Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

JAK OBALIĆ ROSYJSKIE MITY? O. Niestajko. Wielkie mity imperium. — Lwów,

Слово Просвіти, №15 за 2004 рік

Autor rozpoczyna swoje publicystyczno-dziennikarskie śledztwo słowami: „Ta książka nie jest skierowana przeciwko rosyjskiemu narodowi, choć nie jest on bez winy. Lecz zbyt długo zbrodniczy przywódcy prowadzą go, oślepionego wielkomocarstwowymi mitami i sfałszowanym rodowodem, bezdrożami historii”. W. Niestajko zbudował intrygę, i ta intryga trzyma czytelnika przez całą książkę. Praca O. Nestajki „Wielkie mity imperium” jest dobrą próbą obalenia dawnych rosyjskich imperialnych mitów, które w znacznym stopniu (przynajmniej w kwestiach etnogenezy) pielęgnowała i rozwijała radziecka (również imperialna) nauka. Ta książka jest dziś bardzo potrzebna, ponieważ nawet we współczesnych wydawnictwach i podręcznikach można nierzadko natknąć się na atawizmy „pogodińskie” czy „mawrodińskie”, a wciąż bardzo popularna pozostaje teoria „kolebki trzech braterskich narodów”. Państwo radzieckie również znało wartość historycznego (ideologicznego) mitu dla zaprowadzenia porządku w kraju. Właśnie tym spowodowana była fala represji wobec naukowców — nie tylko ukraińskich, lecz także rosyjskich, o czym wspomina autor recenzowanej pracy. W prostej, przystępnej formie autor analizuje różne koncepcje etnogenezy Rosjan i Ukraińców — M. Pogodina, W. Kluczewskiego, S. Sołowjowa, K. Kawelina, M. Pokrowskiego; wykorzystuje materiał bezstronnych badaczy okresu radzieckiego (m.in. L. Gumilowa) oraz współczesnych amerykańskich naukowców (E. Keenana) itd. Wyłania się obraz tego, jak łatwo manipulować rzeczywistymi i wyobrażonymi faktami, by stworzyć historyczny mit. O. Nestajko stosuje ostrą broń wobec mitotwórców: obala rosyjskie mity „rękami” (czyli argumentami) samych rosyjskich badaczy. Ogólnie rzecz biorąc, ironia i sarkazm to jedna z cech stylu publicystycznego O. Nestajki. Autor znajduje oryginalny sposób badania rosyjskiej historii: skupia uwagę czytelnika na tych historycznych legendach, które są „szyte białymi nićmi”, w tym na etnicznej przynależności Rusi Kijowskiej. Jego ironiczne spojrzenie na „wysoką duchowość” rosyjskiego Kościoła prawosławnego, na motywy kolędowe wyraźnie ukraińskiego pochodzenia oraz na inne zjawiska rosyjskiej kultury sprawia, że czytelnik nieraz się uśmiecha. Nie można powiedzieć, że problemami omówionymi w książce O. Nestajki nie interesuje się się Ukraina. W środowisku naukowym zarysował się bardzo pozytywny kierunek: wreszcie badacze uświadomili sobie, że etnogenezę powinni badać nie historycy szerokiego profilu, lecz wąscy specjaliści: archeolodzy, lingwiści, etnografowie, na konkretnych faktach, na źródłach pierwotnych, a nie na materiale wtórnym. Jednak praca O. Nestajki jest wygrana

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn