Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

ELITARNE DLA

Слово Просвіти, №15 за 2005 рік

„Antyformalistyczny raj” (Antyformalistychnyj rajok), który gatunkowo jest bliski jednoaktowej operze satyrycznej. Jeśli eklektyczna pstrokacizna programu zazwyczaj świadczy o chęci wykonawcy do popisywania się przed publicznością za pomocą tych utworów, które wychodzą mu najlepiej, to koncert tematyczny — taki jak ten, o którym mowa — wskazuje na dobry gust i świadomość wykonawczą artystów, a czasem także na swego rodzaju cele edukacyjne. Sięganie po dużą liczbę utworów jednego autora, po cykle — jest zawsze bardziej odpowiedzialne i trudniejsze niż wykonywanie pojedynczych, najbardziej ulubionych. W 1948 roku wykłada w szkole muzycznej im. M. Łysenki, a od 1954 roku — w Kijowskiej Szkole Muzycznej im. R. Gliera. Właśnie tutaj ujawnił się jego niezwykły talent pedagoga. Zawsze pamiętał lekcje swojego nauczyciela Andrija Fedorowycza Procenki. Wychowując przyszłych muzyków, Werchowyneć uczy ich szacunku do wielkich kolegów. Sam zawsze był zachwycony dyrygentem Tolbą, porównując go do malarza Szyszkina za umiejętność precyzyjnego wypisywania każdego szczegółu. Nie mniej zachwyca Werchowyncia sztuka innych dyrygentów: O. Kłymowa, J. Karasyka, N. Rachlina, W. Piradowa, K. Symeonowa, którego porównywał pod względem siły sztuki do wielkiego malarza — Leonarda da Vinci. Później przyjdzie zachwyt także młodym wówczas Stefanem Turczakiem. Wszystkie najlepsze tradycje kultury muzycznej stara się przekazać od dyrygentów swoim uczniom. Rozumiał, że obowiązkowym dla każdego muzyka jest fortepian. Kiedy podrosła córka maestro — Ola, sam prowadził ją na lekcje do swojej koleżanki Jewhenii Wołodymyriwny Frejnkin, wspaniałej akompaniatorki, od której zapożyczył wiele pożytecznych rzeczy dla swojej działalności pedagogicznej. Lata pracy w Operze Kijowskiej na zawsze skłoniły jego serce ku klasycznemu repertuarowi operowemu. Werchowyneć grał w najlepszych. Jeśli chodzi o „Antyformalistyczny raj” — tutaj wszystko jest zjadliwe, od tytułu i imion postaci po parodystyczne charakterystyki muzyczne, drwiące cytaty muzyczne. Wiadomo, że na styl kompozytorski Szostakowicza w dużej mierze wpłynął niezmiernie szanowany przez niego Musorgski, w którego spuściźnie znajduje się nawet swoisty prototyp „Raju” (oczywiście bez współczesnego epitetu „antyformalistyczny”, który bezbłędnie odsyła nas do czasów bez piśmiennej cenzury). Muzykolodzy czasów radzieckich delikatnie milczą o stworzeniu tak zuchwałego i bezlitośnie szczerego „historycznego anegdotu”, jak „Antyformalistyczny raj”, chociaż właśnie w nim jak nigdzie indziej przejawił się prawdziwy Szostakowicz. Słownie mógł ile chciał podążać „Drogą ludowości i realizmu” oraz „Wzywać do walki o lepsze” (to realne tytuły utworów literackich kompozytora), ale jego muzyka wydawała go z głową — rozumnego, bezlitośnie przenikliwego i zbyt niezależnego geniusza. Co można powiedzieć o wokalnej OSOBOWOŚCI przedstawieniach: „Katarzyna Izmajłowa” D. Szostakowicza, „Wojna i pokój” S. Prokofiewa, „Aida” G. Verdiego, „Borys Godunow” i „Chowańszczyzna” M. Musorgskiego. Ale najbardziej ulubioną operą Werchowyncia pozostaje opera, niegdyś debiutancka dla niego: „Demon” A. Rubinsteina. Jeszcze jako uczeń dziesięciolatki usłyszał Werchowyneć słowa swojego nauczyciela A. Procenki: „Jak nuty są starannie wydrukowane, tak starannie trzeba je grać”. Tego zawsze wymaga także od swoich uczniów. Najwyższą pochwałą dla Jarosława Wasylowycza było, gdy jeden z jego uczniów grał na konsultacji przy wstępie do konserwatorium A. Procence „Melodię” z opery Ch. W. Glucka „Orfeusz i Eurydyka”, a profesor przede wszystkim zauważył: „Bardzo dokładnie znasz tekst utworu”! Byłoby niesprawiedliwie, gdyby bohater naszego szkicu wydał się człowiekiem, który jest tylko pogrążony w świecie muzyki i niczego innego nie widzi. Jarosław Wasylowycz — wszechstronnie wykształcony człowiek, doskonale zna literaturę, zwłaszcza ukraińską klasykę. Przez wiele lat był niezmiennym prenumeratorem czasopisma „Wseswit” — od tego słynnego, z czasów W. Korotycza, aż do ostatniego czasu. Młody duchem maestro zachwyca się utworami takiego młodzieżowego gatunku, jak fantastyka naukowa, bardzo kocha poezję. Optymista z natury, Jarosław Wasylowycz czasami z niepokojem patrzy w przyszłość. Niepokoi go obecny stan i przyszłość poważnej muzyki. Jak to nie smutne, uważa, że jej obecny stan nie jest najlepszy. Ale ten smutek szybko mija. Wspomina swoich uczniów, tych, którym dał przepustkę w życie. Ogląda ich fotografie, zarówno szkolne, jak i współczesne. Po całym globie brzmią czarujące flety. I w rodzinnym Kijowie jest wielu jego ulubionych uczniów. Jarosław Wasylowycz Werchowyneć — zasłużony działacz sztuki Ukrainy. A mnie chce się powiedzieć: ludowy. Zawsze żyje dla ludzi, zachowuje i rozwija duszę naszego śpiewaczego narodu. Mykyta PERCOW, aspirant Narodowej Akademii Muzycznej im. P. Czajkowskiego. KLASYKA to nie sztuka? Śpiew zawsze wabi i budzi wyobraźnię swoją wymownością, połączeniem konkretności słów i emocjonalności muzyki. Zadowolenie, z jakim pianiści akompaniują śpiewakom, świadczy, moim zdaniem, o ich (pianistów) niezwyciężonym pragnieniu, by choć raz przemówić ze sceny nie „uniwersalnym językiem muzyki”, a słowami położonymi na muzykę. Nie mogę nie przyznać: jestem uprzedzonym narratorem. Nie mogę nie zwrócić uwagi na dziwną energię tych ludzi, która na równi z ich profesjonalizmem przyciąga życzliwą uwagę publiczności. Po takich koncertach poprawia się nastrój i myśli się o przyjemnych rzeczach — na przykład o tym, że w ludziach jest wiele tajemniczego i pięknego — tego, co nazywa się energią lub po prostu dobrocią, tego, co zmusza ludzi do podzielenia się pięknem swojej duszy nie tylko w osobistym kontakcie, ale także ze sceny. Ołena ŻUKOWA. Jeszcze jako uczeń dziesięciolatki usłyszał Werchowyneć słowa swojego nauczyciela A. Procenki: „Jak nuty są starannie wydrukowane, tak starannie trzeba je grać”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn