Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

ANATOLIJ IHNASZCZENKO — AUTOR ZNISZCZONEGO ZNAKU PAMIĄTKOWEGO

Слово Просвіти, №15 за 2004 рік

Jak obiecaliśmy w poprzednim numerze tygodnika, kontynuujemy dziennikarskie śledztwo w sprawie aktu wandalizmu („Ten muruje, ten burzy…” Kto i co chce?! „Słowo Proświty”, nr 14 (234), 1—7 kwietnia 2004 r.) na kijowskim nabrzeżu: zniszczenia znaku pamiątkowego ku czci T. Szewczenki. W szczególności udało nam się ustalić, że autorem pomnika jest światowej sławy architekt Anatolij Ihnaszczenko. Proponujemy Państwa uwadze, szanowni czytelnicy, zapis rozmowy redaktor naczelnej Lubow Hołoty z akademikiem architektury, zasłużonym działaczem sztuki Ukrainy, laureatem Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki i innych nagród, Anatolijem Fedorowyczem Ihnaszczenką: — Zniszczony znak pamiątkowy wchodzi w skład kompleksu zatwierdzonego przez UNESCO. Przedstawiony przeze mnie projekt „Wiorstowe słupy Szewczenki” został wyróżniony przez Światowe Centrum Kultury im. Szewczenki jeszcze w 1978 roku. Istota idei: wiorstowy słup, zwieńczony żarnem, w który wmontowano kozacki krzyż kolisty. Środek krzyża zalano brązem. Średnica koła na napis „Do Moryńców… km” przewidywana była w wielkości 70, 90 i 180 cm. Te wiorstowe słupy znajdują się w Kanadzie, Ameryce, Argentynie, Truskawcu, we Lwowie, w epicentrum cywilizacji trypolskiej — wsi Żukowce. Wyobrażacie sobie: stoi taki słup gdzieś w Ameryce, a na nim napis: „Do Moryńców — 12 tysięcy km”… Jest nawet kilku prywatnych zamawiających — tam, za oceanem. I wszystkie słupy są zachowane. Akt wandalizmu wydarzył się tutaj, w Kijowie. Niestety, nie jest to jedyny przypadek dotyczący moich projektów. Tak, powiedzmy, został uszkodzony na Cmentarzu Bajkowym pomnik Zabołotnego. Ale wtedy sprawie szybko zaradzono… Projekt „Wiorstowe słupy” wykonywała lwowska spółdzielnia „Żorna” pod kierownictwem Olesia Dzyndry. Jest na Lwowszczyźnie kamieniołom Demnia, gdzie „rodzi się” słynny złoty piaskowiec, z którego zbudowane są wszystkie świątynie Lwowa. Projektant światowej klasy Roman Pałkiw wykonał ten wiorstowy słup — żarno-kozacki krzyż, na którym napisano „Do Moryńców — 181 km”. W 1990 roku ten znak pamiątkowy kosztował 2000 dolarów. Troszczył się o jego wzniesienie sekretarz jednego z kijowskich komitetów rejonowych partii Borys Sołdatenko — w 1991 roku przywieźli go z Demni i ukryli w magazynie młodzieżowej spółdzielni budowlanej. A miejsce wybrano na Placu Pocztowym, tam, gdzie stała kiedyś cerkiew Narodzenia (obecnie ta świątynia została odnowiona). Właśnie w tym czasie merem Kijowa został Iwan Salij. On też chciał odsłonić pomnik. Razem z ówczesnym architektem miasta M. Żarikowem, nie poradziwszy się mnie, postawili ten znak pamiątkowy niedaleko stacji metra „Dniepr” — też, nawiasem mówiąc, mojego dzieła. Postumentu należycie nie wzmocnili — oto dlaczego go przewrócono. Właśnie w tym czasie, w maju 1991 roku, kończyła się trasa „Ostatnią drogą Kobziarza”. Znak pamiątkowy ustawiono na nabrzeżu, właśnie w tym miejscu, skąd odpływał parowiec „Kremenczuk”. Tam też stał. Myślę, że ochroniarze restauracji przycumowanych do nabrzeża nie mogli nie widzieć, jak znieważano ten pomnik. Obecnie, jako autor, nalegam na to, aby go przeniesiono do odnowionej cerkwi Narodzenia, na Plac Pocztowy. Nawiasem mówiąc, główny architekt Kijowa Wasyl Prysiażniuk zamówił u mnie pomnik Tarasa Szewczenki dla tej świątyni. Projekt jest taki: na chórze cerkwi — „Kobziarz” (księga bytu narodu ukraińskiego) i brązowe popiersie Tarasa Szewczenki, który patrzy na ołtarz. I całkowicie uzasadnionym będzie znak pamiątkowy przy tej świątyni z napisem „Do Moryńców — 181 km”. Wznosząc w Paryżu pomnik Tarasa Szewczenki, dowiedziałem się, że Taras Hryhorowycz jako działacz społeczno-kulturalny zajmuje pierwsze miejsce na świecie w rankingu, który sporządzano w Europie. Uważam, że wszystko, co związane z imieniem Szewczenki, na ukraińskiej ziemi powinno być nienaruszalne, chronione przez ludzi i prawo. Zatem w najbliższym czasie odwiedzę kombinat „Chudożnyk” i zrobię wszystko, aby pomnik miał należyty wygląd. Odbyłem rozmowę z Ponomariową Ludmyłą Ołeksijiwną, zastępcą naczelnika wydziału kultury kijowskiej administracji w sprawie ochrony zabytków. Zapewniła mnie, że pomnik zostanie odrestaurowany i zgadza się z tym, że warto go ustawić przy cerkwi Narodzenia. Sze weluk Wałerij Stepanowycz, dyrektor twórczo-produkcyjnego kombinatu „Chudożnyk” Narodowego Związku Artystów Ukrainy: — Na polecenie Peczerskiej administracji państwowej rejonu znak pamiątkowy T. Szewczenki na nabrzeżu zdemontowano i przywieziono do nas na kombinat. Jest poddawany renowacji, chociaż w wielu miejscach są odpryski. Mamy nadzieję, że pracę wykonamy jakościowo i w terminie. Ciąg dalszy nastąpi. Rozpytywała Lubow HOŁOTA

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn