na ulicach po deszczu lśni niczym płynne srebro. Trębowla, jak przystało na typową prowincję, nie będzie kusić przyjezdnego, by przeszedł się po bruku w lakierkach. Choćby dlatego, że ma ona niemało innych uroków — ruiny prastarej twierdzy, kościoły i cerkwie, malownicze okoliczne krajobrazy i czar małego miasteczka, którego nie zepsuje żadna niepogoda. O tym, że dzisiaj ośrodek rejonowy nie musi pretendować do wielkości dawnego Księstwa Trębowelskiego, świadczy liczba ludności — 15000 osób i jego średnia pensja — 200 hrywien. 15000 — to razem z tysiącem czy nawet więcej tych, którzy wyjechali na zarobek za granicę. Wśród nich — także żona mera Trębowli Iwana Szabata (na zdjęciu u góry). Mer otrzymuje więcej od reszty ziomków — 205 hrywien. Urzędnicy w merostwie mieli nadzieję, że im razem z innymi pracownikami budżetówki w tym roku podniosą pensję, ale gdzie tam. Z góry powiadomiono, że pozostanie ona bez zmian „w związku z brakiem przyrostu ludności”. Dwuznaczność odbioru tej frazy — na sumieniu jej autorów. Baczną uwagę centrum Trębowla szczególnie odczuła w lutym, kiedy bez zbędnych ostrzeżeń z kontrolą przybyła skarbówka. Sprawdzali miejscowych przedsiębiorców. Ci płacili ogromne kary i łykali walidol: urzędnicy skarbowi czepiali się drobiazgów, nawet tego, że na butelkach wódki etykiety nie są zbyt mocno przyklejone. Pochodzenie alkoholu — przysięgali biznesmeni — od państwowego producenta. Jednym słowem, długo tutaj będą wspominać wizytę skarbówki. Teraz zastanawiają się nad jej prawdopodobną przyczyną. Kiedy w zeszłym roku obwód lwowski opuszczał Serhij Medwedczuk, Rada Obwodowa w Tarnopolu poparła kolegów-deputowanych z miasta Lwa odpowiednim listem. A o wsparcie tarnopolan zaapelowali deputowani z Trębowli. Z czasem fala kontroli skarbowych przetoczyła się przez całą Zachodnią Ukrainę, nie omijając też miasteczka na południe od Tarnopola. Rejon trębowelski, co prawda, pozostaje jednym z niewielu oaz, których nie dotknęła „esdepizacja” kraju. Gabinet sekretarz rady miejskiej Oksany Biłej zdobi portret Julii Tymoszenko, polityczną pogodę robią przedstawiciele opozycji — „Naszej Ukrainy” i Bloku Julii Tymoszenko. Nie bez tego, oczywiście, żeby socjaldemokratyczna noga nie stąpała po miejscowej ziemi. Choć działo się to wtedy, gdy Leonid Krawczuk dopiero co przestał być pierwszym Prezydentem i zdobył mandat deputowanego. Oksana Biła, która niedługo była referentem Leonida Makarowicza, wspomina: „Przyszli do deputowanego wyborcy ze swoimi kłopotami, skarżą się: tak i tak, dach przecieka, pomóżcie. Krawczuk denerwował się: czego te kobiety ode mnie chcą? Dlaczego w poczekalni się tłoczą? Ja, powiada, w Radzie Najwyższej jestem po to, żeby prawa tworzyć, a nie dachy łatać”. Z tamtych czasów była referentka z jakiegoś powodu bardzo zapamiętała ręce eks-Prezydenta: — On ma je wypielęgnowane, białe i bardzo miękkie. Kiedy ściskasz mu rękę, wydaje się, jakbyś dotykał pierzyny. Za deputowania Leonida Krawczuka na Trębowelszczyźnie nic istotnie się nie zmieniło. Co prawda, jego następca Łeś Taniuk trębowelskiemu elektoratowi też szczególnie nie zapadł w pamięć.
MAKI CZERWONE, CHŁOPCY W PAGONACH, ZŁOTA MŁODZIEŻ
Gość będzie wspominał Trębowlę jako miasto niewysokich domków i nietypowo szerokich ulic. Idąc którymi, złapiesz się na myśli, że tutaj, zapewne, zatrzymał się czas: mało przechodniów, rzadkie auta, nienaruszoność prowincji, w której najmniejsze wydarzenie — na wagę złota. Albo kilograma maku. Głównymi newsmakerami Trębowli jest „naście” lat. Przeważnie wysokoprocentowe życie tutejszych młodych ludzi — bywalców barów i kawiarni — od czasu do czasu urozmaicane jest milicyjnymi rajdami. Funkcjonariusze wyłapują nietrzeźwych nieletnich w nocnych lokalach rozrywkowych (gdzie tym ostatnim w ogóle przebywać zabroniono) i konfiskują narkotyki, — jeśli poszczęści się z nimi złapać. Alkoholizacja nastolatków — zjawisko niemal masowe nie tylko w Trębowli. Skąd pieniądze na życie towarzyskie w regionie, który nie może pochwalić się nie wiadomo jakim dobrobytem? — Na zarobek za granicę zazwyczaj wyjeżdżają kobiety. Pieniądze przesyłają nie mężom, bo uważają, że ci piją, a dzieciom, mając nadzieję, że wydadzą je na coś wartościowego, — mówi Ałła Popowa, naczelnik służby do spraw nieletnich Trębowelskiej Rejonowej Administracji Państwowej. — Faktycznie, wpływu na dzieci nie ma. Jeśli zaś rodzice są, to nierzadko sytuacja wygląda tak: to po to mnie pan/pani w środku nocy z łóżka podniosłeś, żeby powiadomić o pijanym synu w barze?! Żeby ogłosić ostrzeżenie takim rodzicom w sądzie, trzeba zebrać kupę dokumentów. „Surowszy” środek zapobiegawczy — grzywna 17 hrywien. W małej Trębowli jest jeszcze jedna bieda wielkich miast — dorastające pokolenie aktywnie „wsiada na igłę”. Wśród uczniów rejonu na ten temat przeprowadzono ankietę. 65 % odpowiadało, że spróbowałoby „trawy” z ciekawości, 30 % — dla przyjemności. Dostać ją łatwo na dyskotece czy w barze. Makową słomę przeważnie przywożą z Tarnopola. W końcu, i w samej Trębowli uprawiają mak, co prawda, wcale nie w celach kryminalnych. — Staramy się walczyć z plagą, — kontynuuje Ałła Popowa. — I na razie nie możemy pochwalić się szczególnymi osiągnięciami. Bo, zgodnie z ustawodawstwem, żeby coś udowodnić, trzeba mieć świadków. Że wtedy to a wtedy u tego a tego znaleziono ziele. A nimi zostać nikt się nie śpieszy. Dzisiaj w ewidencji Trębowelskiej służby do spraw nieletnich — 6 rodzin narkomanów. W
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Kiedyś pracowały tu olejarnia, zakład produktów spożywczych, znana nie tylko na Ukrainie fabryka ozdób choinkowych. Dwa pierwsze przedsiębiorstwa nie działają. Ostatnia — ledwo przędzie. A jakież luksusowe zabawki tu wytwarzano! I nie chodzi o to, że delikatny, lśniący towar jest dzisiaj niepotrzebny: po prostu potencjalnym inwestorom bardziej opłaca się poczekać, aż przedsiębiorstwo ostatecznie zbankrutuje, a dopiero potem inwestować środki. Za to działa fabryka obuwia — zainwestowała w nią włoska firma „La Castellana”. Miejscowym robotnikom Włosi płacą niewiele, ale jednak płacą. Dlatego praca w fabryce obuwia uważana jest za prestiżową — wszak rynek pracy w Trembowli nie jest byle jaki. Tylko oficjalna liczba bezrobotnych to 800 osób. Oprócz miejsc pracy, nie ma tu również Domu Kultury. Wcześniej mieścił się on w budynku kościoła rzymskokatolickiego — tam huczały dyskoteki i odbywały się koncerty. Kilka lat temu w mieście powiatowym przebywał nuncjusz papieski, kościół oddano wspólnocie rzymskokatolickiej. Teraz na Dom Kultury przebudowują dawne kino. O tym — i nie tylko — opowiadał mi Iwan Szabat. W dniach mojego przyjazdu do Trembowli mer miasta zarządzał z sali szpitalnej — chorował. Razem z merem nie najlepiej czuje się budżet miejski: w ubiegłym roku do rejonowego wycofano 562 000 hrywien, w tym — 420 000. Za te pieniądze można by załatać dziury w systemie komunalnym czy przeprowadzić kapitalny remont w szpitalu centralnym, czy jeszcze wiele innych rzeczy. Podziękować trzeba Administracji Prezydenta, gdzie wymyślono właśnie taki budżet dla miast powiatowych. W Trembowli kiepsko z przyrostem naturalnym — w ubiegłym roku przyszło na świat 170 niemowląt, a zmarło 300 obywateli; z zaopatrzeniem w wodę — ciepłej wody nie ma, zimna — w wyznaczonych godzinach; z dachem dla turystów — hotelu w ogóle brak. Chociaż nie oznacza to, że turyści do miasteczka nie przyjeżdżają — jest na co popatrzeć. Patriotom miasta znudziło się obserwowanie, jak czas i „czarni” archeolodzy powoli niszczą jego uroki. Lwowscy specjaliści opracowali niezbędne materiały, aby Trembowlę uznano za rezerwat historyczno-architektoniczny na szczeblu państwowym. Mer z tymi papierami jeździł do stolicy nie raz i nie dwa, wysuwał różne propozycje, wysłuchiwał licznych „jutro” i „wkrótce”, ale… nie stała się na razie Trembowla rezerwatem. A nawet gdyby się stała, to czy od razu znalazłyby się w Kijowie środki? Na początek — na rekonstrukcję Góry Zamkowej, na co potrzeba przynajmniej kilkudziesięciu milionów hrywien. Póki co dyrektor miejscowego muzeum krajoznawczego Ihor Zinczyszyn (onże — autor książki „Podróż po ziemi trembowelskiej”) zmuszony jest zabierać najcenniejsze eksponaty do siebie do domu na noc, aby rano zwrócić je z powrotem. Nikomu chronić i liczne skarby archeologiczne, w które bogata jest tutejsza ziemia. Właśnie pod Trembowlą położone jest jedno z największych klasycznych osiedli kultury trypolskiej. Wiedzą o nim i kijowscy naukowcy, którzy często bywają tu w ekspedycjach archeologicznych, i podziemni poszukiwacze. Z tymi ostatnimi faktycznie nikt nie walczy, oni zaś czasem mimowolnie podrzucają muzeum kilka eksponatów. Kamienny grot o dziwacznym kształcie dla kryminalnych archeologów nie jest złotem, więc zostawiają go na powierzchni. Pan Ihor o muzeum i Trembowli może opowiadać z zapałem i długo, jak przystało na patriotę-entuzjastę — ani słowem nie wspominając o symboliczności państwowej rekompensaty za miłość do historii. Lecz ona, historia, sama go nagrodziła — swego czasu krajoznawca znalazł aż 60 srebrnych monet z czasów króla Jana Olbrachta. Jeszcze jedna duma muzeum — maska pośmiertna Tarasa Szewczenki. W sumie było ich osiem, los dwóch — nieznany. Tę, która jest w Trembowli, podarowano rzeźbiarzowi Ostapowi Pasice. Mówią, że to jednak autentyczna maska. Twory Ostapa Pasiki z drewna dzisiaj zdobią muzeum. Z rzeźbiarzem i poetą związana jest symboliczna historia: na wysypisku śmieci przy Uniwersytecie Kijowskim imienia Szewczenki znalazł bandurę, która stała się podstawą jednego z najlepszych dzieł Ostapa Pasiki. WROGOWIE SZLI „PREZYDENCKĄ” DROGĄ… Swego czasu wielkie Księstwo Trembowelskie było łakomym kąskiem dla zaborców i przedmiotem krwawych sporów między książętami. Wrogowie sunęli na Ruś trzema drogami — Czarną, Pokucką i Kuczmańską (przeszłość i teraźniejszość jednak mają wspólne analogie). — Kiedy przeglądam dokumenty archiwalne, dziwię się, jak miasto mogło wytrzymać — czasami Tatarzy napadali na nie trzy razy w roku — opowiada Ihor Zinczyszyn. Późniejsze świadectwa naruszają monopol Rohatynia na Nastię Lisowską: egzemplarz „Ruskiego eparchialnego wiestnika” z XIX wieku, który obecnie przechowywany jest w Kamieńcu Podolskim, twierdzi, że słynną Roksolanę wzięto do niewoli właśnie pod Trembowlą. Z tych samych stron pochodzi znany kozacki watażka Nestor Morozenko, a z późniejszej epoki — bracia Gżyccy (pisarz i naukowiec), rzeźbiarz Mychajło Paraszczuk. Miejscowy zamek wrogowie niszczyli często. Kamienną budowlę, której ruiny zachowały się do dziś, w 1635 roku zbudował Ołeksandr Bałaban. Jakieś trzydzieści lat później zdobyli go Turcy. Potem pod wodzą Ibrahima Sziszmana zamierzali okupować go ponownie, oblężenie trwało dwa tygodnie. Mnisi klasztoru Podhyrzańskiego, którzy również ukrywali się w zamku, zabrali ze sobą cudowną ikonę Matki Bożej Trembowelskiej i właśnie Ona, jak uważają, uratowała twierdzę. Każdego ranka JEJ wizerunek z podniesionymi rękami pojawiał się na niebie. Ibrahim Sziszman, jak mówią, skomentował zjawisko tak: można bić się z wojskiem, ale nie z Bożą Mocą. Co udowodniono historycznie: cztery razy Turcy robili podkopy minowe pod murami zamku, ale żaden z nich nie wyrządził szkody obrońcom. Do ratunku przyczyniła się i czysto ziemska kobieta, Zofia Chrzanowska, żona komendanta. Pewnego razu podsłuchała rozmowę dwóch szlachciców, którzy chcieli oddać zamek, o czym powiadomiła męża. Innym razem, gdy rada na czele z komendantem jednak zdecydowała oddać twierdzę, Zofia weszła do sali obrad, otoczona tłumem kobiet i dzieci. Trzymając w rękach sztylet, kobieta powiedziała, że słaboduszni mogą się poddawać, ale kobiety i dzieci będą bronić zamku do końca. Zawstydzeni mężczyźni zrezygnowali z wcześniejszego zamiaru. Następnego dnia z podziwem zobaczyli, jak Turcy odstępują. Wkrótce z posiłkami wojskowymi przybył król Jan Sobieski, który nagrodził małżeństwo Chrzanowskich stanem szlacheckim. Potomkowie „odwdzięczyli się” Zofii: w 1939 roku rosyjscy żołnierze rozstrzelali jej pomnik, dzisiaj z monumentu pozostał tylko postument. O prawdopodobnych skarbach zamku istnieje legenda z filozoficznym podejściem do tego, co materialne. Opowiadano, że kiedy w Wielki Piątek ksiądz czyta Ewangelię, otwiera się zamkowe podziemie. Kiedyś w Trembowli mieszkała biedna wdowa, która postanowiła ich poszukać. Tak też się stało: podczas gdy w cerkwi czytano, wdowa gorączkowo zbierała złoto i kosztowności, a kiedy wychodziła ze skarbami, zapomniała o małej córeczce, którą posadziła przy wejściu. Gdy tylko kobieta zebrała się, by wrócić, wejście do podziemia zamknęło się — czytanie Ewangelii skończyło się. Wdowa wzbogaciła się, ale szczęścia nie było. Równo po roku znów rzuciła się do podziemia — dziecko siedziało w tym samym miejscu, warkocz u niej urósł do pasa, a w rękach trzymała ogryzek jabłka. W domu dziewczynka opowiedziała, że codziennie przychodziła do niej piękna pani w bieli i przynosiła jabłko. A jeszcze po roku dziewczynki nie stało — zabrała ją do siebie pani z podziemia… Ciąg dalszy nastąpi.
Ludmiła PUSTELNYK, Trębowla—Kijów
z
Na zdjęciu: krajobrazy Trębowli.
Salzburg jest zdumiewająco cichy nawet podczas najazdu turystów — ogólnie hałaśliwa, ta publika automatycznie przejmuje niespiesznie spokojny sposób bycia miejscowych ludzi, którzy, zdaje się, nigdy nigdzie się nie śpieszą. Mieszkańca Salzburga łatwo odróżnić w tłumie przyjezdnych po flegmatycznym wyrazie twarzy i tyrolskim kapeluszu z piórami. Strój narodowy to ostatni hit salzburskiej mody, dlatego spotkać na ulicy ubranych w pełną tutejszą autentykę — to żadna nowość. Pełna wersja takiego kostiumu w sklepach kosztuje 200 euro, co irytowało dwie wschodnioeuropejskie turystki: — Patrz: tandeta z jakiegoś “hebe”, a kosztuje!.. — Przecież mówiłam, że ubrania lepiej u nas na Kuznieckim kupować. Wszystko inne, zapewne, również — jeśli zamierzacie przywieźć choć trochę z waszych euro. Sprzedawca-Hindus, który domyślił się mojego słowiańskiego pochodzenia, próbował wcisnąć srebrną bransoletkę za “tylko sto pięćdziesiąt, ręczna robota”. Taka na naszym Andriejewskim Zjeździe też kosztowałaby 150, ale hrywien. Czy to na łowcę i zwierz biegnie, czy “tak mi się chciało”, ale skojarzeń z Ojczyzną, w szczególności, i poradziecką przestrzenią, ogólnie, w Salzburgu nie brakowało. Jakob, mój austriacki kolega, komentując paralele z architektonicznym stylem Lwowa, mówi, że nic, powiada, dziwnego, bo przecież kiedyś “to miasto było nasze”. Po chwili doprecyzowuje: — To znaczy, częścią Austrii. Byłem we Lwowie jakieś cztery lata temu, tam mer jest bardzo oryginalny. — Dlaczego? — Bo nowe budynki nie harmonizują z dawniejszą architekturą. Za czasów imperium architektów zobowiązywano do wydawania 10% kosztorysu budynku na sztukaterię i inne zewnętrzne ozdoby. Jakob jeszcze nie był na kijowskim Majdanie Niepodległości... Na placu przed katedrą św. Ruperta podchodzą do mnie chłopak i dziewczyna: — Która godzina, nie powie pani? Bez kwadransa? Widzisz, Austriacy wszystko rozumieją. Chwilę później dociera do mnie, że “za piętnaście szesnasta” automatycznie wypowiedziałam w innym obcym języku, angielskim, a dwoje tak samo automatycznie mnie zrozumiało. Salzburg — to nie Babilon. Jeśli zaś nadawać mu ludzkie cechy, to głównymi, zapewne, byłyby godność i stateczność. Komunikacja z turystami — bez nadgorliwości, ale i bez snobizmu: urzędnicy w mundurach nie obdarzą was standardowo nieszczerymi uśmiechami, za to z bardzo poważnym wyrazem twarzy cierpliwie wszystko wyjaśnią. Gdziekolwiek byście nie byli — w knajpie na obrzeżach, w sklepie w centrum miasta czy w muzeum. Tych ostatnich nie sposób obejść nawet w miesiąc, ale są miejsca, gdzie goście miasta po prostu obowiązkowo muszą być. Jednym z nich — twierdza Hohensalzburg — prawdziwa średniowieczna warownia na szczycie góry. Jak każdy porządny zamek, Hohensalzburg ma swoją legendę. W dawnych czasach wrogowie wzięli go w oblężenie, mieszkańcy zjedli wszystkie zapasy żywności. Wrogowie czekali, że głodni obrońcy twierdzy lada chwila się poddadzą. Tymczasem ci demonstracyjnie prowadzili przed nimi dwa ogromne byki — jednego dnia czarnego, następnego — białego. I nie zamierzali się poddawać. Wrogowie uznali, że oblężeni mają co jeść, i poszli sobie precz, tak i nie zdobywszy twierdzy. W niej, jak się okazało, już w tamtych czasach pracował profesjonalny PR-menedżer: jeden bok jedynego ocalałego byka pomalowali na biało, drugi — na czarno, co rzeczywiście wywarło potrzebne wrażenie. Salzburg — miasto kontrastów. Jakieś pół kilometra od gwarnego centrum — prawdziwa wieś, prawie ukraińska. Prosto pośród cywilizacji z ruchliwą autostradą, reklamowymi billboardami i luksusowym hotelem niedaleko, miejscowy gospodarz trzyma farmę. W kupie autentycznego nawozu grzebią się kury, nirwana lochy w kałuży, wujek w gumowych butach człapie po błocie, zaganiając krowę. Przez płot — staw, w nim — ze trzy dziesiątki prawdziwych różowych flamingów. Arystokratyczne ptaki na tle późnego wiosennego śniegu, krytej słomą obory w otoczeniu surowych Alp — takiego widoku żaden surrealista wam nie zaserwuje. Dlatego genialny Mozart po prostu nie miał prawa urodzić się w innym mieście. Teraz w domu, gdzie frau Mozart dała życie słynnemu synowi, — muzeum z międzynarodowymi tłumami turystów, którzy chętnie kosztują Wolfganga-Amadeusza w smaku. W licznych sklepikach można zaopatrzyć się w likier “Mozart”, cukierki “Mozart” (nasz “Switocz” — lepszy), ciasteczka “Amadeus”. Tak piękne staje się kaloryczne. Sponsor Mozarta — hrabia Laktanz Firmian — jeden z licznych właścicieli niezwykle czarującego pałacu XVIII wieku Leopoldskron. Tego samego, w którym kiedyś kręcono sentymentalne kino “Dźwięki muzyki”. Od Leopoldskron do alpejskich kurortów, zdaje się, rzut beretem. Przeciętny odwiedzający może z daleka podziwiać jakiś “Salzburghofresort”, doba pobytu w którym kosztuje od 750 euro. Z daleka, bo teren ośrodka wypoczynkowego jest ogrodzony i ozdobiony tabliczkami “Własność prywatna. Nie wchodzić.” Dlatego przyjemniej podziwiać po prostu alpejskie krajobrazy i wioski. Huculi — oni i w Alpach są Hucułami: chatki-laleczki, żywopłoty, za którymi flegmatycznie żują siano owce. Nie porównywać tej idylli z naszymi Karpatami jest niemożliwe. Chyba że tylko w karpackiej wsi na podwórkach basenów nie ma, a w alpejskiej one są niemal u każdego. Za to u nas bryndza smaczniejsza…
Ludmiła PUSTELNYK, Salzburg—Kijów
z
Tam, gdzie prawie stale pada deszcz i gdzie odpoczywają “nowi Ukraińcy”, wszystko bardzo przypomina nasz Lwów lub Czerniowce. “Tam” — to miasto Salzburg, które, w szczególności, dało światu Mozarta, dekoracje do filmu “Dźwięki muzyki” i jeszcze wiele czego, a autorowi tych wierszy — okazję pobyć w drugiej stolicy Austrii.
Tłumaczenie maszynowe
Katedra literatury ukraińskiej Bereza I. J. 10,00 Hurduz A. I. 5,00 Kondratenko T. O. 5,00 Kremiń T. D. 10,00 Romaniuk L. M. 5,00 Russowa W. M. 5,00 Starowojt L. W. 10,00 Fiłatowa O. S. 5,00 Katedra teorii i metodyki literatury Wodiana P. M. 5,00 Dudkina O. O. 5,00 Dudiuk L. P. 5,00 Meńko L. M. 2,00 Sytczenko A. L. 5,00 Szular W. I. 5,00 Studenci 311 grupy 26,00 Studenci 441 grupy 7,00 Studenci 411 grupy 23,00 Studenci 101 grupy 23,00 Studenci 251 grupy 8,00 Studenci wydziału filologicznego 301 grupa 13,00 451 grupa 12,00 351 grupa 6,00 141-b grupa 24,00 221 grupa 18,00 341 grupa 15,00 401-b grupa 12,00 241 grupa 21,00 Studenci wydziału pedagogicznego 80,00 Razem: 368,00 441 gr. Bihuneć Wiziczkanycz Husnak Drahunowśka Korsakowa Kruhla Osinczuk Serbuł Smerczynśka Fomina Fominśka Chriakowa Szarapań Szular Razem: 7,00 411 gr. Atroszczenko O. 1,00 Bajkina K. 1,00 Horbaczowa N. 1,00 Horiaczuk H. 0,50 Hrom O. 1,00 Demianenko M. 1,00 Dyntu O. 1,00 Dorhalis O. 1,00 Zapolśka L. 1,00 Iwancowa M. 1,00 Kłykowa O. 1,00 Koliegowa O. 1,00 Korzun T. 1,00 Kuźmyczowa W. 1,00 Kuczerowa O. 1,00 Mykołajczuk L. 1,00 Prudka S. 1,00 Pulewycz W. 1,00 Serdiuk I. 1,00 Snihurowa O. 1,00 Fortuna O. 1,00 Cymbalist I. 1,00 Szaszkowa H. 1,00 Szaszkowa K. 0,50 Razem: 23,00 101 gr. Andrusenko A. 1,00 Barichaszwili E. 1,00 Wołontyrec J. 1,00 Honczar W. 1,00 Dehtiar I. 1,00 Doroszenko S. 1,00 Zabołotna I. 1,00 Zajcewa A. 1,00 Kostenko I. 1,00 Krawczenko N. 1,00 Kutiłowa I. 1,00 Makarewycz I. 1,00 Mikriukowa K. 1,00 Miriczenko A. 1,00 Paniamasz N. 1,00 Poliszczuk T. 1,00 Ponomarenko W. 1,00 Portiankina O. 1,00 Slusarenko K. 1,00 Tkaczenko L. 1,00 Torbynśkyj A. 1,00 Cerusz N. 1,00 Jacuła I. 1,00 Razem: 23,00 251 gr. Denidfeld 0,50 Żołkun 0,50 Kalinowśka 0,50 Kywan 0,50 Kożuchar 0,50 Kulibaba 0,50 Marareskuł 0,50 Mikac 0,50 Nakoneczna 0,50 Neczystiak 0,50 Ostapenko 0,50 Pińjonżyk 0,50 Sereda 0,50 Sopilniak 0,50 Fursenko 0,50 Szestacśka 0,50 Szczypunowa 0,50 Razem: 8,50 311 gr. Bożko S. Borodiuk W. Wiłkuł M. Wołoszyna H. Hajdabas H. Horbenko W. Dmitriewa O. Dowhań J. Drozd O. Zabołocśka O. Zajcewa O. Kapranowa O. Kołot O. Łewczyszyna T. Muzyka W. Muchina O. Oniłowa W. Pałasz N. Popil O. Skrypnyk H. Terłećka O. Tkaczenko J. Uljanowa I. Chowrunowa T. Szczełkowśka I. Szczerbina A. Razem: 26,00 Adamian I. A. 2,00 Andriecćkyj B. O. 3,00 Andruszczyszyn A. B. 5,00 Andruszczyszyn W. B. 2,00 Badiuk O. S. 3,00 Baszta H. W. 5,00 Biłonoha W. M. 5,00 Biszko P. W. 2,00 Bohun B. O. 10,00 Bohun W. O. 10,00 Bojko M. 10,00 Bojko Ch. W. 10,00 Borowycz P. J. 5,00 Bojar O. W. 2,00 Bracuk M. P. 2,00 Buła J. M. 20,00 Wanczura L. M. 2,00 Wasenćko S. L. 4,00 Wasenćko J. L. 4,00 Wełczak H. A. 1,00 Wenhryn I. H. 2,00 Wertelećkyj Z. S. 10,00 Woronowśkyj J. P. 2,00 Hawryszyszyn M. 3,00 Hałuszko B. P. 10,00 Hamał B. P. 5,00 Hnatiw P. S. 5,00 Hnatkewycz S. W. 5,00 Hołubec M. A. 25,00 Hołubec M. A. 50,00 Holiak M. M. 20,00 Horał N. I. 20,00 Horbacz M. S. 5,00 Hrynczak M. A. 5,00 Hrynczyszyn T. 5,00 Hrycelak J. M. 20,00 Humenećka O. 1,00 Danyłkiw I. S. 5,00 Danyłowycz W. O. 2,00 Demkiw O. T. 10,00 Demkowycz A. M. 10,00 Dmytrach R. I. 5,00 Dmytriw A. 1,00 Dorożoweć N. W. 5,00 Dubowśkyj I. W. 2,00 Zahrosz J. W. 2,00 Iłyk W. I. 2,00 Kahało O. O. 5,00 Kanarśkyj J. W. 5,00 Karkacz O. M. 4,00 Kyceniuk N. I. 10,00 Knak W. H. 5,00 Kobiw J. J. 5,00 Kowalyszyn N. J. 2,00 Kozłowśkyj W. I. 5,00 Kozłowśkyj M. P. 10,00 Kolektyw instytutu „Lwiwdipronaftochim” (Oryszyszyn O. I.) 233,00 Krawczuk R. B. 5,00 Krok B. O. 5,00 Kubrak N. I. 20,00 Kubrak T. I. 20,00 Kuźmyn O. H. 2,00 Kułaj I. 2,00 Kuczeruk W. L. 20,00 Łapka M. J. 5,00 Łuczko L. J. 1,00 Londa S. W. 1,00 Mahuń M. K. 5,00 Mandzynieć J. W. 10,00 Maniuk O. W. 5,00 Maryśkewycz O. H. 10,00 Merczało I. R. 5,00 Mysiak O. M. 2,00 Mizha W. W. 3,00 Mirosznyczenko O. 1,00 Mowczan W. R. 5,00 Mowczan R. L. 5,00 Motyl T. 1,00 Muryn O. 5,00 Nadorożniak O. J. 5,00 Ozymko M. M. 10,00 Oryszyszyn O. I. 233,00 Osidacz O. P. 15,00 Pawłyszyn W. 2,00 Pawliuch M. A. 10,00 Paklikowśkyj P. 10,00 Paliuch R. D. 5,00 Pełech B. P. 2,00 Pepryk L. W. 10,00 Pyszko B. P. 2,00 Pochmurśkyj I. M. 2,00 Procajło B. O. 2,00 Puka J. O. 5,00 Repetyło O. S. 5,00 Rożkowa J. A. 5,00 Sadowa K. 2,00 Sadowa O. 5,00 Sadowa S. 5,00 Sadowyj I. 5,00 Sało R. W. 10,00 Swyst T. I. 2,00 Sydir A. I. 10,00 Syczak N. M. 5,00 Skibićka N. W. 5,00 Stepanowa L. H. 3,00 Steć R. S. 3,00 Styk H. J. 20,00 Styk M. J. 20,00 Ternawśka O. H. 5,00 Tkaczenko R. O. 5,00 Tkaczyk W. P. 10,00 Fedżora O. M. 1,00 Fok W. M. 6,00 Furmanieć W. W. 2,00 Chamar M. I. 20,00 Chorkawciw J. D. 5,00 Caryk I. J. 5,00 Ciupak A. O. 2,00 Czernych W. T. 10,00 Szpakiwśka I. M. 5,00 Sztanhret B. S. 5,00 Jurkiw W. W. 10,00 Jawornyćkyj W. I. 5,00 Jampil I. W. 5,00 Jaremczuk N. 1,00 Jarysz H. P. 5,00 Jarysz M. P. 2,00 Jaszczenko P. T. 5,00 Razem: 1065,00
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Wykładowcy kolegium:
Alijewa W. P. 2,00
Antypowa L. I. 5,00
Ancybor W. T. 20,00
Widiuk L. T. 2,00
Hałak W. O. 2,00
Diadiura W. W. 2,00
Iwaniczenko W. H. 2,00
Kilczyńska O. W. 2,00
Klimczuk H. A. 20,00
Kurnosow O. O. 2,00
Pidpalna W. M. 5,00
Pohorielowa W. W. 5,00
Swiżenko O. W. 7,00
Sień M. F. 2,00
Sitkowska N. F. 2,00
Choroszun O. W. 1,00
Szapowałowa E. O. 50,00
Razem: 131,00
Studenci kolegium:
Grupa TKSz-21 26,00
Grupa Ju-21 23,50
Grupa Ju-23 14,05
Grupa Ju-22 14,00
Grupa Ju-33 7,00
Grupa O-22 7,00
Grupa O-21 4,50
Grupa B-22 8,50
Razem: 104,55
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Atłas M. W. 5,00 Wawrysewycz M. M. 10,00 Hluś O. P. 10,00 Daciuk M. I. 10,00 Dorman M. O. 5,00 Dudko W. J. 10,00 Zaj P. A. 30,00 Znajda E. M. 10,00 Zubkowska R. P. 10,00 Kyrycz P. J. 10,00 Knysz A. S. 20,00 Kowalczuk O. O. 10,00 Kozar H. A. 20,00 Łopijczuk J. H. 10,00 Łopijczuk M. W. 10,00 Mazjar H. M. 10,00 Martyniuk O. T. 10,00 Martyniuk P. P. 10,00 Masłowski M. M. 20,00 Mydak M. M. 10,00 Oniszczuk W. M. 5,00 Palij L. D. 10,00 Panasiuk D. I. 10,00 Poluśko L. K. 10,00 Rydżuk W. M. 10,00 Sokoliuk L. P. 5,00 Soroczynska I. O. 5,00 Stolnycka O. P. 20,00 Tłuczkewycz A. M. 10,00 Tłuczkewycz M. I. 10,00 Fecenec H. M. 10,00 Furmaniuk O. M. 10,00 Caruk J. W. 10,00 Szarko H. P. 10,00 Szejko M. M. 5,00 Szlychta O. P. 10,00 Jurczuk M. M. 10,00 Jurczuk P. H. 10,00 Razem: 410,00
Ja, Babik Maria Hryhorywna, zam. Włodzimierz Wołyński, 11 marca 2004 r. po raz drugi przekazałam 400 hr na budowę cerkwi Tarasa.
Tłumaczenie maszynowe
Bodnariuk D. T. 10,00 Bodnariuk S. M. 10,00 Bużora S. T. 10,00 Mendryszora W. I. 50,00 Mendryszora M. W. 10,00 Michajlczuk O. S. 10,00 Perepelycia A. M. 10,00 Rybczuk K. P. 10,00 Sokołowska O. H. 10,00
Sokołowska T. F. 25,00 Sokołowski A. W. 10,00 Sokołowski W. A. 25,00 Sołtus I. O. 10,00 Czepeliuk W. I. 10,00 Czepeliuk D. I. 10,00 Jakiwiuk I. D. 25,00 Jakiwiuk I. I. 25,00 Razem: 270,00
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Wyszniewski A. Dryna M. H. Zacharczuk P. A. — przedsiębiorca, który poparł tę akcję. Zubrycka O. L. Kaliszczuk H. J. Kłoczko H. U. Kłoczko T. Korowycki O. M. Kulczycki M. Łaszczuk H. T. Pyżewski A. M.
Rechniuk L. W. Sakowska K. I. Tarnawska H. F. Tomaszewska W. Usatyj W. D. Fedorczuk J. S. Charłamowa T. Czuszak H. P. Szymański I. A. Jurkewycz A. O.
Razem: 118,00
Tłumaczenie maszynowe
Burdiakow Ja. W., m. Rudki 5,00 Woźniak L. J., m. Rudki 5,00 Hanyszyn M. M., wieś Pidhajczyky 5,00 Hnyp R. M., m. Rudki 5,00 Hrynczyszyn Ja. O., m. Rudki 5,00 Husak O. J., m. Rudki 5,00 Danykowycz L. L., m. Rudki 5,00 Diakiw O. B., wieś Michajłewicze 5,00 Iwanyszyn H. M., m. Rudki 2,00 Ilczyszyn M. W., wieś Michajłewicze 2,00 Karczak B. J., m. Rudki 2,00 Kaczmar A. M., m. Rudki 5,00 Kocur H. M., wieś Łuky 2,00 Kuszwara M. M., m. Sambir 2,00 Lyzan M. H., m. Rudki 5,00 Lys S. M., wieś Łuky 2,00 Łosyk M. P., m. Rudki 5,00 Martowycz I. P., m. Rudki 5,00 Ołeksijewiec M. M., m. Rudki 5,00 Oryszycz M. S., m. Sambir 5,00 Otczycz O. W., m. Rudki 5,00 Panakszewa N. W., m. Rudki 5,00 Panczyszyn O. M., m. Rudki 5,00 Peciniak I. W., m. Rudki 5,00 Połulih O. B., wieś Wystowyczi 5,00 Sapon S. L., m. Rudki 5,00 Smalyk W. M., m. Rudki 5,00 Truszcz S. B., m. Rudki 5,00 Turczyn L. M., m. Rudki 5,00 Turczyn M. M., m. Rudki 5,00 Frostianko L. M., m. Rudki 5,00 Choroz R. B., m. Rudki 5,00 Cziorokh H. M., wieś Pidhajczyky 2,00 Sztoma A. W., m. Rudki 2,00 Razem: 146,00
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Kowszyn O. W. 5,00 Kolesnyk O. M. 5,00 Kotlar D. H. 10,00 Mandryka N. P. 5,00
Nikitczenko H. P. 10,00 Riabinina N. W. 5,00 Szynkarjowa M. W. 3,00
Tłumaczenie maszynowe
Grupa 11: Andrijczenko M. I. 10,00; Babenko O. J. 10,00; Bahrij O. W. 10,00; Bidiuk T. I. 10,00; Buriak W. A. 10,00; Wałiatycki O. W. 10,00; Dorożniak D. J. 10,00; Żowtan I. W. 10,00; Zabrodśka I. O. 10,00; Kawun K. O. 10,00; Kacan I. W. 10,00; Kowalenko I. I. 10,00; Kowal B. A. 10,00; Kowal W. W. 10,00; Kolesnyk W. S. 10,00; Koriennko R. W. 10,00; Korniejczuk O. S. 10,00; Kostyna W. M. 10,00; Litowczuk S. A. 10,00; Miliukow S. B. 10,00; Pawluk R. R. 10,00; Romaszczenko T. A. 10,00; Samojlenko H. I. 10,00; Sauliak K. L. 10,00; Sokolwak A. M. 10,00; Straszniuk O. O. 10,00; Tarasiuk O. P. 10,00; Szpak I. W. 10,00; Janczenko M. A. 10,00. Razem: 290,00
Grupa 12: Awramenko M. P. 10,00; Boliuch N. W. 10,00; Burdejna A. A. 10,00; Hawryliuk O. W. 10,00; Herelycia M. O. 10,00; Hładka T. I. 10,00; Humeniuk I. J. 10,00; Dowhań S. L. 10,00; Zamorski J. M. 10,00; Kucher A. I. 10,00; Liapin A. A. 10,00; Mazur O. W. 10,00; Martynowski P. W. 10,00; Nieczkaliuk D. S. 10,00; Pylypenko M. M. 10,00; Pylypenko O. P. 10,00; Pokropywnyi R. W. 10,00; Ratuszniak W. O. 10,00; Runieszew W. W. 10,00; Skrypniczenko P. P. 10,00; Smilski S. J. 10,00; Stecziura J. M. 10,00; Tkaczenko S. O. 10,00; Szolubaj D. J. 10,00. Razem: 240,00
Grupa 13: Biłous O. M. 10,00; Bojko W. W. 10,00; Bojko S. O. 10,00; Hawryliuk B. O. 10,00; Hlyniany O. J. 10,00; Homza I. I. 10,00; Hryb L. O. 10,00; Hrumko R. W. 10,00; Hulywatyj O. 10,00; Dziubak B. S. 10,00; Kyrylenko O. W. 10,00; Kowalczuk W. O. 10,00; Kozoriz R. L. 10,00; Lesynski W. W. 10,00; Makuch S. B. 10,00; Najczuk N. D. 10,00; Osadczy S. 10,00; Petryszyn S. A. 10,00; Pikaluk W. M. 10,00; Popowycz A. I. 10,00
CHÓR „POSVIT” LUCKIEGO MIEJSKIEGO DOMU „PROŚWITA”
Bochotnyca S. M. 5,00; Wakulczuk M. W. 5,00; Hatalska N. H. 5,00; Hrycaj L. J. 10,00; Dowhan I. O. 10,00; Drozdyk J. 5,00; Kałaszowa O. J. 5,00; Kozar M. A. 10,00; Krawczuk O. F. 10,00; Kuszniruk P. M. 5,00; Kuszniruk R. H. 10,00; Lizun W. J. 10,00; Malynenko H. N. 5,00; Motiewa O. A. 5,00; Padałko N. M. 5,00; Romanczuk W. H. 10,00; Tereszkiewicz S. P. 10,00; Szymański M. F. 10,00; Jaciuk A. W. 15,00. Razem: 150,00
Poproćkyj O. I. 10,00 Prochwatiłow W. W. 10,00 Sićkar S. M. 10,00 Słobodian M. O. 10,00 Starikow W. W. 10,00 Czepnyj O. A. 10,00 Szaran W. W. 10,00 Razem: 270,00
21 grupa Bakało L. R. 10,00 Hładśkyj J. F. 10,00 Hrusza S. I. 10,00 Dończuk T. M. 10,00 Zozula O. W. 10,00 Łazarenko D. A. 10,00 Marusiak W. A. 10,00 Melnyk J. O. 10,00 Naumenko W. W. 10,00 Połohajko S. M. 10,00 Romanenko R. W. 10,00 Sywak K. A. 10,00 Sokołowskyj O. W. 10,00 Suslyk P. P. 10,00 Fartuszniak M. O. 10,00 Czemeris J. P. 10,00 Szewczuk J. M. 10,00 Szłapak S. P. 10,00 Szramko W. W. 10,00 Jałoza I. M. 10,00 Razem: 200,00
22 grupa Hawryłenko R. W. 10,00 Hordijenko S. M. 10,00 Hutnyk W. W. 10,00 Zahorujko K. W. 10,00 Kawećkyj J. W. 10,00 Mandybura R. M. 10,00 Mozur W. M. 10,00 Pedos O. A. 10,00 Peliszenko R. W. 10,00 Pecheniuk O. J. 10,00 Salij N. M. 10,00 Swerdlikiwśkyj S. 10,00 Umański W. 10,00 Czerednyk J. P. 10,00 Czub M. W. 10,00 Sztohrin A. W. 10,00 Razem: 160,00
23 grupa Bezwuliak O. O. 10,00 Wasalatij M. W. 10,00 Dremluha O. M. 10,00 Dubonos W. W. 10,00 Zacharczuk M. O. 10,00 Kachno J. W. 10,00 Knysz S. I. 10,00 Kowtun W. O. 10,00 Kononczuk A. W. 10,00 Krasyluk I. I. 10,00 Krykun O. W. 10,00 Lebediuk J. W. 10,00 Nazar W. F. 10,00 Nesen J. M. 10,00 Patyk I. W. 10,00 Patlatiuk O. A. 10,00 Piddubniak S. W. 10,00 Rybak B. A. 10,00 Sawczuk O. W. 10,00 Sotskyj O. M. 10,00 Storożenko A. M. 10,00 Tancura K. M. 10,00 Szenk O. A. 10,00 Szkilniak O. W. 15,00 Razem: 245,00
24 grupa Arapow J. H. 10,00
Hajuk M. S. 10,00 Horbacz O. W. 10,00 Hutej W. I. 10,00 Zahraj A. O. 10,00 Zacharczuk M. P. 10,00 Ilczuk W. B. 10,00 Kyrylaszenko P. O. 10,00 Kowalczuk D. O. 10,00 Kononenko L. M. 10,00 Kuczer W. I. 10,00 Łatusza T. W. 10,00 Łytwa O. W. 10,00 Mostowyk W. W. 10,00 Olenczyn S. O. 10,00 Pawlunko O. L. 10,00 Peliuszko W. W. 10,00 Perebejnos S. I. 10,00 Pyśmeniuk W. W. 10,00 Płachotniuk W. O. 10,00 Popow A. O. 10,00 Pukas W. O. 10,00 Siedenko O. P. 10,00 Tomenko O. I. 10,00 Cjuda M. O. 10,00 Razem: 250,00
25 grupa Bartko S. W. 10,00 Bartko S. W. 10,00 Bilenki S. W. 10,00 Bulejko A. M. 10,00 Horilenko W. W. 10,00 Hulyk W. M. 10,00 Iwasyszyn O. A. 10,00 Karpowycz O. P. 10,00 Kowal O. W. 10,00 Koriienko A. W. 10,00 Kuźmenko M. O. 10,00 Ładyżenśka T. O. 10,00 Łaszko W. S. 10,00 Marian W. W. 10,00 Melnyk O. M. 10,00 Piddubniak S. I. 10,00 Prochorenko M. O. 10,00 Romaniuk T. M. 10,00 Sajenko W. D. 10,00 Salamatina O. J. 10,00 Sedow A. O. 10,00 Szwec W. W. 10,00 Szychnir N. J. 10,00 Szumlianśka L. W. 10,00 Razem: 240,00
26 grupa Balandiuk M. A. 10,00 Wojtenko O. W. 10,00 Hromyk O. M. 10,00 Hromyko W. W. 10,00 Hurtowyj S. M. 10,00 Dwyżeniuk I. M. 10,00 Diedow W. A. 10,00 Zatula B. I. 10,00 Zozul P. M. 10,00 Kalyta M. M. 10,00 Kowal P. R. 10,00 Krywow S. S. 10,00 Kropenko W. W. 10,00 Majdanyk W. W. 10,00 Michajłowśkyj O. W. 10,00 Popowycz O. M. 10,00 Prysiażniuk O. A. 10,00 Romanenko A. W. 10,00 Romanenko S. O. 10,00 Sawczenko A. B. 10,00 Francuz W. W. 10,00 Szewczuk M. P. 10,00 Szymko R. L. 10,00 Jurkow W. A. 10,00 Razem: 240,00
Tłumaczenie maszynowe
Dawydiuk A. K., wieś Łaskiw 50,00
Sebij D. O., wieś Werba 50,00
Myczalec J. B., m. Włodzimierz Wołyński 50,00
Mykyta A. W., m. Włodzimierz Wołyński 50,00
Kazmyrczuk N. F., m. Włodzimierz Wołyński 10,00
Kolomijec L. I., m. Włodzimierz Wołyński 50,00
Jaworska J. J., m. Lubomel 5,00
Tarasiuk P. S., m. Włodzimierz Wołyński 10,00
Kozaczuk J. J., m. Włodzimierz Wołyński 5,00
Pelech M. A., m. Włodzimierz Wołyński 5,00
Olijnyk W. S., m. Włodzimierz Wołyński 10,00
Lemiszko P. T., m. Włodzimierz Wołyński 10,00
Kołacz J. J., m. Włodzimierz Wołyński 50,00
Budniewski H. M., m. Włodzimierz Wołyński 10,00
Suprunowycz M. S., m. Kowel 10,00
Zakleta P. M., m. Włodzimierz Wołyński 2,00
Jakowiszczak O. W., m. Lubomel 10,00
Maciuk I. M., m. Włodzimierz Wołyński 10,00
Wieremczuk M., m. Włodzimierz Wołyński 10,00
Razem: 407,00
Tłumaczenie maszynowe
Berszadśkyj M. 2,00 Wdowyczenko 1,00 Horłacz M. L. 1,00 Huśkyj W. S. 1,00 Doroszenko W. W. 0,60 Docenko P. N. 2,00 Jełysow E. Ju. 1,00 Zahorodnij E. A. 1,00 Zełynśkyj M. N. 3,00 Zemśkyj P. H. 2,00 Zozula N. A. 5,00 Iwanczuk O. E. 2,00 Iwaszczenko A. A. 2,00 Iljenko W. M. 2,00 Kowalew W. W. 1,00 Korew A. 2,00 Kostenko Ju. L. 2,00 Kochanyk O. N. 1,00 Krupin S. 1,00 Łachno A. D. 2,00 Łodomkin D. P. 1,00 Maryszczyn B. D. 2,00 Matwiejewa I. 2,00 Myłeńka W. H. 1,00 Myłeńkyj E. I. 2,00 Motornyj W. I. 2,00 Nikołajenko N. S. 1,00 Ołeksynczuk W. W. 2,00 Olijnyk D. M. 2,00 Olijnyk N. I. 5,00 Olijnyk O. M. 3,00 Petraczkow A. A. 2,00 Peczur 1,00 Popowycz H. S. 10,00 Porkyd W. H. 2,00 Prysiażniuk W. W. 3,00 Procenko F. N. 2,00 Ryczyśka W. S. 2,00 Romanczuk L. W. 1,00 Rudenkow I. I. 5,00 Skorobahatyj D. L. 2,00 Suchoćkyj S. I. 1,00 Chylczenko O. A. 2,00 Carapsew M. M. 1,00 Celyk W. A. 2,00 Szaronowa G. 2,00 Szewczenko A. N. 2,00 Szewczenko S. I. 1,00 Poliklinika węzłowa i znajomi Babiczenko M. O. 1,00 Balyszczenko W. M. 5,00 Bondar D. W. 3,00 Bondar L. P. 2,00 Bondarenko M. I. 1,00 Bułyha O. O. 2,00 Wynowa L. P. 5,00 Wowtunec O. W. 1,00 Hetmanczuk M. I. 3,00 Hetmanczuk M. I. 5,00 Hłuchenka M. I. 5,00 Horśka L. D. 20,00 Huszczyna Je. S. 5,00 Doncow Ja. 1,00 Jewtuszenko S. Ja. 2,00 Zahorodnia N. N. 1,00 Zacharow L. S. 2,00 Zacharcewycz N. A. 1,00 NIEMYROWSKIE TECHNIKUM BUDOWLANE WDAU (OBWÓD WINNICKI) Wykładowcy Oczkań O. D. 50,00 Oczkań H. O. 50,00 Razem: 100,00 Isajewycz W. W. 1,00 Iszczenko Ju. W. 5,00 Kamińska N. T. 5,00 Kamiński A. M. 5,00 Kamiński A. M. 5,00 Kanewśka I. I. 1,00 Kanewśka T. H. 5,00 Katrycz W. S. 100,00 Kyryluk N. Je. 2,00 Kijenenko L. W. 1,00 Kowałenko Z. O. 2,00 Konowałenko S. M. 5,00 Kryłowa L. W. 5,00 Kuziakina T. N. 2,00 Ławrynenko I. A. 5,00 Łazarenko H. I. 5,00 Łemeszczuk W. I. 2,00 Łyskodaw M. S. 5,00 Majewśka T. 2,00 Maksymenko Je. I. 20,00 Martynow W. 2,00 Matwijenko I. N. 2,00 Melnyk M. A. 2,00 Myronenko M. 1,00 Mychajłyna P. D. 1,00 Mowycz J. Ja. 5,00 Newolina N. S. 10,00 Nosewycz 5,00 Owsenko O. M. 2,00 Olijnyk W. W. 20,00 Onyśko B. M. 2,00 Onoprijenko L. F. 2,00 Pawłowśkyj I. D. 2,00 Pasika N. H. 2,00 Pasika N. H. 3,00 Periw M. W. 10,00 Pidpała N. A. 5,00 Połosmak B. F. 1,00 Popowycz H. 10,00 Potopenko A. P. 3,00 Rudenko W. P. 1,00 Swerbywus O. K. 2,00 Swerbywus R. B. 1,00 Senczenko L. W. 2,00 Sniser L. W. 5,00 Soroka D. Ju. 3,00 Spiżenko M. I. 2,00 Tymchyk L. 2,00 Tkaczenko I. W. 10,00 Uchowśka Je. K. 5,00 Szewaha M. I. 5,00 Szłapak I. 1,00 Jacenko W. A. 5,00 Rodzina Popowyczów z Zaporoża: Hodun W. B. 5,00 Iwoniuk M. I. 5,00 Kolisnyk Hala 1,00 Kolisnyk Katia 1,00 Kolisnyk O. A. 5,00 Kolisnyk S. I. 5,00 Łazurenko H. A. 5,00 Malijenko W. H. 5,00
Tłumaczenie maszynowe
Bajstruk M. 10,00 Bojczuk T. 3,00 Bułanowa M. 5,00 Wiwczar W. 5,00 Wojciechiwska I. 9,00 Hakman S. 15,00 Danyluk J. 5,00 Dejneko S. 10,00 Demianiuk M. 10,00 Dolyniuk L. 3,00 Dragan M. 5,00 Drucun M. 5,00 Drucun M. 5,00 Dunec I. 5,00 Zeliśko I. 10,00 Kaniuk L. 3,00 Karpan M. 2,00 Katolyk D. 1,00 Kozub I. 10,00 Kolacznyk I. 15,00 Koliadiuk K. 10,00 Kostaszczuk M. 3,00 Kostelna H. 10,00
Kostelnyj D. 10,00 Koczetynśka P. 10,00 Krasnopolska T. 10,00 Kuszycki I. 10,00 Laniwski I. 6,00 Laszkiba S. 3,00 Lypowa J. 5,00 Lypowyj M. 5,00 Melnyczuk S. 5,00 Micewycz L. 10,00 Oleksyszyn O. 5,00 Osadczuk M. 5,00 Osypowa S. 2,00 Paładij L. 10,00 Panczuk I. 15,00 Pylypko I. 5,00 Senkiw W. 10,00 Teliajewa O. 5,00 Czornej O. 2,00 Czuhraj M. 5,00 Jakubczak J. 3,00
Razem: 300,00
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Wyhanajło W. I. 1,00 hrn, Hlobenko T. S. 1,00 hrn, Hołub K. D. 10,00 hrn, Kowalenko W. H. 1,00 hrn, Kuzniecowa H. W. 1,00 hrn, Majdanewycz W. M. 5,00 hrn, Ruban H. P. 1,00 hrn, Sołodownik I. S. 1,00 hrn, Ustinowa H. P. 1,00 hrn, Fastiwiec H. M. 10,00 hrn
RAZEM NA RACHUNKU CERKWI TAROWEJ — 330 718 hrn 78 kop.
Tłumaczenie maszynowe
ZAMYSŁ Zgodnie z moskiewsko-bolszewicką teorią o wspólnym pochodzeniu trzech narodów słowiańskich, wszystko dla Rosjan istnieje jako „russkoje”, według słów Jurija Badzio — „russkije plemiena”, „russkaja ziemla”, „russkoje gosudarstwo”... A nawet „KIJÓW — pierwsza russka stolica”. Ukraińcy zmuszeni są dowodzić, że mają własny język, a nie „południoworusską gwarę”, że historia Ukrainy-Rusi to historia Ukrainy, a nie Rosji, którą ukradła starsza północna siostra, i tak dalej. Ciekawe, a jak będą dowodzić swojej odrębności Włosi? Zapytacie, co oni mają do tego? A oto mam „naukowe dzieło”, które wydało moskiewskie wydawnictwo „Biełyj gorod”, autorstwa Wiktora Kałasznikowa pod tytułem „Encyklopedia tajemnic i zagadek (Zajmująca historia)”. Rzeczywiście, jest tu wiele ciekawych i „zajmujących” historycznych tajemnic, które „naukowo” są odkrywane przez rosyjskich historyków. Warto co nieco zacytować: „Kim są Etruskowie? …Sąsiedzi nazywali tych przesiedleńców Etruskami. Można przypuszczać, że w nazwie zlały się w jedno dwa słowa — „eto russkije” („to Ruscy”)… Etruskowie, czyli Rasenowie — jedni z naszych przodków... Etruskowie zbudowali i założyli Rzym. Carowie Rasenów byli jego pierwszymi władcami aż do ustanowienia republiki w 509 r. p.n.e.” Ciekawe!? Uczcie się! Czytajcie! Dalej — więcej! Mowa o tym, że Etruskowie, czyli „Ruscy”, a mianowicie ROSJANIE dali tubylcom włoskich krain nie tylko ideę tworzenia państwa, ale też nauczyli pisma, budowy miast, nauczyli medycyny, matematyki, PUNKT WIDZENIA TAKIE COŚ! osuszyli bagna, zbudowali system wodociągowy Rzymu, zbudowali też samo „wieczne” miasto, nauczyli miejscowe narody wierzyć w bogów!!! Takie to właśnie! Chcecie — wierzcie, a chcecie — nie wierzcie… Historyk nie pisze, dokąd dalej powędrowali „eto russkije” — czyli Rosjanie, których w tamtym czasie jeszcze nie można było nazwać „Moskwitami” lub „Moskalami”, ponieważ Moskwę zbudowali znacznie później niż Rzym. Wydaje się, że powłóczyli się po świecie, żeby zbudować parę innych piramid w Egipcie, założyć ogrody Semiramidy, skoczyli do plemion Majów i Azteków, nauczyli Chińczyków wytwarzać proch, podpowiedzieli, jak wytwarza się papier… dalej kontynuujcie — jak komu się podoba. Na ile wystarczy fantazji i marazmu. Anastasija AWIŁOWA, uczennica szkoły średniej nr 16, m. Dzierżyńsk w obwodzie donieckim.
Tłumaczenie maszynowe
Bardzo zainteresował mnie artykuł „Wołyńskie spotkania”, wydrukowany w numerze 8 (228) „Słowa Proświty” z 19—25 lutego 2004 roku. Jego autorka, członkini NSPU Ołena Łeontowycz, dzieliła się wrażeniami z podróży po kraju Łesi Ukrainki i, w szczególności, opowiedziała, że w zbiorach laboratorium naukowo-badawczego Uniwersytetu Wołyńskiego znajduje się unikatowa płyta z autentycznym głosem Łesi Ukrainki, przekazana tam z osobistej kolekcji profesora Ołeksandra Rysaka. Pozwólcie podzielić się swoimi przemyśleniami w tej sprawie. Zdecydowana większość obecnych nauczycieli historii nie może wykorzystywać na lekcjach pomocniczych środków nauczania, czyli nagrań wideo i audio, a słuchanie na lekcji historii Ukrainy muzyki napisanej w okresie, który jest omawiany, czy oglądanie odpowiedniego materiału wideo wzmacnia efekt edukacyjny. Kiedyś szkoły zapewniały szeroki arsenał pomocniczych pomocy metodycznych, przede wszystkim materiałów ideologicznych. W gabinecie nauczyciela historii były płyty gramofonowe z nagraniami głosów Lenina, „ludowych komisarzy”, Stalina, edukacyjne materiały wideo były udźwiękowione patriotyczną muzyką „sowieckiego chowu” lat 20.—40. oraz pieśniami o Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej. Dlaczego więc ukraińskie Ministerstwo Oświaty, powołane do zajmowania się takimi kwestiami, nie jest w stanie zorganizować wydania kilku zbiorów z nagraniami przemówień polityków, naukowców, literatów, występów zespołów śpiewaczych i muzycznych Ukrainy i w taki swoisty sposób uformować tło historyczne XX wieku? Na przełomie XIX i XX wieku w środowisku ukraińskiej i rosyjskiej inteligencji przyjęte było nagrywanie głosów na fonograf. Dzięki temu dotarły do nas pieśni w wykonaniu Łesi Ukrainki, Sołomiji Kruszelnyckiej, filozoficzne rozważania Lwa Tołstoja. Tylko gdzie są te nagrania i czy każdy chętny może je usłyszeć? 1 stycznia 2003 roku na antenie ukraińskiej sekcji radia „BBC” zabrzmiał głos Stepana Bandery. Jak się okazało, transmitowano fragment jego wystąpienia — jedynego, który zachował się w nagraniu dźwiękowym. Czy nie warto, aby uczniowie mogli usłyszeć myśli tego wybitnego ideologa narodowowyzwoleńczej walki Ukrainy? I czy naprawdę nie zachowały się głosy M. Hruszewskiego, W. Wynnyczenki, S. Petlury, R. Szuchewycza, poetów doby „rozstrzelanego Odrodzenia”? Muszą gdzieś znajdować się także te nagrania dźwiękowe, które robiono w dobie niemieckiej okupacji w Komisariacie Rzeszy „Ukraina”, wszak Niemcy rozwinęli wtedy szeroką działalność propagandową poprzez prasę i radio, na wszelkie sposoby sprzyjali odrodzeniu ukraińskojęzycznej opery, teatru, śpiewu chóralnego itp. (niechby i realizując swoje okrutne plany budowy „porządku światowego”). Na przykład wiemy o pracy stacji radiowych we Lwowie, Winnicy, Kijowie. Ale co nam wiadomo o treści programów, w szczególności ukraińskojęzycznych, które transmitowały? Dzisiaj powrotem ukraińskich głosów z mroku przeszłości zajmują się, niestety, tylko entuzjaści. Lecz to za mało. Dla wychowania patrioty, a nie „kosmopolity”, wydanie zbiorów z ukraińskiej historii tego typu jest koniecznie potrzebne, gdyż czas ucieka. Wołodymyr KOWALCZUK, aspirant Instytutu Archeografii Ukraińskiej i Źródłoznawstwa NAN Ukrainy. ŚMIEJMY SIĘ
Tłumaczenie maszynowe
ŚLADAMI NASZYCH WYSTĄPIEŃ
Zainteresował mnie dialog Larysy Briuchowieckiej i Mychajły Iłłenki o trudnej sytuacji ukraińskich wytwórni filmowych. Całkowicie się zgadzam, że państwo powinno wspierać produkcję filmową — wtedy początkowy wkład powróci z dużym zyskiem. Warto jednak zauważyć, że sami pracownicy wytwórni również nie wykazują aktywności w propagowaniu rodzimych filmów.
W Mariupolu zachowała się sieć kin. Obecnie jest ich 7; po upadku stopniowo są remontowane, nabierają nowoczesnego wyglądu, a trzecie kino już kupiło system dźwięku „Dolby”. Czym jednak zachęcają widzów? Najnowszymi amerykańskimi filmami. Ukraińskich filmów, poza „Modlitwą za hetmana Mazepę”, w naszym mieście przez lata niepodległości nie było.
Już czwarty rok prenumeruję czasopismo „Kino-Teatr” i wiem z niego, że ukraińskie filmy powstają, ale nie trafiają do dystrybucji. Owszem, mieszkańcy Doniecczyzny trudno przyjmują język ukraiński, jednak gdy jest dobra reklama poprzedzająca występy zespołu „Okean Elzy” lub Ruslany Łyżeczko, zbierają się pełne sale, mimo drogich biletów. Zatem gdyby pracownicy wytwórni zorganizowali pokaz nowych filmów lub taśm z festiwali, choćby studenckich prac, albo retrospektywny pokaz dzieł Paradżanowa, Mykołajczuka, ludzie oglądaliby nowe prace.
Całkiem możliwe, że takie pokazy należy opatrywać wykładami, bo poważne dzieła wymagają przemyślanego podejścia. Wtedy także nasi ludzie stopniowo przyzwyczajaliby się do ukraińskiej kinematografii, a wytwórnie miałyby z tego pożytek.
Można też pokazywać w szkołach filmy edukacyjne z historii, literatury ukraińskiej, o AIDS, ekologii, za niewielką opłatą. Takich filmów powstało wiele.
W naszym mieście do takiej pracy gotowi są przystąpić pracownicy kina im. Tarasa Szewczenki, jeśli będzie projektor wideo.
Nikt nie zaprzecza, że początek będzie trudny, ale nowe warunki życia wymagają również nowych podejść do widzów. Tym bardziej że ludzie już znużyli się telewizją i trzeba nie tracić ich uwagi na poszukiwania ukraińskich twórców filmowych.
z
Ірина MOLCZANOWA, przewodnicząca mariupolskiego „Związku Ukrainek”
Tłumaczenie maszynowe
Ukraiński rząd — na wzór małego ptaszka sikorki z bajki L. Hlibowa — przez cały rok dosłownie nam wmawiał, że na naród Ukrainy czeka fantastyczny wzrost budżetu rodzinnego. To znaczy, znaczne podwyższenie emerytur. Ludzie czekali na ten „cud” z niecierpliwością. Lecz z wielkiej chmury, jak mówią, mały deszcz. Czego warta jest emerytura w wysokości 156 hrywien? I czy można za te pieniądze przeżyć? Przytoczę dla porównania wysokość średnich emerytur w niektórych krajach: Polska — 278 dolarów, Czechy — 179 dolarów, Białoruś — 35 dolarów, Ukraina — 23 dolary. A teraz wyciągnijcie wniosek, co to u nas za władza? W Polsce i Czechach prezydenci nie zajmują się tworzeniem sztucznej większości. A nasza władza ukradła zwycięstwo opozycji i całą swoją energię wydaje na walkę z nią. I co najważniejsze — w Polsce i w Czechach nikt nie może nawet zwątpić w patriotyzm parlamentarzystów-urzędników. To tylko w naszym parlamencie świergoczą w obcym języku, to tylko nasz rząd stara się bardziej dogodzić Moskowii, aniżeli własnemu narodowi. Zamiast tego, by przeprosić za 12-letnie znęcanie się nad ludźmi i pójść na dobrowolną dymisję, władza robi wszystko, byle tylko utrzymać swoje pozycje jak najdłużej. Właśnie w roku wyborów prezydenckich niezdarna reforma emerytalna jeszcze raz potwierdziła, że z taką władzą trzeba się rozstać jak najszybciej. I naród to obowiązkowo zrobi. Pawło ZBROŻKO, osiedle typu miejskiego Sawrań, obwód odeski.
Tłumaczenie maszynowe
Już w pierwszych wierszach artykułu „Twórcę wyklucza się z twórczości” („Słowo Proświty” z 19—25 lutego 2004 r.) autor Andrij Mołożawy dopuszcza się rażącego błędu. Aby rozeznać się w problemie, trzeba wysłuchać nie jednej strony, a przynajmniej dwóch. Autor artykułu dziwi się, że H. P. Macehorę wykluczono z członków Związku Artystów. Ale czy autor wie, że pana Macehorę już dwukrotnie wykluczano z organizacji: w 1965 roku — z kandydatów na członków Związku, a w 1980 r. — za wykluczeniem H. Macehory głosowało 43 artystów organizacji zaporoskiej. Zatem sytuacja, która wytworzyła się w Zaporożu, nie jest nowa i zyskała na aktualności, kiedy przewodniczącą ZONSHU wybrano I. Hresyk w czerwcu 2002 roku. Poprzedniego przewodniczącego zarządu L. Krywopusta rzeczywiście odwołano przedterminowo po przeprowadzeniu kontroli działalności finansowo-gospodarczej, w trakcie której wykryto szereg sfałszowanych dokumentów z jego podpisem. Od tego czasu do wszystkich instancji napływają listy i skargi dotyczące działalności ZONSHU, podpisane przez H. Macehorę i L. Krywopusta. Co do zebrań, o których mówią H. Macehora i L. Krywopust. Według Statutu NSHU, zebrania ogólne zwołuje się raz w roku. Takie zebranie odbyło się (24.09.03 r.), obecnych było na nim 58 artystów, do kworum brakowało 2 osób. Zresztą sam H. P. Macehora był przeciwny temu, aby to zebranie uważać za ogólne. Zebrania nadzwyczajne zwołuje się z inicjatywy przewodniczącego komisji rewizyjnej lub na żądanie 2/3 członków organizacji (dla Zaporoża — 60 osób). W artykule mowa o tym, że apel o zwołanie zebrania podpisało 20 artystów. Czego, jak widzimy, jest za mało — po pierwsze, a po drugie — większość artystów uznała podpisy za nieważne, niektórzy wycofali swoje podpisy. Kto zatem jest poszkodowany w tym przypadku? Kto przeprosi artystów? Umowy o wynajem pracowni twórczych z artystami zawiera nie przewodniczący zarządu, a dyrektor Zaporoskiego Kombinatu Artystyczno-Produkcyjnego. Pieniądze za korzystanie z pracowni przyjmowano w kasie. Nawiasem mówiąc, apel do prokuratury podpisany jest przez H. P. Macehorę, L. H. Krywopusta, W. K. Dubinina. Artysta W. K. Dubinin wycofał swój podpis, o czym istnieje jego pisemne oświadczenie. W sprawie faktu „brutalnego pobicia” przeprowadzono kontrolę przez starszego dzielnicowego Bondariewa. Na podstawie wyników kontroli wydano postanowienie „O odmowie wszczęcia sprawy karnej”. Warto jeszcze zaznaczyć, że pan Macehora nie po raz pierwszy ucieka się do takiego chwytu — zbyt często był „brutalnie bity”, a na wszystkie skargi otrzymywał odmowy wszczęcia sprawy karnej. I jeszcze jedna zniewaga, której nie może przeżyć Macehora: odmówiono mu nadania zaszczytnego tytułu „Ludowy Artysta Ukrainy”. I znowu o to oskarżana jest Iryna Hresyk. DRUGA STRONA MEDALU Do organizacji zaporoskiej wpłynęło zapytanie z NSHU z prośbą o określenie się w kwestii poparcia członka organizacji H. P. Macehory w sprawie nadania mu zaszczytnego tytułu. Zarząd ZONSHU zebrał się 06. 08. 2003 r. i jednogłośnie podjęto decyzję o odmowie. Ale ta decyzja w żaden sposób nie mogła wpłynąć, ponieważ odmowa nadania zaszczytnego tytułu „Ludowy Artysta Ukrainy” H. P. Macehorze z Administracji Prezydenta Ukrainy dotarła do Zaporoża jeszcze 5. 08. 2003 r. Na wszystkie fakty przedstawione w tym artykule istnieją realne dokumenty, pisemne potwierdzenia, a nie tylko emocje w rodzaju „ukarany za poglądy i przekonania”. Zarząd ZONSHU Od redakcji. Drukujemy list od zarządu Zaporoskiej organizacji NSHU, pozostawiając sobie prawo do powrotu do tego tematu.
Tłumaczenie maszynowe
Pojedynczo wszyscy mądrzy,
Konsensus we dwoje,
A zbierzemy się do kupy —
Podobni do owczego stada.
* * *
Znów na wybory pociągną,
Jak te owieczki,
Jeśli kandydat wsypie
Do worka trochę kaszy gryczanej.
Wołodymyr Orliczenko, miasto Arciz, obwód odeski
Tłumaczenie maszynowe
Na dzień dzisiejszy każde województwo ma w trzymilionowym Kijowie swoje ziomkostwo. Niektórzy, i niestety nie bezpodstawnie, upatrują w tym zjawisku zawoalowaną tendencję do przyszłego regionalnego rozłamu państwa. Jednak większość ziomkostw zadeklarowała i przestrzega innego programu: zachowania tradycji rodzinnych stron, a zatem tożsamości narodowej, jednoczenia rodaków dla wzajemnego wsparcia, dla utrzymania w sobie ukraińskości — w obliczu totalnej ofensywy kosmopolitycznego chamstwa. Niedawno Ziomkostwo Tarnopolskie (mające 6-letni „staż”) zaprezentowało unikalne wydanie — „Wybitne postacie Tarnopolszczyzny”. Entuzjaści-opracowujący — kandydat nauk o sztuce, profesor Olha Bencz i doktor nauk biologicznych Wira Trojan (bez wątpienia przy wsparciu wielu innych osób) — pracowali kilka lat. W swoistej encyklopedii ducha po raz pierwszy zebrano informacje o wybitnych ludziach ziemi tarnopolskiej, a ona, bez żadnej przesady, jest prawdziwie unikalnym fenomenem: zajmuje zaledwie 2,3% terytorium Ukrainy, ale jest niezwykle bogata w utalentowanych ludzi. W książce podano imiona ponad 130 osób: pisarzy, naukowców, działaczy społecznych, duchownych, uczonych, aktorów, muzyków… To ci, którzy urodzili się na ziemi tarnopolskiej, a potem zostali rozproszeni przez życie po różnych krajach i kontynentach. „W książce spotkali się ci, którzy uczyli się w różnych latach w gimnazjach w Tarnopolu, Brzeżanach i Zbarażu, na swoich i cudzych uniwersytetach… Oprócz wspólnego miejsca urodzenia wszystkich ich łączy wielka miłość do Ukrainy. Wchłonęli ideę niezłomnego patriotyzmu od rodzinnej ziemi, od rodziców i nauczycieli, szerzyli ją wraz z rozbudową placówek „Proświty”, „Siczy”, towarzystw naukowych i partii politycznych na swojej ziemi i na obczyźnie, wywalczyli tę ideę i wierzyli w nią. Przez GUŁAG-i i emigracyjne tułaczki donieśli ją do nas” — mówią we wstępie autorzy opracowania. Szczególną uwagę poświęcono gniazdom rodowym, którymi tak hojnie obfituje ten kraj i które były ośrodkami trwałości naszego narodu w czasach bezpaństwowości oraz tworzyły podstawy kultury narodowej i ładu społecznego, jak na przykład: rodziny Barwińskich, Hałuszczyńskich, Rudnickich, bracia Bojczukowie, Hirniaki, Naływajkowie i inni. Z Tarnopolszczyzny pochodzi też małżeństwo Jarosława i Sławy Stećków, na wieki zapisanych w historię ukraińskiego ruchu narodowego polityków i mężów stanu, których pamięć czcimy. Tarnopolanami byli odkrywca promieni X Iwan Puluj, śpiewaczka Sołomija Kruszelnyćka, artysta Jakiw Hnizdowśkyj, założyciel Ukraińskiego Instytutu Ameryki Wołodymyr Dżus, dzielny niezłomny obrońca praw człowieka Mychajło Soroka — ostatecznie każda z przedstawionych postaci jest godna szacunku i naśladowania. A imiona dwóch — entomologa, działacza politycznego, kulturalnego i społecznego Ołeksandra Nepryćkiego-Hranowśkiego, który był przewodniczącym Centralnego Zarządu Organizacji Państwowego Odrodzenia Ukrainy i brał udział w konferencji założycielskiej ONZ w San Francisco, oraz fizyka-wynalazcy Ołeksandra Sakuły (naukowcom świata znana jest „formuła Sakuły”) — są wyróżniane pod egidą UNESCO. Wspólną dla wszystkich przedstawionych tarnopolan jest fenomenalna pracowitość i wszechstronność ich działalności: oprócz osiągnięć zawodowych — praca kulturalna, oświatowa, mecenasowska i polityczna, i to też, myślę, unikalny dar tej ziemi. Bardzo gorzko, że prawie połowa z wymienionych w książce dostojników, ratując się przed objęciami totalitaryzmu, zmuszona była emigrować z Ukrainy i pracować w innych państwach. Tarnopolanie dokonali czystego dzieła. O każdej postaci z książki można pisać osobny tom — i to, myślę, kiedyś zostanie zrobione. Wydanie trafi do szkół i bibliotek województwa — jako dar dla rodzinnego kraju i wspaniały wzór do naśladowania dla innych ziomkostw. „Wybitne postacie Tarnopolszczyzny” ukazały się dzięki dobroczynnej pomocy również tarnopolanina Mychajła Ratusznego, a wkrótce pojawi się drugie, uzupełnione wydanie. Prawdziwie: aby kochać, trzeba znać. Naukowcy twierdzą, że duchowość tworzy się trzema kanałami: przez kod genetyczny, przez wychowanie i praktyczną działalność. To znaczy — rozpaczać, nawet w najtrudniejszych czasach, nie warto — czeka nas wielka praca. Natalka POKŁAD chnęli Jej prosto w serce. Czarna błyskawica lśniącym wężem weszła w ciężką zasłonę Świątyni, rozdzierając ją na pół. Zachwiało się sklepienie i nagle na zasłonie nocy, gdzieś ze środka, pojawiła się jasna kropeczka. Rozrastała się, cicha przedwieczna poświata wypełniała nieboskłon, ciemność stawiała opór, czarne pasma jej kłębiły się, warczały, spadając w otchłań. I był koniec, i był Początek. „A światłość w ciemności świeci i ciemność jej nie ogarnęła” — ktoś ostrożnie, czule dotknął Jej ramienia. On wszystko zrozumiał, umiłowany uczeń Jej Syna. Jej Syna. Ołeh BYŁYŃŚKYJ, m. Kijów
Tłumaczenie maszynowe
REFLEKSJE
Zdjęcie O. Ceacury
Oksana HONTA, m. Żółkiew, obwód lwowski
OBRAZEK
Gwoździe chrzęszcząc wchodziły w ciało, dźwięcznie — w drewno, jeden, drugi... Ostatni był zardzewiały, ze skrzywionym ostrzem, rdza mieszała się z krwią, próchno z życiem… Ona już nie płakała, nie darła na sobie odzieży. Odpłynęła w dziwne marzenie, zniknęło otoczenie, kobiety, które ją podtrzymywały, jakiś błogosławiony, który upadł przed Nią i wybełkotał coś niezrozumiałego. Pozostały Jego ręce, nie, rączki, — małe, delikatne, z „bransoletkami” na nadgarstkach i maleńkimi różowymi paluszkami, które tak słodko było całować, — spod nich rozpełzały się ciemne plamy. „Lulaj, mój Sy-
Miłość — to nie tylko piękne uczucie, darowane nam przez los. Miłość — to jądro Wszechświata, jego ciało, jego tkanka łączna, materiał, z którego wszyscy jesteśmy stworzeni, z którego stworzone jest wszystko. Miłość jest nam dana przez Stwórcę jako dar, jako talent, ale ten dar u każdego otwiera się inaczej, a u niektórych z nas nie otwiera się wcale. A przejaw miłości w naszej duszy — to najważniejsze, dla czego urodziliśmy się na ziemi. I jeśli nauczymy się kochać, to znaczy, że lekcja, darowana nam przez Stwórcę, — a jest nią całe nasze życie — nie poszła na marne. Ciężkie próby, choroby można uważać za sztuczną przeszkodę, postawioną na naszej drodze przez Stwórcę, aby nas przyhamować i zmusić do zastanowienia się nad sensem naszego życia. I nieprzypadkowo człowiek, który przeżył życiową próbę, staje się zupełnie inny, a to jest właśnie duchowe doskonalenie. Musimy dojść do uświadomienia sobie, że nasze dzisiaj jest bezpośrednim skutkiem myśli, słów, czynów, tworzonych przez nas wczoraj, kiedyś… A każda dzisiejsza myśl, słowo, działanie kształtują naszą przyszłość. Uraza, potępienie, poczucie winy są dla nas najbardziej żarłocznymi stanami duszy. Musimy pozbyć się ciężaru przeszłości i wszystkim wybaczyć. Przecież miłość i pokój w naszej duszy dzisiaj — to klucze do pozytywnych zmian w przyszłości. Proście Najwyższego o dar Przejrzenia, dar odczuwania i rozumienia siebie. I ta umiejętność całkowicie zmieni wasze życie. Nie będziecie obwiniać siebie i otoczenia za wszystko, co złego przydarzyło się wam w przeżytym czasie, będziecie wdzięczni losowi za to, że dał wam to zrozumienie. Bądźcie gospodarzem swojego życia. Porządkujcie swoją duszę. Niech będzie czysta i piękna. Nikt poza wami nie jest w stanie tego zrobić. Pomagajcie innym ludziom. Jeśli trudno to robić z miłości do nich, róbcie to z miłości do siebie. Każdy z nas powinien zrozumieć, że wszystko, co nas spotyka — nieprzyjemności, tragedie, choroby, — nie jest przypadkiem, a wynikiem prawidłowości, inaczej nie przebywalibyśmy w tym stanie. Trudno nie zauważyć, ilu jest teraz niezadowolonych, ponurych i rozgoryczonych ludzi. Im w tym świecie jest ciężko, bo są w dysharmonii z sobą, z Bogiem. A jeśli nie ma miłości, uświadomienia sobie swojego wyższego przeznaczenia, — życie traci sens. Uczmy się dobra od mądrości naszego narodu. Myślami, słowami i czynami szanujcie i kochajcie tych, którzy są obok was, świat, który was otacza. Jeśli jesteś mężczyzną, — to niech twoja żona będzie najważniejszą osobą w twoim życiu. Wy razem z nią pielęgnujcie w rodzinie owoce harmonii i pracowitości, miłosierdzia i dobrobytu. Jeśli jesteś ojcem, — zawsze pomagaj swoim dzieciom cieszyć się życiem, być szczęśliwymi. Jeśli jesteś synem czy bratem, — bądź zawsze obok, gotowy przyjść z pomocą swoim bliskim. I każdego dnia dowiadujcie się o czymś nowym i ważnym dla siebie. Przy tym zawsze pamiętajcie, że najpotężniejszy pierwiastek, który może nam pomóc, — to miłość. Ona łączy nas z innymi, ze Stwórcą. Czy pamiętacie jasne uczucie, kiedy po konflikcie z bliską osobą objęliście się z nią, wybaczając sobie nawzajem? W tym momencie objęliście się z Wszechświatem. Utrwalcie w swojej duszy to uczucie na zawsze.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
...Ciii, mój biały gołąbku, położę ci siana pod główkę, dopóki źli ludzie cię nie obgadają...” Kogo Ona uspokajała — Niemowlę czy siebie? Ona wszystko już wiedziała, tam, w ubogiej betlejemskiej stajni. Najwyższy, Jej ukochany Najwyższy, zażądał tej ofiary, i Ona się poddała. Ona zawsze Mu się poddawała, odkąd siebie pamiętała. „...Lulaj, lulaj, mój maleńki, nie zważaj, co będzie” — gdzieś w podświadomości zabrzmiały ostatnie słowa kołysanki, którą wtedy ułożyła, nagłym, nieznośnym bólem pchn-
Tłumaczenie maszynowe
Niedawno usłyszałam, że od modlitwy nie ma żadnego pożytku ani pomocy. Nie wiem, czy niektórzy autorzy rzeczywiście „stali się” zbyt wierzącymi, ale ja zawsze byłam wierząca. Problemy religii i moralności nigdy nie omijały mojego kraju — Galicji. Modlitwa o jedność Ukrainy jest obecna we wszystkich naszych cerkwiach. Niestety, nie wszyscy czytelnicy równie uważnie czytają i rozumieją moje artykuły. Bardzo mi przykro, że ktoś nie rozumie nawet obrazowości wypowiedzi. Ale niech im Bóg wybaczy. A modlitwa — to niepojęta siła… Tymczasem dwa lata temu w Iwano-Frankiwsku wydarzyło się wielkie wydarzenie… W niedzielę, 13 października 2002 r., w centrum miasta, na placu A. Szeptyckiego, zwierzchnicy trzech ukraińskich kościołów: UKGK, UAKP i UPC KP poświęcili Iwano-Frankiwsk i wszystkich jego mieszkańców pod Opiekę Przenajświętszej Bogurodzicy. Istotnie, Panie, nieznane są drogi Twoje! Aż na duszy ulżyło, że w tak niespokojnym czasie oświeciłeś choć jedno miasto. Bo to nie było zwykłe poświęcenie —
to była jedność dążeń i modlitw zwierzchników różnych wyznań, duchowieństwa, wiernych, prośba do Nieba, by uchronić miasto i wszystkich jego mieszkańców przed wszelkim złem, nieszczęściem i klęskami. Wspaniały obrzęd rozpoczął się przed Kolegiatą — najstarszą świątynią Iwano-Frankiwska — i trwał dość długo, mimo złej pogody. Ponad 5 tysięcy ludzi, należących do różnych wyznań, wspólnie modliło się z zwierzchnikami i śpiewało razem ze zjednoczonymi chórami Iwano-Frankiwska, najpierw wysłuchawszy nagrania głosu byłego Patriarchy UKGK Józefa Slipyja… To wspaniałe wydarzenie zmusiło mnie do przypomnienia sobie różnych tragicznych wydarzeń w życiu narodu ukraińskiego. Należę do pokolenia, na które, szczególnie na jego męską połowę, przypadł Afganistan, a później — Czarnobyl. Moi rówieśnicy tysiącami na zawsze pozostali na piaskach Karabachu lub „spłonęli” od promieniowania po likwidacji awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Atomowej. I jakże przykre, że wtedy nie było tak wspaniałego powrotu—
DUCHOWA PRZESTRZEŃ
…nia do wiary i gorących modlitw. Bo ci, za których modliły się w domu matki, bracia i siostry, rodziny, krewni, znajomi, ci, którzy mieli przy sobie poświęcone medaliony albo obrazki, ku zdumieniu wszystkich pozostali przy życiu i nietknięci. I to prawda! Nie znaliśmy wtedy modlitw na różańcu (wcale nie bezsensownych!) ani tego, czym jest Mistyczna Róża… Nie umieliśmy wtedy zrozumieć wezwań Papieża Jana Pawła II do poświęcenia siebie Najczystszej Dziewicy Maryi. Co więcej, podobne rzeczy nie mieściły się w naszej świadomości! Coś podobnego dzieje się dziś na Ukrainie z mieszkańcami obwodów sąsiadujących z Rosją, gdy widzą w galicyjskich miastach i wsiach wszędzie figury Matki Bożej, kapliczki-rotundy (przy źródłach) oraz wielką ilość kwiatów w dni świąteczne po obu stronach kaplic i krzyży z ukrzyżowaniem przy drogach.
Nadija DYCZKA, m. Dolina, obw. iwanofrankowski
Tłumaczenie maszynowe
Z dwóch wiosennych strumieni, które 2 kwietnia zlały się w jedno święto, wzbiła się ta fala świątecznego poetycko-pieśniarskiego rozkwitu w Kijowskim Pałacu Dzieci i Młodzieży. Dwa ogólnoukraińskie, proświtańskie, stołeczne, oświatowe konkursy młodej szewczenkiany — „Jestem dumny z tego, że jestem Ukraińcem z urodzenia” oraz „Szlakami Tarasa” wyłoniły swoich zwycięzców — tych, którzy próbują ostrości i celności swojego poetyckiego słowa, oraz tych, którzy w samodzielnie wykonanej książeczce notują wersy płomiennych poezji Kobziarza, czy też swoje pierwsze próby poetyckie i plastyczne przedstawili pod osąd szanownego jury. Na czele arbitrów, jak i w poprzednich latach, stoi przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, poeta, laureat Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki Pawło Mowczan. Dorobek poetycki recenzuje pod kierunkiem szewczenkowskiego laureata Dmytra Biłousa grupa doświadczonych mistrzów słowa w składzie: laureaci nagrody im. Łesi Ukrainki Wasyl Wasylaszko i Anatolij Kaczan, a także Borys Spisarenko, którego poprosiliśmy o skomentowanie zakończenia konkursu: — Ponad czterysta wzruszających przesłań otrzymaliśmy w tych zmaganiach młodych talentów — jakaż to imponująca wrażliwość na język ukraiński, poetykę! To młoda generacja przyszłych gospodarzy literackiego Olimpu. Ponad siedemdziesiąt książek-samoróbek — zapewne w czymś podobnych do tej, w którą przepisywał Skoworodę jako mały chłopiec Taras Szewczenko — zostało wyróżnionych w podsumowaniu konkursu. Były one eksponowane w Pałacu, a goście dziwili się i zachwycali: oto, niczym olbrzymia złota śnieżynka, książka-abecadło dla maluchów, której „wydawcą” i autorką jest drugoklasistka szkoły średniej nr 61 z Sewastopola Olesia Pankowa. Bez wątpienia każdy maluch dotknie paluszkami delikatnych tablic-stronic, a czytanie tych liter, układanie słów stanie się dla niego pasjonującą grą… A to zbiór rysunków do utworów Tarasa Szewczenki, przysłany przez przyszłych artystów z miasta Nowa Kachowka… Kateryna Mikeladze, gimnazjalistka z ósmej klasy ze wsi Mychajliwka w obwodzie zaporoskim, w swoim badaniu porusza palący temat: „Ewolucja wizerunku kobiety-matki w twórczości T. Szewczenki”. „Książka-chatka” ze wsi Pustomyty na Lwowszczyźnie ozdobiona jest w formie wiejskiego domostwa ze… słomianą strzechą, ale treść wierszy i rysunków nie daje nam spokoju: młodzi autorzy jakby wzywali do poznawania, studiowania właśnie tej Ukrainy, którą tak kochał, z której pochodzi nasz narodowy Geniusz, nasz Taras… Święto otworzył ciepłymi słowami skierowanymi do młodych nominowanych-zwycięzców oraz do gości — uczniów kijowskich szkół, którzy wypełnili Pałac, witając ich ze świętem 190-lecia Wielkiego Kobziarza, Pawło Mowczan. Z roku na rok szersza staje się ta rzeka młodych wyrazicieli ogólnonarodowej czci dla naszego Poety-Proroka, a twórczy dorobek młodych uczestników staje się coraz bardziej wartościowy i ciekawszy, pozbawiony podręcznikowego chłodu. Proświtańcy i nadal będą odkrywać młode talenty, włączając naszą młodzież do studiowania, zachowania i pomnażania dorobku ukraińskiego pięknego piśmiennictwa… Jewhen Biłousow, pisarz z Teodozji, jest jednym z „motorów” konkursu „Szlakami Tarasa”. Powitał zwycięzców, wręczył im nagrody — nowe wydania „Proświty”, kwiaty — i wyraził skryte pragnienie: kolejną finałową akcję konkursu przeprowadzić w mieście Sewastopol… Brzmiały wzruszające słowa i śpiewy kompozycji Jewhena Dosenki (kierownik artystyczny zespołu) do wierszy Kateryny Motrycz „Modlitwa do języka” w wykonaniu ludowego dziecięcego zespołu „Switanok”. Zwycięzców poetyckiego turnieju „Jestem dumny z tego, że jestem Ukraińcem z urodzenia” powitał szanowny nestor ukraińskiego cechu poetyckiego Dmytro Biłous. Jego poruszające słowa miłości do proświtańców (nawiasem mówiąc, ojciec poety u zarania XX wieku był aktywnym proświtańcem, a pan Dmytro wraz z nim brał udział w akcjach scenicznych, zna od ojca na pamięć całą sztukę „Natalka-Połtawka”) niezwykle zachwyciły gości… Poeta wręczył nagrody zwycięzcom, pogratulował im sukcesu. Występy młodych artystów — dziecięcego zespołu „Zerniatko” (kierownik Raisa Zakłećka, utwór „Budziły nas matczyne słowa”), kompozycje taneczne zespołu choreograficznego „Kwity Ukrajiny” (kierownik artystyczny Ołeksandr Nesterow), „Switanku” („Święto na Wołyniu”) były piękną kwietniową ozdobą tej parady młodych gwiazd… Występy zwycięzców-poetów i poetek, recytatorów poezji Wielkiego Kobziarza, są zdumiewająco atrakcyjne dzięki swojej bezpośredniości i czystości duchowego wizerunku Matki-Ukrainy, jej przewodników w świat Piękna, Wolności, Godności. Właśnie „Godność” to tytuł utworu poetyckiego studenta trzeciego roku Kijowskiego Liceum Wojskowego im. Iwana Bohuna, chłopaka z Siczesławszczyzny Serhija Jaremy. Został on zwycięzcą w kategorii wiekowej 14–17 lat, a jego występ rówieśnicy na sali przyjęli jako program kształtowania osobowości — „Godność — to, co czyni z nas człowieka, I jednoczy nas w jeden naród, W rodzinę, wolną i jedyną, — Kobziarza wieczny Testament”… We wszystkie krańce Ukrainy poleciały w radosnym uniesieniu te jaskółki wiosennego przebudzenia — uczestnicy turnieju piękna i znaczenia ojczystego słowa, sztuki, miłości do dziedzictwa ojczystej kohorty Światłych… Jesteśmy przekonani, że jeszcze nie raz przywiedzie ich do naszego proświtańskiego domu twórczy niepokój młodych serc. Borys SPISARENKO Zdjęcia Hanny OBORSKIEJ. Serhij JAREMA GODNOŚĆ. Godność — co to jest na świecie białym, — Piękne słowo czy głęboka istota? W czym nasza mądrość, nasza siła? Co ludzką godnością zowią?.. Na ziemi pięknej i kochanej, Setki lat, niczym najemnicy, żyli Nie potomkowie sławnych atamanów, A niewolnicy poniżeni — „chochoły”. Godność w kieszeni chowali, Łagodnie kłaniali się panom, Lecz kamienie za pazuchą nosili: Przyjdzie czas — otrzymacie w pełni… Bo przecież nie można duszy zadeptać, Która wiosennym pędem wyrasta… Prostuje plecy rodzona matka — Nasza Ukraina złota. Powstaje, jak olbrzym z prochu, Pełna i wielkości, i marzeń. I leci do światła wolnym ptakiem W przyszłość słonecznych nadziei. Nasza godność — duma za kraj, Który wstaje z wiekowej mgły. My wielki naród — rodzina, Ukraińcy my, a nie chochoły. Godność — to możliwość wolnego życia Na swojej odnowionej ziemi. Pracować, marzyć, kochać, Pamiętać korzenie swoje. I nikomu więcej nie pozwalać, Dopóki świat będzie stał, Naszą ojczystą mowę znieważać, Naszej pieśni skrzydła podcinać. Nie uciekać, nie szukać losu W cudzych zwodniczych rajach, A zaprowadzić ład w rodzinnym domu, Na żyznych ojcowskich polach. Zbudować raj we własnej chacie, Pokonać nędzę i biedę, Żeby była w niej pieśń, chleb i matka, Żeby kwitły czereśnie w sadzie. Godność — to, co czyni z nas człowieka I jednoczy nas w jeden naród, W rodzinę, wolną i jedyną, — Kobziarza wieczny Testament. W Kijowskim Pałacu Dzieci i Młodzieży odbyła się finałowa akcja Ogólnoukraińskiego konkursu młodych autorów „Szlakami Tarasa” — literacko-artystyczne święto „Jestem dumny z tego, że jestem Ukraińcem z urodzenia”. W konkursie, zapoczątkowanym we wrześniu 2003 roku przez Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, wzięło udział 429 uczniów klas 2–11 z różnych regionów Ukrainy. Temat „Taras Szewczenko i jego utwory w moim życiu” porwał młode serca.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
imperii i powrócić do Kijowa świadczy także jego list do Aleksandra Puszkina: „Zachwycam się zawczasu, gdy wyobrażę sobie, jak zawrze praca moja w Kijowie. Tam wydobędę spod korca wiele rzeczy, z których nie wszystko jeszcze czytałem wam. Tam skończę historię Ukrainy i Południa Rosji, napiszę Historię Powszechną, której w obecnym kształcie do tej pory, niestety, nie tylko na Rusi, ale nawet i w Europie nie ma. A ile zbiorę tam podań, wierzeń, pieśni i in.”. Dalej Gogol zawiadamiał rosyjskiego poetę, że profesor Maksymowicz myśli przekształcić „nasze bogiem chronione miasto” w ukraińskie Ateny, mieć w nim własną drukarnię. W innym liście Gogol podpowiada Maksymowiczowi, że „pieśni musimy wydać koniecznie w Kijowie”, a nie w Rosji. Gogol często mówił Maksymowiczowi o swoim marzeniu kupienia chaty z ogródkiem „gdzieś na górze, żeby stamtąd był widoczny i kawałeczek Dniepru” — marzenie wielu ukraińskich twórców aż do Dowżenki i K. Biłokur. A kiedy Maksymowicz został mianowany pierwszym rektorem Uniwersytetu Kijowskiego, Gogol w liście do przyjaciela słonecznymi, ciepłymi barwami, jak i w swoich utworach artystycznych o Ukrainie, opisuje Kijów: „Jesteś teraz w tak spokojnym, przytulnym i świętym miejscu, że praca i rozmyślania przyjdą do ciebie same”. Główną, lecz niewidoczną przyczyną, która zmuszała Gogola i Maksymowicza, a później J. Hrebinkę, T. Szewczenkę, S. Rudanśkiego, W. Wernadskiego oraz innych Ukraińców do powrotu w rodzinne strony, był stan ich zdrowia. Rodzima uzdrawiająca, słoneczna przyroda, jej dary, powietrze, woda stanowią biologiczną podstawę patriotyzmu. Taras Szewczenko, marząc przed śmiercią o spotkaniu z rodzinną Ukrainą, zauważył, że jej powietrze przywróci mu zdrowie: „O, gdyby tak do domu, tam bym, może, wyzdrowiał”. Mieszkając w latach 30. w Petersburgu, Gogol, jak i Szewczenko, nadzwyczaj tęsknił za Ukrainą, za Dnieprem, za rodzinnym krajem. Często skarżył się w listach na to, że nieuregulowane życie i klimat, przyroda stolicy Rosji napawały go niewysłowioną tęsknotą za słoneczną Ukrainą: „Dusza nadto tęskni za Ukrainą”, „Nasza jedyna biedna Ukraina”, „Teraz zabrałem się za historię naszej jedynej, biednej Ukrainy” itd. Taki sam nastrój miał Gogol i za granicą: włoska przyroda i obyczaje, nawet płoty z żerdzi, przypominały mu rodzinną Ojczyznę. Ciąg dalszy nastąpi. Jarosław DZYRA z tym, że napisana jest w sposób przystępny dla zrozumienia poważnych problemów przez szerokie grono czytelników. Ponadto jest ona bardzo aktualna i terminowa w świetle współczesnych wydarzeń politycznych. Niestety, mentalność przeciętnego Ukraińca również jest zaśmiecona starymi ideologicznymi szablonami oraz historycznymi mitami. Czy nie czas je wykorzeniać? Maryna HRYMYCZ, kierownik katedry etnologii i krajoznawstwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki
Tłumaczenie maszynowe
DZIEDZICTWO Kontynuacja. Pocz. w numerze nr 14 NARÓD KOZAKÓW Nowa epoka na Rusi nastała po najeździe tatarsko-mongolskim w 1240 r., którym najbardziej została spustoszona Ukraina i jej „serce” — Kijów. W artykule „Spojrzenie na powstanie Małorosji” Gogol pisał, że Ukrainę po najeździe tatarsko-mongolskim chronili potężni książęta litewscy, a Rosja nadal cierpiała tatarskie jarzmo, skazana na „bezczynność i odrętwienie” jeszcze przez 240 lat. Wtedy ostatecznie zerwały się związki Ukrainy z Rusią Północną i „już stosunków między nimi nie było. Inne prawa, inne zwyczaje, inny cel, inne czyny…” Odkryć ten proces, pokazać, jak to się stało, podkreślał Gogol, — główne zadanie historyków. Ruś Północna zaczęła „mieszać się z ludami fińskimi”, które trafiały pod wpływ kultury i mitologii wschodniosłowiańskiej. Tymczasem Ukraina pozostawała krajem „czystych plemion słowiańskich” — dawnych Polan i Siewierzan. Takie było naukowe stanowisko ukraińskiej historiografii wobec państwa kijowskiego. Przyczynę braku państwa ukraińskiego po rozpadzie Rusi Kijowskiej M. Gogol być może po raz pierwszy w nauce historycznej, śladem Charlesa-Louisa Montesquieu, wyjaśniał czynnikiem geograficznym — brakiem choćby z jednej strony naturalnej granicy. Gdyby były pasma gór lub morze, naród ukraiński „utrzymałby byt polityczny swój, stworzyłby osobne państwo”. Jednak bezbronna, otwarta, żyzna ziemia z pełnowodnymi rzekami, dostatkiem lasów, łagodnym klimatem, bogatą florą i fauną stała się terenem napadów i spustoszeń, a nie krajem rolniczym, bo tutaj zderzyły się wrogie sobie trzy sąsiednie państwa — Polska, Rosja i Krym, w wyniku czego ukraińska ziemia została zalana krwią i gęsto zroszona łzami. Był to, według Gogola, kraj strachu. I dlatego właśnie na tej ziemi mógł wyrosnąć mężny, wojowniczy, wolnościowy, zdesperowany naród, „całe życie którego było owinięte i wypielęgnowane wojną”, czyli „naród Kozaków”. Ten naród, podkreśla Gogol, — „jedno z wybitnych zjawisk europejskiej historii, które, może, jedyne tylko powstrzymało to niszczycielskie rozlanie dwóch ludów mahometańskich, które groziły pochłonięciem Europy”. Zatem Mikołaj Gogol rozpatrywał naród ukraiński jako dawny, wielki i potężny, samodzielny i wolnościowy naród europejski. Przed Gogolem, wnukiem słynnego „stanu kancelistów kozackich”, którzy, według słów M. Hruszewskiego, „pozostali obiektem dumy dla późniejszych pokoleń ukraińskich patriotów”, podobnie charakteryzowali naród ukraiński kronikarze kozaccy Samijło Wełyczko, autor „Historii Rusów” i inni, a potem — historycy XIX i XX w. Mikołaj Gogol słusznie uważał, że wadą koncepcji ukraińskiej historiografii jego czasów jest to, że historycy-kompilatorzy (W. Ruban, O. Rigelman, M. Berliński, O. Martos, D. Bantysz-Kamieński, I. Srezniewski i in.) „nie wskazali dotąd temu narodowi (ukraińskiemu — J. D.) miejsca w historii światowej”. Oto dlaczego pisarz wymagał od ukraińskich historyków określenia i uzasadnienia miejsca Ukrainy i jego rodzimego narodu w historii światowej. Oczywiście, ówczesny poziom ukraińskiej historiografii oraz publikacji materiałów źródłowych nie pozwoliły wykonać tego zadania w granicach Imperium Rosyjskiego, jednak nie zostało ono dotąd zrealizowane. Gogol studiował także dzieła wybitnych działaczy cerkiewnych i kulturalnych XVII w., profesorów Akademii Kijowskiej, wychowankami której byli jego pradziad i dziad — Joanikjusz Galatowski, Łazar Baranowicz, Dymitr Tuptało, Stefan Jaworski, Gabriel Bużyński i in., a także interesował się źródłami z historii Galicji i Zakarpacia. Lecz najbardziej fascynowały go historia Siczy Zaporoskiej, powstanie Chmielnickiego, epoka Ruiny, Mazepy, likwidacja Hetmanatu, rusyfikacja Ukrainy. Według własnego świadectwa, Gogol przez pięć lat zbierał różnorodne materiały drukowane i rękopiśmienne — własne i cudzoziemskie, związane z historią jego Ojczyzny. Przygotowywał historię Ukrainy „w sześciu małych lub w czterech wielkich tomach”. Ale, niestety, rękopis tej pracy, o której szeroko informowała prenumeratorów prasa, nie zachował się. W tej sprawie uczeni, wiedząc, że Gogol niemało swoich prac niszczył, od dawna prowadzą dyskusje, wyrażając swoje opinie i hipotezy. Do naszych czasów dotarły tylko różne artykuły, notatki, a także dzieła artystyczne, napisać które bez głębokiego studiowania źródeł historycznych Gogol nie mógłby. Są to przede wszystkim „Wij”, „Zaginione pismo”, „Straszna zemsta”, „Straszny dzik” i szczególnie „Taras Bulba”. Znane są także tytuły dzieł, które do nas nie dotarły — „Hetman”, „Ogolony wąs”, „Jeniec” i in. Wątki historyczne odnajdujemy i w innych ukraińskich opowiadaniach Gogola. W szczególności opowiadania „Wij” i „Zaginione pismo” natchnione są głównie opowieściami dziadka Panasa, wychowanka Akademii Kijowskiej, kancelisty kozackiego. W swoim najulubieńszym dziele „Taras Bulba” Gogol pół wieku po zniszczeniu Siczy Zaporoskiej odrodził w literaturze pięknej wolnościowe tradycje kozackie, heroiczne karty walki odkrył na materiale historii swojego kozackiego rodu hetmańsko-starszyńskiego. Pisarz-patriota uświadamiał sobie, że bez historii kozackiej nie ma narodu ukraińskiego, narodu europejskiego, a jest pańszczyźniana pokorna masa, niewolnicy, których w Rzeczypospolitej i w Imperium Moskiewskim nie uważano za ludzi. W warunkach rzeczywistości samowładczo-pańszczyźnianej, szowinistycznej polityki caratu Gogol przygotowywał podatny grunt dla odrodzenia narodowego. Stworzył atrakcyjny poetycki obraz rodzimego narodu, z niezwykłą siłą artystyczną odkrył jego samodzielny charakter, czystość moralną, ducha prometejskiego, heroiczną historię, wysoką harmonię relacji rodzinnych, poczucie piękna i humoru, miłość do przyrody.
Stosunek Mikołaja Gogola do stolicy Ukrainy — Kijowa — oraz do dwóch stolic Imperium Rosyjskiego — Moskwy i Petersburga — najjaskrawiej został ujawniony w jego korespondencji z przyjaciółmi i znajomymi. W listach (z lat 1833–1834) do ukraińskiego profesora, który pracował na Uniwersytecie Moskiewskim, Mychajła Maksymowycza, znajdujemy niemało ciepłych słów o Kijowie, co świadczy o gorącym ukraińskim patriotyzmie Gogola. W jednym z listów czytamy: „Rzućcie, w rzeczy samej, Kacapię i jedźcie do Hetmańszczyzny. Ja sam myślę to samo zrobić i w przyszłym roku stąd czmychnąć. Głupi jesteśmy, doprawdy, jak dobrze rozważyć! Po co i komu poświęcamy wszystko? Jedźmy! Do Kijowa…”. Gogol pisze o swoim dawnym pragnieniu przeprowadzki do Kijowa, objęcia stanowiska profesora historii powszechnej na uniwersytecie, kategorycznie odmawiając wykładania historii rosyjskiej, która w jego opinii jest nudna i nieciekawa: „Zwariuję, jeśli dadzą mi historię rosyjską” — ostrzega Maksymowycza. Podkreślając, że starożytny Kijów to miasto ukraińskie, a nie rosyjskie, Gogol jest w nim myślami i zamysłami. „Tam, tam, do Kijowa! — pisał. — Do starożytnego, do pięknego Kijowa! On jest nasz, on nie jest ich — czyż nie prawda? Tam albo wokół niego działy się sprawy naszej starożytności… Tak, to będzie wspaniale, jeśli zajmiemy z tobą kijowskie katedry; wiele dobra będzie można zdziałać. A nowe życie wśród tak dobrego kraju! Tam można odnowić się wszystkimi siłami”. W tym fragmencie listu zawarte są zarówno poglądy Gogola na historię prastarego Kijowa, jak i jego plany dotyczące działalności naukowej i pedagogicznej w stolicy nad Dnieprem. Wtedy też, namawiając Maksymowycza do porzucenia Uniwersytetu Moskiewskiego, pisał z sarkazmem o Moskwie: „Zakochałeś się w tej starej, grubej babie Moskwie, od której, oprócz kapuśniaku i przekleństw, niczego nie usłyszysz”. O nieodstępnym marzeniu Gogola, by opuścić stolicę Imperium Rosyjskiego
Tłumaczenie maszynowe
Autor rozpoczyna swoje publicystyczno-dziennikarskie śledztwo słowami: „Ta książka nie jest skierowana przeciwko rosyjskiemu narodowi, choć nie jest on bez winy. Lecz zbyt długo zbrodniczy przywódcy prowadzą go, oślepionego wielkomocarstwowymi mitami i sfałszowanym rodowodem, bezdrożami historii”. W. Niestajko zbudował intrygę, i ta intryga trzyma czytelnika przez całą książkę.
Praca O. Nestajki „Wielkie mity imperium” jest dobrą próbą obalenia dawnych rosyjskich imperialnych mitów, które w znacznym stopniu (przynajmniej w kwestiach etnogenezy) pielęgnowała i rozwijała radziecka (również imperialna) nauka. Ta książka jest dziś bardzo potrzebna, ponieważ nawet we współczesnych wydawnictwach i podręcznikach można nierzadko natknąć się na atawizmy „pogodińskie” czy „mawrodińskie”, a wciąż bardzo popularna pozostaje teoria „kolebki trzech braterskich narodów”. Państwo radzieckie również znało wartość historycznego (ideologicznego) mitu dla zaprowadzenia porządku w kraju. Właśnie tym spowodowana była fala represji wobec naukowców — nie tylko ukraińskich, lecz także rosyjskich, o czym wspomina autor recenzowanej pracy. W prostej, przystępnej formie autor analizuje różne koncepcje etnogenezy Rosjan i Ukraińców — M. Pogodina, W. Kluczewskiego, S. Sołowjowa, K. Kawelina, M. Pokrowskiego; wykorzystuje materiał bezstronnych badaczy okresu radzieckiego (m.in. L. Gumilowa) oraz współczesnych amerykańskich naukowców (E. Keenana) itd. Wyłania się obraz tego, jak łatwo manipulować rzeczywistymi i wyobrażonymi faktami, by stworzyć historyczny mit. O. Nestajko stosuje ostrą broń wobec mitotwórców: obala rosyjskie mity „rękami” (czyli argumentami) samych rosyjskich badaczy. Ogólnie rzecz biorąc, ironia i sarkazm to jedna z cech stylu publicystycznego O. Nestajki. Autor znajduje oryginalny sposób badania rosyjskiej historii: skupia uwagę czytelnika na tych historycznych legendach, które są „szyte białymi nićmi”, w tym na etnicznej przynależności Rusi Kijowskiej. Jego ironiczne spojrzenie na „wysoką duchowość” rosyjskiego Kościoła prawosławnego, na motywy kolędowe wyraźnie ukraińskiego pochodzenia oraz na inne zjawiska rosyjskiej kultury sprawia, że czytelnik nieraz się uśmiecha. Nie można powiedzieć, że problemami omówionymi w książce O. Nestajki nie interesuje się się Ukraina. W środowisku naukowym zarysował się bardzo pozytywny kierunek: wreszcie badacze uświadomili sobie, że etnogenezę powinni badać nie historycy szerokiego profilu, lecz wąscy specjaliści: archeolodzy, lingwiści, etnografowie, na konkretnych faktach, na źródłach pierwotnych, a nie na materiale wtórnym. Jednak praca O. Nestajki jest wygrana
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Nieśmiertelna w narodzie ukraińskim, symbol jego pieśniowej duszy, Oksana Andriijiwna Pietrusenko — zjawisko wyjątkowe na scenie operowej i estradzie koncertowej lat 30. minionego wieku, równie niepowtarzalne i epokowe jak sztuka Fiodora Szaliapina, Leonida Sobinowa, Antoniny Niezdanowej, Michaiła Dońca, Iwana Kozłowskiego… I to krótkie życie-błysk — chyba najtragiczniejsze spośród życiorysów wszystkich znanych mi światowych primadonn operowych. Sekret jasnego, fenomenalnego, zdawałoby się, nieziemskiego śpiewu tkwi w tym, że śpiewaczka posiadała niezwykle mocny siłą, nieograniczony zakresem głos wyjątkowego piękna i powabu — zadziwiająco ruchliwe sopran dramatyczny. Lekki, dźwięczny, srebrzysty jak przelewanie się blasku księżyca w rejestrze wysokim, mocny i jasny — w średnim, miękki, aksamitny jak dźwięk wiolonczeli — w niskim, co pozwalało artystce włączać do repertuaru partie sopranu liryczno-koloraturowego, a nawet partie mezzosopranowe. Najwyższa wartość tego unikalnego głosu tkwi zaś w jego serdeczności i ciepłe: każdy dźwięk przeżyty sercem i emocjonalnie zabarwiony. Należy też odnotować artyzm sceniczny, wrodzoną muzykalność, wyraźną dykcję, wyrazistość oczarowującego brzmienia, wysoką kulturę wykonania utworów wszelkich stylów i gatunków. Niezwykłemu sukcesowi śpiewaczki znacznie sprzyjały także dane zewnętrzne: wysoka, smukła, proporcjonalnie zbudowana, o czarownej urodzie twarz z dużymi szarobłękitnymi oczami. I uśmiech Oksany Pietrusenko — zniewalający, promienny. Wystarczyło, że wyszła, uśmiechnęła się albo zasmucona schyliła głowę — i publiczność była już w jej potężnej władzy. A gdy zaśpiewała — roztapiała najbardziej zatwardziałe serca. Skąd zatem ta czarodziejka pieśni? Śpiewaczka urodziła się, według danych Sewastopolskiego Państwowego Archiwum, 24 stycznia według starego, 5 lutego — według nowego stylu 1900 roku w Sewastopolu, a nie 17 czy 18 lutego 1900 roku w osiedlu Bałaklija, jak powszechnie podają współczesne encyklopedie. Błędne dane o miejscu urodzenia weszły do encyklopedii z woli samej śpiewaczki. W marcu 1936 roku na dekadzie sztuki ukraińskiej w Moskwie wzniosła się jako fenomenalne zjawisko wokalne. Wtedy właśnie w niej eksplodowały uczucia narodowej godności i dumy z tego, że ciałem i krwią jest córką narodu ukraińskiego z chłopskiej biednej rodziny, którą pobłogosławili na twórczą drogę koryfeusze teatru narodowego: Panas Saksahanski, Maria Zankowiecka, Iwan Sahatowski, Kateryna Łuććka. W artykule „Pamięć na całe życie” (gazeta „Proletarska prawda”) pojawiły się wiersze: „Jest takie wieś — Bałaklija w obwodzie charkowskim. Nic znakomitego w tej wsi przed rewolucją nie było… Lecz w moim życiu Bałaklija odegrała ogromną rolę: tam się urodziłam…” Zatem rodzinna ziemia jej ojca Andrija Borodawki (zapisanego podczas odbywania służby na Morzu Czarnym jako Borodawkin) uchodziła za jej ziemię ojczystą. Jednak świadectwa archiwalne obaliły tę wersję. Na scenie Państwowego Ukraińskiego Teatru Obyczajowego pod kierownictwem Iwana Sahatowskiego w Chersoniu Oksana Pietrusenko (Ksenija Borodawkina) pojawiła się w lutym 1919 roku w partii Odarki w sławetnych „Zaporożcu”. I bardzo szybko opanowała ogromny repertuar partii śpiewanych w przedstawieniach muzyczno-dramatycznych. W latach 1921–1927 Pietrusenko z powodzeniem gościnnie występuje w ukraińskich muzyczno-dramatycznych zespołach pod kierownictwem Dmytra Hajdamaki, Stepana Hłazunenki, Prochora Kowalenki, Wasyla Krasenka, Iwana Sahatowskiego, Mykoły Natusia-Kozła, Włodysława Silicza. Partią Oksany w „Czerewiczkach” P. Czajkowskiego 13 grudnia 1927 roku Oksana Andriijiwna zadebiutowała w Tatarskim Akademickim Teatrze. Na scenach operowych Kazania, Swierdłowska, Samary (1927–1934) artystka [...] obojętnością, prześladowaniem, zazdrością, oszczerstwami, donosami, inwigilacją, zdradami, podstępem. Zajrzeć w labirynty życia Oksany Andriijiwny pomogły materiały archiwalne, które dopiero pod koniec minionego wieku trafiły do jej prawowitego spadkobiercy — Ołeksandra Pietrusenki, obecnie nieżyjącego syna śpiewaczki. A także — akta archiwalne represjonowanych działaczy politycznych i kulturalnych, rozpoznania i publikacje w prasie o represjach lat 30., wspomnienia przyjaciółki i korepetytorki Niny Iwanowny Skorobahatko, moskiewskiej realizatorki dźwięku Anny Biehiczewej, mistrzów sztuki operowej. Przeanalizowawszy i zestawiwszy dostępne informacje, doszedłem do wniosku, że na Oksanę Pietrusenko zastawiono aż trzy pułapki. Z dwóch się wyplątała, w trzeciej — udusiła się.
samobytną Kupawą, niezrównanym wykonaniem ukraińskich pieśni ludowych. Zaczęto mówić o niej jako o unikalnym zjawisku w skali całego Związku Radzieckiego i zamierzano wysłać ją do Włoch w celu doskonalenia mistrzostwa wokalnego. Gdy wróciła do Kijowa, gniazdo zawiści i intryg znów zaczęło się poruszać. Przecież zdobyła sławę w repertuarze narodowym, wykonując pieśni ludowe! Coś tu nie gra! Dostrzeżono w niej ukrytą nacjonalistkę. Pod koniec maja 1936 roku wraz z grupą solistów teatru Oksana Andrijiwna wyjeżdża do „czerwonogwiezdnej stolicy”, gdzie Kalinin miał w uroczystej atmosferze wręczyć jej order „Znak Honoru”. Wydawałoby się, że nie ma w tym nic niepokojącego, gdyby nie wyznanie Niny Iwaniwny Skorobahackiej: „Kiedy w 1936 roku jechała do Moskwy po nagrody, znów zadzwoniono do mnie: »Jakim pociągiem jedzie do Moskwy Oksana? Chcemy jej pomóc…« A był też inny telefon: »Мы хотим ей в поезд послать поздравление!…«” Nietrudno się domyślić, co się za tym kryje: życzliwi jej strzegli, czekiści zaś nie spali! Rok 1937 – straszny, represyjny. Aresztowano Jonę Jakira, dowódcę Kijowskiego Specjalnego Okręgu Wojskowego. Jakir zawoził Oksanę Andrijiwnę na koncerty do jednostek wojskowych i odwoził ją do domu. I nagle on – wróg ludu! Śpiewaczkę uratowało tylko to, że opera stołeczna była patronem KWO. Wkrótce nastały jeszcze czarniejsze dni. 29 sierpnia 1937 roku odebrał sobie życie Panas Petrowycz Ljubczenko. Wkrótce aresztowano Andrija Chwylę, dyrektora Kijowskiej Opery, Jana Janowskiego, kompozytora, folklorystę, kierownika Żeńskiego Zespołu Chóralnego Wasyla Wierchowynca… Podczas gdy Oksanę Petrusenko przywożono i odwożono samochodami członkowie ukraińskiego rządu, primadonny stołecznej opery przygryzały wargi z czarnej zazdrości. A po tych tragediach wrogowie zaczęli otwarcie się cieszyć. Wspomina Nina Iwaniwna Skorobahacka: „Dobrze zapamiętałam, jak często w 1937 roku podczas antraktów Oksana zostawała w garderobie sama – nikt do niej nie podchodził. Po prostu się jej bano!..” Doprowadzona do rozpaczy Oksana Andrijiwna postanowiła… powiesić się. Już miała na szyi pętlę, lecz nieoczekiwanie przyszła Anna Biegiczewa – i ona wraz z gością tej wrześniowej nocy pojechała szukać prawdy do Moskwy (jej unikalnym głosem zachwycony był sam krwawy Stalin). Trzecia pułapka dla śpiewaczki przygotowywana była sprytniej i podstępniej. Obrończynie Oksany Andrijiwny spoczywały już na tamtym świecie – i ogólnonarodowa ulubienica została sama, odgrodzona murem obojętności i okrucieństwa. Wyniszczały ją, wysysały duszę także własne dramaty. Zachorowała na otwartą formę gruźlicy – dzięki Bogu wyleczyła się. Jednak synowi Wołodymyrowi, również chremu na gruźlicę, medycyna nie była w stanie pomóc. Sytuacja śpiewaczki w teatrze tak się skomplikowała, że nie pozwalano jej śpiewać w przedstawieniach. W archiwum artystki zachowała się skarga do sekretarza KC KP(b)U M. S. Chruszo-
Tłumaczenie maszynowe
Niedawno w kijowskim miejskim Domu Nauczyciela odbył się wieczór pamięci legendarnej Oksany Petrusenko. Przed słuchaczami odkryło się wiele dramatycznych stron z życia niezapomnianej Oksany. Smutno brzmiały unikalne nagrania śpiewaczki, dokonane w latach 30. minionego stulecia. Arie i duety z oper, w których swego czasu z wyjątkowym sukcesem występowała wybitna artystka, wykonali soliści Opery Narodowej Switłana Hodlewska (sopran) i artysta ludowy Ukrainy Stepan Ficycz (tenor), akompaniowała na fortepianie koncertmistrz Opery Narodowej Switłana Orluk. stworzyła jasną galerię scenicznych postaci. Tam przychyliła do siebie wielbicieli sztuki operowej niepowtarzalnymi Aidą, Toską, Turandot (w operach o tych samych tytułach G. Verdiego, G. Pucciniego), Lizą, Tatianą, Oksaną (“Dama pikowa”, “Eugeniusz Oniegin”, “Trzewiczki” P. Czajkowskiego), Marfą, Militrysą, Kupawo (“Carska narzeczona”, “Bajka o carze Sałtanie”, “Śnieżynka” M. Rimskiego-Korsakowa), czarowała tamtejszą publiczność ukraińskimi pieśniami ludowymi i romansami. W 1934 roku Oksana Petrusenko została solistką Kijowskiego Państwowego Akademickiego Teatru Opery i Baletu. Jej głos wybuchł wulkanem, wstrząsnął społecznością stolicy, wokół niego skrzyżowały się miecze życzliwych i wrogów. Nawet nie domyślała się, że przyjechała do Kijowa, by rozbłysnąć oślepiającą gwiazdą na wszechzwiązkowej orbicie wokalnej — i przedwcześnie umrzeć, podko- Rozpocznę od wpisu w jej dzienniku z dnia 9 listopada 1934 roku: “Dzisiaj była generalna próba “Zaporożca”. Potem było omówienie. Jaki dobry, czarujący człowiek A. Ch. (Andrij Chwyla — M. K.)! Nie bał się powiedzieć, że ja i głosem, i (jako) aktorka jestem lepsza od M. I. (Marii Iwaniwny Łytwynenko-Wolhemut — M. K.). Nasi się pogubili — nie spodziewali się”. Zastępca naczelnika zarządu do spraw sztuki USRR Andrij Ananiowycz Chwyla pochwalił nie wieloletnią autorytatywną primadonnę opery, a przybyłą z prowincji śpiewaczkę (!) — i Maria Iwaniwna zataiła w sercu urazę. Także nie polubili jej Zoja Hajdaj, Hałyna Mańkiwska, Ołeksandr Korobejczenko… Unikalny dar wokalny i wybitny talent aktorski świadomie ignorowali główny dyrygent teatru Arij Pazowski, główny reżyser Josyp Łapycki. Ze słów Niny Iwaniwny Skorobahatko: “… Do mnie nie raz docierały niepokojące telefony z prośbą, abym nie zostawiała samej Oksany Andrijiwny po spektaklach, towarzyszyła jej aż do samego domu (mieszkała ona wtedy na Striłeckiej). Ja jej nic nie mówiłam o tych złowieszczych telefonach…” Sprawa tutaj nie tylko w nienawiści do śpiewaczki artystycznych kierowników opery i ambitnych śpiewaków — zapachniało donosami, zastraszaniem, a nawet… rozprawą. Dziennik, 26 marca 1935 roku: “Znienawidziła grupa niegodziwców mnie za mój dar sceniczny i wokalny — moja praca, moje sukcesy spać im nie dają. Lecz jeśli już przegapili moje wchodzenie.., trudno z powrotem odciągnąć — zbyt jasną jednostką jestem w oczach społeczności. A kopią dół pode mną mocno. Mnie trudno sprzątnąć…” “Sprzątnąć” w tamte dni nie odważyli się, bo Oksaną Petrusenko opiekowali się autorytatywni przywódcy partyjni Panas Lubczenko, Andrij Chwyla — i z pierwszej pułapki wyślizgnęła się stosunkowo łatwo, kwitując to stresem. Trwały przygotowania do dekady sztuki ukraińskiej w Moskwie. Robiono wszystko, żeby Oksana Andrijiwna tam nie pojechała, — obu “carów” teatru nie zadowalała interpretacja Oksany Andrijiwny partii Kupawy w “Śnieżynce”. Lecz podczas generalnych prób spektakli tak zachwyciła członków partii i rządu wokalnym i scenicznym kunsztem, że wpisano ją na listę uczestników i jednogłośnie uchwalono, że w premierach “Natalki Połtawki” i “Śnieżynki” na scenie Teatru Wielkiego śpiewać będzie ona. I — na przekór podstępom — Oksana Andrijiwna odniosła w Moskwie triumf, oszołomiła najbardziej wybrednych moskiewskich krytyków muzycznych Natalką, Odarką, wyjątkowo Natalka (“Natalka Połtawka” M. Łysenki) Oksana Petrusenko po koncercie solowym w 1926 roku
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
nie, nie wystarcza: czuję, że jeśli zostanę, stracę głos, ponieważ przez nerwową atmosferę, która się wytworzyła, trudno zachować równowagę. A to trwa cztery lata!..” I — tragiczny finał. W Instytucie Ochrony Matki i Dziecka, do którego trafiła pod koniec czerwca 1940 roku, wybitną śpiewaczkę umieszczono na drugim piętrze w sali nr 2, niedaleko od pokoju lekarskiego i sali operacyjnej. Leżała tam zupełnie sama. Z dobrym czy złym zamiarem tak ją izolowano? Znany profesor ginekolog Ołeksandr Juchymowycz Lurje bacznie śledził jej zdrowie, konsultował lekarzy, dawał rady, wskazówki. Pod jego nadzorem Oksana Andrijiwna 8 lipca 1940 roku szczęśliwie urodziła syna Ołeksandra. Lecz na trzeci-czwarty dzień po narodzinach chłopca profesora wysyłają w jakąś pilną delegację, choć się sprzeciwiał, bo obawiał się o zdrowie śpiewaczki (u niej przed narodzinami dziecka krwawiło łożysko, co groziło zakrzepowym zapaleniem żył). Według świadectw jednych, Oksana Andrijiwna czuła się dobrze nawet tego fatalnego 15 lipca. Według innych danych, ona już 13—14 lipca (to były sobota, niedziela) czuła się źle. Jeśli tak, to należałoby wszcząć alarm, zebrać konsylium z kompetentnych profesorów, wezwać na pomoc znanych medyków ze szpitala KC KP(b)U… Nic podobnego nie zostało zrobione! A w sali gasła ogólnonarodowa ulubienica, duma narodu, symbol jej kultury pieśniarskiej! Wspomnienia pielęgniarki Paraski Fedoriwny Hładusz-Nowakowej, świadka ostatnich chwil życia śpiewaczki: „... Gdzieś po dwunastej w południe spieszyłam korytarzem. Nagle drzwi sali nr 2 szeroko się otworzyły, wyjrzał z nich dyżurny lekarz ginekolog i zawołał do mnie: — Oksanie Andrijiwnie jest źle! Zejdź do przychodni, wezwij dyżurnego profesora-konsultanta, a w drodze powrotnej weź poduszkę tlenową. Ale prędzej! ... Minęło minut dziesięć-piętnaście — nie więcej. I oto już jestem w sali. Oksana Andrijiwna leżała w łóżku na wznak. Lekarz był zaniepokojony: — Zastrzyk w serce już zrobiłem, a teraz damy jej poduszkę tlenową. Ja jak najwygodniej podłożyłam dłonie pod poduszkę, uniosłam głowę. Lecz nagle twarz Oksany Andrijiwny pobladła, zbielała...” Oto tak, w ciężkiej chwili przy śpiewaczce znalazł się tylko jeden lekarz, który bez konsultacji, bez świadków zrobił zastrzyk w serce. Kto da odpowiedź, co to był za zastrzyk?! Wiele legend, domysłów krąży wśród ludu o ostatnich dniach wielkiej artystki w szpitalu. Oficjalny wniosek ekspercki medyków — skrzep podszedł do serca. A nieoficjalna wersja — jaka?.. Ludowa artystka Ukrainy Oksana Andrijiwna Petrusenko — jak skrzydlato wyraził się Pawło Tyczyna — “Śpiewała przecież dźwięcznie, potężnie, niezrównanie! A głos był — ze szczerego srebra!..” Mykoła KAHARŁYCKYJ, pisarz, zasłużony działacz sztuk Ukrainy
Tłumaczenie maszynowe
Aida („Aida” G. Verdiego)
...od jej wielbicieli z prośbą o interwencję w konflikcie i wsparcie Oksany Andrijiwny w odzyskaniu pełnowartościowego życia twórczego (nie wiadomo, czy to pismo dotarło do Nikity Siergiejewicza). We wrześniu 1939 roku Oksanę Andrijiwnę wysyłają z brygadą koncertową na Zachodnią Ukrainę — tam ukazała się publikacja w gazecie „Nasza flaga” o tym, że w 1936 roku bolszewicy ją nagrodzili, a potem zniszczyli. Zatem trzeba było pokazać śpiewaczkę żywą. Jechała tam w kolumnie ciężarówek pod ciągłym ostrzałem. Jakże skrzydlato śpiewała tam Oksana Andrijiwna! A wykonując prosowiecką pieśń „Ukraino moja, Ukraino!” (kompozytor D. Pokrass, poeta W. Lebiediew-Kumacz), podtekstem wkładała tyle miłości do rodzinnej ziemi, że czekiści-kagiebiści szaleli z wściekłości: „Z tą śpiewaczką trzeba jeszcze bardzo dużo pracować!” (ze wspomnień znanego teatrologa diaspory Waleriana Rewuckiego). We Lwowie, na nieszczęście, Oksana Andrijiwna bez pamięci zakochała się w redaktorze gazety „Komunista” Andriju Czekaniuku. Nie miała zamiaru rozbijać jego rodziny: pragnęła jednego — kochać i być kochaną, bo otaczały ją pustka i wrogość! W dwóch niewysłanych listach do Czekaniuka w 1940 roku śpiewaczka odkryła dramat swojej zranionej duszy, szóstym zmysłem przeczuła swój bliski koniec. Miłość, ciąża, której pozbyć się kategorycznie odmówiła, skomplikowane relacje z niekochanym, brutalnym i zazdrosnym mężem Wasylem Moskalenką zadały jej otchłań cierpienia. Ostatnie dwa miesiące życia wypełniły się nieznośnymi męczarniami. Kilkukrotne zwracanie się artystki do biura partyjnego teatru z prośbą o odizolowanie jej od Wasyla Moskalenki, który oczernia ją na każdym kroku, pozostały bez odpowiedzi. Wsłuchajcie się w krzyk duszy, który w brudnopisie listu do nieustalonego wysokiego urzędnika partyjnego w osobie Borodina: „Towarzyszu Borodin! Mówić szczerze u nas w teatrze — to podpisać na siebie wyrok i popaść w niełaskę grupowiczostwa. Ale ileż można milczeć? Walcząc ze wszystkimi tymi zjawiskami, zbyt wiele zapłaciłam: straciłam zdrowie i nerwy. Został jeszcze głos, a go właśnie chcę zachować — on jeszcze przyda się mojej Ojczyźnie i mojemu narodowi, z którego sama wyszłam. Ja nie chcę w tych swoich latach stać się inwalidą… Ja ostatni sezon pracuję w Operze Kijowskiej — więcej ani moralnych, ani fizycznych sił nie m-
— Dmytro Mychajłowiczu, czy marzył Pan w dzieciństwie o tym, by zostać śpiewakiem operowym? — Dorastałem we wsi Mamajiwka na Bukowinie, gdzie śpiewali wszyscy. Mój dziadek miał 20 fujarek i bardzo mistrzowsko grał. W dzieciństwie marzyłem o śpiewie. Godzinami mogłem słuchać, jak z upodobaniem wygrywają na ulicy troiste muzyki. To dla mnie było najpiękniejsze. Bardzo wcześnie zacząłem śpiewać w chórze cerkiewnym. W naszej wsi była taka tradycja — całą wspólnotą iść do cerkwi, gdzie było kilka dużych chórów, całą duszę wkładać w śpiew cerkiewny. To bardzo wpływało na ludzi duchowo, wychowywało szlachetność i głębokie rozumienie życia, miłość do Boga i do ludzi. Bez wątpienia, właśnie dzięki temu nasza wieś stała się kolebką wielu znanych nauczycieli, lekarzy, śpiewaków, oficerów, doktorów nauk oraz akademików, którzy wnieśli znaczący wkład w rozwój nauki, sztuki, spraw wojskowych na Ukrainie. Właśnie w naszej rodzinie — nikt nie śpiewał. Ja urodziłem się inny: wszystko, co ziemskie, dla mnie nic nie znaczyło. Marzyłem tylko o scenie. Kiedy w 1945 roku zdemobilizowałem się z armii i przyjechałem do domu, na Bukowinie panował głód, rodzice czekali, że będę pracował we wsi, a ja postawiłem na swoim i w 1946 roku wstąpiłem do Kijowskiego Państwowego Konserwatorium. Wtedy po raz pierwszy w życiu przyszedłem do teatru operowego, na spektakl „Taras Bulba”, gdzie rolę Tarasa wykonywał artysta ludowy I. S. Patorżynski, Ostapa — Mychajło Hryszko, którego od tamtego czasu uwielbiałem, Andrija — Wiktor Boryszczenko, Nastkę — Marija Łytwynenko-Wolgemut. Z zachwytu nie mogłem dojść do siebie, byłem tak poruszony, że ledwo wytrzymałem szalony nawał emocji. A o sobie myślałem wtedy bardzo skromnie: że nie starczy siły głosu, a nawet śmiałości, by śpiewać tutaj. — Kiedy po raz pierwszy wystąpił Pan na scenie Opery Narodowej? — Podczas nauki wielokrotnie wcielałem się w studiu operowym w postać Mykoły z „Natalki Połtawki”. Uczyłem się niezwykle wytrwale i starannie. Cały swój czas poświęcałem opanowaniu techniki śpiewu, za co w gronie najlepszych studentów otrzymywałem stypendium stalinowskie. To był 1948 rok. Pewnego razu w teatrze zachorowali wszyscy
Amonasro w operze „Aida” G. Verdiego wykonawcy roli Mykoły. Zaproponowano mi wystąpienie i wyraziłem zgodę, chociaż bardzo się denerwowałem i byłem niepewny siebie. Zaśpiewałem. Publiczność dobrze mnie przyjęła. I wtedy po raz pierwszy coś zmieniło się w mojej istocie. Dopiero po tym zacząłem naprawdę marzyć o scenie operowej. Uświadomiłem sobie — los daje mi szansę! Po ukończeniu konserwatorium otrzymałem przydział — solista Kijowskiego Państwowego Teatru Opery i Baletu im. T. H. Szewczenki. Miałem szczęście występować obok koryfeuszy sceny operowej. W krótkim czasie opanowałem tak wielkie role jak Jelecki w operze „Dama pikowa” P. Czajkowskiego, Walenty w operze „Faust” Charles’a Gounoda, Ostap w operze „Taras Bulba” M. Łysenki, Janusz w operze „Halka” S. Moniuszki, Igor w operze „Kniaź Igor” A. Borodina, Figaro w operze „Cyrulik sewilski” G. Rossiniego, Demon w operze pod tym samym tytułem A. Rubinsteina i inni. Z pierwszych lat pracy zapamiętałem taki przypadek. Pewnego razu podczas spektaklu „Taras Bulba”, wykonując partię Ostapa, tak wszedłem w rolę w scenie śmierci brata, że nie mogłem powstrzymać swoich burzliwych uczuć miłości i jednocześnie strasznego bólu z powodu zdradzieckich czynów Andrija. Moje serce jakby rozrywało się na pół z rozpaczy po niepowetowanej stracie. Nie grałem, a żyłem tym momentem i całe moje ciało wstrząsało nieudawane łkanie. Nie mogłem opanować swoich wzburzonych emocji i wtedy Borys Romanowycz Hmyria, niepowtarzalny, ale powściągliwy w okazywaniu swoich uczuć śpiewak i aktor, lekko dotknął mojego ramienia i samymi ustami wypowiedział tylko dla mnie: „Spokojniej…” — Czy miłość pomaga w twórczości? — Wzorem w życiu osobistym dla mnie zawsze był Borys Hmyria, który miał bardzo wiele wielbicielek swojego talentu. Wielki esteta, bardzo kochał piękne kobiety, które inspirowały go do twórczości, dedykował im swoje pieśni, ale nigdy nie przekraczał granicy, był bardzo surowy i porządny, kochał i szanował swoją żonę Wierę Augustyniwnę. Piękna kobieta — to wielkie szczęście. Pan Bóg zesłał mi wspaniałą żonę Halynę Makariwnę. Jest ona doktorem nauk filologicznych, laureatką Nagrody Państwowej ZSRR w dziedzinie nauki. A przede wszystkim — Przyjacielem i Matką. Jej rodzice to nauczyciele, ona sama pochodzi ze wsi Kozackie, która znajduje się niedaleko Keryliwki, ojczyzny Szewczenki. Jestem bardzo dumny z tego, bo czuję się przyłączony do źródeł wielkiego geniusza. Kiedy zaś teraz bywam we wsi, to boli widzieć, jak żyją wieśniacy. Całkiem niedawno Ukraina obchodziła 190. rocznicę urodzin Tarasa Szewczenki. Odwiedziłem z koncertem Moryńce, drugą rodzinną wieś Szewczenki. Wrażenie pozostało smutne. Wieś jest zaniedbana. Miejscowy dom kultury nie jest ogrzewany, sala, w której przyszło mi występować, jest bardzo zimna, nieprzyjazna. Jedyne, co rozgrzewało, to szczerość i zachwyt widzów. Bardzo kocham Ukrainę.
Jej historia, przeszłość, teraźniejszość i przyszłość są dla mnie ponad wszystko. Występując na wszystkich kontynentach, na najbardziej prestiżowych scenach świata, wszędzie starałem się obok klasyki, arii operowych, romansów, pieśni współczesnych kompozytorów pokazać ukraińską pieśń ludową, dać słuchaczom poczuć nosiciela tej pieśni, nasz utalentowany naród. Pewnego razu (było to w Australii) zdarzyło się, że przyszli dziennikarze przeprowadzić ze mną wywiad, ale nie było tłumacza. Zaśpiewałem im kilka ukraińskich pieśni ludowych. Potem napisali w gazetach, że to był niezwykły wywiad, dzięki któremu zrozumieli duszę mojego narodu. Poprzez pieśń, poprzez śpiew, poprzez bogactwo melodii niosłem słuchaczom różnych narodowości ideę Ukrainy jako oryginalnego kraju. — Czy można mówić o ukraińskiej elicie? — O niej nie trzeba mówić. Ona sama za siebie mówi. Przecież mamy tak dawne tradycje, takich koryfeuszy jak Wedel, Bortniański, Berezowski, Kruszelnicka, Patorżynski, Hmyria i inni. A ilu wybitnych pisarzy, artystów, uczonych — żadna popkultura nie może ich zniszczyć! My, Ukraińcy, jesteśmy dumnym narodem. Chcemy, aby Ukraina była na poziomie światowych krajów. Musimy w młodzieży wychowywać przede wszystkim godność, dążenie do bycia godnymi swojego starożytnego i pięknego państwa. — Jakie są Pana plany twórcze? — Niedawno wraz z narodowym artystą Ukrainy, laureatem Nagrody Szewczenkowskiej Anatolijem Pałamarenką odbyliśmy podróż po wielu miastach Prawobrzeżnej Ukrainy z koncertami „Dumy moje, dumy”, poświęconymi 190. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki (w moim repertuarze jest wiele pieśni i romansów do słów Kobziarza, a Anatolij Pałamaranko wspaniale czyta wiersze i poematy naszego genialnego poety). Należy zauważyć, że te koncerty, zorganizowane przez towarzystwo „Proświta”, były odbierane przez widzów wspaniale. Teraz planujemy dać szereg takich koncertów w miastach Lewobrzeżnej Ukrainy. A w ogóle — jestem na całe życie zaangażowany w teatr. Wysoka sztuka ma wielką siłę przyciągania. Ukraina to niewyczerpane źródło talentów. Obecnie w konserwatorium jest całe kwiecie młodych śpiewaków i muzyków, którzy za 5—6 lat staną się ozdobą naszej sceny operowej i ukraińskiej kultury. Talenty narodowe nie wyczerpują się. Rodzi je piękno naszej ziemi, nasza kultura, nasi dobrzy ludzie. Wszystkie ukryte bogactwa duchowe z czasem rozkwitną. Moje pokolenie przeżyło wojnę, głód, odbudowę i, pomimo nadzwyczajnych trudności, dało światu bardzo wielu wybitnych muzyków, śpiewaków, artystów baletu. Jesteśmy w długu wobec nich i musimy dbać o ich godną starość. I jednocześnie pielęgnować oraz odkrywać młode talenty — główne bogactwo naszego kraju. Rozpytywała Nika KRYŻANIWSKA. Pod koniec bieżącego marca światowej sławy śpiewak operowy, główny reżyser Narodowego Akademickiego Teatru Opery i Baletu imienia Tarasa Szewczenki Dmytro Mychajłowycz Hnatiuk skończył 79 lat. Dzień urodzin zastał Dmytra Mychajłowycza w podróży: wraz z narodowym artystą Ukrainy Anatolijem Pałamarenką odbywa on tournée poświęcone 190. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki, zorganizowane przez Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta”. Szczerze życząc Dmytrowi Mychajłowyczowi zdrowia i twórczej długowieczności, poprosiliśmy go o odpowiedź na pytania „Słowa Proświty”.
Tłumaczenie maszynowe
Ciche światło poświęconych zasiewów A w nim dziewczęta toczą pisanki Pośród piegów i wianków z żyta Do ptaka na niebieskiej chorągwi Walentyna Otroszczenko Do czytelnika trafiła pięknie i bogato ilustrowana książka Wiry Mańko „Ukraińska pisanka ludowa”. Symbolika ukraińskiej pisanki ma głębokie korzenie i sięga jeszcze czasów przedchrześcijańskich. Do najstarszych form przedstawienia słońca należą: „trójnóg” („trigwer”, „trigwert”), podobny do trzech promieni wychodzących z jednego punktu, z zaokrąglonymi w jedną stronę baranimi rogami, które przekazują ideę trójjedni najwyższego bóstwa; krzyż oraz jego odmiana — znak w postaci dwóch skrzyżowanych linii z zagiętymi końcami, który w ludzie nosi nazwę „krzyż haczykowaty”, „krzyż łamany” lub „czworonóg”, „swastia”, „swastyka”, „swarga”. O zwyczaju malowania jaj wspominają w swoich zapiskach jeszcze Juwenalis, Owidiusz i Pliniusz. Należy rozróżniać kraszankę i pisankę. Kraszanki to jajka gotowane, zabarwione na jeden kolor: żółty, czerwony, zielony, niebieski, fioletowy, czarny. Spożywano je, gdy kończono post w Wielkanoc, i wykorzystywano w wielkanocnych zabawach (gra w „nabytky”, w „kotka”, w „kydka”). Pisanki to surowe jajka, z naniesionym na nie symbolicznym rysunkiem i zabarwione na trzy-cztery kolory (nie spożywano ich). Pisanka należy do pierwszych tekstów ikonograficznych, które w maksymalnie zwięzłej formie przedstawiają dawne wyobrażenia mitopoetyczne o budowie świata, przestrzennej i czasowej strukturze kosmosu, pojęcie o Bogu, Jego Hipostazach i wpływie na rzeczy życiowo ważne dla człowieka. Można mówić o modlitewnym aspekcie pisanki, a o kultowym znaczeniu pisanek świadczy sam proces ich pisania, który jest obrzędem rozpoczynającym się w Wielki Czwartek. „Kiedy ukrzyżowano Jezusa Chrystusa, krew z jego ran ściekała na kamyczki pod krzyżem i z każdego kamyczka powstawała kraszanka koloru czerwonego, a od łez Matki Bożej, które kapały na kamyczki, pojawiły się pisanki” — głosi ludowa legenda. Dziękujemy Wirze Mańko za wspaniałą książkę! Chrystus zmartwychwstał! Halyna HARMASZ Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001. Tel./faks 228-01-30. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://www.prosvita.com.ua Indeks prenumeraty 30617. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie
Tłumaczenie maszynowe
MISTRZOWIE LUDOWI Na pamiątkę podróży do kraju o ciekawej kulturze zazwyczaj kupuje się suweniry — te, w których skoncentrowane są tradycje narodowe, w których od wielu wieków zachowuje się unikalność tego regionu. Nie chciałoby się, aby na pamiątkę o Ukrainie obcokrajowcy kupowali to, co oferuje Andrijewski Zjazd — rzeczy z radziecką symboliką, matrioszki, pseudoludowe wyroby pamiątkarskie, które nie mają nic wspólnego z tradycyjną sztuką ukraińską… Taka sobie komunistyczno-rosyjska egzotyka… Może dlatego postrzegają Ukrainę nie jako odrębne, samodzielne państwo, a jako kraj, który nie wiadomo skąd wyłonił się po rozpadzie Związku. A przecież kultura ukraińska liczy sobie daleko nie jeden wiek. Ileż u nas istniało tradycyjnych ośrodków sztuki ludowej i samodzielnych mistrzów!.. Różnorodność współczesnej sztuki ludowej, która troskliwie zachowuje i odtwarza tradycje, przedstawiona jest na wystawie wyrobów tradycyjnych mistrzów ludowych Ukrainy, która odbywa się w Narodowej Bibliotece Parlamentarnej. Organizatorzy wystawy — rodzina Sadowych-Wereszczyńskich (PP „Wereszczynski”) oraz Muzeum Iwana Honczara. Podobne wystawy odbywają się nie po raz pierwszy. Jeszcze od 2000 roku ta rodzina wspólnie z muzeum przeprowadzała jarmarki, wystawy-sprzedaże dzieł sztuki ludowej. Rodzina Wereszczyńskich organizowała wystawy ukraińskiej sztuki ludowej na Węgrzech, w Niemczech, we Włoszech. A z czasem utworzono Fundację Iwana Honczara (inicjatorzy — Muzeum Iwana Honczara i rodzina Wereszczyńskich) — aby opiekować się mistrzami ludowymi i rozwiązywać problemy zachowania oraz rozwoju prawdziwych tradycji ludowych w sztuce. Fundacja aktywnie zajmuje się działalnością wydawniczą — w szczególności założono serię wydawnictw, w których mistrzowie sami opowiadają o swoim rzemiośle i swoim losie. Ujrzał już światło dzienne album Anatolija Bazylewycza „Prace przygotowawcze do poematu Kotlarewskiego »Eneida«”, katalog artysty z Podola Wiktora Nakonecznego, przygotowywana jest do wydania książka-album samodzielnego rzeźbiarza, muzyka ludowego i filozofa Antona Sztepy, któremu niedawno stuknęło 100 lat. W kolejce — historyczno-etnograficzny zbiór „Kraj Szewczenki” (opracowanie Lidia Orel), wybór „Pieśni kraju Szewczenki” (opracowanie Leopold Jaszczenko). Wspierana jest także sztuka muzyczna — w szczególności wydano Ab ovo (wszystko zaczyna się od jajka) Horacy U mnie wszystko zaczyna się od jajka-rajskiego. Przekazywali je z pokolenia na pokolenie moi przodkowie. I ja strzegłam jajeczka jak źrenicy oka, bałam się na nie nawet chuchnąć. Ale przyszła Wiosna — wesoła, głosista i szybka. Kiedy biegła, to zahaczyła o jajko-rajskie — ono spadło i się rozbiło. A stamtąd!.. O cudzie! Tyle wszelkiego dobra wysypało się: słońce, bocian, słowo, kalina, Dniepr, Ukraina… Zauroczona, zdziwiona, chcę zrozumieć: kimże ja jestem w tym świecie? A może… Ja — słońce… Słońce świeci na dobrych i złych. Ja — bocian… Gdzie bocian się wodzi, tam szczęście się rodzi. Iryna Sadowa audio-CD młodzieżowego zespołu wokalnego „Korali”. Na obecnej wystawie przedstawione jest całe bogactwo ludowego ducha artystycznego — haft (koszule i ręczniki), gobeliny, wyroby garncarskie, wycinanki, plecionki z wikliny i słomy, pisanki, malarstwo, zabawki, figuralne pierniki malowane. Te dzieła sztuki zbierane były przez rodzinę Wereszczyńskich po Ukrainie — w całości stworzone są przez współczesnych mistrzów, ale powtarzają tradycyjne formy. Są na wystawie i prace przedstawicielki rodziny Wereszczyńskich, a jednocześnie przewodniczącej zarządu Fundacji, pani Iryny Sadowej — haftowane koszule i ręczniki (kopie eksponatów z Muzeum Iwana Honczara). A jej siostra, pani Leonida, — autorka figuralnych pierników malowanych, wykonanych według starodawnego przepisu. Zatem rodzina wnosi swój wkład w sztukę ludową nie tylko swoją aktywną działalnością, ale i własną twórczością. Obecnie Fundacja ma wiele zamierzeń — przeprowadzanie jarmarków, wystaw, działalność wydawnicza, praca z dziećmi. Te przedsięwzięcia pomogłyby żyć i tworzyć ukraińskim mistrzom ludowym, zachowywałyby i przekazywały kolejnym pokoleniom tradycje artystyczne. Dlatego Fundacja zmuszona jest szukać mecenasów, którzy finansowo wsparliby tak potrzebną obecnie działalność kulturalno-oświatową. Kateryna TARCZEWSKA Fotoreportaż Hanny OBORSKIEJ Ja — słowo… Słowo do słowa — złoży się mowa. Ja — kalina… Bez wierzby i kaliny nie ma Ukrainy. Niesie w dziobie bocian słoneczko-kraszankę — dzień zaczyna… A na kalinie w każdej jagódce słowo dojrzewa… Posadzę wierzbowe gałązki na nieużytku koło dworu — niech Szewczenkowa Ukraina wyrasta obok mnie. Rozmaluję pisankę, będzie tam i słońce, i bocian, i słowo, i kalina — pisanka moja — Ukraina! kwiatuszki, obmywają swoje liczka, zaczynają śpiewać strumyczki, poruszyły się w ziemi nowonarodzone źródełka — wszystko ożywa, odnawia się. Wielkanoc — to święto pisanek. Już odpoczywają utrudzone pisaczki i pędzelki, oddychają zmęczone świeczki, i tylko różnokolorowe pisanki poważnie wyłaniają się ze swoich schowków. Święto się zaczyna! „Chrystus zmartwychwstał!” — mawiali kiedyś nasi przodkowie. „Chrystus zmartwychwstał — zmartwychwstanie Ukraina!” — z nadzieją wypowiadamy obecnie my. Ukraina słyszy nas i przychodzi do każdego domu jako gospodyni. …Cerkiewka świątecznie ubrana, czeka na gości, majestatycznie trzyma na swoich ramionach niebo, uśmiecha się do słońca. A gości… niezliczenie, niezmierzono. U maluchów też święto: krop-krop — nakapują do dziecięcych koszyczków cukierki, ciasteczka i tęczowe jajeczka. Anna STEPANENKO, ur. 1991 r., wieś Nowa Wodołaha, obwód charkowski. Główny redaktor Lubow Hołota. Szef-redaktor Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: L. Hołota, Ja. Hojan, P. Mowczan, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczak. Skład komputerowy: Iryna Szewczuk. Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Redakcja prowadzi korespondencję z czytelnikami tylko na łamach gazety i nadesłanych rękopisów oraz fotografii nie zwraca. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. JAJKO-RAJSKIE
Tłumaczenie maszynowe
W mojej ręce pisaczek: krap-krap — nakrapia słowami… Krap-krap — nakrapia deszcz na Wielkanoc — ziemia jak pisanka-krapanka. Podnosi się trawka na nóżki, budzą się
Tłumaczenie maszynowe