Strona · s. 3strona oryginału ↗
TRZEBA UCZYĆ SIĘ OD BALCEROWICZA
Слово Просвіти, №15 за 2004 рік
OGIEŃ MIŁOŚCI
Rok Polski w Ukrainie to sprzyjająca okazja dla tych o dobrych sercach i jasnych umysłach, którzy chcą rozmyślać, porównywać i zadać sobie pytanie: dlaczego średnie wynagrodzenie w Polsce wynosi około 600 dolarów, a w Ukrainie około 90? Przy czym w Polsce gleby pod uprawę są znacznie uboższe niż w Ukrainie, jest mniej kopalin, a co dopiero powodzie (!) — od czasu do czasu zalewa jedną piątą lądu tak, że potem, przez kilka lat, kraj całym narodem odbudowuje budynki, mienie, gospodarstwa i hodowlę zwierząt. W ciągu lat 90. takich powodzi o skali narodowej w Polsce były dwie. Dlaczego więc — kosztem czego — Polacy w ciągu ostatnich dwunastu lat wykazują najwyższe w Europie tempo wzrostu PKB? Dlaczego średnia emerytura Polaka to 300 dolarów? Odpowiedź na te pytania na pierwszy rzut oka jest bardzo prosta i zdaje się nie mieć żadnego związku z ekonomią, a zatem raczej nie zadowoli poszukiwaczy gotowych recept technologicznych: Polacy kochają swoją Ojczyznę. My również kochamy. Ale, szczerze mówiąc, różnie… Polacy zjednoczyli się w miłości i poświęceniu. Kiedy nadchodzi czas słowa, Polacy dyskutują jeszcze goręcej niż Ukraińcy, ale kiedy trzeba działać, jednoczą się i, jeśli trzeba, chwytają za broń. Trzy polskie powstania w XIX wieku i trzy zrywy narodowe w wieku XX przekonująco świadczą: perspektywy rozwoju państwowego ma tylko ten naród, w centrum zainteresowań którego jest obowiązek obrony swojej kultury (a zatem języka i tradycji wraz z religią oraz pedagogiką domową włącznie), godności i grobów przodków. Polskie cmentarze płoną milionami świec nie tylko w dni świąt. I właśnie to morze ognia, a nie obietnice polityków, jest najbardziej przekonującym świadectwem gotowości narodu do walki o prawdę i zwyciężania. Kiedy rząd carski pod groźbą katorgi zabronił Polakom wyrabiać szable, oni naklepali kosy, sformowali oddziały kosynierów i poszli przeciwko rządowi carskiemu. I zwyciężyli w bitwie pod Racławicami. Polska „Solidarność” lat 70.—80. XX wieku, której członkami stało się naraz 80% dorosłej populacji, to zwykła zdrowa reakcja narodu, u podstaw zdrowia którego leży miłość do Ojczyzny, a zatem i umiejętność jednoczenia się w odpowiedzialnych momentach historii, podporządkowując interes osobisty interesowi całej wspólnoty. Nie deklaracja jedności, a umiejętność jednoczenia się — czyż nie tego brakuje Ukraińcom? Powszechnie wiadomo, że profesor Leszek Balcerowicz jest autorem (i co szczególnie ciekawe
„Jeśli trzeba osiągnąć określony cel, na przykład szybki, nieprzerwany rozwój przez wiele lat.., — to nie jest kwestia poglądów politycznych, a wiedzy. Z pewnym przesadzeniem można powiedzieć, że tak jak nie ma prawicowej, lewicowej czy centrowej wiedzy o budowie mostów, tak samo nie ma prawicowej czy lewicowej wiedzy o tym, jak zmniejszyć bezrobocie, zwiększyć zatrudnienie czy ustabilizować walutę narodową”. Prof. Leszek BALCEROWICZ, prezes Narodowego Banku Polskiego, (dwukrotnie był wicepremierem i ministrem finansów)
— wykonawcą) tak zwanej „terapii szokowej” w gospodarce Polski pod koniec lat 80. i na początku lat 90. Termin „terapia szokowa” wymyślił wcale nie Balcerowicz, a komentatorzy z tej wschodniej strony, gdzie zawsze wiedzą, co jest właściwe. Widocznie chcieli przestraszyć tym terminem naród, który nie tylko znał cenę słowom ze wschodu, ale i miał wielkie smutne doświadczenie tego, co przychodziło ze wschodu po różnych słowach na bolszewickiej podstawie. Po konferencji „okrągłego stołu”, wokół którego w 1989 roku zasiedli przedstawiciele „Solidarności” oraz rządzącej władzy komunistycznej (kolejny ciekawy przykład tego, że interesy narodowe — zachowanie kultury, integralności, suwerenności, zwartości narodu — zawsze uznaje się za ważniejsze od partyjnych, klanowych, osobistych), przed rządem Tadeusza Mazowieckiego stanęło pytanie: w jaki sposób wprowadzać naród w gospodarkę rynkową?
KONSENSUS NIEZADOWOLENIA
Zawsze są warianty. Można stopniowo, etapami, laminarnie wprowadzać elementy rynku do istniejącego systemu planowo-rozdzielczego regulowania państwowego, dając możliwość obywatelom przebudować swoją świadomość na nowe orientacje społeczno-ekonomicznej organizacji życia, w którym ryzyko osobiste i odpowiedzialność prywatna przychodzą na zmianę gwarancjom (i „gwarancjom”) ze strony państwa. A można od razu ogłosić obywatelom o wprowadzeniu warunków rynkowych, zapraszając ich do samoorganizacji i inicjatywy przedsiębiorczej, przenosząc na nich odpowiedzialność za skutki. Oczywiście, że może to szokować.
PO SĄSIEDZKU
Pierwszy sposób wydaje się bardziej atrakcyjny choćby dlatego, że jest zasadniczo bardziej humanitarny: ludzie nadal chodzą do pracy, otrzymują jakiś zarobek i stopniowo oswajają się z problemami prywatyzacji, marketingu, zarządzania, dealerstwa i dywersyfikacji. Ale elita narodowo-patriotyczna, która wtedy weszła do władzy, zrozumiała bardzo ważną rzecz: stopniowe przejście od planowego systemu gospodarowania do prywatno-rynkowego może dać możliwość starej nomenklaturze kadrowej przystosować się do nowych warunków rynkowych i wykorzystać swoje stanowiska kierownicze do stworzenia klanowo-korupcyjnych struktur, które znów usiądą na głowie teraz już prywatnych przedsiębiorców, odpowiednio „regulując” ich inicjatywę. Właśnie dla uniknięcia takich skutków postanowiono jednak przyjąć za podstawę drugi sposób. Zniesienie wszelkich ograniczeń dla prywatnej inicjatywy, wprowadzenie rynkowego kursu złotego w stosunku do dolara USA, wprowadzenie uproszczonej procedury rejestracji przedsiębiorstw i przedsiębiorców, wolna sprzedaż gruntów rolnych itp. w ciągu jednego półrocza napełniło półki sklepów. Pierwszą jaskółką hamowania inflacji i odczuwalnym sygnałem stabilizacji gospodarki był nagły spadek cen masła w październiku 1989 roku — logiczny rezultat starań polskich rolników i nadmiaru produkcji w warunkach niedawnego deficytu na rynku konsumenckim. Ale, żeby osiągnąć ten sukces, Polacy musieli bardzo ufać sobie nawzajem.
Polacy są niezadowoleni zawsze. Jeśli posłuchać prywatnych rozmów w kręgu rodzinnym, komentarzy przed telewizorem podczas przeglądu wiadomości, replik przy kawie w przerwie obiadowej, tworzy się wrażenie, że cały naród to opozycja. Jednak chronicznie krytyczny stosunek Polaków do przywódców narodu nigdy nie przeszkadzał obywatelom (ba! nawet stymulował ich) do aktywizacji i osobistego dołożenia wysiłków do poprawy sytuacji w państwie. Dlatego i obecnie w całkiem zamożnej Polsce (z poziomem bezrobocia 19%!) okresowo odbywają się strajki, wysyłane są petycje do prezydenta, premiera i marszałka Sejmu. Walka o lepszą przyszłość nie ustaje. I każdy etap tej walki kończy się zwycięstwem zjednoczonej wspólnoty Polaków, którzy w końcu znajdują zrozumienie ze strony takich samych patriotycznych rodaków w gabinetach władzy. Bo po konfrontacji ostatecznym kryterium każdej decyzji jest miłość do Ojczyzny i jej przyszłość.
Jewhen HOŁYBARD
Niektórzy z naszych czytelników zauważyli, że „Słowo Proświty” niemal w każdym numerze zamieszcza materiały o polskiej rzeczywistości, porównuje ukraińską politykę i gospodarkę z polskimi — w odróżnieniu od większości gazet, które przyzwyczaiły się powoływać na Rosję, wsłuchiwać się w Kreml. Po pierwsze, wszystkie prorosyjskie porównania nie sięgają dalej niż Moskwa. Nie sposób spodziewać się, czytając ukraińską prasę, że dowiemy się czegoś o sprawach w rosyjskiej głębi, o tej żałosnej egzystencji w małych miastach Rosji, jej wsiach, na obrzeżach, o życiu „małego Rosjanina”, istnieniu autentycznej rosyjskiej (a nie sowieckiej, która okupowała Ukrainę) kultury. Zatem odmawiamy projektowania ukraińskiej przyszłości na moskiewski proimperialny wzorzec. Polskie doświadczenie celowego społeczeństwa, które zdołało wypracować nowy system organizacji życia, pozbyło się komunistycznej łuski oraz wpływu „trzeciej siły”, jest o wiele bardziej przekonujące. Tak więc nasze „propolskie intencje” to nic innego, jak pragnienie wykorzystania wszystkiego, co najlepsze tutaj, na Ukrainie, a nie wyjeżdżania do Polski na zarobek!
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
