Strona · s. 14strona oryginału ↗
Język ojczysty — fundament przyszłości. Spojrzenie przez pryzmat globalizacji
Слово Просвіти, №15 за 2012 рік
Jewhen Buket, Kijów—Berlin—Kijów. Znajomość z Europą. Pierwszą rzeczą, która uderzyła mnie w Wiedniu, dokąd przylecieliśmy z Kijowa na przesiadkę do Berlina, były dziesiątki ludzi z laptopami, siedzących na krzesłach i wprost na podłodze. Pomyślałem — to na pewno Europa. U nas czegoś takiego nie zobaczysz. W Wiedniu trzeba było czekać cztery godziny. Bilet na pociąg podmiejski z lotniska do miasta kosztował aż 18 euro, dlatego zdecydowaliśmy się tam nie jechać. Oprócz transportu publicznego, na wiedeńskim lotnisku można było za 44 euro na dobę wynająć samochód i jechać gdziekolwiek. Ciekawe, że wino w austriackim supermarkecie kosztowało od 1 euro, co mnie nieco zdziwiło. A oto w „McDonaldzie” „Big Mac menu” — 6 euro 99 centów, czyli ponad 70 hrywien, dwukrotnie drożej niż u nas, podobnie jak w większości ceny wszystkich innych towarów. Berlińska taksówka — mercedes ze skórzanymi siedzeniami — kosztowała 5 euro od osoby (jechaliśmy do hostelu we czwórkę z austriackimi wikipedystami, których spotkaliśmy jeszcze na wiedeńskim lotnisku). Z okna taksówki, pod monotonne mruczenie taksówkarza i prezydenta „Wikimedia-Austria” Kurta, po raz pierwszy poznawałem Berlin i potoczną mowę niemiecką. Hostel (hotel-akademik dla podróżującej młodzieży), w którym nas zakwaterowano, nie zrobił przyjemnego wrażenia. Poziom serwisu niższy niż w hotelach naszych miast powiatowych, chociaż wszystko w pokojach nowiutkie, jak to mówią, „eurostandard”. Dopiero potem zrozumiałem, dlaczego tak jest. Gorszych materiałów w Niemczech po prostu nie sprzedają, inaczej zrobiliby z gorszych. Ręczników, mydła itp. nie było. Coś takiego zobaczyłem po raz pierwszy. Zresztą nie tylko ja. Chłopak z Estonii, Ivo, który mieszkał ze mną w pokoju i spał na dolnym łóżku piętrowego łóżka, też zauważył, że to pierwszy w jego życiu europejski hostel, gdzie nie ma mydła, ręcznika, szamponu i pasty do zębów, a są łóżka piętrowe. Dobrze chociaż, że powiesili papier toaletowy, inaczej trzeba by było kupować i jego. W Berlinie cały transport tranzytowy i magistralny jest wprowadzony do podziemnych autostrad. Dzięki temu „na powierzchni” nie ma korków, po mieście, nie śpiesząc się, jeżdżą pojedyncze samochody oraz dwupiętrowe autobusy wycieczkowe i liniowe, a także wielu rowerzystów (dla nich wszędzie wytyczono specjalne ścieżki rowerowe). W Berlinie metro jest bez bramek, jednak wszyscy grzecznie kupują bilety. Sieć transportowa jest bardzo rozgałęziona i dzieli się nie według tras, a według odległości przejazdu na trzy strefy: A (centrum miasta), B (miasto), C (strefa podmiejska). Najtańsze bilety to dobowe na każdą ze stref lub na kilka. I jedziesz autobusem, czy metrem (U-Bahn), czy kolejką naziemną (S-Bahn), i nieważne, ile razy robisz przesiadki. Najważniejsze, żeby był bilet na tę konkretną strefę. Bo jeśli kontrolerzy wykryją, że go nie masz, będziesz musiał zapłacić kilkaset euro i trafisz do bazy danych sprawców wykroczeń administracyjnych. Przebywając w takim rejestrze, dobrej pracy już nie znajdziesz, mówią Niemcy i sumiennie opłacają przejazd przez terminale elektroniczne. A oto okresowe zatrzymania ruchu w rozgałęzionym systemie berlińskiego transportu to zjawisko powszechne z powodu ciągłych prac nad ulepszeniem sieci. Przez trzy dni wpadaliśmy w taką kabałę kilka razy. Ale w każdym przypadku była możliwość pojechania inną trasą. Również bardzo zdziwiło to, że w Niemczech był fatalny Wi-Fi. Występuje założyciel Wikipedii Jimmy Wales. Internet, pomazane ściany podziemnych przejść i brud między torami kolejki S-Bahn. Jeśli wam powiedzą, że w Europie wszystko jest znacznie lepsze niż u nas — nie wierzcie! Jednakowe ubrania, jednakowe kłopoty, jednakowe środki techniczne, jednakowe modele samochodów, jednakowo wysokie ceny: wszystko w obecnym zglobalizowanym świecie jest podobne. Wszyscy wokół choć trochę słyszeli angielski i będą w stanie przynajmniej „na palcach” wyjaśnić ci to, co potrzebne. Różni się chyba tylko architektura, ale tak właśnie powinno być, inaczej w ogóle nie byłoby sensu podróżować. Globalizacja od wewnątrz. Chyba trudno wyobrazić sobie potężniejsze narzędzie globalizacji niż Internet. „Światowa pajęczyna” dotarła obecnie niemal do każdej wsi, jest dostępna z każdego telefonu komórkowego. Ale w ostatnim czasie, mimo obaw, stało się oczywiste, że globalizacja nie ma swojego języka, nie może stworzyć wspólnej dla różnych tradycji przestrzeni kulturowej i nie „podbija świata” tak szybko, jak sądzono. Przeciwnie, w środowisku wspólnych dla całego świata środków technicznych, surowców i warunków życia coraz większą popularność zyskuje propagowanie terytorialnej unikalności: języka, tradycji, zwyczajów, zabytków. I wiodącą rolę w tym procesie zajmuje światowa wielojęzyczna encyklopedia Wikipedia. Wikipedia została stworzona 15 stycznia 2001 roku i bardzo szybko zaczęła się rozrastać. W połowie 2003 roku założyciel Wikipedii, amerykański biznesmen Jimmy Wales, stworzył Fundację Wikimedia — organizację non-profit z siedzibą w stanie Floryda. Celem fundacji stało się wspieranie Wikipedii i jej projektów siostrzanych. Od tego czasu Wales, który jest prezydentem i członkiem rady dyrektorów Fundacji, aktywnie zajmuje się ich promocją. W ramach Berlińskiej Wikikonferencji odbyło się posiedzenie zarządu Fundacji Wikimedia, poświęcone kwestiom poszukiwania środków dla Fundacji i jej oddziałów. Tutaj po raz pierwszy zobaczyłem Walesa i innych kierowników organizacji, która tworzy Wikipedię. „Wyobraźmy sobie świat, w którym każdy ma dostęp do całej sumy wiedzy. To jest to, do czego dążymy” — ta fraza Walesa stała się hasłem wikipedystów. Wikipedia jest obecnie potężnym ruchem społecznym, który jednoczy setki tysięcy ludzi na całym świecie i bardzo dynamicznie się rozwija. Głównym środkiem rozwoju encyklopedii jest język ojczysty każdego człowieka, który ma możliwość nie tylko czytać, ale i redagować Wikipedię, wnosząc swój możliwy wkład do ogólnej sumy wiedzy. Pierwsze regionalne oddziały Fundacji „Wikimedia” zaczęto tworzyć jeszcze w 2004 roku (Niemcy, Francja), dziś ich liczba osiągnęła 40 i nadal aktywnie rośnie. Formalnie oddziały fundacji są niezależnymi organizacjami, które łączy tylko wspólny cel — popularyzacja wolnej wiedzy, rozwój Wikipedii i innych projektów Fundacji, a także formowanie i rozwój społeczności jej redaktorów. Każdy oddział różni się pod wieloma względami. O tym uczestnicy konferencji mieli okazję przekonać się podczas prezentacji, które odbywały się przez trzy dni i były najciekawszą częścią zgromadzenia w Berlinie. 31 marca na konferencji zawarto porozumienie o utworzeniu Rady Oddziałów Fundacji Wikimedia. „Wikimedia Ukraina” dołączyła do grupy oddziałów, które na razie wstrzymały się od członkostwa w Radzie, ale zadeklarowały poparcie dla jej utworzenia. Wśród nich są Wikimedia Polski, Szwecji, Danii, Finlandii, Hongkongu, Afryki Południowej. 25 krajów wstąpiło do Rady bez wahania, a 8 odmówiło bycia jej członkami w ogóle. Najcenniejsze zaś, co było w Berlinie, to wymiana doświadczeń, porównanie wyników działalności Wikimedia w różnych krajach, analiza specyfiki funkcjonowania organizacji pozarządowych. A także — dyskusja o przyszłych wspólnych projektach. Ogólna życzliwa atmosfera konferencji sprzyjała swobodnej wymianie myśli, pomysłów, doświadczeń, wrażeń. Dowiedzieliśmy się o koncercie symfonicznym z okazji świętowania 10-lecia Wikipedii w Pradze. O pro-
Przy wejściu do berlińskich podziemi projekty dotyczące pisania artykułów o zabytkach i pomnikach, o tablicach informacyjnych z Wikipedii przy zabytkach w Paryżu, o gazetach i czasopismach, które wydają wikimedianie w różnych krajach. Nie mniej ważnym dla Wikimedia Argentyny, Czech, Niemiec, Indii, Polski jest wydawanie książek. Ciekawie było usłyszeć o współpracy z projektem OpenStreetMap, z archiwami narodowymi, o kursie wykładów „Wikipedia” na Uniwersytecie w Tartu w Estonii, o nauce edytowania Wikipedii przez osoby niewidome z wykorzystaniem oprogramowania Jazz. Dobrym pomysłem okazało się zwrócenie do instytutów języków obcych z propozycją zlecania studentom tłumaczenia artykułów z obcojęzycznych Wikipedii. W Berlinie „Wikimedia Ukraina” zaprezentowała wydaną zaledwie kilka dni przed wyjazdem operę „Sokół” Dmytra Bortniańskiego, napisaną przez wybitnego ukraińskiego. Niedawno ja oraz dyrektor wykonawczy organizacji społecznej „Wikimedia Ukraina” Jurij Perohanycz mieliśmy szczęśliwą okazję pojechać do Berlina na międzynarodową konferencję kierowników oddziałów Fundacji „Wikimedia”. Wydarzenie odbywało się od 29 marca do 2 kwietnia. Lecieliśmy do Niemiec przez Wiedeń. Poznanie obu krajów było pierwszym w moim życiu, podobnie jak poznanie zagranicznych oddziałów Fundacji „Wikimedia”. Wrażenia z podróży są niezwykle żywe, a wyniki konferencji – bardzo istotne dla światowego ruchu wolontariackiego – Wikispołeczności. Ale o wszystkim po kolei.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
