Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

UZDROWISKOWA PODRÓŻ ZNAMENITEGO PACJENTA

Слово Просвіти, №15 за 2008 рік

Wiktor CHOMENKO, Krym. A wtedy dwudziestosześcioletni Mikołaj Gogol został profesorem Uniwersytetu Petersburskiego i na czas wakacji w dobrym nastroju pojechał w rodzinne strony — do połtawskiej wsi Wasyliwka (obecnie Hoholowe pod Myrhorodem), gdzie minęły jego dzieciństwo i młodość, i zaczął pracować nad komedią „Rewizor”. Z „rodzinnej wsi” pisał do szkolnego kolegi z Nieżyńskiego Gimnazjum Nauk Wyższych Mikołaja Prokopowicza: „Siedzę w domu na rozdrożu już blisko tydzień, nie wiedząc, dokąd lepiej pojechać: na Kaukaz czy na Krym, gdzie obecnie słyną błota mineralne i kąpiele w morzu”. Choć wcześniej powiadomił tego samego adresata: „Machnę na Kaukaz, czy w doliny Gruzji, bo zdrowie moje tutaj ledwie się trzyma”. Decyzję o wyruszeniu na Krym przesądziło zaostrzenie choroby i wezwany z Połtawy lekarz, który poradził przejść kurację właśnie w Sakach. A także trzy książki notatek z podróży po Taurydzie Pawła Sumarokowa, w których pisarz barwnie opisywał, jak przyjmował niezwykłe zabiegi na brzegu słonego jeziora. Tak więc w pierwszych dniach czerwca 1835 roku Mikołaj Wasiljewicz przybył do Sak, gdzie przebywał aż do początku lipca. Wtedy zaczęła rosnąć sława tego kurortu. Wieś Saki była jedną z najzamożniejszych w powiecie ewpatoryjskim. Przy lecznicy błotnej znajdował się niewielki budynek na 12 oddzielnych pokoi, w którym, jak mówią, zatrzymał się Mikołaj Gogol. Po leczeniu Gogol zajechał także do Symferopola, oglądał okolice. O tym pisał w liście do przyjaciela profesora Izmaiła Sreznewskiego: „Trzy tygodnie, które mi zostają (z urlopu) zamierzam odpocząć po podróży mojej na Krym, gdzie podróżowałem dla zdrowia i po to, żeby go zobaczyć”. W liście do Wasyla Żukowskiego, już z Połtawy, swój stan po odwiedzinach półwyspu Gogol opisał dokładniej: „Wszystko prawie przeze mnie zbadane i poznane… Przeklętych pieniędzy nie starczyło nawet na połowę wojażu. Byłem tylko na Krymie, gdzie brudziłem się w błotach mineralnych. Wreszcie, zdrowie, zdaje się, już od samych przejazdów się poprawiło. Tematów i planów nagromadziło się podczas jazdy straszne mnóstwo, tak że gdyby nie gorące lato, to wiele bym zużył papieru i piór, ale upał wdycha straszną leniwość i tylko dziesiąta część została przelana na papier i czeka, by być przeczytaną przez Was”. A 7 października tego samego roku Gogol zawiadamia Puszkina, że zaczął pisać „Martwe dusze”. Widzimy, że Krym dobroczynnie wpłynął na wielkiego artystę słowa. Lecząc się i odpoczywając tutaj, w wolnych chwilach obmyślał tematy zamierzonego poematu „Martwe dusze”, kontynuował pracę nad „Ożenkiem”, którego pierwszą redakcję nazwał „Narzeczeni”, ukończył go, a w grudniu przeczytał na wieczorze u Żukowskiego w Petersburgu. Wzmocniwszy zdrowie, Mikołaj Wasiljewicz wyruszył w swoją pierwszą podróż za granicę, gdzie w latach 1836—1839 pracował nad poematem „Martwe dusze”. Kontynuując korespondencję z Żukowskim, który pomagał Gogolowi we wszystkich komplikacjach z cenzurą, troszczył się o przydzielenie pieniędzy, dbał o wystawianie utworów w teatrze. Pisarz powiadomił go z Paryża proroczo: „Wiem, że moje imię po śmierci będzie szczęśliwsze ode mnie”. Dokładniej o znanych epizodach pobytu Gogola w kurorcie Saki można dowiedzieć się w miejscowym muzeum historyczno-krajoznawczym. Ekspozycja muzeum ozdobiona jest starodawnymi pocztówkami z widokami Ukrainy, obrazami znanych artystów. Poeta Dawid Kugultdinow, który leczył się tutaj w 1977 roku, podarował rękopis wierszy poświęconych Gogolowi. Jest kopia portretu Mikołaja Wasiljewicza pędzla Tarasa Szewczenki. — Gogol i Szewczenko byli nie tylko dobrymi znajomymi, ale i przyjaciółmi — mówi dyrektor muzeum Iryna Maluta. — Szlachcic Gogol czynnie zabrał się za wyzwolenie swojego ziomka z poddaństwa, z jego rekomendacji Szewczenkę przyjęto jako ucznia Towarzystwa Zachęty Artystów i przez wszystkie cztery lata pisarz opłacał jego naukę, choć sam cierpiał na brak pieniędzy. Wśród tych, którzy zbierali środki na uwolnienie Szewczenki z niewoli, był także Mikołaj Wasiljewicz. Genialny Mikołaj Gogol odwiedził kurort Saki. Przypomina o tym ustawiony w sakińskim parku zdrojowym jego skromny gipsowy popiersie z napisem „Wielki pisarz Mikołaj Wasiljewicz Gogol był w Sakińskim kurorcie błotnym w czerwcu 1835 roku”. Na jubileusz pisarza mają go zastąpić wielkim granitowym pomnikiem, który zaczął tworzyć znany kijowski rzeźbiarz Pawło Mowczun.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn