Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

PIERWSZE NUTY DO WIELKIEJ PARTYTURY Szkic do przeczytanego

Слово Просвіти, №15 за 2011 рік

eksperyment książkowy — listy J. Szerecha do O. Zabużko i na odwrót. Wartość tego opublikowanego nabytku jest bezsporna, ponieważ zawiera on, jak należało oczekiwać i mieć nadzieję, mnóstwo materiału faktograficznego i biograficznego. Ale jest tu nie mniej wartościowa część druku — to obszerne komentarze filozoficzno-estetyczno-oceniające, które, można by rzec, nie tylko tworzą solidny dyskurs historycznoliteracki, ale nierzadko służą jako kanwa, punkt wyjścia politycznego i prawnego prognozowania życia i bytu ukraińskości oraz, zwłaszcza, jego wciąż jeszcze nieuznanych, jeśli tego wymaga prawda, czołowych postaci. Ciekawie i pouczająco, zgodnie z zamysłem samej autorki, materiał książki był układany tak, aby linie „książkowa” i „ludzka” zbiegły się, „nakładając się na siebie wzajemnie” (Tamże. — S. 8—9). Wydaje się, że już tą zasadą zbliżyła się do częściowej realizacji przeczucia J. Szerecha o tym, że historii korespondencji na Ukrainie jeszcze nie napisano. Rozumiemy autorkę, że dopóki materiały „ery przedkomputerowej” znajdują się wciąż w osobistym archiwum J. Szerecha na Uniwersytecie Columbia „pod kluczem”, to musiała posłużyć się sposobem „wybiórczym”, zatem podaje nam, jak jej się wydaje, najobszerniejszy, najbardziej treściwy zrąb korespondencji z lat 1992—2002. Stąd wyjaśnienie O. Zabużko, że wydrukowany ogrom — 57 listów — swoista „współgra”, „powieść epistolarna”, mógł stać się dostępny i pożądany przynajmniej dla średniej warstwy ukraińskiej zubożałej i zniszczonej elity, — musiała iść na obszerne wyjaśnienia i interpretacje przestrzeni tekstowej, aby „piasek historii” nie zgrzytał w zębach współczesnych, aby nie wietrzał u potomnych. Tylko wybierając taką metodę, rozwiązała sobie i nam ręce do postrzegania J. Szerecha nie „rozdanego” przez badaczy branżowych po szufladkach, a jako filozoficzno-estetyczną całość, jako systemowego myśliciela (Tamże. — S. 11). O. Zabużko zarówno jako analityk, jak i znacząca literatka tworzy coś „własnego” w gnieździe gatunkowym: to rzeczywiście jakiś zadziwiający konglomerat, w którym mozaikowe cechy epistolografii, kolażu, przeglądu, przewodnika, kolażu, wspomnień, zgromadzenia tematycznego — słowem, to rzeczywiście gatunek „mikstowy”. Właśnie taka droga pomogła autorce pokonywać pewne bariery psychologiczne. Wreszcie, zgodźmy się z O. Zabużko, że zarówno treściowe, jak i stylowe strumienie informacji, które nieśli dwaj różni autorzy w nurcie epistolarnym, będą różnie odbierane przez czytelnika, ponieważ teksty dwojga diametralnie różnych autorów rzeczywiście „bardzo różnią się między sobą poziomem hermetyczności” (Tamże. — S. 38). Nieco ułatwi odbiór pierwszej części książki — epistolografii, da swoisty klucz, wyprowadzi na ogólną kanwę druga część wydania — to 7 artykułów samego J. Szerecha i 3 druki O. Zabużko (Komentarz do działania: wywiad dla Ludmyły Taran // Ukraińska kultura. — 1993. — nr 1; Ukraina. — 1993. — nr 6 (fragmenty); Taran Ludmyła. Horoskop na wczoraj i na jutro. — K.: Rada. — 1995. — S. 127—149; Lwów. Kawa o północy // Zabużko Oksana. Autostop: Zbiór. — S. 42—44; Postscriptum: monolog tłumacza o dzwonach porzuconych świątyń // Aleksijewicz Swiatłana. Czarnobyl: Kronika przyszłości. — K.: Fakt, 1998. — S. 186—194). Jak widzimy, Jurij Szewelow jako wizjoner położył nadzadanie właśnie na „filozoficzne barki” Oksany Zabużko — i, czytajmy, właśnie ta ścieżka rzeczywiście doprowadzi do założenia fundamentu tworzenia historii korespondencji na Ukrainie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn