Strona · s. 11strona oryginału ↗
MIASTO NAD DNIESTREM
Слово Просвіти, №15 за 2005 рік
Zakończenie. Początek w nr 14 z 2005 r. Z Mikołajowa pochodzą znani ukraińscy poeci Ulana Krawczenko (1861—1947) oraz Mykoła Ustijanowycz (1811—1885), historyk i tłumacz Mychajło Moczulski (1875—1940), redaktor naczelny czasopisma OUN „Ideja i czyn” Mychajło Palidowycz (pseudonim Karpatśkyj), jeden z najsławniejszych dowódców polowych UPA Mychajło Hnatiw (Skoryj), strzelec UPA Stepan Jankewycz (Kruk) oraz wielu innych. Nad losem Ulany Krawczenko zatrzymamy się szczegółowiej. Ulana Krawczenko (Julia Juliwna Schneider) jest znana ukraińskiemu czytelnikowi ze swoich wierszy dla młodzieży. Wykołysana przez przyrodę rodzinnego Mikołajowa poetka przekazała w swoich wierszach wszystko to, co najcenniejsze, co dało jej dzieciństwo: miłość do ludzi, do rodzinnego kraju, przyrody, dobrych uczynków. Do dziś w mieście zachował się dom ówczesnego burmistrza Leontija Ustijanowycza, w którym dorastała Ulana Krawczenko. To właśnie tutaj niejednokrotnie słyszała wiersze w wykonaniu młodego Mykoły Ustijanowycza, jeszcze jednego wybitnego mikołajowianina, przedstawiciela lwowskiej szkoły romantycznej, której rdzeniem była sławna „Ruska Trójca”. Jednak decydujący wpływ na kształtowanie się talentu literackiego poetki miały jej kontakty z Iwanem Franką. Jesienią 1883 roku Omelan Patrycki, redaktor czasopisma „Zoria”, do którego od czasu do czasu pisywała dziewczyna, dał pierwsze retorie współczesnej szkoły średniej nr 3, przechodziły one w wały. Wały osłaniane były rowami, które łączyły się z Głebokim Potokiem. To właśnie za nim, na terenie współczesnego Bolonia, do połowy XVIII wieku nie pozwalano stawiać budynków, aby nie przeszkadzać miejskiej artylerii w osłanianiu najbardziej niebezpiecznego kierunku. Po ówczesnych umocnieniach nie ma dziś śladu. Miasto i obecnie położone jest w malowniczej dolinie, otoczonej z trzech stron grzbietami gór Strużnej, Łysej i Adamowej, którą w mowie potocznej nazywają Wysokim Kamieniem, na lewym brzegu rzeki Dniestr, 38 kilometrów na południe od Lwowa. Przez Mikołajów przebiega autostrada Lwów—Stryj, a 3 km od centrum miasta znajduje się stacja kolejowa Mikołajów-Dniestrowski. Te magistrale transportowe określają korzystne położenie transportowo-geograficzne miasta. Jednak o dobrobycie Mikołajowa można mówić tylko częściowo. Przez doły gigantycznych wyrobisk kopalnianych okolice miasta przypominają krajobrazy z Księżyca czy jeszcze jakichś martwych planet. Możliwe przerwania składowisk śmieci zagrażają zanieczyszczeniem dorzecza Dniestru, a środków, by zaprowadzić porządek, w budżecie nie ma. U tych, którzy kiedyś bywali na Lwowszczyźnie, Mikołajów pozostał w pamięci jako „szare miasto”, miasto, w którym śnieg jest szary od pyłu cementowego, jednak to stwierdzenie już dawno nie odpowiada rzeczywistości. OAO „Mikołajówcement” nadal pozostaje najbardziej perspektywicznym przedsiębiorstwem nie tylko rejonu, ale i obwodu, jednak z dawnych mocy produkcyjnych pozostała dziś tylko dziesiąta część. Dotyczy to również Mikołajowsko-Lwowskiego kombinatu konstrukcji budowlanych, który był flagowcem produkcji żelbetowej obwodu. Dziś znajduje się on na granicy przetrwania. Podobne problemy mają także inne przedsiębiorstwa miasta. Lecz mimo wszystko w Mikołajowie wciąż unosi się duch nadziei. Zakłady kontynuują pracę, starając się zachować przemysł rejonowy i miejsca pracy, a ludzie chodzą do pracy, pokładając nadzieje w zmianach w państwie i Bożej pomocy. SOBORY LUDZKICH DUSZ Głęboka duchowość zawsze była i, mam nadzieję, będzie charakterystyczną cechą Galicji. Pomimo tego, że znaczna część mikołajowskiej ziemi została zniszczona przez wyrobiska kopalniane i szkodliwe emisje produkcji, miasto kontynuuje życie. Rodzą się w nim zdrowe dzieci, kwitną ogrody, kształtują się młode talenty. Wracając do domu, sama dziwię się, jak żyje i młodnieje moje miasto. I po raz kolejny zgadzam się ze słowami mamy o wielkiej duchowości mikołajowskiej ziemi. Przez wieki mikołajowianie zawzięcie i stale zachowywali swoje nieocenione skarby duchowe — wiarę, zwyczaje i tradycje. Jak pisze w swoich wspomnieniach proboszcz Mikołajowa ksiądz Wołodymyr Fedusewycz, pomimo dążeń Polaków, by wygnać z galicyjskiej ziemi ukraińskiego ducha, trudno jeszcze znaleźć miasto o tak wskroś ukraińskim charakterze. Od dawnych czasów aż do dziś centrum życia duchowego narodu ukraińskiego były cerkwie oraz związane z nimi bractwa i szkoły. Tarłowie i Mniszchowie, którzy przyszli na ich miejsce, byli fanatycznymi katolikami, więc takim chcieli widzieć także swoje miasto. Właśnie dlatego w granicach wałów Mikołajowa nie było żadnej cerkwi: wszystkie one zostały zbudowane na przedmieściach. Najstarsza cerkiew patrona miasta świętego Mikołaja została zbudowana jeszcze w 1570 roku na przedmieściu Stryjskim. Przeżyła kilka renowacji i została rozebrana w 1848 roku. Wtedy też na jej miejscu założono fundament nowej cerkwi z kamienia, którą w 1874 roku poświęcił metropolita Josyf Sembratowycz. Cerkiew św. Mikołaja przetrwała dwie wojny światowe, zachowując dla mikołajowian unikalne malowidła najlepszego artysty Galicji drugiej połowy XIX wieku Kornyla Ustijanowycza oraz rzeźby wybitnego rodaka mikołajowskiej ziemi Wołodymyra Skołozdry. Gdzieś w 1616 roku na Podlesiu nad Głebokim Potokiem zbudowano jeszcze jedną drewnianą cerkiew św. Archangie
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
