Strona · s. 11strona oryginału ↗
CI, KTÓRZY TRZYMAJĄ NIEBO DUCHOWOŚCI
Слово Просвіти, №15 за 2004 рік
Na dzień dzisiejszy każde województwo ma w trzymilionowym Kijowie swoje ziomkostwo. Niektórzy, i niestety nie bezpodstawnie, upatrują w tym zjawisku zawoalowaną tendencję do przyszłego regionalnego rozłamu państwa. Jednak większość ziomkostw zadeklarowała i przestrzega innego programu: zachowania tradycji rodzinnych stron, a zatem tożsamości narodowej, jednoczenia rodaków dla wzajemnego wsparcia, dla utrzymania w sobie ukraińskości — w obliczu totalnej ofensywy kosmopolitycznego chamstwa. Niedawno Ziomkostwo Tarnopolskie (mające 6-letni „staż”) zaprezentowało unikalne wydanie — „Wybitne postacie Tarnopolszczyzny”. Entuzjaści-opracowujący — kandydat nauk o sztuce, profesor Olha Bencz i doktor nauk biologicznych Wira Trojan (bez wątpienia przy wsparciu wielu innych osób) — pracowali kilka lat. W swoistej encyklopedii ducha po raz pierwszy zebrano informacje o wybitnych ludziach ziemi tarnopolskiej, a ona, bez żadnej przesady, jest prawdziwie unikalnym fenomenem: zajmuje zaledwie 2,3% terytorium Ukrainy, ale jest niezwykle bogata w utalentowanych ludzi. W książce podano imiona ponad 130 osób: pisarzy, naukowców, działaczy społecznych, duchownych, uczonych, aktorów, muzyków… To ci, którzy urodzili się na ziemi tarnopolskiej, a potem zostali rozproszeni przez życie po różnych krajach i kontynentach. „W książce spotkali się ci, którzy uczyli się w różnych latach w gimnazjach w Tarnopolu, Brzeżanach i Zbarażu, na swoich i cudzych uniwersytetach… Oprócz wspólnego miejsca urodzenia wszystkich ich łączy wielka miłość do Ukrainy. Wchłonęli ideę niezłomnego patriotyzmu od rodzinnej ziemi, od rodziców i nauczycieli, szerzyli ją wraz z rozbudową placówek „Proświty”, „Siczy”, towarzystw naukowych i partii politycznych na swojej ziemi i na obczyźnie, wywalczyli tę ideę i wierzyli w nią. Przez GUŁAG-i i emigracyjne tułaczki donieśli ją do nas” — mówią we wstępie autorzy opracowania. Szczególną uwagę poświęcono gniazdom rodowym, którymi tak hojnie obfituje ten kraj i które były ośrodkami trwałości naszego narodu w czasach bezpaństwowości oraz tworzyły podstawy kultury narodowej i ładu społecznego, jak na przykład: rodziny Barwińskich, Hałuszczyńskich, Rudnickich, bracia Bojczukowie, Hirniaki, Naływajkowie i inni. Z Tarnopolszczyzny pochodzi też małżeństwo Jarosława i Sławy Stećków, na wieki zapisanych w historię ukraińskiego ruchu narodowego polityków i mężów stanu, których pamięć czcimy. Tarnopolanami byli odkrywca promieni X Iwan Puluj, śpiewaczka Sołomija Kruszelnyćka, artysta Jakiw Hnizdowśkyj, założyciel Ukraińskiego Instytutu Ameryki Wołodymyr Dżus, dzielny niezłomny obrońca praw człowieka Mychajło Soroka — ostatecznie każda z przedstawionych postaci jest godna szacunku i naśladowania. A imiona dwóch — entomologa, działacza politycznego, kulturalnego i społecznego Ołeksandra Nepryćkiego-Hranowśkiego, który był przewodniczącym Centralnego Zarządu Organizacji Państwowego Odrodzenia Ukrainy i brał udział w konferencji założycielskiej ONZ w San Francisco, oraz fizyka-wynalazcy Ołeksandra Sakuły (naukowcom świata znana jest „formuła Sakuły”) — są wyróżniane pod egidą UNESCO. Wspólną dla wszystkich przedstawionych tarnopolan jest fenomenalna pracowitość i wszechstronność ich działalności: oprócz osiągnięć zawodowych — praca kulturalna, oświatowa, mecenasowska i polityczna, i to też, myślę, unikalny dar tej ziemi. Bardzo gorzko, że prawie połowa z wymienionych w książce dostojników, ratując się przed objęciami totalitaryzmu, zmuszona była emigrować z Ukrainy i pracować w innych państwach. Tarnopolanie dokonali czystego dzieła. O każdej postaci z książki można pisać osobny tom — i to, myślę, kiedyś zostanie zrobione. Wydanie trafi do szkół i bibliotek województwa — jako dar dla rodzinnego kraju i wspaniały wzór do naśladowania dla innych ziomkostw. „Wybitne postacie Tarnopolszczyzny” ukazały się dzięki dobroczynnej pomocy również tarnopolanina Mychajła Ratusznego, a wkrótce pojawi się drugie, uzupełnione wydanie. Prawdziwie: aby kochać, trzeba znać. Naukowcy twierdzą, że duchowość tworzy się trzema kanałami: przez kod genetyczny, przez wychowanie i praktyczną działalność. To znaczy — rozpaczać, nawet w najtrudniejszych czasach, nie warto — czeka nas wielka praca. Natalka POKŁAD chnęli Jej prosto w serce. Czarna błyskawica lśniącym wężem weszła w ciężką zasłonę Świątyni, rozdzierając ją na pół. Zachwiało się sklepienie i nagle na zasłonie nocy, gdzieś ze środka, pojawiła się jasna kropeczka. Rozrastała się, cicha przedwieczna poświata wypełniała nieboskłon, ciemność stawiała opór, czarne pasma jej kłębiły się, warczały, spadając w otchłań. I był koniec, i był Początek. „A światłość w ciemności świeci i ciemność jej nie ogarnęła” — ktoś ostrożnie, czule dotknął Jej ramienia. On wszystko zrozumiał, umiłowany uczeń Jej Syna. Jej Syna. Ołeh BYŁYŃŚKYJ, m. Kijów
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
