Strona · s. 2strona oryginału ↗
BEZ KONSENSUSU ELIT
Слово Просвіти, №15 за 2008 рік
Bohdan OLEKSIUK, ekspert Instytutu Otwartej Polityki
Aktualny stan państwowej polityki informacyjnej w kierunku europejskim i euroatlantyckim, drogi i mechanizmy zwiększania skuteczności informacyjnego zabezpieczenia integracji Ukrainy z UE i NATO były tematem „okrągłego stołu” „Integracja Ukrainy z Unią Europejską i NATO: jak zapewnić poparcie społeczne?”. Zorganizowali go w Kijowie Centrum im. Razumkova oraz Międzynarodowa Fundacja „Odrodzenie”. Uczestnicy rozważali m.in. osiągnięcia i problemy realizacji państwowych programów informowania społeczeństwa o sprawach europejskiej i euroatlantyckiej integracji Ukrainy na lata 2004—2007. Chyba niewielu wie, że w latach 2004—2007 w Ukrainie działał państwowy program informowania społeczeństwa o sprawach euroatlantyckiej integracji. Odpowiedzialność za jego realizację spoczywała na Państwowym Komitecie Telewizji i Radiofonii, gdzie brakowało należytej bazy specjalistów i zasobów w zakresie euroatlantyckiej integracji. Negatywnym skutkiem realizacji programu był spadek poparcia obywateli dla idei wstąpienia Ukrainy do NATO z 30 % do 17. Instytut Demokratycznego Aliansu im. R. Schumana opracował projekty Koncepcji oraz Państwowego programu informowania społeczeństwa o sprawach euroatlantyckiej integracji Ukrainy na lata 2008—2011, które zostały wystawione do publicznej dyskusji. W projekcie Koncepcji zwrócono uwagę na główne problemy, które utrudniają informowanie społeczeństwa o NATO. Legitymizacja polityczna. Nawet BJuT i NSNU, które opowiadają się za przystąpieniem Ukrainy do NATO, rezygnują z praktycznej działalności w tym kierunku, biorąc pod uwagę niską popularność idei euroatlantyckiej integracji. Partia Regionów nie potrafi jasno określić swojego stanowiska. Słownie popiera wstąpienie do NATO po pozytywnym wyniku powszechnego referendum, a w praktyce, jako lojalna siła prorosyjska, prowadzi działania antynatowskie. Stereotypy historyczne i mity. Osoby starsze wychowywały się w ZSRR, mężczyźni odbywali służbę wojskową w armii radzieckiej. Dlatego do dziś Rosjanie dla przeciętnego Ukraińca są „swoimi”. Odpowiednio NATO to „obcy”. Ponieważ propaganda w ZSRR była dość profesjonalna, do dziś obowiązują dawne klisze w postrzeganiu NATO (zarówno w Ukrainie, jak i w Rosji oraz innych krajach WNP). Dlatego poszczególne siły polityczne wykorzystują radziecką retorykę wobec NATO, by podnieść własny rating. Zależność przestrzeni informacyjnej, która w znacznym stopniu znajduje się pod zewnętrznym (a konkretnie — rosyjskim) wpływem. Większość mieszkańców obwodów południowo-wschodnich otrzymuje wiadomości głównie z rosyjskich mediów, gdzie informacje o NATO są celowo zniekształcane. Natomiast duża część ukraińskich mediów znajduje się we własności prywatnej (również w znacznym stopniu rosyjskiej), co czyni je zależnymi od interesów politycznych lub biznesowych właścicieli, niezainteresowanych pracą oświatową na temat NATO. Dlatego antynatowską propagandę w Ukrainie rosyjskich i prorosyjskich mass mediów można w pełni uznać za dywersję informacyjną. Stąd też porażka Państwowego programu informowania społeczeństwa o sprawach euroatlantyckiej integracji w latach 2004—2007 oraz spadek poparcia dla eurointegracji w społeczeństwie od 2002 roku o 12 %, a także wzrost liczby przeciwników o 20 %. Jednym z najważniejszych momentów jest twarde stanowisko Moskwy, która wciąż nie potrafi pogodzić się z utratą Ukrainy. Dla Rosji wstąpienie Ukrainy do NATO jest zupełnie nie do przyjęcia (w przeciwieństwie do wstąpienia krajów bałtyckich i Polski). Niestety w Rosji obserwuje się wzrost nacjonalizmu i szowinizmu, a co za tym idzie agresywności wobec Zachodu, dlatego trudno jest propagować ideę, że wstąpienie Ukrainy do NATO w rzeczywistości nie zaszkodzi Rosji, a wręcz przeciwnie, może przynieść pozytywne skutki. Jaskrawym przykładem jest reakcja Kremla na pronatowską politykę Gruzji. Oczywiste jest, że lokalne konflikty w tej republice zainspirowała Rosja, m.in. po to, by nie dopuścić do wstąpienia tego kraju do NATO. Kaukaz bowiem to skrzyżowanie interesów NATO i Rosji. Jednak polityka Kremla wobec Gruzji doprowadziła do przeciwnych rezultatów: poparcie Gruzinów dla euroatlantyckiego kursu ich kraju wobec zagrożenia ze strony sąsiada jedynie wzrosło.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
