Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

BARWY TRADYCYJNEJ SZTUKI

Слово Просвіти, №15 за 2004 рік

MISTRZOWIE LUDOWI Na pamiątkę podróży do kraju o ciekawej kulturze zazwyczaj kupuje się suweniry — te, w których skoncentrowane są tradycje narodowe, w których od wielu wieków zachowuje się unikalność tego regionu. Nie chciałoby się, aby na pamiątkę o Ukrainie obcokrajowcy kupowali to, co oferuje Andrijewski Zjazd — rzeczy z radziecką symboliką, matrioszki, pseudoludowe wyroby pamiątkarskie, które nie mają nic wspólnego z tradycyjną sztuką ukraińską… Taka sobie komunistyczno-rosyjska egzotyka… Może dlatego postrzegają Ukrainę nie jako odrębne, samodzielne państwo, a jako kraj, który nie wiadomo skąd wyłonił się po rozpadzie Związku. A przecież kultura ukraińska liczy sobie daleko nie jeden wiek. Ileż u nas istniało tradycyjnych ośrodków sztuki ludowej i samodzielnych mistrzów!.. Różnorodność współczesnej sztuki ludowej, która troskliwie zachowuje i odtwarza tradycje, przedstawiona jest na wystawie wyrobów tradycyjnych mistrzów ludowych Ukrainy, która odbywa się w Narodowej Bibliotece Parlamentarnej. Organizatorzy wystawy — rodzina Sadowych-Wereszczyńskich (PP „Wereszczynski”) oraz Muzeum Iwana Honczara. Podobne wystawy odbywają się nie po raz pierwszy. Jeszcze od 2000 roku ta rodzina wspólnie z muzeum przeprowadzała jarmarki, wystawy-sprzedaże dzieł sztuki ludowej. Rodzina Wereszczyńskich organizowała wystawy ukraińskiej sztuki ludowej na Węgrzech, w Niemczech, we Włoszech. A z czasem utworzono Fundację Iwana Honczara (inicjatorzy — Muzeum Iwana Honczara i rodzina Wereszczyńskich) — aby opiekować się mistrzami ludowymi i rozwiązywać problemy zachowania oraz rozwoju prawdziwych tradycji ludowych w sztuce. Fundacja aktywnie zajmuje się działalnością wydawniczą — w szczególności założono serię wydawnictw, w których mistrzowie sami opowiadają o swoim rzemiośle i swoim losie. Ujrzał już światło dzienne album Anatolija Bazylewycza „Prace przygotowawcze do poematu Kotlarewskiego »Eneida«”, katalog artysty z Podola Wiktora Nakonecznego, przygotowywana jest do wydania książka-album samodzielnego rzeźbiarza, muzyka ludowego i filozofa Antona Sztepy, któremu niedawno stuknęło 100 lat. W kolejce — historyczno-etnograficzny zbiór „Kraj Szewczenki” (opracowanie Lidia Orel), wybór „Pieśni kraju Szewczenki” (opracowanie Leopold Jaszczenko). Wspierana jest także sztuka muzyczna — w szczególności wydano Ab ovo (wszystko zaczyna się od jajka) Horacy U mnie wszystko zaczyna się od jajka-rajskiego. Przekazywali je z pokolenia na pokolenie moi przodkowie. I ja strzegłam jajeczka jak źrenicy oka, bałam się na nie nawet chuchnąć. Ale przyszła Wiosna — wesoła, głosista i szybka. Kiedy biegła, to zahaczyła o jajko-rajskie — ono spadło i się rozbiło. A stamtąd!.. O cudzie! Tyle wszelkiego dobra wysypało się: słońce, bocian, słowo, kalina, Dniepr, Ukraina… Zauroczona, zdziwiona, chcę zrozumieć: kimże ja jestem w tym świecie? A może… Ja — słońce… Słońce świeci na dobrych i złych. Ja — bocian… Gdzie bocian się wodzi, tam szczęście się rodzi. Iryna Sadowa audio-CD młodzieżowego zespołu wokalnego „Korali”. Na obecnej wystawie przedstawione jest całe bogactwo ludowego ducha artystycznego — haft (koszule i ręczniki), gobeliny, wyroby garncarskie, wycinanki, plecionki z wikliny i słomy, pisanki, malarstwo, zabawki, figuralne pierniki malowane. Te dzieła sztuki zbierane były przez rodzinę Wereszczyńskich po Ukrainie — w całości stworzone są przez współczesnych mistrzów, ale powtarzają tradycyjne formy. Są na wystawie i prace przedstawicielki rodziny Wereszczyńskich, a jednocześnie przewodniczącej zarządu Fundacji, pani Iryny Sadowej — haftowane koszule i ręczniki (kopie eksponatów z Muzeum Iwana Honczara). A jej siostra, pani Leonida, — autorka figuralnych pierników malowanych, wykonanych według starodawnego przepisu. Zatem rodzina wnosi swój wkład w sztukę ludową nie tylko swoją aktywną działalnością, ale i własną twórczością. Obecnie Fundacja ma wiele zamierzeń — przeprowadzanie jarmarków, wystaw, działalność wydawnicza, praca z dziećmi. Te przedsięwzięcia pomogłyby żyć i tworzyć ukraińskim mistrzom ludowym, zachowywałyby i przekazywały kolejnym pokoleniom tradycje artystyczne. Dlatego Fundacja zmuszona jest szukać mecenasów, którzy finansowo wsparliby tak potrzebną obecnie działalność kulturalno-oświatową. Kateryna TARCZEWSKA Fotoreportaż Hanny OBORSKIEJ Ja — słowo… Słowo do słowa — złoży się mowa. Ja — kalina… Bez wierzby i kaliny nie ma Ukrainy. Niesie w dziobie bocian słoneczko-kraszankę — dzień zaczyna… A na kalinie w każdej jagódce słowo dojrzewa… Posadzę wierzbowe gałązki na nieużytku koło dworu — niech Szewczenkowa Ukraina wyrasta obok mnie. Rozmaluję pisankę, będzie tam i słońce, i bocian, i słowo, i kalina — pisanka moja — Ukraina! kwiatuszki, obmywają swoje liczka, zaczynają śpiewać strumyczki, poruszyły się w ziemi nowonarodzone źródełka — wszystko ożywa, odnawia się. Wielkanoc — to święto pisanek. Już odpoczywają utrudzone pisaczki i pędzelki, oddychają zmęczone świeczki, i tylko różnokolorowe pisanki poważnie wyłaniają się ze swoich schowków. Święto się zaczyna! „Chrystus zmartwychwstał!” — mawiali kiedyś nasi przodkowie. „Chrystus zmartwychwstał — zmartwychwstanie Ukraina!” — z nadzieją wypowiadamy obecnie my. Ukraina słyszy nas i przychodzi do każdego domu jako gospodyni. …Cerkiewka świątecznie ubrana, czeka na gości, majestatycznie trzyma na swoich ramionach niebo, uśmiecha się do słońca. A gości… niezliczenie, niezmierzono. U maluchów też święto: krop-krop — nakapują do dziecięcych koszyczków cukierki, ciasteczka i tęczowe jajeczka. Anna STEPANENKO, ur. 1991 r., wieś Nowa Wodołaha, obwód charkowski. Główny redaktor Lubow Hołota. Szef-redaktor Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: L. Hołota, Ja. Hojan, P. Mowczan, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczak. Skład komputerowy: Iryna Szewczuk. Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Redakcja prowadzi korespondencję z czytelnikami tylko na łamach gazety i nadesłanych rękopisów oraz fotografii nie zwraca. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. JAJKO-RAJSKIE

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn