Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №15 за 2017 рік

16 s. · 38 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 2 z 38 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Wielkanoc w Kosmaczu

Dmytro Pożodżuk, wójt wsi Kosmacz Zdjęcia: Jurij Biłak (Paryż), Anton Mamaj (Kijów), Wołodymyr Dubas (Lwów) Przygotowania do świąt wielkanocnych na Huculszczyźnie, zwłaszcza w Kosmaczu, rozpoczynają się w środku wielkiego postu. Właśnie wtedy huculi biorą się za pisanie pysanek. Pierwszą zaczynają pisać pysankę „bezkonecznik”, tłumacząc to tym, że podobnie jak bezkonecznik nie ma końca, tak niech i ród w domu się trzyma, gdyż od dawna na Huculszczyźnie przyjęło się, że na święta wielkanocne do domu zjeżdża się cały ród z bliskich i dalekich stron. W Kosmaczu pisankarstwu przypisuje się szczególne znaczenie, na co zwrócili uwagę badacze pisankarstwa Wołodymyr Szuchewycz, Odarka Onyszczuk, Ołeksandra Cehelska, Zenon Elijiw, Ołeksandr Sołomczenko… Potem piszą pysanki z takimi symbolami, jak „sorok klinciw”, „cerkiewki”, „krzyżyki”, „monastyry”, które pisankarze przechowują dla siebie, aby je poświęcić na Wielkanoc, a dopiero później malują na jajkach inne pisankowe symbole. Te pysanki huculi przygotowują „na sprzedaż”, a za uzyskane z nich pieniądze kupują wszelkiego jadła, przede wszystkim starają się zdobyć smaczną kiełbaskę, buženinę oraz, oczywiście, ozdobione wypalaną rzeźbą pasochy, które są nieodłącznym atrybutem Wielkanocy w Kosmaczu. Przez wiele lat wspaniałe pasochy w Kosmaczu wypiekali w minionym stuleciu Wasyl Topuzjak, Hryć Zyzatczuk, Mykoła Pożodżuk, Anna Palijczuk (1896—1978), Nastunia Poliak (1910—1988), Mykyta Zyzatczuk (1907–2009), a obecnie Hryhorij Iwasiuk. Pasowyki wyrobów kosmackich bednarzy są szczególnie popularne także wśród mieszkańców powiatów żabiejskiego i nadwórniańskiego, które sąsiadują z Kosmaczem. Do pasowyka Hucuły kładą na spód paschę, pokrojoną na kawałki, albo wkładają małą perepiczkę, dookoła której owijają kiełbaskę, a do środka kładą kawałki sera, gotowanej lub wędzonej słoniny, gotowanego lub wędzonego mięsa i oczywiście gotowane jajka i pysanki. Do małego pucharka gospodyni nabiera świtłi (gotowane buraczki z tartym chrzanem) i umieszcza go w pasowce. Hucułki lubią też święcić oczyszczone korzenie chrzanu i łodyżki zielonego czosnku lub pojedyncze ząbki czosnku. Obowiązkowo w Kosmaczu brano, a starsze gospodynie biorą do dziś, topki soli, warzonej z kosmackich źródeł solankowych i formowanej w specjalnych większych pugaczach. Zresztą topki soli przedstawiono także na herbie Kosmacza. Pasowyki wykonują w Kosmaczu mistrzowie z drewna świerkowego, przeplatając je śliwowym drewnem, które daje ciemny kolor. Obręcze do pasowyka robi się z jesionu, a rączkę — z wierzby. Gdy wyrób jest już gotowy, zdobi się go różnymi symbolami, przeważnie znakami słonecznymi, które wypala się za pomocą specjalnych metalowych rysików rozgrzanych w ogniu. Niestety, obecnie, gdy w Kosmaczu zostało bardzo mało bednarzy, a na huculskich terenach już wymarli, zamiast pasowyków powszechnie używają Hucuły plecionych z łozy koszyków, którymi przed Wielkanocą zaopatrują całą Ukrainę mistrzowie z Zakarpacia. Do tych koszyków Hucuły układają wszystko do poświęcenia w taki sam sposób, jak do pasowyka, tylko przykrywają go jeszcze haftowanym ręcznikiem z atrybutami cerkiewnymi (krzyżem, gałązkami wierzby, aniołkami i napisem „Chrystus Zmartwychwstał”). Z żalem muszę stwierdzić, że nierzadko takie ręczniki są haftowane bez smaku, z naruszeniem kanonów huculskiego haftu i kolorystyką, niecharakterystyczną dla kraju huculskiego. Poza tym w Kosmaczu, Jasieniach, Mikuliczynie, Roztokach bywają także niezwykle wyszukane wielkanocne ręczniki, które odpowiadają wszystkim wymogom tradycyjnego huculskiego haftu. Szczególnie piękne wielkanocne ręczniki w stylu ukraińskim haftują mieszczanki Lwowa, Tarnopola, Kołomyi, Halicza… Kolejnym głównym atrybutem Wielkanocy w Kosmaczu są bisagi, które Hucuły zabierają do cerkwi, napełniając je wszelakim dobrem. Zanim sami skosztują poświęconego, kosmacianie najpierw muszą uczcić swoich przodków i dać „za prostibi” jedni drugim. Właśnie to „za prostibi” wypełnia całe bisagi (dwie torby przewieszone przez ramię). Za dusze zmarłych, gdy tylko ksiądz poświęci paschę, Hucuły dają jedni drugim po perepiczce. A do perepiczki wszelkiej przekąski: kawałek sera, kiełbaski, mięsa, słoniny, jajko albo serowego konika czy kaczuszkę i obowiązkowo pysankę lub halunkę. Takich perepiczek „za prostibi” przy cerkwi daje każda rodzina po jednej za zmarłych ojca żony i ojca męża, matkę żony i matkę męża, a także za dzieci, jeśli u nich umierały. Wychodzi zatem sześć–osiem. I do tych perepiczek — wszelkiej wszelakiej. Zakończenie na str. 9 WIERA WOWK: „PRZEDE WSZYSTKIM — UKRAINKA!” DOROŚLI I DZIECI

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

myśli o jakichkolwiek relacjach z bolszewicką Rosją. I choć zmusił ją do uznania niepodległości Ukrainy, wiedział, że z ataku ona nigdy nie zrezygnuje. Z rządem Krymu trwały negocjacje w sprawie wejścia półwyspu w skład Ukrainy. Miał też jasne przemyślenia dotyczące Kubania. Wszystko robił szybko, skutecznie, profesjonalnie i dalekowzrocznie. Ot, jedynie zwlekała z pracą komisja przygotowująca reformę rolną. A on przecież na Wszechukraińskim Zjeździe Rolników w kwietniu 1918 roku, który ogłosił go hetmanem, obiecał chłopom dać upragnioną ziemię — stworzyć fundusz państwowy, wykupując ją od bogatych właścicieli ziemskich. Komisja pracowała aż nazbyt skrupulatnie i przeciągała pracę, a chłopi czekali na swoje nadziały wiosną, czekali latem, czekali jesienią. I oto cierpliwość się skończyła. I kiedy Dyrektoria na czele z W. Wynnyczenką i S. Petlurą, wzywając bolszewików do stłumienia Hetmanatu i osobiście Skoropadskiego, który wywoływał szaloną wściekłość swoimi sukcesami i ogromną zazdrość u obu, ruszyli na Kijów, obrażone chłopstwo w decydującym dla Ukrainy momencie poszło nie za Skoropadskim, a za tymi, którzy również zwabili chłopów ziemią. Skuteczny potomek kozackiego rodu, który nie raz wyzwalał awanturników-nieudaczników i Ukrainę od bolszewickiego uderzenia i łatwo je odpierał, który zdążył wymurować fundamenty i wznosił już ściany europejskiego państwa, wywoływał u syna połtawskiego woźnicy i potomka jelizawetgradzkich chłopów pańszczyźnianych to uczucie, z którym nie potrafili sobie poradzić. Stało się ono decydujące, mniejsza o to, że Ukraina została zrzucona w przepaść. Co było dalej, wszyscy wiemy. Drugą nogę chłop na swoim skrawku ziemi już postawił, ale w 1933 roku zamieniła się ona w cmentarną… On zaś, nasz najbardziej utalentowany i najbardziej oddany książę, hetman, prezydent i wygnaniec z Ukrainy, kontynuował pracę dla niej. Już tam, w Niemczech, dokąd zmuszony był wyemigrować, stanął na czele Ukraińskiego Związku Rolników-Państwowców. Z mądrości tej instytucji czerpały praktyczne korzyści te same Niemcy, Austria, Polska, Czechy, USA, Kanada, Francja, a nawet Chiny i Mandżuria, ale nie Ukraina. Przy Uniwersytecie Berlińskim stworzył Ukraiński Instytut Naukowy. I pisał swoje „Wspomnienia”, w których płonął ból wielkiego Ukraińca za tę zgrozę, którą sprowadzili na Ukrainę nieudolni awanturnicy. Cóż, dziedziczność i arystokratyzm, rozmach tego męża stanu, jego wszechstronne talenty były takimi, których nie potrafiła ani docenić, ani pojąć ówczesna Ukraina, skazana i dzisiaj póki co na ochlokrację. Ale i w tej historycznej tragedii naszego narodu jest gorzkie doświadczenie. Mądry mąż stanu Pawło Petrowycz Skoropadski nawet myśli nie dopuszczał o sprzedaży komukolwiek ziemi, chociaż po wsiach już zbyt zdecydowanie i pewnie gospodarowali Niemcy, wezwani przez Centralną Radę do walki z bolszewicką Rosją.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

«Czyja to ziemia?..»

Kateryna MOTRYCZ Zakończenie. Pocz. w nr 13, 14 Skuszonego takim darmowym zarobkiem wieśniaka będzie trudno zaciągnąć na te pola. On dzisiaj dawno nie jest już tym, kim był w ubiegłym stuleciu, kiedy marzył o własnej ziemi i statusie gospodarza. Przypominam sobie, jak w „Czytance” mojego pokolenia był rysunek: biedak w czamarce, w łapciach stoi jedną nogą na maleńkim skrawku swojej ziemi, a drugiej nogi nie ma gdzie postawić, bo wokoło ziemia pańska. Czy znajdzie się w każdej wsi wielu chętnych postawić i drugą nogę na swój własny dział — to pytanie otwarte. Pustoszeją ogrody, wieś się starzeje i nie ma w niej sił, by obrobić 50—60 arów ziemi. Taki problem należałoby poruszyć w naszych kanałach telewizyjnych, a nie zaczynać „Wiadomości” od wypadków drogowych, często tych, które zdarzyły się w innych krajach, wybuchów gazu, zazdrości i skandali w rodzinach oraz wyrzuconych na śmietnik niemowląt. Te tematy również składają się na życie, ale nie są ogólnoukraińskimi wiadomościami. A o wsi, jej problemach — na żadnym kanale ani słowa. Chyba że mówią o koszyku konsumpcyjnym, ale on jest na poziomie supermarketów, „Silpo”, „Furszetów”, a o tych, którzy mają napełnić ten koszyk, mówi się jakoś pobieżnie, bez należytej uwagi i szacunku. I zamiast wypadków spowodowanych na drogach przez pijanych deputowanych, „mażorów”, prokuratorów i merów miast, nasi telewizyjni dziennikarze mogliby pomóc wsi podnieść dziewiczy pokład problemów, choćby dla własnych interesów — napełnienia koszyka konsumpcyjnego w przystępnej cenie. Bo odnosi się wrażenie, że tego problemu nie ma, że panuje tam pełna anarchia i w tej stojącej wodzie mnożą się istoty chamstwa, które zagarniają lasy, stawy, pola, odbierają ludziom pastwiska i nic im za to nie grozi, bo na wszystkich szczeblach drabiny państwowej utknęły w większości podobne do nich ciemne ogiery, które zrodził Koń Trojański właśnie wtedy, gdy machaliśmy flagami i krzyczeliśmy „Bandę precz!” oraz „Sława narodowi — śmierć wrogom!”. Rozrodził się „ze strachu”, tak i płodzi ich dalej, a my wciąż filologicznie walczymy z nimi i obiecujemy sobie, że jednak nakarmimy tego Konia Trojańskiego lucerną w rosie, spleśniałym owsem i zmarzniętymi burakami oraz napoimy wodą z zatrutych zbiorników. Wtedy on spuchnie i dopiero wtedy będzie „Sława narodowi…”. On zaś drwiąco szczerzy do nas zęby i robi to, co robił przez wszystkie 25 lat z rzędu. Póki co ślizgamy się na tym lodowisku, które zalewają nam „krwiopijcy” już pełne ćwierć wieku, zabawiają nas „podejrzeniami” i „postępowaniami karnymi” wobec samych siebie. Ale do tych, których należałoby prowadzić pod białe ręce za kraty, żeby nawet nie podejrzewali, że mogą się wykupić, prawie się nie zbliżają. Bardzo wybiórczo. Póki co to z serii marzeń. Póki co system sądowy to morowa zaraza, hańba i najbardziej odrażające gnojowisko naszej najnowszej historii. Na dniach wybrzmiało w wiadomościach telewizyjnych, że już nawet w zalanym krwią 2016 roku kochanka Janukowycza sprzedała donieckim bizneswoman za wiele milionów hrywien skradzione Ukraińcom budynki, podarowane przez pachana-kochanka na jej spa-salony i inne biznesowe zyski. Czyżby nie słyszały i nie wiedziały o tym te instytucje państwowe, które powinny zapobiec temu handlowi, wiedząc, jak właśnie mogła mieć takie majątki siostra kucharki Janukowycza. Jednak „krwiopijca krwiopijcy” — „przyjaciel, towarzysz i brat”. Zatem władza nie jest gotowa do sprzedaży ziemi i ogół również. I wtedy nasuwa się logiczne pytanie: a jakie jest wyjście z tego? I chociaż nasze państwo przypomina zamęczoną krowę, którą doją dojarki, kierownik fermy, a nawet przewodniczący kołchozu, to jednak tylko ono jest zdolne zaprowadzić tutaj porządek. W naszych wsiach są nie tylko właściciele udziałów, ale i urodzili się farmerzy, są potomkowie kułaków, utalentowanych i pracowitych oraczy, siewców, kosiarzy, młocarzy. Oni są, tylko z pogodą im się nie układa. Zbyt wielu namnożyło się tych, którzy chcieliby nie tylko darmowego udziału, ale obedrzeć pracownika, jak robili to kiedyś ci, którzy zmuszali wieśniaków do pracy na dniówki i prawie im nie płacili. I my byśmy ich dawno poczuli, poczuli byśmy ciepło ich utalentowanych rąk, gdyby nie ten Koń Trojański, który spożywa bardzo drogą paszę, nie wstydząc się wyceniać jej na 300—500 tysięcy hrywien miesięcznie. Gdyby nie obkładał dzisiejszych rolników-farmerów drakońskimi podatkami, nie niszczył średniego biznesu. Ale do tej sprzyjającej pogody potrzebna jest patriotyczna, nie skorumpowana władza. A gospodarz jest. Bo na zagonach naszych czarnoziemów jeszcze nie wymarzły geny wielkich Gospodarzy, naszych dalekich i nie tak dalekich przodków-Oriów. Bo ten kod Oriów Bóg dał nam na wszystkie nasze ziemskie tysiąclecia, inaczej po co dawałby tak żyzną i płodną ziemię, która jest planetarnym wzorcem żyzności w muzeum gleb we Francji. Bo to nam, jeszcze siedem tysięcy lat temu, kiedy byliśmy jeszcze Scytami, zrzucono z Nieba jedno z najbardziej genialnych osiągnięć ludzkości — pług. Bo wierzyły Niebiosa w nas, nasze ręce, serca, umiejętności i miłość do ziemi. I związek — żyzne gleby i dar rolnika — to jednak dar Niebios dla narodu. I aby ziemia i naród odnowiły utraconą w ciągu ostatnich 50—100 lat harmonię, musimy wychować nowego człowieka, nowego patriotę. Ktoś mi zaprzeczy, że on istnieje. Tak, on istnieje, zbyt wieloimienny i niejednoznaczny. Jest ten „wyszywankowy”; w ostatnim czasie wyszywane koszule założyli nawet rosyjskojęzyczni Ukraińcy — kupili na „jarmarku” „ruskiej wiosny”. Niech będzie chociaż tak. Jak to mówią, nie byłoby szczęścia, gdyby nieszczęście nie pomogło. Ale dalej niż ten poruszony duszy, słabo rozbudzony przez agresora patriotyzm, nie ruszył. (O tych najbardziej świadomych, którzy stoją na straży języka, ojczystego państwa, kultury, nie warto mówić). Jest on folklorystyczno-sceniczny, ów „szarawarowy”. Jego nosiciele bezkonkurencyjnie tańczą, śpiewają nasze piękne pieśni, ale kiedy skończą taniec i śpiew, kiedy się przebiorą, ich gardło natychmiast wypełnia się „wielikim i moguczim”. Są patrioci, wyznawcy „rodzimych bogów”, kupałowych ognisk, potomkowie dawnych wołchwów… Jest jeszcze jedna odmiana „patriotyzmu” — zrodzona w ostatnich dziesięcioleciach. Oni, co prawda, urodzili się z pionierskich „ognisk”, komsomolskich zebrań, obecnie stali się patriotami „krasiwoj, ujutnoj Ukrainy”. „Miłość” do niej przebiega w promieniu bezpieczeństwa własnego mieszkania, daczy, auta, napełnienia lodówki, dostatku dzieci, wnuków. Z ich środowiska zrodzili się też ci, których przywiózł do naszego młodego państwa koń trojański. W sumie ten „patriotyzm” zrodził skrzydlatą frazę i bezskrzydłe państwo — „mamy to, co mamy”. Ale Ukraina potrzebuje innego, radykalnie innego Patrioty. Tego, który wychowa tych, co będą strzec duchowych skarbów narodu — Wiary, Języka, ziemi. Którzy nie pozwolą rozkradać ojczystego państwa, nie pozwolą zbezcześcić ziemi, źródeł wody, którzy wszystkie śmietniki wzdłuż dróg, torów kolejowych zamienią w zielone strefy (jak to, na przykład, w Austrii, Czechach, Bułgarii, Niemczech, Egipcie, gdzie do każdego krzaczka doprowadzona jest woda, a trawę sadzą płatami, które też nawadniają, a drzewa sadzą w wydrążonych w kamieniu i zasypanych ziemią dołach; i całe piękno tego w całości kamiennego kraju — to katorżnicza praca, pomnożona przez miłość do niego). I takiemu patriocie do głowy nie strzeli zniszczyć świat drzew i ziół celofanem czy plastikiem. Im nie potrzebny będzie ten „donor”, który będzie dowodził, dlaczego trzeba na ojczystej ziemi rozmawiać w ojczystym języku i dlaczego powinna żywotworzyć ojczysta kultura we wszystkich jej szczodrych i genialnych przejawach. Oni ochraniają gleby, lasy i źródła wody. I do tego zobowiązują nie konkretne zawody, a jest to ogólnonarodowa, powszechna filozofia bytu i potrzeba samozachowania. Oto kiedy takimi patriotami zakwitnie Ukraina, kiedy ich liczba stanie się dominująca, wtedy już można uchwalać nową reformę rolną z punktem o sprzedaży. Bo taki patriota będzie brzydził się tego janczarskiego genu, który kiedyś wyrządził ojczystej ziemi i ojczystemu krajowi tyle zła. On wszystkie dary Ducha Świętego pomnoży przez Jego owoce. Parafrazując błogosławionego Augustyna, który odpowiadając na pytanie, co oznacza kochać Boga, mówił: „Kochaj Boga i rób co chcesz”. To znaczy, ten kto kocha Boga, nie naruszy żadnego Jego Przykazania, nie uczyni tego, co Go zasmuci i rozgniewa. Więc, parafrazując błogosławionego, można powiedzieć: „Kochaj prawdziwie Ukrainę i rób w niej co chcesz”. Bo prawdziwa miłość nie pozwoli na oszustwo, wyniszczenie, zgubę, zbezczeszczenie źródeł wody i rzek, szalone wyczerpanie jej zasobów naturalnych. Miłość — to także mądrość, myślenie o przyszłych pokoleniach, którym trzeba przekazać nie po prostu duchowe osiągnięcia narodu, zachowane dominujące dary Pańskie — ziemię, wodę, powietrze — a samo życie. Prawo narodu do bycia zapisanym w Księdze planetarnego Bytu. Wszak ilu już z niej wykreślono… Do takiego Marzenia o państwie i narodzie jeszcze trzeba dorosnąć, wydorośleć, urodzić i wychować innych ludzi. Ludzi nieprzemijającej kultury i wiecznych wartości. Poczekać, póki ten moralny kromaniończyk epoki plastikowo-celofanowego środowiska, który sunie zewsząd, odejdzie w daleką i smutną przeszłość, a koń trojański, który upodobał sobie stajnie na Peczerskich wzgórzach, zdechnie. I doświadczenie przeszłości powinno pomóc, ale „gdybyśmy się uczyli tak, jak trzeba”. Do niego 99 lat. Ukraina już tragicznie poślizgnęła się na reformie rolnej, i to tak, że wpadła w dół na długie 75 lat i jeszcze nie do końca z niego wypełzła. Przypomnijmy ten fatalny błąd, może i najgenialniejszego naszego męża stanu, niesłusznie zapomnianego przez niewdzięcznych potomków. Tak, to hetman Pawło Petrowycz Skoropadski, i ja niestrudzenie będę o tym pisać i sławić go i dowodzić, że „apostoł prawdy i nauki” u nas był, ale nas wtedy jeszcze nie było. Na wielki ból i żal. On w ciągu kilku miesięcy 1918 roku przeprowadził reformę gospodarczą, uchwalił budżet, odnowił własność prywatną, stworzył Ukraińską Akademię Nauk na czele z W. Wernadskim, Ministerstwo Oświaty na czele z metropolitą Ohijenką, nawiązał stosunki ze wszystkimi europejskimi krajami i tymi, które wyszły ze składu imperium rosyjskiego, nawiązał handel z Niemcami (jej dostarczano produkty rolne, a na Ukrainę towary przemysłowe), odbudowywał zdemoralizowaną i faktycznie zniszczoną przez awanturniczych zazdrosnych przywódców armię, odradzał kozactwo, zaangażował do zarządzania państwem rozumnych profesjonalistów i zbyt mądrze oraz dyplomatycznie przeprowadzał ukrainizację, nie dopuszczając żadnej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

w zamian za dostawy produktów rolnych do Niemiec (taka właśnie była kolejność działań). Nie było mu trudno zawrzeć z tymi miłośnikami sznapsa jakiś korzystny układ, uczynić ich właścicielami ziemskimi. Ale wiedział, co ukraińscy chłopi cierpią od tych przodków Hitlera, jakie okrucieństwa i przemoc wyrządzają chłopom i, oczywiście, nie mógł dopuścić do żadnej myśli o zniewoleniu ojczystej ziemi. My zaś jesteśmy tak bezstraszni, że gotowi jesteśmy obecnie wpuścić każdego do swoich posiadłości. Cóż, janczarstwo to zjawisko historyczne… Walka o ojczystą ziemię, o to, by należała do tych, którym ofiarował ją Pan, należy do najświętszych i najsprawiedliwszych od wieków. Jest ona hojnie zlana krwią jeszcze od czasów biblijnych, kiedy zazdrosny Kain zabił brata Abla, bo jego trudy przy ziemi były milsze Panu niż jego, Kaina. W Izraelu trwa tysiącletnia wojna z Palestyńczykami i wszystko o ziemię. Faszysta marzył o użyźnieniu swoich gruntów naszymi żyznymi, wywożąc je wagonami do Niemiec. Również w tamtym czasie uwierzył, że jest silniejszy od Stwórcy i że mu się to uda. Nie udało się. A my jesteśmy gotowi obecnie sprzedać je, zamienić w towar. Wszystko, co jest w głębiach ziemskich — ropa, gaz, złoża rudy żelaza, uranu, złota, srebra, węgla itd. — Stwórca daje temu czy innemu narodowi, aby w razie potrzeby podzielił się z innymi i miał z tego zysk. Ale przy trzech swoich największych, najbardziej życiodajnych i najbardziej ożywczych darach — ziemi, wodzie, powietrzu — postawił anioła z ognistym mieczem, nie pozwalając wziąć tego mamonie. Do tego ma prawo tylko kochający Gospodarz — władca tych ofiarowanych przez Pana darów. Więc sprzedać ziemię obcemu czy swojemu o mentalności ordyńca-janczara (a my już widzimy jego nadejście) — to jakby oddać na pastwę swój Los, swoją duszę. Przecież kiedy przyjdzie do niej ten, który będzie wysysał z niej tylko banknoty, straci ona harmonię i siłę swojego „prochu”, odezwie się innym głosem, innym oddechem, może stracić swoje odwieczne światy roślin, cywilizacje owadów, galaktyki tych niezliczonych istnień, które wykonują niewidoczną dla nas pracę i zmieniają ją w żyzną. Nasze historyczne porażki i awanturniczy, nieudolni mężowie stanu, którzy mnożyli i mnożą błędy, przekonują, że nie mamy już żadnego prawa do żadnego błędu. Tak, ziemia nasza czeka na gospodarza, ale właśnie Gospodarza. I on jest, nie wyginął, odrodził się jeszcze bardziej w ostatnich dziesięcioleciach, bo geny Oriów nie odeszły w niebyt. Oto tylko z pogodą mu wciąż nie sprzyja. Robią ją ci, którzy i wiatr, i słońce gotowi są zamienić w pieniądze, pieniądze, pieniądze. Ten Koń Trojański zniszczył najlepsze grunty, połknął już wszystko, co jest w głębinach naszej ziemi i gotów jest przemielić zębami to ostatnie, co jeszcze zostało w nas — ojczystą ziemię. Może stanie mu ona kością w gardle i chociaż ta strona na tym targu szaleństw, który zwie się budowaniem państwa, nie będzie przeklęta przez Ukrainę i naród i nie stanie się hańbą i upadkiem naszych dni.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Apel do obywateli Ukrainy i Ukraińców całego świata organizacji społecznej „Inicjatywa społeczna na rzecz budowy pomnika Iwana Franki w Kijowie”

Szanowni i drodzy nasi bracia i siostry! Informujemy, że 15 grudnia 2016 r. ukraińscy pisarze, rzeźbiarze, artyści, naukowcy, przedsiębiorcy, działacze społeczni i polityczni utworzyli grupę inicjatywną na rzecz budowy pomnika Iwana Franki w Kijowie. 14 marca 2017 r. zarejestrowano organizację społeczną „Inicjatywa społeczna na rzecz budowy pomnika Iwana Franki w Kijowie” (ISRBPIFK OS) i utworzono jej Zarząd. My, członkowie Zarządu — Serhij Hałczenko, Lilija Hrynewycz, Stanisław Dowhyj, Mykoła Żułynskyj, Petro Zasenko, Dmytro Pawłyczko, Jarosław Jackiw, uznajemy Iwana Frankę za twórcę fundamentów ukraińskiej państwowości, Mykoła CYMBAŁIUK W tym roku Komitet rozpatrzył zgłoszenia 11 kandydatów. Zwycięzcami, po wnikliwym i obiektywnym rozpatrzeniu osiągnięć każdego z nich, zostało tylko pięcioro. W kategorii „Sztuka” laureatami zostali jednocześnie dwaj: Mykoła BUTKOWSKYJ, malarz, wykładowca tutejszego kolegium kultury i sztuki oraz Mykoła BURAWSKYJ, artysta ludowy Ukrainy, dyrektor artystyczny Kijowskiego Akademickiego Teatru Ukraińskiego Folkloru „Berehynia”. W kategorii „Nauka” — Heorhij FILIPCZUK, członek Rady Głównej Towarzystwa „Proświta”, współprzewodniczący OS „Ukraińska Alternatywa”, akademik NAPU za aktywną działalność społeczno-polityczną, oświatową, naukową oraz szereg prac z ostatnich lat z zakresu budowy państwa, pedagogiki, edukacji: „Zrównoważony rozwój i ekologizacja społeczeństwa”; „Filozofia edukacji ekologicznej zrównoważonego rozwoju”; „Nauczyciel przedmiotów artystycznych w dyskursie mistrzostwa pedagogicznego”; „Edukacja narodowa: osobowość i społeczeństwo”; „Narodowotwórcza rola edukacji”; „Ducha nie gaście” (w 3 częściach — 2014, 2015, 2016), „Edukacyjny ukrainocentryzm Heorhija Filipczuka”; „Tożsamość narodowa: wymiar kulturowo-oświatowy”. W kategorii „Edukacja” — Hałyna DACIUK, dziennikarka, działaczka społeczna, redaktorka naczelna głównej redakcji audycji informacyjno-edukacyjnych TO „Kultura” Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy za serię audycji radiowych i książkę „Anioły niebiańskiej sotni”. W kategorii „Literatura” — Witalij MACKO, doktor nauk filologicznych, kierownik katedry języka i literatury ukraińskiej Chmielnickiej Akademii Humanistyczno-Pedagogicznej za książki z ostatnich lat: „Był z nami (Poeta Borys Mamajsur we wspomnieniach i listach)”; uniwersalnym geniuszem, który swoją twórczością literacką i naukową, filozoficznym i proroczym myśleniem utwierdził Ukrainę jako naród europejski. Uważamy, że radziecka, moskiewsko-imperialna władza próbowała umniejszyć narodową i światową wielkość Iwana Franki. Wiele jego utworów było zakazanych do publikacji, a niektóre opublikowane przedstawiano w zniekształconej formie. Lekceważący, wulgarny stosunek Lenina do Franki determinował politykę wyjałowienia istoty ducha wielkiego Kamieniara. Niestety, do tej pory w stolicy Ukrainy nie ma godnego pomnika, który podkreślałby zasługi Iwana Franki dla narodu ukraińskiego. Mamy nadzieję, że usłyszy nas każde ukraińskie serce, które uświadomiło sobie swoją przynależność do narodu Iwana Franki. Szewczenko zrodził, a Franko wychował ukraiński naród. Tak mówili ukraińscy dysydenci, za co zostali nazwani wrogami ludu. Iwan Franko kochał Kijów, bywał w Kijowie, głęboko znał literaturę epoki książęcej, kijowskiej naszej państwowości. Utwory Iwana Franki to europejska energia narodowa przyszłości naszego narodu. Tutaj podajemy numer konta w banku. Prosimy przy wpłacaniu darowizny o podawanie swojego imienia i nazwiska. Konto: 26008052637482 MFO: 320649 EDRPOU: 41210532 Nazwa: ISRBPIFK OS Bank: PAT KB Prywat Bank Cel płatności: pomoc charytatywna, nazwisko, imię. My, członkowie Zarządu, już wpłaciliśmy swoje środki i nadal będziemy publikować nazwiska patriotów-darczyńców. Ponadto lista wszystkich darczyńców zostanie złożona w fundamencie pomnika. Dmytro PAWŁYCZKO, Przewodniczący Zarządu

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Laureaci nagrody im. Ohijenki 2017 roku

Niedawno w Żytomierzu odbyło się posiedzenie Komitetu ds. przyznania nagrody im. Iwana Ohijenki. Odbywało się ono w kolegium kultury i sztuki, które nosi jego imię. Nagroda tego wybitnego działacza ukraińskiego odrodzenia początku XX w., jednego z twórców państwowości czasów Ukraińskiej Republiki Ludowej, światowej sławy uczonego, tłumacza, redaktora, wydawcy, działacza oświatowego i kościelnego (metropolita Iłarion) z każdym rokiem zyskuje coraz większy prestiż na Ukrainie. Jak wiadomo, jej założycielami są Ogólnoukraińskie Towarzystwo im. I. Ohijenki, Żytomierska Obwodowa Administracja Państwowa i Rada Obwodowa, Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy, Fundacja Wspierania Rozwoju Sztuki oraz Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Nagrodę przyznaje się za wybitne osiągnięcia w dziedzinie literatury, sztuki, edukacji, nauki, działalności społeczno-politycznej i duchowej. „Myron Stepniak: dyskurs epistolarny oraz literacko-krytyczny”; „Ornament językowy w prozie lirycznej Ihora Kaczurowskiego”; „Szewczenkiana Chmielniczyzny”. Jego pióra jest również monografia poświęcona życiu i działalności I. Ohijenki. W nominacji „Działalność społeczna, polityczna i duchowa” — Wołodymyr SWIATNENKO, pisarz-krajoznawca za książki, które faktycznie stanowią trylogię o rejonie brusiłowskim — małej ojczyźnie I. Ohijenki: „Rodzinny kraj nad rzeką Zdwir. Echo siwej starożytności”; „Rodzinny kraj nad rzeką Zdwir. W cierniowym wieńcu”; „Rodzinny kraj nad rzeką Zdwir. Dwa wielkie zwycięstwa”. Jak i w poprzednich latach, nowymi laureatami-ohijenkowcami zostali nie tylko przedstawiciele narodowej elity Żytomierszczyzny, ale także Kijowa i Chmielniczyzny. Świadczy to o tym, powiedział podczas debaty przewodniczący Komitetu ds. przyznania nagrody im. Iwana Ohijenki, przewodniczący Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawło MOWCZAN, że ta wysoce autorytatywna nagroda faktycznie już dawno jest ogólnoukraińską. Dlatego warto zwrócić się do władz i zadbać o to, aby nadano jej status „Narodowej” z odpowiednim ekwiwalentem pieniężnym. Obecnie wynosi on zaledwie 3 tysiące hrywien. Chociaż, ostatecznie, najważniejszym w prestiżu tej wysokiej nagrody jest społeczno-moralne uznanie zasług laureatów w pracy na rzecz ukraińskiej kultury, edukacji, nauki i duchowości. Posiedzenie Komitetu im. Ohijenki. Od lewej do prawej: Bohdan Hałajko, Pawło Mowczan, Mykoła Pokropywnyj, Jarosław Łahuta, Mychajło Sydorżewski i Wasyl Kliczaki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Mądry wizjoneryzm wobec sztormów historii. Ostrzeżenia przed burzą od Jurija Szczerbaka

Dmytro DROZDOWSKI, doktorant Instytutu Literatury im. T.G. Szewczenki, kandydat nauk filologicznych. Jurij Szczerbak — lekarz, dyplomata i pisarz — posiada unikalną zdolność rozpatrywania zjawisk politycznych na szerokim tle socjokulturowym i historycznym, proponując trzeźwy sposób postrzegania rzeczywistości. Jego fachowa interpretacja zbudowana jest na skrupulatnej analizie faktów. Nowa książka to podręcznik dla Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy, drogowskaz dla polityków, którzy pragną zbudować nowoczesną Ukrainę. Rozważania, które proponuje J. Szczerbak, są pozbawione zaangażowania, uprzedzeń, emocjonalnej egzaltacji. Autorowi właściwy jest „uśmiechnięty sceptycyzm” oraz ironia, które cementują konstruktywność wydania, szerząc zdrowy rozsądek w świadomości czytelników. Mimo wszystkich okropności czasu teraźniejszego, zdrowy rozsądek musi zwyciężać, ponieważ tylko on jest zdolny przeciwdziałać absurdowi i złu. Strategia opisu historii w książce przypomina spojrzenie lekarza, któremu przychodzi pracować nie z ludzkim ciałem, lecz z ciałem historycznym, mentalnym. W końcu, według Huntingtona, naród to wspólnota wyobrażona. „Wielkim błędem Obamy było uznanie wydarzeń na Ukrainie za niepriorytetowe dla polityki międzynarodowej USA” — zauważył podczas prezentacji w Narodowym Muzeum Literatury Jurij Szczerbak. Począwszy od 2004 r., od Pomarańczowej Rewolucji, wielu europejskich i amerykańskich filozofów oraz kulturoznawców podkreślało, że dzisiaj serce świata bije nie w Brukseli czy Waszyngtonie, a w Kijowie. Książka „Ukraina w epicentrum światowego sztormu” tylko potwierdza tę tezę. W znacznej mierze to wydanie chce się, jeśli nie zrównać, to przynajmniej zestawić z „Próbami” Michela de Montaigne’a. Francuski humanista w swoich próbach-esejach wprowadził inny sposób myślenia o zjawiskach naszej rzeczywistości; dla czytelnika esejów ważne jest „włączenie się” w dyskusję, wejście w przestrzeń omawianych problemów, które dotyczą każdego tu i teraz. Nowa książka J. Szczerbaka tak samo składa się z materiałów, które mają charakter eseistyczny (niektóre z nich wcześniej były opublikowane na łamach „Słowa Proświty”). W istocie nie będzie przesadą stwierdzenie, że autorowi udało się napisać swoistą mini-historię Ukrainy okresu najnowszego. Bezsprzecznie chodzi o wersję autorską, więc w książce jest niemało ocen, wizji i rewizji. Nie będę porównywał tej historii do prac O. Subtelnego czy S. Plokhyja, jednak zaznaczę, że podobne mikromodele historii mają niezwykle ważne znaczenie dla zrozumienia naszej rzeczywistości. Zakładają one wartościujące postrzeganie historii, „ożywiając” czas. Powiedzmy, dla świadomości barokowej czas istniał w ogóle w widzialnych, spersonifikowanych przejawach. Dzisiaj, zdaje się, odeszliśmy od możliwości odczuwania naszej epoki „w dotyku”. Agresywne formy wizualizacji teraźniejszości, przedstawione między innymi w sieciach społecznościowych, dają możliwość iluzji czasu: łatwo możemy dowiedzieć się, co dzieje się na drugim końcu planety, nie wychodząc z domu i w ciągu 5 minut. Dzisiaj człowiek przebywa pośrodku „sztormu” informacji. Taka przesyt określa inny stosunek do wydarzeń, które dzieją się obok. Po prostu nie jesteśmy zdolni otworzyć duszy na wszystko, co ma miejsce wokół. A zatem czas teraźniejszy jest bardziej pragmatyczny, chłodny, nie ma w nim już takiego emocjonalnego przeżywania historii, jak na początku lat 90. Książka J. Szczerbaka określa wartościujące kategorie życia człowieka i naszej historii, przedstawionej w formach antropologizowanych, czyli takich, gdzie w centrum znajduje się człowiek. Wydaje się, że we współczesnych dyskusjach filozoficznych często zapominamy o czynniku „historii”, „kultury”, „czasu”, który we wszystkich epokach kulturowo-historycznych uważany był za najważniejszy. Tym czynnikiem jest człowiek. „Ukraina w epicentrum światowego sztormu” to narracja historyczna, obdarzona „ludzkimi cechami”; to historia napisana o człowieku i dla ludzi. J. Szczerbak rekonstruuje drogę narodu ukraińskiego okresu najnowszego, pokazując, że na współczesnym etapie budowy niepodległego państwa nad nami ciążą widma przeszłości. I czasami te widma są tak potężne, że nie wiesz, czy masz do czynienia z czymś efemerycznym (wynikiem zaburzenia psychicznego), czy z czymś cielesnym i konkretnie widzialnym, co zyskało nową formę. Historia początku XXI wieku jest typologicznie podobna do historii początku wieku XX, na który przypadło niemało „planetarnych nerwic” w związku z rewolucjami, zmianą formacji społeczno-ekonomicznych, wojną światową… Dzisiaj przeżywamy wydarzenia, które mają tak samo epokowe znaczenie. „Wszystko, co stało się na Ukrainie podczas i w wyniku rosyjskiej agresji, to wydarzenie nie o znaczeniu lokalnym i nie regionalnym. To zjawisko wszechświatowo-historyczne, globalne. To zderzenie dwóch cywilizacji: cywilizacji przeszłości, średniowiecznych despotii, gdzie panują inkwizycja, Czeka-NKWD-MGB-KGB-FSB, gestapo i SS, talibowie i rzeźnicy państwa islamskiego, oraz cywilizacji przyszłości, opartej na szacunku do praw człowieka i praw narodów do wolnego istnienia. I dzisiaj jeszcze nie wiadomo, kto zwycięży w tym zderzeniu. Krwawy sztorm historii, który szalał pod koniec XX i na początku XXI wieku na Bałkanach, Bliskim Wschodzie i w Azji Środkowej, przemieścił się na ziemie ukraińskie, przekształcając je w obronny wschodni rubież Europy, który chroni przyszłość. O tym będzie mowa w proponowanej czytelnikowi książce. Chciałbym, aby stała się ona jednym z dokumentów epoki — epoki odrodzenia i odbudowy państwa ukraińskiego, czasu konsolidacji ukraińskiego narodu politycznego” — zauważa J. Szczerbak w przedmowie do wydania. Swoje rozważania o planetarnym znaczeniu wydarzeń najnowszej historii Ukrainy autor, jak prawdziwy politolog-analityk, uzasadnia tym, że „w latach 2014–2016 <…> tylko agencja Reuters opublikowała 4875 doniesień na temat wojny i negocjacji mińskich, Wall Street Journal — 638, New York Times — 558, Guardian — 492, Washington Post — 450 nagłówków (Ukraińska Prawda, 22.09.2016)”. Mimo analitycznego wykładu, zbudowanego na ścisłym przestrzeganiu faktów, J. Szczerbak, już jako pisarz, proponuje nie mniej ważne dla naszych czasów filozoficzno-kulturologiczne uogólnienia o naturze Zła, fizycznej i metafizycznej. I sedno planetarnego Zła dzisiaj znajduje się nie w Afryce czy Ameryce Południowej, oddalonych od nas oceanami czy setkami tysięcy kilometrów. Sedno Zła skoncentrowane jest w putinowskiej Moskwie, sercu neoimperium, które jawi się ucieleśnieniem najstraszniejszych instynktów i energii, zakumulowanych w narodzie rosyjskim. “Zdaniem wielu analityków, właśnie od lat 2008—2009 rozpoczęło się starannie zaplanowane przygotowanie do hybrydowej wojny zaborczej Rosji przeciwko Ukrainie. Świadectwem tego stały się liczne wojny ekonomiczno-energetyczne (gazowe), próby zasiania chaosu i zamętu na Ukrainie, groźby o charakterze wojskowym, wzmocnienie propagandowych operacji antyukraińskich. Oczywiście, geopolityczne plany Putina nie ograniczają się do zniszczenia Ukrainy. Są one znacznie bardziej skalowalne — nie na darmo Timothy Snyder, jeden z najbardziej znanych historyków krajów poradzieckich, postawił Putina pomiędzy Adolfem Hitlerem a Józefem Stalinem, biorąc pod uwagę ich metody zagarnięcia i zniszczenia Polski i Czechosłowacji” (UNIAN, 9.10. 2014). Klucz do zrozumienia geopolitycznych marzeń Putina i wyobrażeń o świecie daje książka, która kilka lat przeleżała na stole gospodarza Kremla i zwróciła uwagę licznych odwiedzających gabinet prezydencki. Książka ta — “Trzecia Imperia” niejakiego Michaiła Jurjewa, w której opowiadane są wydarzenia 2053 roku. Utopia zaczyna się …od Ukrainy, w której w wyniku “powstania przeciwko prozachodniej władzy” ma oddzielić się jej południowo-wschodnia część, gdzie zostanie przeprowadzone referendum, i ta część poprosi o przyjęcie w skład Federacji Rosyjskiej (!). Moskwa decyduje się pomóc “bratniemu narodowi” i wprowadza 80-tysięczne wojsko. Wojska NATO (!) wysuwają się naprzeciw, ale nie odważają się na walkę, i Ukrainę dzielą na pół. Rosja, realizując dalej swój program geopolityczny, zagarnia Kazachstan, Białoruś, okupuje Turkmenistan, Naddniestrze, Abchazję oraz Osetię Południową. Z czasem rozpoczyna się III wojna światowa, Rosja stosuje przeciwko USA broń jądrową, okupuje Europę, w czym pomagają jej Niemcy i Serbia. W rezultacie po zwycięstwie Rosji nad krajami NATO na świecie pozostaje pięć megamocarstw: Federacja Amerykańska, Kalifat Islamski, Imperium Rosyjskie, które obejmuje całą Europę włącznie z wyspami brytyjskimi (!), Niebiańska Republika Chin oraz Konfederacja Indyjska. (Nowyj Region. Konstantin Zelfanow. Specoperacja Putina “Trzecia Imperia”, 18.02.2015). Warto zauważyć, że książkę wydano w 2006 r. (!). Czym nie podręcznik geopolityki dla Putina?” — retorycznie pyta J. Szczerbak (s. 101—102). Na prezentacji Jurij Mykołajowycz doprecyzował: w Rosji jest nieznaczna część ludzi, którzy rozumieją skazanie na zagładę obecnego neonazistowskiego reżimu Kremla. Przez ostatnie dwa tygodnie, jak przyznał autor, napisał dwa nekrologi na śmierć dwóch Rosjan (jednym z nich był J. Jewtuszenko). Jednak współczesny Putin, jak przekonuje pisarz i dyplomata, — to nie wyjątek od reguły, nie antypod “rosyjskiej duszy”, a jej bezpośrednia sublimacja, wizualizacja i ucieleśnienie. Byłoby błędnie scharakteryzować to wydanie jedynie jako fachową analizę dnia dzisiejszego: w książce jest niemało historycznych ekskursów i rewizji mało znanych wydarzeń w historii XX w., które jednak mają ważne znaczenie dla zrozumienia takich zjawisk, jak współczesny rosyjski neofaszyzm (neonazizm), imperialny rosyjski neokolonializm, wojna hybrydowa itp. Jurij Szczerbak nie chce być Kasandrą (jak sam żartobliwie dodaje: “Kasandrę zabijają”), ale jego sposób interpretacji rzeczywistości przypomina ten typ twórczości, który K.G. Jung nazywa “wizjonerskim”. Chodzi o zdolność intuicyjnego przewidywania wydarzeń przyszłości na podstawie przeniknięcia w przyczynowo-skutkowość historii. J. Szczerbak postrzega historię jak lekarz, czyli historia jawi się mapą chorób, wypartych lęków, traum, kompleksów i nerwic. Wszystko, co pozostaje nieprzegadane, na pewnym etapie aktualizuje się, tylko skutki “zakonserwowanych” traum mogą być nadzwyczaj straszne. “Ukraina w epicentrum światowego sztormu” — książka, którą powinni przeczytać wszyscy: studenci, emeryci, ministrowie, pracownicy Administracji Prezydenta Ukrainy. Tę tezę podkreślił podczas prezentacji Wadym Skuratiwski. A sam Jurij Szczerbak akcentował to, że wyjście z katastrofy humanitarnej, jego zdaniem, polega na studiowaniu historii Ukrainy. Wszyscy powinni znać własną historię, bez upiększeń i cenzury, bez ideologicznych uprzedzeń i wypaczeń. Trzeba studiować fakty, poznawać psychologię przywódców państwowych przeszłości, analizować ich porażki, błędy, zwycięstwa i osiągnięcia. Historia ma stać się żywym placem, który łączy różnych ludzi, którzy jednak widzą swoją przyszłość w ciele politycznym suwerennej Ukrainy. Na zakończenie prezentacji J. Szczerbak zacytował niektóre fragmenty z “doktryny ruskiego miru”, gdzie mowa była o tym, że integralność terytorialna, suwerenność Ukrainy a priori nie mogą być przedmiotem idei narodowej Rosji. Zatem współczesny rosyjski neonazizm skierowany jest przede wszystkim na podział Ukrainy, łamanie naszego terytorium, na poszukiwanie czynników niezgody wewnątrz kraju. Natomiast, jak podkreślił J. Szczerbak, tylko w jedności Ukraińców polega ta siła, której boi się agresor. Nowa książka Jurija Szczerbaka “Ukraina w epicentrum światowego sztormu: oceny, prognozy, komentarze” (K.: Jarosławiw Wał, 2017. — 360 s.) — “książka olśnień” (jak zaznaczono na okładce), która w istocie jest politologiczną analizą ukraińskiej polityki najnowszego okresu. Wydanie składa się z sześciu części (“W przededniu wielkiej krwi”, “Inwazja”, “Nigdy nie będziemy braćmi”, “Historyczne paralele”, “Przyszłość: rozważania, hipotezy, wątpliwości”, “Wywiady, oświadczenia, komentarze”), przedmowy oraz autorskiego posłowia. Mykoła Słaboszpycki, Jurij Szczerbak, Dmytro Pawłyczko na prezentacji książki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ustawa o języku ukraińskim powinna mieć status Konstytucji

Nr 49 z 7 kwietnia 2017 roku Serhij CZYRKOW Mój teść Mykoła Iwanowycz miał nazwisko, które z dużym prawdopodobieństwem można znaleźć w rejestrach kozactwa zaporoskiego. Hurkałenko. Dorastał w Ługańsku, więc szkoła, do której trafił, była rosyjska. Zdołał ukończyć ją tylko w połowie, bo tak się złożyło, że od zarobku nastolatka w znacznej mierze zależało, czy będzie co jeść i w co się ubrać młodszym siostrom i bratu, a szkoła wymagała codziennej obecności. Więc pewnego razu wyskoczył przez okno i więcej do klasy nie wrócił. Wszystkie cztery siostry i jeszcze jeden brat wykształcili się i według ówczesnych miar wyszli na ludzi, a brat Mykoła całe życie (jeszcze i spory kawałek lat emerytalnych zahaczył) przepracował na odcinku łączności kombinatu węglowego, gdzie zdobył swoimi umiejętnościami zasłużony szacunek i autorytet. Ogólnie na Ługańszczyźnie porozumiewają się oboma językami, ale Mykołę Iwanowycza pochłonęło rosyjskojęzyczne środowisko. Dlatego kategoryczne oświadczenia o wyłącznych prawach języka ukraińskiego na terytorium państwa oraz o ucisku języka narodu tytularnego w czasach radzieckich, które rozbrzmiewały w pierwszych latach niepodległości, wywoływały u teścia niezrozumienie, a nawet irytację. I pewnego razu posadził mnie naprzeciwko i zapytał: „No powiedz mi: czy ktoś ci zabraniał uczyć się języka ukraińskiego albo w nim rozmawiać?” — Nie, — odpowiedziałem, — ale konsekwentnie i celowo robiono wszystko, aby ten język stał się niepotrzebny. Opowiedziałem mu, że we wsi Nowolymariwka, gdzie się urodziłem, była rosyjska siedmiolatka (później ośmiolatka), a w położonej po drugiej stronie drogi Kiriwce ukraińska szkoła podstawowa. I oto dzieci, które przez pierwsze cztery lata myślały, że cała nauka na świecie jest po ukraińsku, przechodząc przez drogę, dowiadywały się, że tak nie jest. Ukraińscy „prymusy” staczali się na „dobrych uczniów”, „dobrzy uczniowie” stawali się trójkowiczami. Szczególnie obrażali się za swoje dzieci tatusiowie i mamy, którzy przyzwyczaili się być rodzicami prymusów. W końcu rodzice zaczęli domagać się usunięcia tej nienormalności. Usunęli. Dwie szkoły połączyli w jedną — Nowolymariwską siedmiolatkę. Z rosyjskim językiem wykładowym we wszystkich klasach. Żeby rodzice się nie obrażali, a ich dzieci miały jednakowe szanse być prymusami. I rzeczywiście: po co uczyć się przedmiotów w języku ukraińskim, przyzwyczajając się do terminologii, jeśli potem trzeba się przeuczać, doganiając szczęśliwszych rówieśników? Zresztą rodzice poprosili. Chociaż rodzice prosili o co innego. Oczywiście były i na Ługańszczyźnie, i w innych obwodach szkoły z ukraińskim językiem wykładowym. Jednak stopniowo było ich coraz mniej. Początkowo w każdej wprowadzano równoległe klasy rosyjskie. Dalej było ich coraz więcej i więcej. Potem szkoła przechodziła na nauczanie w języku rosyjskim. Dlaczego? Według tej samej życiowej logiki. Po co ukraińskie klasy, jeśli w zdecydowanej większości instytutów przedmioty zawodowe wykładają w języku „nowej historycznej wspólnoty ludzi”? Zresztą przy wstępie ukraińskojęzyczne dzieci znów stawały się mniej konkurencyjne. To znaczy, że na Ukrainie świadomie tworzono warunki, w których ojczysty język stawał się czymś nieobowiązkowym, zbędnym. Mykoła Iwanowycz z kozackim nazwiskiem Hurkałenko spierać się nie zaczął. Doświadczony łącznościowiec rozumiał: przewód, którym niczego nie przesyłają, którym nie płynie prąd ani dźwięk, staje się zbędny. Nawet jeśli jest ozdobą kabla. Przewód, którym niczego nie przesyłają, sami liniowcy w końcu odcinają, żeby nie plątał się pod rękami, nie przeszkadzał przy sprawdzaniu stanu funkcjonalnego działającej linii łączności. Wtedy, na początku lat 90., nie myślałem, że po ćwierćwieczu niepodległego marszu znów trzeba będzie brać do rąk kabel telefoniczny i na jego przykładzie dowodzić życiowej ważności aktywnego i nieprzerwanego funkcjonowania języka ukraińskiego na terytorium swojego państwa. Nawet elitę polityczną znów trzeba przekonywać: ukraińskie słowo musi towarzyszyć człowiekowi przez całe życie. Witać w domu narodzin wcześniej niż matkę — razem z niebem, gwiazdami, słońcem. Kołysać i bawić dzieci w żłobku i przedszkolu. Ukraińskie muszą być wszystkie bez wyjątku szkoły, które utrzymywane są kosztem państwa. A uczniowie i rodzice muszą mieć pewność: w wyższych uczelniach ich dzieciom nie przyjdzie przechodzić na język Moskali. I do dziś trzeba tłumaczyć oczywistości: gospodarzami w przestrzeniach medialnych muszą czuć się wyłącznie ukraińskojęzyczne gazety i czasopisma. I na kanały telewizyjne oraz do radiowych audycji ukraińskiego słowa nie należy zapraszać w gości ani sadzać na dostawianym krześle. Należy wzywać jako gospodarza: żeby żyło na antenie, władało, zarządzało. Do dziś trzeba wbijać do władczych głów: język ukraiński — i tylko on — powinien pełnić rolę komunikatora między państwem a obywatelami. Dominować w urzędach wszystkich szczebli, w sferze usług, placówkach ochrony zdrowia. I wszystko to musi być ustawowo sformalizowane i zagwarantowane przez państwo. Potrzebna jest Ustawa o języku państwowym. Jak w każdym cywilizowanym państwie. Projekt Ustawy o języku państwowym i jego stosowaniu, jak wiadomo, nasi deputowani przygotowali. Nawet kilka. W Radzie Najwyższej zarejestrowano trzy takie projekty. Przewidują one ukrainizację telewizyjnej i radiowej anteny, prasy, wydawnictw książkowych, kinematografii, reklamy, inne oczywiste dla normalnego istnienia rzeczy. Ale, mimo aktualności, leżą bez ruchu. I nie pierwszy miesiąc. A w Sądzie Konstytucyjnym niespiesznie rozpatrują pod kątem zgodności z Konstytucją Ukrainy obowiązującą ustawę „O zasadach państwowej polityki językowej”. Napisaną pod dyktando Kremla i uchwaloną w 2012 roku przez reżim Janukowycza. Dlaczego oni — i sędziowie, i deputowani — nie spieszą się? Boją się. W szczególności — szaleńczego wrzasku Moskali. Ich propagandowymi staraniami wewnętrzna kwestia Ukrainy została rozdęta niemal do wszechświatowych rozmiarów. A każda nasza próba rozwiązania jej według własnego uznania wysiłkami północnych sąsiadów niemal za każdym razem obracała się krwią. Krwią narodów, które żyją na Ukrainie. Tak dzieje się i obecnie. My z wami jeszcze nie zdążyliśmy nawet wczytać się w opracowane projekty, a w Białokamiennej wszczęli histerię: „Na państwowym poziomie wprowadza się ludobójstwo językowe!”, „Ukraina legalizuje zakaz języka rosyjskiego!” Język mają cudzy. Historię — przywłaszczoną. Ziemie — siłą ściągnięte do kupy. Moralność — rozbójniczą. Z duchowości — tylko wszechobecne pijaństwo. I oto ten tymczasowy twór państwowy, który istnieje tylko kosztem odebranego i skradzionego, uważa za możliwe kogoś pouczać… Ukraińcy, według logiki bezczelnych ignorantów z nieco podsuszonych historycznymi wiatrami czuńskich bagien, nie mają prawa posługiwać się na Ukrainie językiem ukraińskim. Dlaczego? A dlatego, że wśród nas żyje rosyjskojęzyczna ludność, której bardziej przyzwoicie jest słyszeć swój język. Głupota? Bez wątpienia. I tak samo głęboka i nieprzejezdna, jak bagna, z których Ruś Kijowska wyciągnęła kiedyś niewdzięcznych sąsiadów. Na głupotę mądrzy nie zwracają uwagi. Nawet na głupotę, położoną u podstaw polityki państwowej. Jednak przypomnieć o oczywistych rzeczach nie będzie zbędne. Konstytucja USA nie uwzględnia interesów Meksyku i Kanady. Konstytucję Federacji Rosyjskiej napisano bez względu na interesy Ukrainy, Mongolii i Chin. Żadna konstytucja żadnego kraju nie wpisuje do swoich ustaw zasadniczych praw i obowiązków narodów innych państw. Chociaż wewnętrzny komfort w niemałym stopniu zależy od tego, co dzieje się choćby za sąsiednim płotem. Każda Konstytucja to prawo istnienia konkretnego państwa na konkretnych terenach. Nikt nie poddaje w wątpliwość konieczności takiego dokumentu. I nikt nie przeprowadza się do innego kraju ze swoją Konstytucją. Podporządkowuje się tej, która otworzyła dla niego granice. Taka jest norma historyczna. Język dla tożsamości narodowej, a nierzadko i państwowej, jest nie mniej ważny niż terytorium. Powinna go chronić ustawa tej samej rangi. To również norma historyczna. Każde cywilizowane państwo narodowe posiada podstawową ustawę językową. Ustawę o języku, który jest odwieczny na konkretnych ziemiach. W przeciwnym razie, okazując gościnność wobec języków, które przychodzą żyć na twoje ziemie, można zniknąć samemu. Rozpuścić się w środowisku agresywnych. Ustawa o języku ukraińskim również musi powstać. Nieodzownie i jak najszybciej. Jako osobna, odrębna ustawa. I nie stać się zwykłą pośród setek i tysięcy innych aktów prawnych. Ustawa o języku ukraińskim powinna mieć status Konstytucji. To musi być Konstytucja Języka Ukraińskiego. A dopiero potem, kiedy nabierze ona mocy, można będzie zadbać o inne. Przejść do pisania ustaw o wszystkich istniejących w naszej Ukrainie językach. Określić prawa i warunki istnienia nie tylko rosyjskiego — wszystkich „regionalnych” i języków mniejszości narodowych. Ale wszystkie te przyszłe ustawy muszą być uzgodnione z naszą Podstawową ustawą językową. Muszą być podporządkowane Konstytucji Języka Ukraińskiego i nie sprzeciwiać się jej ani jednym słowem, ani jedną literą. A na kłamstwa za płotem nie warto zważać.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Do Ministra Kultury Jewhena Nyszczuka

Szanowny Panie Ministrze! Niezwykle zdziwiła mnie i zaniepokoiła odmowa Ministerstwa w sprawie przyznania środków na opłacenie wynajmu Teatru im. Iwana Franki podczas uroczystości z okazji zamknięcia XVII Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka 16 maja. W Regulaminie Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka, zarejestrowanym w Ministerstwie Sprawiedliwości Ukrainy 15 lipca 2008 roku pod nr 643/15334 zaznaczono, że „Organizatorami Konkursu są Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy oraz Liga Ukraińskich Mecenasów. Do udziału w organizacji i przeprowadzeniu Konkursu angażuje się Ministerstwo Kultury i Turystyki Ukrainy, Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy, Ministerstwo Obrony Ukrainy, Narodowa Akademia Nauk Ukrainy, przedstawiciele związków twórczych, organizacji społecznych i oświatowych, światowej ukraińskiej diaspory”. Ministerstwo wypełniało swój obowiązek, opłacając wynajem teatru na to wydarzenie, w którym wielokrotnie brali udział prezydenci państwa, przewodniczący Rady Najwyższej oraz inni wysocy rangą urzędnicy. Nawet w czasach prezydentury Wiktora Janukowycza mieliśmy ze strony Ministerstwa wsparcie dla naszego projektu. Do Pana wiadomości podaję następującą informację. Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka to największy i najbardziej rezonujący projekt na Ukrainie i w diasporze przez wszystkie lata naszej niepodległości. Biorą w nim udział miliony uczniów szkół, studentów, uczniów szkół zawodowych oraz kadetów placówek edukacyjnych Ministerstwa Obrony, światowa ukraińska diaspora. Nieprzypadkowo na scenie teatru obok flag Ukrainy stoją flagi kilkudziesięciu państw (tych, w których również odbywa się nasz językowy maraton). Pańskim ekspertom, którzy decydują, które projekty sfinansować, a które zignorować, również przydałoby się to wiedzieć. Bo nasuwa mi się pytanie, gdzie oni żyją, co wiedzą o problemach budowania narodu i katastrofalnym stanie języka państwowego w państwie ukraińskim i czy może dotrzeć do ich zrozumienia to, że nasz projekt jest skierowany na podniesienie społecznego prestiżu języka państwowego w państwie ukraińskim, a zatem i na wychowanie patriotyzmu. Pan, proszę wybaczyć, jako neofita na stanowisku ministerialnym, może tego nie rozumieć, ale powinni Panu podpowiedzieć Pana doradcy, że z budżetu państwa Ministerstwu przydzielane są celowo środki „na wsparcie języka ukraińskiego”. Gdzie podziewa je Ministerstwo? Nie chce się tak myśleć, ale łapię się na podejrzeniu, że w Pana Ministerstwie włada jej wysokość korupcja, bo macie „swoich” i „nie swoich”. I do „nie swoich” zaliczono nas z naszym narodowotwórczym projektem. Odbieram ignorowanie przez Ministerstwo naszego patriotycznego projektu jako niepokojący symptom: w Ministerstwie Kultury nie ma ani śladu jakichkolwiek narodowych sentymentów, i przy tym chcę zapytać, czy to naprawdę Ministerstwo Kultury Ukrainy i czy Pan jest rzeczywiście ukraińskim ministrem? Czy, jako aktor, tylko gra Pan jego rolę? Z poważaniem, Mychajło SŁABOSZPYCKYJ, dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów, przewodniczący Rady Koordynacyjnej Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka, laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

«Spóźniony powrót» zakazanego Ohijenki

Właśnie ujrzał światło dzienne jubileuszowy, 20. tom dzieł wybitnego działacza ukraińskiego odrodzenia Iwana Ohijenki pod tytułem „Świetliki ziemi ukraińskiej”. Tom ten, jak i wszystkie poprzednie, ukazał się pod szyldem serii bibliotecznej „Spóźniony powrót”, którą od lat realizuje Fundacja imienia metropolity Iłariona (Ohijenki) wspólnie z kijowskim wydawnictwem „Nasza kultura i nauka”. Czymże jest ta seria biblioteczna, jak się rodziła i jak jest obecnie wcielana w życie? Mykoła TYMOSZYK, doktor nauk filologicznych, profesor Lecą ptaszki kluczem w ciepłe kraje I do domu wrócą wiosną, — A ja w pracy szczerej kraju Zostanę na wieki z obczyzną… Iwan Ohijenko (metropolita Iłarion) Kiedy w 2000 roku otrzymałem od strony kanadyjskiej kopie wszystkich niedrukowanych prac zakazanego Ohijenki i postanowiłem jednoosobowo wcielać w życie własny projekt „Spóźniony powrót”, nie byłem pewien, czy „podołam” pierwszym 20 tomom. Ale z Bożą pomocą to się stało. Lekko na duszy, bo ten tom jest naprawdę szczególny. Pod względem czasu wydania — w roku 135-lecia wielkiego Ukraińca. Pod względem tematu — bardzo współbrzmiącego w konkretach wysokiego życiowego czynu tych, o których nic nie wiemy, oraz niemoralności, bezduchowości i nieukraińskości obecnej władzy, którą swoją obojętnością i skłonnością do waśni jednak zasłużyliśmy. Tajemnicze kanadyjskie archiwum …W 1997 roku w Kijowie ujrzała światło dzienne moja „Golgota Iwana Ohijenki” — pierwszy na Ukrainie i za granicą naukowo zweryfikowany życiorys surowo zakazanego przez wszystkie poradzieckie lata Iwana Ohijenki. Książka powstała na podstawie opracowania niedawno zamkniętych dokumentów archiwalnych Kijowa, Lwowa, Żytomierza, Kamieńca Podolskiego. Doszła także część materiałów zagranicznych, zdobytych podczas stażu naukowego w Szwajcarii. Ta książka, która trafiła w tym samym roku do kanadyjskiego Winnipeg, zapewne wywarła dobre wrażenie na przywódcach tamtejszej ukraińskiej społeczności. Wkrótce otrzymałem zaproszenie z propozycją napisania nowej książki o niełatwym i pouczającym życiu wielkiego Ukraińca na podstawie opracowania dotąd nieznanych dokumentów archiwum metropolity Iłariona w Winnipeg. Wyobrazić sobie objętość tego archiwalnego skarbu można wtedy, gdy wirtualnie narysuje się przed oczami kartonowe pudło o wymiarach metr szerokości, prawie metr głębokości i tyle samo wysokości. Takich, przez nikogo dotąd nieczytanych pudeł w archiwum w Winnipeg okazało się około stu. Skutkiem opracowania tego archiwum stał się druk jednocześnie na Ukrainie i w Kanadzie nowej książki — „Zostanę na wieki z obczyzną…”: Iwan Ohijenko (metropolita Iłarion) i ukraińskie odrodzenie”. Jej wydanie w nakładzie dwóch tysięcy egzemplarzy zainicjowała społeczność Ukraińskiego Soboru Prawosławnego św. Pokrowy w Winnipeg, która faktycznie uratowała Ohijenkę-Iłariona od śmierci po dwóch ciężkich operacjach w szwajcarskiej Lozannie, wysyłając mu jesienią 1947 roku ratunkowe zaproszenie do wyjazdu za ocean i proponując objęcie ich soboru. W 2000 roku minęło 75 lat od dnia założenia tego soboru i wydanie książki o autorytatywnym przywódcy wszystkich prawosławnych Ukraińców diaspory w ogóle, a Kanady w szczególności, było zadaniem pierwszorzędnym w szeregu działań związanych z tym jubileuszem. Przez prasę ogłoszono ogólnokanadyjską zbiórkę datków. Po wyjściu „Obczyzny…” na światło dzienne ta sama społeczność wystąpiła z jeszcze jedną inicjatywą: zorganizować prezentację książki z udziałem autora w kanadyjskich miastach z największym skupiskiem Ukraińców. Takich miast okazało się dziesięć: Montreal, Ottawa, Toronto, Hamilton, Winnipeg, Kenora, Yorkton, Regina, Saskatoon, Edmonton. Podczas licznych spotkań z jej czytelnikami na kanadyjskiej ziemi i po raz drugi po 1997 roku powstała idea powrotu ogromnego dziedzictwa twórczego Ohijenki-Iłariona i jego współpracowników na Ukrainę, jak również podjęcia pierwszych działań w celu wypełnienia przedśmiertnej woli twórcy archiwum i kolekcji książek. Jak wiadomo, zgodnie z ostatnim testamentem Ohijenki-Iłariona, prawnie sformalizowanym jeszcze 15 kwietnia 1967 roku, ten jego najważniejszy życiowy dorobek ma być obowiązkowo przekazany na Ojczyznę pod dwoma warunkami: a) kiedy Ukraina będzie wolna; b) kiedy będzie wolna jej Cerkiew. Perypetie z wypełnieniem woli twórcy testamentu Wydawałoby się, że te dwa warunki nastały: Ukraina od 1991 roku jest samodzielnym państwem i ma w nim swoją Cerkiew. Jednak kanadyjscy Ukraińcy mieli inne zdanie i, sądzę, nie bezpodstawnie. Prawdziwie przejmując się losem przyszłości Ukrainy, zdziwieni skalą korupcji w wyższych szczeblach ukraińskiej władzy, nasi zamorscy rodacy szczerze wtedy pytali mnie: a komu, w czyje ręce przekazywać takie archiwa, które my przez dziesięciolecia święcie chroniliśmy? Państwu? Przecież ono nie może poradzić sobie nawet z tym, co ma. Wspominali pożar w głównej narodowej bibliotece kraju w latach 60. — bibliotece im. W. Wernadskiego, kiedy spłonęło niemal wszystko, co było najcenniejsze w sali starodawnych ukraińskich rękopisów. Jak wiadomo, zwalono to podpalenie na „chorego” dozorcę, ale w ówczesnej zagranicznej prasie opublikowano szereg publikacji, w których wskazywano na bezpośredni ślad KGB w niszczeniu niepodważalnych dokumentalnych świadectw odrębnej od Rosji własnej historii narodowej. Wspominali też o tym, jak ludzie od archiwów handlowali w Europie i Ameryce za szalone pieniądze oryginałami listów Mychajła Hruszewskiego i innymi bezcennymi rarytasami, które nagle „zniknęły” z bibliotecznych schowków Lwowa. W tym samym szeregu przykładów niezdolności lub niechęci państwa do cenienia i chronienia dla przyszłych pokoleń swoich duchowych skarbów warto wspomnieć też niezrozumiałe dla cywilizowanego państwa „wędrowanie” rzadkich rękopiśmiennych czy drukarskich rarytasów w ręce niegodziwych, niekulturalnych i mało wykształconych ukraińskich oligarchów. Chodzi o bezcenne dzieło Mikołaja Kopernika i pierwodruk na Ukrainie „Apostoła” Iwana Fedorowicza, które w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach na zawsze „opuściły” teren biblioteki Wernadskiego, oraz takie same bezcenne eksponaty z szeregu muzeów narodowych Ukrainy, w szczególności ze Lwowskiej Galerii Obrazów. Zatem trudno nie zgodzić się z tymi argumentami: warunki do przekazania na Ukrainę kolekcji archiwalnych zagranicznej społeczności ukraińskiej rzeczywiście jeszcze nie nastały. Ile jeszcze czekać na „nastanie warunków”, dzisiaj powiedzieć trudno. Będzie to zależeć, twierdzili Kanadyjczycy, od tego, na ile realne u nas będą deklarowane na najwyższych szczeblach władzy wartości demokratyczne i wolności, na ile skuteczna będzie walka z korupcją. Ostatecznie, w wyniku takich swoistych dyskusji wtedy, w czasie ogólnokanadyjskiej prezentacji drugiej książki o metropolicie Iłarionie, podjęto kompromisową decyzję: częściowo wypełnić wolę metropolity Iłariona dotyczącą powrotu na Ukrainę jego archiwum można poprzez kopiowanie jego niedrukowanych jeszcze rękopisów w celu ewentualnego przekazania na Ukrainę. Chodziło o to, że takie kopie można będzie przekazać nie w ręce instytucji państwowej, a specjalnie utworzonej w Kijowie społecznej organizacji charytatywnej. Warto podkreślić, że mój pierwszy oficjalny apel jako naukowca do winnipejskiego Towarzystwa „Wołyń”, któremu metropolita Iłarion za życia przekazał prawa autorskie do wykorzystywania jego drukowanych i niedrukowanych prac, miał miejsce jeszcze we wrześniu 1997 roku, kiedy na zaproszenie strony kanadyjskiej opracowywałem to archiwum i przygotowywałem nową książkę-biografię o metropolicie Iłarionie. Towarzystwo wydało takie pisemne zezwolenie, ale okazało się to niewystarczające. Szybkie rozwiązanie sprawy dotyczącej ewentualnego kopiowania rękopiśmiennego dziedzictwa metropolity komplikował fakt, że właścicielami-zarządcami jego kolekcji archiwalnej i książkowej w Winnipeg były aż trzy organizacje oraz dwie osoby fizyczne. Były to: Konsystorz Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego, Kolegium św. Andrzeja, towarzystwo „Wołyń”, syn metropolity Iłariona Anatolij Ohijenko, który w tamtym czasie mieszkał w Nowym Jorku, oraz ówczesny dziekan wydziału teologicznego Kolegium św. Andrzeja, były najlepszy uczeń metropolity i w tamtym czasie jeden z wiernych naśladowców-iłarionowców, ojciec doktor Stepan Jarmuś. Bez pisemnego zezwolenia każdego z tych członków zbiorowego zarządu nie sposób było uzyskać pozwolenia na takie kopiowanie. Równo trzy lata później — w październiku 2000 roku — sprawa ta, z Bożą pomocą, rozwiązała się z pozytywnym skutkiem. 17 października tego samego roku na ręce pierwszego hierarchy Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego w Kanadzie metropolity Wasyla — arcybiskupa Winnipeg i metropolity — wpłynął drugi list z podpisem przewodniczącego Instytutu Badań Wołynia doktora Serhija Radczuka oraz przewodniczącego towarzystwa „Wołyń” profesora Illi Onufrijczuka (publikowany po raz pierwszy): „Błogosławionemu Wasylowi, arcybiskupowi Winnipeg i metropolicie UKP w Kanadzie. Wasza Błogosławiona Wysokości, Błogosławiony Władyko! Waszej Błogosławionej Wysokości zapewne wiadomo, że swoimi listami upoważniającymi z 22 września 1967 i 31 maja 1968 roku śp. Metropolita Iłarion wyłączne prawo wydawania i przekazywania jego prac powierzył Towarzystwu „Wołyń” w Winnipeg (Litopys Wołyni, nr 12, 1977/1978). Towarzystwo „Wołyń” przestrzega woli Metropolity Iłariona do dnia dzisiejszego. Teraz zwraca się do nas badacz archiwów Metr. Iłariona prof. Mykoła Tymoszyk z Kijowa z prośbą o zezwolenie mu na wykonanie kopii — w celu ich wydania — niepublikowanych prac metropolity Iłariona. Prace te były przygotowywane do druku, ale pozostały w rękopisach. Nie mamy możliwości wydania ich w Kanadzie. Dlatego prosimy Waszą Błogosławioną Wysokość o zezwolenie prof. M. Tymoszykowi na wykonanie kopii wspomnianych prac i dopilnowanie ich wydania na Ukrainie. Oryginały mogą pozostać w archiwum Metr. Iłariona. Prof. Tymoszyk zapewnia nas, że prace te są Ukrainie bardzo potrzebne. Dlatego zgadzamy się na wydanie ich właśnie na Ukrainie i prosimy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Wasza Blaskowitość raczy pobłogosławić skopiowanie ich, a kopie powierzyć prof. M. Tymoszykowi, z tym że on dopilnuje wydania i rozpowszechnienia ich w ośrodkach naukowych Ukrainy. Za Wasze błogosławieństwo tego zamysłu serdecznie dziękujemy z góry! Z prośbą o Wasze arcypasterskie modlitwy: dr Serhij Radczuk, prof. Illia Onufrijczuk”. Błogosławieństwo na kopiowanie niedrukowanych prac metropolita Wasyl udzielił następnego dnia. To błogosławieństwo zostało zapisane w liście do autora tych wierszy. Oto jego treść: „18 października 2000 r. Do prof. Mykoły Tymoszyka. Dotyczy przekazania kopii prac metr. Ilariona. Drogi Panie Profesorze. Zgodnie z Pana prośbą błogosławimy, co następuje: 1. Przekazać Panu kopie wspomnianych prac metr. Ilariona. 2. Oryginały pozostawić w Konsystorzu UPCK”. Najprzewielebniejszy Wasyl, Metropolita Winnipegu, Pierwszy Hierarcha Ukraińskiego Prawosławnego Kościoła w Kanadzie”. Pod koniec października zakończyła się ogólnokanadyjska trasa prezentacji książki „Zostanę na zawsze z obcymi…”, a za kilka tygodni miałem wracać na Ukrainę. To była moja trzecia podróż do Kanady, która pod względem czasu trwania, podążając śladami metropolity Ilariona (Ohijenki), była najdłuższa, a pod względem wyników zbierania materiałów do kolejnych książek — najbardziej owocna. To, co przeznaczone było dla Ukrainy 30 października na Jones Avenue 9 w Kanadzie wyznaczono nadzwyczajne posiedzenie Konsystorza Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego w Kanadzie, podczas którego odbyła się uroczysta ceremonia przekazania moim rękom bezcennej, dotychczas nieznanej szerokiemu ogółowi spuścizny wielkiego Ukraińca: kopii jego niedrukowanych prac. Wtedy też metropolita Wasyl i autor tych słów podpisali Akt przekazania, którego treść publikujemy poniżej: 30 października 2000 r. Archiwum Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego w Kanadzie Fundusz Metropolity Iłariona (Ohijenki) Fotokopie niewydanych utworów Metropolity Iłariona (Ohijenki), przekazane profesorowi Mykole Tymoszykowi. Na podstawie próśb Towarzystwa „Wołyń” zawartych w listach do Metropolity Wasyla z 17 października 1997 r. oraz z 17 października 2000 r. przekazano obecnie profesorowi Mykole Tymoszykowi fotokopie materiałów i rękopisów następujących niewydanych utworów Metropolity Iłariona (Ohijenki): 1. Ukraiński Kościół w czasach hetmana Mazepy (arkuszy fotokopii 396). 2. Ukraińskie monastycyzm (arkuszy fotokopii 401). 3. Chronologia kościelna (arkuszy fotokopii 201). 4. Wydanie utworów Szewczenki (arkuszy fotokopii 364). 5. Śmierć Wyhowskiego (arkuszy 15). 6. Spowiedź hetmana (Śmierć Wyhowskiego) (arkuszy fotokopii 56). 7. Polityczna praca Bohdana Chmielnickiego (Niepodległa Ukraina w polityce Bohdana Chmielnickiego) (arkuszy 193). Kopie: prof. dr M. Tymoszykowi, Kolegium św. Andrzeja, Towarzystwu „Wołyń”. Tym samym łączna liczba skopiowanych dla Ukrainy arkuszy archiwalnych wyniosła za tym razem 1635 stron. Później liczba ta potroiła się. Do tych dokumentów dołączono wydane na moje ręce pisemne pełnomocnictwo do bycia redaktorem i wydawcą tych prac na Ukrainie. Wkrótce wszystkie te rękopisy, pisane w różnych latach, w różnych życiowych okolicznościach, leżąc w winnipeskim archiwum swego twórcy nieczytane przez nikogo przez dziesięciolecia, poleciały samolotem przez ocean na ukraińską ziemię. Aby po pewnym czasie w postaci już pięknie opracowanych wydań książkowych trafić do tego czytelnika, dla którego były przeznaczone. Wspominając teraz te niezapomniane, pełne emocji chwile mojej trzeciej podróży na daleką kanadyjską stronę, do miejsc ostatniego schronienia trudnego losu Ohijenki, dusza ogrzewa się poczuciem szczerych życzeń i włożonego wysiłku tych wielu współtowarzyszy duchowych, którzy stali u początków projektu „Zapóźnione powroty”, o którym wiedzą dziś w wielu krajach świata. Przede wszystkim chciałbym wymienić ówczesnego duchowego przewodnika prawosławnych Ukraińców Kanady metropolitę Wasyla (Fedaka), którego korzenie sięgają bukowińskiej wsi Kaduby. Był on pierwszym następcą po śmierci metropolity Iłariona i okazał się spośród wszystkich pozostałych następców jego najwierniejszym naśladowcą. Decyzja o przekazaniu Ukrainie kopii niewydanych prac metropolity-profesora była decydująca dla zapoczątkowania przyszłego projektu „Zapóźnione powroty”. Znaczną rolę w pozytywnym rozstrzygnięciu tej kwestii odegrał również dawny uczeń metropolity Iłariona, wieloletni dziekan wydziału teologicznego Kolegium św. Andrzeja Uniwersytetu Manitoby, znany na Ukrainie autor protoprezbiter Stepan Jarmus. Warto dla historii wspomnieć imię jeszcze jednej krzewicielki ducha ukraińskiego na kanadyjskiej ziemi, bez której wysiłków ten projekt wydawniczy na Ukrainie byłby niemożliwy. Jest nią Anna Figus-Ralko, wieloletnia współpracowniczka i kierowniczka administracji najstarszego ukraińskiego czasopisma w Kanadzie „Ukraiński Głos”, pierwsza kobieta-prezes wydawniczego stowarzyszenia „Tryzub”. W swoim czasie była współpracowniczką metropolity Iłariona w Konsystorzu Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego w Kanadzie oraz w redakcji gazety „Wisnyk”, a z początkiem lat 90. zorganizowała wysyłkę na Ukrainę znacznej liczby książek, przy wydaniu których uczestniczył metropolita Iłarion. To ona wystąpiła z inicjatywą wydawania na Ukrainie utworów metropolity Iłariona nie z udziałem czy pod kontrolą państwowych urzędników, lecz pod skrzydłami specjalnie powołanej organizacji społecznej. Dzień państwowej rejestracji w Kijowie osoby prawnej — Organizacji Charytatywnej „Fundacja imienia metropolity Iłariona (Ohijenki)” — 5 maja 2000 roku można uznać za początek zakładania projektu wydawniczego „Zapóźnione powroty”. Współprzewodniczącymi tej organizacji zostali: z Kanady — Anna Figus-Ralko, z Ukrainy — profesor Mykoła Tymoszyk. Konkretnym urzeczywistnieniem celu utworzenia tej organizacji charytatywnej stało się wydanie spuścizny jej twórcy, bezcennej pod względem treści i znaczenia dla umocnienia ukraińskiej państwowości, uosobionej w różnych dziedzinach wiedzy: historii, literaturze, języku, filozofii, teologii, politologii, biblistyce, paleografii, pedagogice, bibliografistyce, archiwistyce itp., w serii „Zapóźnione powroty”. W warunkach, gdy ogół Ukraińców wciąż pozostawał w niewoli radzieckiej propagandy, która przez dziesięciolecia szkalowała uczciwe imię Ohijenki, gdy większość wysokich urzędników nadal uprzedzenie odnosiła do „byłego wroga ludu”, najlepszym wyjściem będzie zapoznanie zarówno ogółu, jak i władz oficjalnych na Ukrainie z dotąd nieznanym Ohijenką-Iłarionem. Mając na rękach archiwalne kopie rukopisów, a także zbiór utworów Ohijenki-Iłariona, które w różnym czasie ukazywały się za granicą, lecz dotąd pozostają nieznane szerokiemu czytelnikowi na Ukrainie, można było przystąpić do opracowania projektu wydawniczego, który otrzymał nazwę „Zapóźnione powroty”. Akcenty treściowe serii bibliotecznej. Treść tego projektu składają dwie serie: „Spuścizna rękopiśmienna” oraz „Zagraniczne pierwodruki”. Bez wątpienia najciekawsza jest pierwsza seria, ponieważ dotąd o istnieniu przygotowanych do druku, lecz nigdy niewydanych prac Ohijenki wiedziało jedynie wąskie grono współpracowników autora i badaczy. Dla przykładu, w 1940 roku, przyjąwszy stan zakonny, arcybiskup Ilarion niemal ukończył badanie naukowe o początkach i rozpowszechnianiu na ziemiach ukraińskich zjawiska życia zakonnego. Jednak przygotowana do druku fundamentalna praca „Ukraińskie monastycyzm” od tamtej pory leżała w postaci rękopisu. Sensacją w dzisiejszym szewczenkoznawstwie stała się także publikacja wyników jego wieloletnich badań nad życiem i twórczością Kobzarza, które nosi tytuł „Taras Szewczenko”. Są to również dwa utwory poświęcone Iwanowi Mazepie: „Cerkiew ukraińska za czasów hetmana Iwana Mazepy” oraz „Ukrzyżowany Mazepa”. Tak więc w ramach pierwszej serii, zatytułowanej „Spuścizna rękopiśmienna”, ukazało się już sześć tomów: „Ukraińskie monastycyzm”, „Taras Szewczenko”, „Ukrzyżowany Mazepa”, „Bohdan Chmielnicki”, „Ratowanie Ukrainy”, „Miasteczko Browary i jego okolice”. Ostatnia nowość — jedyna, odnaleziona przez redaktora nie w kanadyjskim, lecz w kijowskim archiwum. Podstawę drugiej serii stanowią przede wszystkim utwory, które w różnym czasie ukazywały się drukiem w Warszawie, Paryżu, Lozannie i Winnipegu, a w Ukrainie dotąd nie były wznawiane. Są to także liczne fragmenty lub części utworów, drukowanych w różnych czasopismach Europy i Ameryki w postaci artykułów, szkiców i rozpraw. Oto utwory, które już wydano na Ukrainie: „Historia ukraińskiego języka literackiego”, „Kultura ukraińska”, „Święta Poczajowska Ławra”, „Słowo o wyprawie Igora”, „Cerkiew ukraińska w czasie Ruiny”, „Historia ukraińskiego drukarstwa”, „Cerkiew ukraińska”, „Ojczysta mowa”, „Nasz język literacki”, „Służyć narodowi — to służyć Bogu”, „Ideologia Cerkwi ukraińskiej”, „Miłujmy naszą Cerkiew ukraińską”, „Przedchrześcijańskie wierzenia narodu ukraińskiego”, „Latarnie ziemi ukraińskiej”. Każda z tych książek przedstawia całe warstwy historii państwa ukraińskiego, jego języka, kultury, Cerkwi, poszczególnych wybitnych osobistości, które wymagają niezaangażowanego politycznie przemyślenia na nowo oraz godnego uszanowania ze strony współczesnych. I wreszcie o szczególności redakcyjnego przygotowania pierwodruku po długich latach zakazu książek Ohijenki na Ukrainie. Każdy z dwudziestu tomów, o których mowa, ma gruntowne wprowadzenie redaktora-opracowującego. Zazwyczaj jest to swego rodzaju badanie historii powstania tekstów, ich losów w obiegu, ich nietypowych dziejów wydawniczych, a także głównych dominant treściowych. Biorąc pod uwagę okoliczność, że prace I. Ohijenki wydawano w różnych krajach i w różnych wydawnictwach, gdzie wymogów ustalonego w praktyce wydawniczej procesu redakcyjno-wydawniczego nie zawsze przestrzegano, a autor nierzadko samodzielnie pełnił funkcje redaktora i korektora, opracowujący tę bibliotyczną serię poprawiał niektóre nieuzasadnione powtórzenia słów i ingerował w autorską interpunkcję, jednak ogólnie dążył do zachowania podstawowego charakteru autorskiej składni. Takie podejście zastosowano także przy przygotowaniu bibliograficznych odsyłaczy na poszczególnych stronach i w poszczególnych rozdziałach — wszystkie one podawane są według współczesnych wymogów. Teksty książek doprowadzono do zgodności ze współczesną ortografią, przy jednoczesnym zachowaniu leksykalnych, morfologicznych i fonetycznych osobliwości języka autora. Bezwarunkowo poprawiano błędy drukarskie. W przypadkach rozbieżności, różnorodności i niespójności form leksykalnych pierwszeństwo dawano normie literackiej. I jeszcze jeden wymowny szczegół. Spośród 20 tomów „Zapóźnionego powrotu” wydanie to wsparło jedynie trzech państwo. Do programu „Książka ukraińska” weszły „Taras Szewczenko”, „Bohdan Chmielnicki” i „Ratowanie Ukrainy”. Wszystkie pozostałe, jak u nas się mówi, — z miru po nitce. * * * Jeden z najbardziej znaczących krzewicieli idei narodowej, Iwan Ohijenko, choć z dużym opóźnieniem i wielkimi trudnościami, jednak wrócił na Ukrainę. Naszym najpierwszym obowiązkiem jest po prostu przeczytać i poznać te bezcenne skarby jego talentu i bólu o przyszłość Ukrainy. Czytać po to, aby jutro spróbować choćby odrobinę stać się innymi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Orędzie wielkanocne Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy FILARETA

Do Przewielebnych arcypasterzy, bogobojnych pasterzy, czcigodnego duchowieństwa oraz wszystkich wiernych Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego. Drodzy bracia i siostry! CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ! Ile wewnętrznej duchowej radości wkładamy w te dwa słowa: Chrystus zmartwychwstał! Z jakim duchowym uniesieniem powtarzamy je niezliczoną ilość razy w dni wielkanocne. W tych słowach zawiera się istota naszej wiary, niezłomność naszej nadziei oraz pełnia wiecznej radości i błogosławieństwa. Dlaczego my, chrześcijanie, uważamy, że w słowach „Chrystus zmartwychwstał” tkwi istota naszej wiary? Dlatego, że apostoł Paweł mówi: „A jeżeli Chrystus nie zmartwychwstał, daremne jest nasze nauczanie, daremna jest także wasza wiara. Okazuje się bowiem, żeśmy byli fałszywymi świadkami Boga, skoro umniejszyliśmy, że Bóg wskrzesił Chrystusa, którego nie wskrzesił” (1 Kor 15, 14-15). Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa jest dowodem na to, że nie jest On tylko człowiekiem, jak my wszyscy, lecz jest Synem Bożym, który w jednej osobie połączył dwie natury — boską i ludzką. Jezus Chrystus powiedział: „Ja jestem prawdą!” (J 14, 6). Na jakiej podstawie mamy wierzyć, że te słowa są rzeczywiście prawdziwe? Na tej podstawie, że te słowa wypowiedział Syn Boży, czyli prawdziwy Bóg. A dowodem na to, że jest On prawdziwym Bogiem, jest Jego zmartwychwstanie. Na podstawie Ewangelii bezbożnicy nie mogli zaprzeczyć zmartwychwstaniu Chrystusa. Wtedy oni z powodu swojej bezsilności ogłosili, że Jezus Chrystus jako postać historyczna w ogóle nie istniał, że jest to mit. Nawet religie, które nie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym, nie zaprzeczają Jego istnieniu w historii. Tak, muzułmanie nazywają Go prorokiem, a nie Synem Bożym. Żydzi uważają, że Jezus jako postać historyczna żył na ziemi, ale nie jest On Chrystusem ani Synem Bożym. Zmartwychwstanie Chrystusa jest niezaprzeczalnym dowodem na to, że jest On Synem Bożym, który przyszedł na świat, aby zbawić rodzaj ludzki od grzechu i śmierci. Czy to prawda, że śmierć w ludzkiej naturze została pokonana? Przecież wiemy, że wszyscy ludzie umierają. Prawda! Prawda, ponieważ Jezus Chrystus zmartwychwstał i już nie umiera. Czy to prawda, że Jezus Chrystus w niezniszczalnym ciele znajduje się w niebiosach? Prawda! Bo powiedział to Pan nasz Jezus Chrystus, który prawdziwość swoich słów udowodnił swoim zmartwychwstaniem. Ponieważ śmierć w ludzkiej naturze została pokonana przez zmartwychwstanie Chrystusa, to w czasie wyznaczonym przez Boga zmartwychwstaną wszyscy zmarli, poczynając od Adama. Bo jak przez grzech jednego śmierć weszła w cały rodzaj ludzki, tak i przez zmartwychwstanie Jednego — Drugiego Adama, Jezusa Chrystusa — zmartwychwstaną wszyscy zmarli. Dlatego radujemy się w dni wielkanocne, czasem nie uświadamiając sobie przyczyny radości. Do zmartwychwstania Chrystusa świat nie znał tej radości. Śmierć czarnym cieniem wisiała nad ludźmi i nad wszystkimi ich czynami. Wskutek nieuchronności śmierci każdego człowieka sens życia wydawał się niezrozumiały. Nie tylko poganie, którzy nie znali prawdziwego Boga, ale nawet Żydzi, którzy mieli prawo objawione przez Boga, wobec faktu śmierci byli niemi. Do zmartwychwstania Chrystusa śmierć pozostawała w krzyczącej sprzeczności z pragnieniem życia, które żyje w głębi każdego człowieka. Zmartwychwstanie Chrystusa utwierdza w nas nadzieję na życie wieczne. W dni wielkanocne chrześcijanie szczególnie uroczyście świętują uśmiercenie śmierci, początek życia wiecznego. Święty Jan Złotousty mówi: „Dziś zniszczone zostały kajdany śmierci… Dlatego niech nikt nie boi się śmierci, bo wyzwoliła nas śmierć Zbawiciela. Zmartwychwstał Chrystus — i życie triumfuje” (Słowo Wielkanocne). Prawosławną wiarę słusznie nazywa się religią zmartwychwstania. Prawosławny chrześcijanin odczuwa moc zmartwychwstania w odnowieniu swojej duszy, w zmartwychwstaniu wewnętrznego człowieka. Na przykład, kiedy niewierzący człowiek uwierzył w Boga i zmienił sposób swojego życia, duchowo zmartwychwstał. Zmartwychwstały Chrystus daje nam siłę do walki z grzechem. I dzisiaj, prawie po dwóch tysiącleciach, Pan nasz Jezus Chrystus wskrzesza nasze dusze i inspiruje nas do pełnego poświęcenia służby swojemu narodowi, swojemu państwu w imię miłości do Boga i człowieka. Zmartwychwstanie Chrystusa daje nam nadzieję, że Chrystus Zbawiciel, który pokonał śmierć, ma władzę także nad naszymi nieszczęściami, smutkami i trudnościami. On dopuszcza kryzysy w ludzkim społeczeństwie, wojny między narodami, On je także kończy. Ale do tego trzeba nawrócić się do Boga całym sercem, całym swoim życiem. On chce, aby wszyscy ludzie uwierzyli w Niego, zmienili swój sposób życia i weszli w życie wieczne dla błogosławieństwa. W te radosne dni wielkanocne serdecznie pozdrawiam was, przewielebni arcypasterze, bogobojni pasterze, czcigodne duchowieństwo, drodzy bracia i siostry, ze świętem Zmartwychwstania Chrystusa. Pozdrawiam z Paschą Chrystusową Prezydenta Ukrainy Petra Poroszenkę, Radę Najwyższą, naród ukraiński, a szczególnie nasze Siły Zbrojne — obrońców naszego państwa ukraińskiego, którzy z miłości do niego nie szczędzą nawet własnego życia. Pozdrawiam z wielkim świętem chrześcijańskim cały naród ukraiński i wszystkich Ukraińców, którzy przebywają poza granicami Ukrainy na wszystkich kontynentach, ale kochają Ukrainę i pomagają jej. Niech Wszechmiłosierny Pan, który swoim zmartwychwstaniem pokonał śmierć, daruje nam zwycięstwo nad wszystkimi naszymi zewnętrznymi i wewnętrznymi wrogami i niech doprowadzi nas wszystkich do pokoju i jedności, aby nasze życie odpowiadało temu, dla czego Syn Boży stał się człowiekiem, cierpiał, umarł i zmartwychwstał. Zaprawdę Chrystus Zmartwychwstał! FILARET, Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy. Pascha Chrystusowa, 2017 rok, m. Kijów. Do Najprzewielebniejszych i przewielebnych władyków, najjaśniejszych, najczcigodniejszych i wielebnych ojców, wielebnych mnichów i mniszek, drogich w Chrystusie wiernych Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego. CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ! Jak jednoroczny baranek, błogosławiony nam wieniec — Chrystus Dobrowolnie za wszystkich złożony w ofierze — Pascha oczyszczenia; I znów nam z grobu zajaśniał — cudowne Słońce prawdy. Pieśń 4. Kanonu Paschy. Drodzy w Chrystusie! Dzisiaj po całym Wszechświecie rozbrzmiewa radosne jednogłośne zwiastowanie: „Chrystus zmartwychwstał!” W tych słowach — siła i wyznanie głównej prawdy wiary chrześcijańskiej. „Zaprawdę zmartwychwstał!” — odpowiadają ci, którzy uwierzyli w zmartwychwstanie naszego Zbawiciela oraz Jego zwycięstwo nad otchłanią i śmiercią. Nasza wiara w Zmartwychwstałego — to wiara w zmartwychwstanie, które każdy z nas osobiście będzie mógł przeżyć. Właśnie dzięki wierze stajemy się chrześcijanami, czyli uczestnikami wiecznego życia naszego Boskiego Zbawiciela, który dzisiaj w chwale wychodzi z zapieczętowanego grobu. Oto dlaczego święty apostoł Paweł twierdzi: „Jeżeli ustami swoimi wyznasz, że Jezus jest Panem, i w sercu swoim uwierzysz, że Bóg Go wskrzesił z martwych, osiągniesz zbawienie. Bo sercem przyjęta wiara prowadzi do usprawiedliwienia, a wyznawanie jej ustami — do zbawienia” (Rz 10, 9-10). Świętujemy wydarzenie, o którym świadczyli święci apostołowie. Łaską Ducha Świętego w nabożeństwach wielkanocnych możemy przeżyć to samo, czego doświadczyły niewiasty niosące wonności przy grobie oraz apostołowie, którzy osobiście spotkali się ze zmartwychwstałym Zbawicielem i byli Jego świadkami aż po krańce ziemi. W obecnym jasnym święcie na nowo zjednoczmy się z Nim i powiedzmy do Niego słowami apostoła Tomasza: „Pan mój i Bóg mój” (J 20, 28).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Wielkanocne orędzie Błogosławionego Światosława

Jak jednoroczny baranek, błogosławiony nam wieniec — Chrystus Kim jest ten Chrystus, którego spotykamy zmartwychwstałym z grobu? Przede wszystkim jest On naszym wcielonym Bogiem, który zwyciężył śmierć i którego bramy piekła nie zdołały zatrzymać. Nasza jutrznia paschalna przyrównuje Jezusa Chrystusa do baranka paschalnego, złożonego w ofierze na wyzwolenie i zbawienie wybranego narodu. W tę noc, którą po raz pierwszy nazwano paschalną, śmiercionośny anioł w Egipcie ominął tego, czyj dom był naznaczony krwią baranka paschalnego, i wtedy rozpoczęło się wyjście wybranego narodu z niewoli do wolności. Naszym prawdziwym paschalnym Barankiem jest ukrzyżowany i zmartwychwstały Pan Jezus Chrystus, jak o tym pisze św. Jan Teolog, gdy ustami Chrzciciela już na początku Ewangelii świadczy o Jezusie: „Oto Baranek Boży, który gładzi grzech świata” (J 1, 29). Właśnie On jest Tym, który w tę noc złamał swoim światłem ciemność niewoli grzechu i prowadzi za sobą nas wszystkich od śmierci do życia i od ziemi do niebios. Jeśli my w Świętym Chrzcie tajemniczo umarliśmy i zmartwychwstaliśmy z Chrystusem, jeśli przyjmujemy Jego Ciało i Krew, czyli spożywamy nowotestamentową Paschę, i jesteśmy naznaczeni krwią Chrystusa, to i nas śmierć omija, „przechodzi obok”, i otwierają się przed nami drzwi niebieskie. Za każdym razem, gdy modlimy się Boską Liturgią, stajemy się uczestnikami zmartwychwstania — tego życia, które dzisiaj zajaśniało nam z pustego grobu. I to życie Zmartwychwstałego jest błogosławionym wieńcem dla nas, dzieci Bożych, znakiem naszej godności i naszego powołania, by być świadkami Jego w świecie i głosicielami Jego Ewangelii. Dobrowolnie za wszystkich złożony w ofierze był — Pascha oczyszczenia Świętować chrześcijańską Paschę oznacza dla nas dzisiaj być zdolnymi mocą Zmartwychwstałego wstawać i przebudzić się do działania, być zdolnymi do osobistej paschalnej ofiarności dla dobra swojego narodu, jego wolności i lepszego losu. Patrząc na twarze naszych ukraińskich żołnierzy-bohaterów, którzy złożyli swoje życie w ofierze za ojczysty naród, możemy być pewni, że Niebieski Ojciec przyjmuje te ofiary w imię swojego Syna. Właśnie w nich przez zmartwychwstałego Chrystusa już mamy zwycięstwo nad złem i uzdrowienie ran duszy i ciała. Świętować chrześcijańską Paschę oznacza dla nas dzisiaj być nosicielami zwycięstwa życia tam, gdzie panuje śmierć. Szczerze wyznawać to, że Chrystus „prawdziwie zmartwychwstał”, oznacza uwierzyć, że dzięki naszej osobistej decyzji i wysiłkowi jest prawdziwie możliwe pokonanie korupcji i nieprawdy w naszym społeczeństwie, że właśnie od nas zależy, jakim będzie nasz kraj: czy będzie umierał, oddany na pastwę możnym tego świata, czy wstanie, przebudzi się, odnowi i zmartwychwstanie do prawdziwego życia, godnego człowieka jako obrazu Bożego. Chrystus, który dzisiaj rwie kajdany śmierci i wychodzi z grobu, jest naszym wyjściem z niewoli. On oczyszcza nas z grzechu, zależności, okoliczności, pokus i manipulacji grupki, której uczestnicy uważają się za panów tego świata, oczyszcza ze wszystkiego, co nas zniewala i zabiera nam życie. On, zmartwychwstały Pan, jest naszym wyjściem z naszych historycznych okoliczności: w Nim zwyciężymy wojnę i tych, którzy ją rozniecają i wspierają. Chrystus to także nasze wejście, nasze drzwi (por. J 10, 7.9). On dla nas jest drogą, prawdą i życiem (por. J 14, 6). On daje nam wolność dla pełni życia, miłości do Boga i bliźniego, budowania własnej przyszłości na swojej przez Boga danej ziemi. W świetle zmartwychwstania Chrystusa nie pozwólmy się oszukać ani pustosłowiem i marnymi obietnicami, ani bezradnością tych, którym brakuje wiary w ewangeliczną prawdę i sprawiedliwość, i którzy jedynie narzekają na swój los. I znowu nam z grobu zajaśniało — cudowne Słońce prawdy Trudności i niedogodności to doświadczenie każdego pielgrzyma, który idzie w paschalnym pochodzie. Nie unikajmy trudu i osobistej ofiary tego zwycięskiego pochodu. Często mamy pokusę odizolowania się od rzeczywistości wokół nas, przerzucamy odpowiedzialność na innych, widzimy szybciej zło niż dobro, szukamy kogoś jako „ofiary”, na którą chcemy przerzucić własne ciężary. Wybieramy sobie nie czystego Baranka, który wzywa do osobistego udziału w zwycięstwie nad złem, a kozła ofiarnego, na którego zrzucamy wszystkie grzechy, słabości, tchórzostwo, niechęć do brania na siebie odpowiedzialności za los swojego narodu. Chcemy, żeby ktoś za nas wszystko zrobił, szukamy „kogoś”, kto wziąłby na siebie nasze trudności i zapłaciłby cenę za nasz dobrobyt, a nasze niepowodzenia, żeby bez naszego osobistego wysiłku „przeszły obok” nas. Słyszymy, jak nam szepczą: „Niech inni bronią Ojczyzny, a ja chcę czuć się bezpiecznie. Niech inni zmieniają kraj, w którym żyję, na lepsze, byle tylko nie zmieniał się ja sam”. Natomiast Chrystus wzywa nas do innego sposobu życia. On zmartwychwstał z martwych po to, aby zmienić najpierw nas, poruszyć i podnieść najpierw mnie, a przez mnie — wszystko i wszystkich wokół. Jeśli chcę lepszego społeczeństwa, kraju, świata, to najpierw muszę stać się lepszym sam. I dzień tej wielkiej przemiany, kiedy nasze Słońce wstaje, jest właśnie dzisiaj! Dzisiaj nasza Wielkanoc! Stańmy się wielkimi w zmartwychwstałym Zbawicielu! Chrystus zajaśniał nam z grobu i jest naszym Słońcem prawdy. Dość narzekać — czas działać! Wschodzi Słońce — zaczyna się nowy dzień. W świetle Jego promieni mamy daną nam okazję właśnie dzisiaj, w ten dzień i czas — nie zmarnujmy jej! Drodzy w Chrystusie bracia i siostry! Pozdrawiam wszystkich was z dzisiejszym jasnym świętem Zmartwychwstania Chrystusowego, z dniem wyzwolenia od śmierci i zła oraz otwarcia drzwi do życia, nadziei i miłości. Życzę wszystkim pokoju Chrystusowego, pokoju, który daruje nam zwycięstwo Chrystusa nad złem i nieprawdą, pokoju, którego wśród wojny tak szczerze pragnie każde ukraińskie serce. Jeszcze raz wszystkim wam, w Ukrainie i na obczyźnie będącym, przesyłam swoje serdeczne pozdrowienia. Szczerze życzę wam błogosławionych Świąt Wielkanocnych, smacznego święconego jajka i jasnej paschalnej radości! Łaska zmartwychwstałego Pana naszego Jezusa Chrystusa, miłość Boga Ojca i komunia Ducha Świętego niech będzie ze wszystkimi wami! Chrystus zmartwychwstał! Prawdziwie zmartwychwstał! † ŚWIATOSŁAW Dane w Kijowie, przy Soborze Patriarchalnym Zmartwychwstania Chrystusowego, w 5. niedzielę Wielkiego Postu, 2 kwietnia 2016 roku Bożego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

środę. W przeddzień Hucułki pieką kokuci albo kukułki czy skowronki. W Kosmaczu wieczorem w środę palą dziada, a w Żabiu dziada palą w środę. Dzieciaki chodzą od chaty do chaty i pod oknami krzyczą: “Grzejcie dziada! Dajcie chleba!” dopóki z zagrody nie odpowiedzą: “Grzejemy, grzejemy! Dajemy…”. Wtedy gospodyni wynosi z chaty kokuci i rozdaje dzieciakom, a dziewczynkom jeszcze pisankę dorzuci. Otrzymawszy pożądane, dzieci jednym głosem krzyczą: “Żeby wam owieczki, żeby wam jagniątka, żeby wam cielątka mnożyły się i zdrówko na długie lata!”… W Kosmaczu dzieci chodzą w czwartek rano, zachodząc do tej czy innej chaty, a gospodyni daje im “za Bóg zapłać” za swoje zmarłe dzieci, a jeśli dzieci nie umierały, to za zmarłych krewnych podpłomyk lub kukułkę oraz pisankę czy kraszankę. W ciągu ostatnich lat dodają jeszcze orzechy, jabłka, cukierki. Dzieci grzecznie mówią “Bóg zapłać” i idą uradowane do innej chaty. W wielkopiątkowy piątek Huculi idą grupami do cerkwi, poszczą, niektórzy — jedzą już dopiero na Wielkanoc. Tego dnia nie można wykonywać żadnej pracy, nawet chleb górale kroją w czwartek. Do cerkwi gospodarze w poważnym wieku zbierają się w sobotę wieczorem i tam nocują, bo mówią, że wypada przenocować w świątyni w wielkanocną noc. Wtedy będą ich omijać wszelkie słabości. A już o świcie do kosmackich świątyń wyrusza cały lud. Kto mieszka na oddalonych przysiółkach, ten kładzie przygotowane sakwy z paską i innym jadłem na konia, sam siada na wierzch i jedzie do cerkwi. Bogatsi gospodarze jadą samochodami całymi rodzinami. Trzeba zauważyć, że sakwy przeważnie niosą mężczyźni, a kobiety — koszyki z paskami czy torby. Przy cerkwi wokół formują dwa wielkie kręgi, w które stają rodami. Na przykład, w jednym miejscu stoi ród Marijczuków. Obok nich — ród Budziuków, dalej — ród Rebedziów, jeszcze dalej — ród Handziuluków. I tak z dziada pradziada. Huculi ubierają się w swój tradycyjny strój i wtedy ta czy inna wieś rozkwita barwnym odzieniem. Obecnie do Kosmacza przyjeżdża wielu turystów z różnych terenów ukraińskich ziem oraz państw zagranicznych, którzy pragną zobaczyć to piękno i posmakować wielkanocnych potraw. Wasyl Obraz nakręcił dwuczęściowy film “Wielkanoc w Kosmaczu”, który nie ma odpowiedników na Ukrainie. Co roku w Kosmaczu przeprowadzają także międzynarodowe festiwale etnograficzne “Wielkanoc w Kosmaczu” oraz Międzynarodowe zjazdy pisankarzy, na które zjeżdżają się ludowi mistrzowie oraz zespoły folklorystyczne i naukowcy ze wszystkich obwodów Ukrainy oraz Polski, Włoch, Wielkiej Brytanii, Francji, Kanady, Słowacji, Rosji, Rumunii, USA, Holandii… Biorą udział w takich wydarzeniach ambasadorzy państw zagranicznych, których zawsze witają pachnącą kosmacką paską na wyszywanym ręczniku. Dmytro POŻODŻUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Wielkanoc w Kosmaczu», s. 1

Wielkanoc w Kosmaczu

Zakończenie. Początek na str. 1. Jeśli w rodzinie w ciągu roku ktoś zmarł, to za niego „za prostybi” dają Huculi w Kosmaczu jeden taki przybrany pasywiec lub koszyk i mówią: „Polahnoczko! Niechaj to Bóg przyjmuje za duszę Senki!”. Wtedy ta osoba, która bierze, mówi: „Prostybi! Niechaj Bóg przyjmuje i da Sence królestwo niebieskie, a wam, Nastuniu, daj Boże zdrowia!”. Taki koszyk lub pasywiec daje matka córce lub synowi, którzy w ciągu roku wyszli za mąż lub ożenili się i poszli mieszkać osobno (do rodziców księcia lub księżniczki). Obowiązkowo biorą Huculi święcić i jedną wielką paskę. Ładne paski w Kosmaczu wypiekają Marija Bahrijczuk, Marija Warcabjuk, Lubow Horhaniuk, Anna Lyndiuk, a we wsi Szeszory — Marija Rybczuk, w Brusturach — Marija Matijczuk, w Prokurawie — Odarka Bojcuniak… Paskę z wierzchu przyozdabiają różnymi „kosyciami” (kwiatami) z ciasta. Pieką ją w formie kręgu, koła, które jest obrazem nieskończonej Bożej miłości. Dookoła opasują paseczkiem w formie koła, co symbolizuje nieśmiertelność i przyszłe niebieskie istnienie. Dookoła od tego paseczka odchodzą niewielkie ząbki, które przypominają promienie wschodzącego słońca. Następnie pośrodku stawia gospodyni na krzyż zakręcone w formie spirali paseczki ciasta, w centrum których umieszcza zakręconą spiralnie różę lub szyszkę. Spirala — to znak płodności, znak słońca, to symbol porządku misterium roku liturgicznego. Pomiędzy tym wszystkim rozstawia małe kałaczki, zrobione z ciasta, lub niewielkie ptaszki-skowronki. We wsiach Kryworiwnia, Hołowy, Ilci Hucułki opasują wierzch paski plecionym ciastem, niczym wieńcem. Wypiekanie paski wymaga szczególnej biegłości i cierpliwości. Trzeba umieć napalić w piecu, dać do miary w ciasto cukru, śmietany, masła, jajek, udanie rozczynić paskę. Przy tym kosmackie Hucułki mają wiele sekretów i każda stara się, aby u niej wyszła paska najlepsza. Kiedy przygotowuje się paskę do wypiekania, nikt do chaty nie powinien wchodzić. W tym czasie wykonują młódki różne wróżby. Na przykład, kiedy wygarnie gospodyni żar z pieca, to rzuca w piec garściami mąki kukurydzianej i mówi: „Nie mąkę palę, a wszystkie nieczyste siły na świecie, aby one nie mnożyły się w mojej zagrodzie ani w zimie, ani w lecie…”. Albo bierze z pakuł (lnianego przędziwa) sznur i zawiązuje nim nożyce, wypowiadając: „Nie nożyce zawiązuję, a ręce mojemu mężowi, aby on nie miał mocy mnie rękami krzywdzić, tak jak te nożyce teraz nie mają mocy niczego uciąć…”. Takie nożyce kładzie w chacie pod dżerhę (liznyk) na pryczę, gdzie oni śpią i tam te nożyce mają przebyć wszystkie święta Wielkanocne. Wsadziwszy do pieca paskę, robi gospodyni łopatą różne krzyże na kominie, drzwiach, suficie, a gospodarz w tym czasie strzela przed chatą z pistoletu, co oznacza, że w tej zagrodzie piecze się paska i nikt nie ma do chaty wchodzić, bo gdyby otworzył drzwi i do chaty weszło zimne powietrze, to paska mogłaby popękać, co wróży śmierć gospodarzowi lub gospodyni albo komuś z ich dzieci. Trzeba zauważyć, że kiedy piecze młódka paskę, to ma wziąć z każdej paski po kawałeczku ciasta i z tego ciasta upiec kałaczyk, który dają górale bydłu jeść na św. Jerzego. Do tego ciasta dodaje kobieta trochę czerwca z ula lub też martwe pszczoły, próchno z mrowiska i wszystko to razem wyrabiając, mówi: „Abyś była, bydło, wieczorem i w dzień taka staranna i płodna, taka lekka, jak pszczoła i mrówka. Jak pszczoła i mrówka siedzą przy kupie i wracają, choćby gdzie poszły i jedna drugiej nie zostawi, a wraca do ula czy mrowiska, tak aby moje bydło cały rok wracało do swojej koszary i aby się płodziło, jak się płodzą pszczoły i mrówki…” Przed Wielkanocą Huculi szczególnie starannie dbają o swoje obejście: czyszczą w stajniach, zamiatają podwórze, bielą w chatach, starają sobie nowe odzienie lub odnawiają stare, kupując w Kosmaczu na jarmarku postoły z noskami i postoły kapslowane, zapaski i koszule, haczi i portki, kresani i kapelusze, keptary, sardaki, kożuchy, zhardy i sylanky, herdany i czeresy, dziobenky i tabiwky, poprużky i chustki, aby wyglądać na Wielkanoc świątecznie i uroczyście. Nie zapominają kosmaczanie i o swoim wspólnym domu — rodzinnej cerkwi, do której na Wielkanoc pragną kupić także odnowę: albo parę ręczników, albo dywany czy liznyky, albo jeszcze zimą zamówić nowe chorągwie czy krzyże, aby je ofiarować na świątynię. Przed świętami Wielkanocnymi Huculi całymi rodzinami idą do cerkwi i spowiadają się, aby oczyścić się z grzechów. Starają się z nikim nie kłócić, być uprzejmymi w kontaktach z innymi. Surowo przestrzegają postu, unikają jakichkolwiek zabaw i muzyki, śpiewają chyba że pieśni cerkiewne lub pogrzebowe na pogrzebach. Niedziela Palmowa w Kosmaczu nazywana jest niedzielą wierzbową, bo akurat tego dnia górale poświęcają w cerkwi gałązki wierzby (łozy). Teraz te gałązki przyozdabiają suchokwiatami oraz barwinkiem i tworzą prawdziwe amulety. Wracając z nabożeństwa, kosmaczanie radośnie rozmawiają między sobą, a kiedy spotkają kogoś, to uderzają go gałązkami wierzby i mówią: „Nie ja biję, wierzba bije, od dzisiaj za tydzień Wielkanoc”. Wróciwszy do domu, uderzają wierzbą tych, którzy zostawali w domu i nie odwiedzali świątyni. Następnie stawiają wierzbę na półkę (myśnik) i przetrzymują ją do następnego roku, używając przy różnych słabościach, odwracaniu burzy i gradu itp. W kosmackich świątyniach świętych apostołów Piotra i Pawła, świętej Trójcy, świętego Mikołaja tego dnia jest najwięcej spowiadających się. Po niedzieli wierzbowej kosmacki Huculi, jak i górale innych terenów, myją cerkwie, wieszają ręczniki i dywany oraz liznyky, które na post zdejmowali, przygotowują świątynie do największego święta, które świętują wczesną wiosną. Dopóki nie minęło Zwiastunowanie, etykieta Hucułów wymaga nie orać ziemi i niczego nie sadzić, bo, mówią Huculi, że na Zwiastunowanie wkłada Bóg swoją głowę w ziemię, aby ją rozgrzać. Właśnie w ten dzień wyłażą z mrowisk mrówki, a z nor i szczelin — wszelkie gady. „Jak Zwiastunowanie wypadnie w środę, to każda następna środa będzie zwiastunowym dniem, — twierdził Mykyta Zyzatczuk. — W zwiastunowe dni nie można pracować wiosennie, bo nie będzie urodzaju albo burza zniszczy posiane czy posadzone. Przed Zwiastunowaniem wieczorem w Kosmaczu pali każda rodzina dziada (wielkie ognisko), aby wykurzyć ze swojego ogrodu Judę, który może na Zwiastunowanie wyciosać kołek i wbić w ogród temu czy innemu gospodarzowi, a to wróży nieszczęście w rodzie. Juda jak ujrzy popiół w ogrodzie, to już tam kołka nie wbija, bo to ziemia Boża”. Jak ta watra dogasa, to trzeba pilnować, aby nie została ani jedna głownia, bo mogłaby w nocy przyjść wiedźma i zabrać, a następnie, w ciągu roku, czarować krowy. Już o świcie, na Zwiastunowanie, kosmacki Huculi odszukują otawę, którą zachowali jeszcze od Wigilii, mieszają ją z kaszą, solą oraz resztkami chleba od świąt Bożego Narodzenia i dają jeść bydłu, wierząc, że ich inwentarza nie będzie kąsać żmija, bić pluta, a czarownica nie będzie miała mocy odebrać mleka. W Wielki Czwartek w Kosmaczu odbywają się ogniska. We wsiach kraju żabiewskiego coś podobnego odbywa się w śro-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

niemieckich darczyńców. Akademik Petro Trońko, który wówczas kierował naszą fundacją, wypowiedział niezapomniane zdanie: „Sobór zniszczyła wojna, a odrodziła przyjaźń”. — Proszę nam opowiedzieć o swojej twórczości literackiej. — Obecnie mieszkam w mieście Essen w pobliżu Düsseldorfu. Jestem członkiem związku niemieckich pisarzy, członkiem niemieckiego PEN Clubu. Ukazało się 20 moich książek w języku niemieckim. Niedawno na targach w Lipsku odbyła się prezentacja mojej 20. książki. Piszę głównie na zamówienie wydawnictw — o podróżach, powieści biograficzne i powieści o wybitnych ludziach. Na przykład mam książki o Ukrainkach z pochodzenia: malarce i projektantce Soni Delaunay, Aleksandrze Ekster i innych. Głównie o kobietach. Moja nowa książka nosi tytuł „Najpierw była kobieta”. To opowieści o żonach wybitnych ludzi, które zazwyczaj skromnie pozostają w cieniu sławy swoich mężów, a w rzeczywistości są bardzo interesującymi osobowościami, które oddanie, wiernie i bezinteresownie pomagają swoim mężom stać się wielkimi (o żonie Kazimierza Malewicza i innych). — A pochodzi Pani z Ukrainy? — Tak, z obwodu donieckiego. Jest tam osiedle Nowhorodśke. Przed II wojną światową nazywało się Nowy Jork, niedaleko miasta Torez. Mój tata ma świadectwo ukończenia nowojorskiej szkoły średniej. Niejednokrotnie z tego powodu żartowaliśmy. Moja mama ma 93 lata, do dziś mieszka w Nowhorodśkim. A tata w zeszłym roku zmarł. Trzy kilometry stamtąd trwają działania wojenne. Ten teren nazywają jeszcze szarą strefą. To dla mnie wielkie nieszczęście. Całe życie marzyłam, żeby moi rodzice na emeryturze dobrze żyli, o nic się nie martwili, podróżowali do różnych krajów. A tu ta wojna… — Czy nie chce Pani zabrać mamy do siebie? — Mama nie chce zostawiać grobu taty, swojego domku, który drży od wybuchów. Kiedy o tym myślę, nie mogę powstrzymać łez. To bardzo straszne. Marzę, żeby to szaleństwo jak najszybciej się skończyło. Rozmawiała Nadija KYRIAN żadne szaro- ani buromłoty nie będą walić w naszą pamięć. Z okazji powrotu mojej rodzinnej wsi do jej historycznej nazwy napisałem wiersz: Nowożukowu Wreszcie — po więzieniu i zimie, Które gryzły twoje uczucia i lata; Wreszcie — brzozy, inty, kołymy, Syberyjskie plugastwo i zmarzlina Już nie będą więcej ciemnieć piętnem — Ty znów będziesz promienieć pokojem i dobrem. Bo tutaj, niezależnie od wiatru epoki, Róże różowe, Bzowe bzy, Majorni majorzy, Gołębie gołębie Na zawsze pozostają modnie bliskie. Tutaj sto pokoleń zaplotło w powijaki Zahreblę i Wyhin, Dolinę i Górę, Zaklunnia, Zastawia, Rowy i Kutok, Dopóki nadeszła nasza pora. Niechże w stuleciach gwiazdka twoja I dalej jaśnieje i sławi imię!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Najpierw była kobieta

— Co skłoniło Panią do założenia takiej nagrody? — Pewnego razu niemiecka gazeta “Neues Deutschland” przeprowadziła wraz z bibliotekarzami badanie, którą książkę z literatury ukraińskiej najczęściej czytają w bibliotekach Niemiec. Okazało się, że jest to “Sobór” Olesia Honczara, którą w RFN przetłumaczono jako “Cathedral”, a w NRD “Dom”. Z redakcji gazety “Neues Deutschland” zwrócono się do mnie z prośbą o przeprowadzenie wywiadu z Olesiem Honczarem. W tamtym czasie wykładałam język rosyjski, literaturę i dramaturgię na niemieckim Uniwersytecie Kultury. Porozumiałam się z Olesiem Honczarem i wykonałam zlecenie. Zwrócono się do mnie jeszcze raz, abym przetłumaczyła na język niemiecki jego opowiadanie “Czarny Jar”, napisane “do szuflady”. Oleś Terentijowycz miał dar jasnowidzenia. Opowiadanie było przepowiednią katastrofy czarnobylskiej. Fabuła utworu opowiadała o katastrofie w wielkiej elektrowni i bardzo przypominała straszną atmosferę Czarnobyla: atmosferę kłamstwa, obojętności, kiedy ludzkie życie nie było nic warte. Opublikowałam obszerny wywiad z Olesiem Honczarem “Ukraina była, jest i będzie krajem literatury” oraz tłumaczenie opowiadania i przywiozłam publikację Walentynie Danyliwnie Honczar. Żona pisarza opowiedziała mi, że Oleś Honczar pomagał wielu młodym autorom, nie szczędząc ani sił, ani czasu. Na jego biurku wciąż leżały utwory tych, którym nie zdążył pomóc. “Nie wiem, co z nimi robić, czy odsyłać je z powrotem?” — dzieliła się przemyśleniami Walentyna Danyliwna. Zauważyłam, że rozumiem, jak ważne jest pomaganie młodym talentom w wydaniu pierwszych książeczek, niech nawet w miękkiej oprawie, ze skromną szatą graficzną. A co, gdyby założyć dla nich nagrodę za najlepsze utwory? — Czy Pani mąż-biznesmen poparł ten pomysł? — Tak. Zwróciłam się do swojego męża Dietera Karrenberga z taką propozycją. Z zawodu jest socjologiem i ekonomistą. Ukończył uczelnię w Kolonii oraz Uniwersytet Paryski (Sorbonę). Ma dużą bibliotekę domową, to prawdziwy niemiecki inteligent. A jego największą miłością jest literatura. Literatura ukraińska interesowała go od dawna, jeszcze przed spotkaniem ze mną przeczytał powieść “Sobór”. Po moim wywiadzie z Honczarem zainteresował się jeszcze bardziej. Zaczął kupować książki w antykwariatach, zebrał pokaźną bibliotekę utworów Honczara, znał ukraińskich klasyków: Tarasa Szewczenkę, Łesię Ukrainkę, Iwana Frankę. Ziarno więc padło na przygotowany, żyzny grunt. Kiedy zaproponowałam mu założenie prywatnej nagrody dla młodych ukraińskich autorów, chętnie się zgodził. Byliśmy bardzo zadowoleni, że nie będziemy mieć żadnych biurokratycznych papierów, a jedynie jury, którego członkowie bezinteresownie, z serca będą czytać utwory i wyszukiwać młode talenty. Znaleźliśmy w Ukrainie takich ludzi. Dziwiliśmy się, jak na przykład Iwan Dracz przy swojej zajętości tyle czytał utworów początkujących. Bez pomocy ukraińskich pisarzy niczego byśmy nie zrobili. — Co Pani czuje, czytając utwory młodych? — Kiedy 20 lat temu zakładaliśmy tę nagrodę, naszym celem było szukanie talentów literackich w całej Ukrainie i próba przybliżenia ich czytelnikowi, zasianie niwy, na której w przyszłości wyrosną oryginalne, utalentowane utwory młodych. Będziemy też tłumaczyć te utwory na język niemiecki, aby zapoznać z nimi niemieckiego czytelnika. Kiedy widzę młodych, jacy są utalentowani, piękni, jak się denerwują, jak ważne jest dla nich otrzymanie tej pierwszej nagrody — dla mnie to zawsze święto, jestem bardzo szczęśliwa. Wstrząsa mną, że utwory młodych są bardzo współczesne. Po ich opowieściach kiedyś później będą sądzić, jak żyli ludzie w tej epoce, co ich niepokoiło. Czuć ich nieobojętność, wszystkie wydarzenia przechodzą przez ich serca. Wypowiadają się niebanalnie i utalentowanie. Bardzo ciekawe są wiersze, opowiadania, od których ściska serce. Najlepsze utwory młodych laureatów dają nam możliwość optymistycznego patrzenia w przyszłość, wiarę, że siła ukraińskiej literatury tkwi właśnie w nierozerwalnym związku czasów. Jeśli nie będzie młodzieżowych nagród, stypendiów, nie będzie książek młodych autorów, to całe pokolenia pisarzy pozostaną niezauważone. Wierzymy, że wśród naszych dzisiejszych laureatów będą przyszli klasycy, którzy uzupełnią złoty zasób ukraińskiej literatury. Taras Szewczenko miał 25 lat, kiedy napisał poemat “Kateryna”, w wieku 26 lat miała miejsce pierwsza publikacja “Kobziarza”, w wieku 22 lat Mykoła Hohol stworzył “Wieczory na хуторі blisko Dykanki”. Czytając teksty młodych pisarzy, zaczynasz uświadamiać sobie, że od nich zależy — czy przyszłość stanie się epoką kulturowego renesansu, czy zwycięży ignorancja i obojętność. Będziemy nadal wspierać młodzież. Ich start jest potężny, ale ja przeżywam, czy wystarczy im sił, energii, odwagi i wytrwałości, aby tak samo kontynuować. Życzymy im powodzenia. W “Słowie Proświty” (nr 14 z 2017 r.) podaliśmy informację o wręczeniu Międzynarodowej pozarządowej ukraińsko-niemieckiej nagrody im. Olesia Honczara. Publikujemy wywiad ze współzałożycielką corocznej nagrody Tetianą KUSZEWSKĄ. Jewhen SZMORHUN, pisarz, Równe. Ćwierć wieku temu, gdy tylko zabłysła nad Ukrainą gwiazda Niepodległości, nadarzyła się okazja, by zapukać do drzwi gabinetu urzędniczego. Siedział tam już patriotyczny urzędnik. Sypnął na mnie wielkimi słowami o wielkich sprawach, był przyjazny i uprzejmy. Więc zrobiło mi się aż niezręcznie, że przyszedłem do niego z taką drobnostką. Krótko wykładam istotę sprawy: moją rodzinną wieś Nowożukiw sowieci przemianowali, nazwali “Iskrą” na cześć leninowskiej gazety. Wypada, mówię, przywrócić starą nazwę, bo ta leninowska gazeta nie miała z Nowożukiwem żadnego związku. Urzędnik potakująco pokiwał głową: — Wypada. Jeszcze jak wypada. Jednak zaraz potem żałośnie zajęczał: — Na to, rozumiecie, pieniądze są potrzebne. I to niemałe. A my przecież teraz jesteśmy biedni jak myszy kościelne. Jak już staniemy na własne nogi, wtedy… Osobiście on stanął na nogi dość szybko. I żwawo powędrował w milionerzy, a tam i dalej. Do niego już nawet podejść się nie dało. Urzędnicy, którzy w tym samym gabinecie kalejdoskopowo się zmieniali... — Państwa ukraińsko-niemiecka nagroda jest symboliczna, świadczy o przyjaźni i życzliwości naszych narodów, a zarówno zwykli ludzie, jak i kierownictwo Niemiec wspierają naszą kulturę. Czyż nie tak? — Oczywiście. Na nasz dwudziestoletni jubileusz przybył Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Niemiec w Ukrainie doktor Ernst Reichel, życzył nam sukcesów w tej dobrej sprawie. Nawiasem mówiąc, Ołeś Honczar bardzo troszczył się nie tylko o literaturę, ale i o całą ukraińską kulturę. Jako pierwszy głośno ogłosił potrzebę odtworzenia zniszczonych zabytków historycznych. Zwracał się do prezydenta w sprawie odrodzenia Monasteru Michajłowskiego o Złotych Kopułach. Dyrektor wykonawcza „Ogólnoukraińskiego funduszu odtwarzania wybitnych zabytków dziedzictwa historyczno-architektonicznego im. Ołesia Honczara” Wałentyna Irszenko, która stale wspiera naszą pracę i pomaga, opowiedziała ciekawą historię. W 2000 roku, po tym, jak w Kijowie odbudowano Sobór Zaśnięcia Matki Bożej, kierownictwo Funduszu zwróciło się do kanclerza Niemiec Gerharda Schrödera z prośbą o pomoc w odtworzeniu głównego ikonostasu Soboru. Rząd Niemiec odpowiedział i przeznaczył na ten cel 200 tysięcy marek niemieckich, a Ukraińsko-niemieckie forum gospodarcze — jeszcze 20 tysięcy. Symboliczne jest to, że ikonostas odradzali zakarpaccy snycerze za środki nie-tam „odpowiedzialny za wydanie O. Sieromołot” we wstępie mgliście wyjaśnia: „Szereg miejscowości, które figurowały w informatorze z 1947 roku, obecnie zostało wykluczonych z danych ewidencyjnych z różnych przyczyn”. Z perspektywy dnia dzisiejszego owe ówczesne „różne przyczyny” stają się nawet bardzo zrozumiałe. Dla wszystkich okupantów Nowożukiw, tak jak na przykład Dermań w rejonie zdołbunowskim, był swoistym symbolem nieposłuszeństwa. Dlatego postanowiono zatrzeć nawet same nazwy tych osad: Dermań stał się Usteńskim, a Nowożukiw — Iskrą. Prawda, początkowo Nowożukiw został przyłączony do Nowosiłek, a dopiero później — 25 czerwca 1963 roku — decyzją komitetu wykonawczego obwodu przemianowano go na Iskrę. We wstępie do trzeciego wydania „Informatora o podziale administracyjno-terytorialnym obwodu rówieńskiego” wskazano także konkretnego „winowajcę” zmiany nazwy: „Zgodnie z decyzją listopadowego (1962 r.) Plenum KC KPZR Prezydium Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR przyjęło Ukazy…”. Oto skąd wyrastały nogi! Cóż, sprawiedliwość została przywrócona. Po półwieczu radzieckich i ćwierćwieczu niepodległościowych — ale jednak przywrócona. I tak bardzo chce się wierzyć, że już

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Młotem po pamięci

…jeden drugiego, a o jakimś tam Nowożukowie nie mieli nawet czasu słuchać. Machali ręką: „Nie teraz!” Moje dowody były daremne, że nazwa wsi jest bardzo dawna. Że Nowożuków był zachodnim przyczółkiem kronikarskiej Peresopnicy, a potem centrum rozległej wołości, o czym świadczą dokumenty z minionych wieków. Że ludzka pamięć do dziś zachowuje dla Nowożukowa swego rodzaju dodatek: „miasteczko”. Że nawet w utworach współczesnych autorów przebija bolesne przypomnienie: Cześć, Nowożukowie! Iskrą zwiesz się teraz ty. Obraza. Ukradli. I to jak: w biały dzień. Kartkę z historii wyrwali. Goła ścierń Błagalnie pyta: „Kto będzie za nas pług ciągnąć?..” Julia Bondiuczna Pamięć o nazwie mojej wsi zaczęła być deptana w czasie drugiej wojny światowej. Pod koniec września 1943 roku ówcześni okupanci-karatele spalili Nowożuków doszczętnie, więc sowieci w 1944 roku zastali już tylko te chaty, które ocalały na chutorach. Ale i tam bali się zaglądać, bo działali tu aktywnie ukraińscy powstańcy. A w swoim pierwszym drukowanym informatorze „Ukraińska SRR. Podział administracyjno-terytorialny”, wydanym w Kijowie w 1947 roku, sowieci nazwali Nowożuków nie wsią, lecz chutorem, należącym do Nowosiłkiwskiej rady wiejskiej rejonu kleweńskiego (s. 449). Teraz jestem taki zorientowany. A wtedy ja i moi dorośli sąsiedzi, odbudowując wieś, nawet się nie domyślaliśmy, że jesteśmy już chutorzanami. I moi rówieśnicy-uczniowie, uczęszczając do nowożukowskiej szkoły podstawowej i odbierając świadectwa jej ukończenia, też nie domyślali się, że ich szkoła jest chutorska. Bo wieś się rozrastała. Za dnia rozbrzmiewała szczebiotem dzieci, a wieczorami wypełniała się gwarem chłopców i dziewcząt, które zbierały się na świeżych kłodach po wiejskich zakątkach: na Górze, w Dolinie, w Rowach. Ale oto „Informator podziału administracyjno-terytorialnego obwodu riwneńskiego na 1 października 1959 roku” przekonuje, że w rejonie kleweńskim do Nowosiłkiwskiej rady wiejskiej należą wsie Nowosiłki i Nowostaw-Dalny. A o Nowożukowie nie ma nawet wzmianki. Jakiś

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

rejon znalazł się w ich strefie okupacyjnej, podczas gdy Drezno — w radzieckiej). Wówczas w tych stronach ocalał tylko jeden uniwersytet i wszyscy chętni do zdobycia wyższego wykształcenia ruszyli właśnie tam. Ja również, choć nie miałam świadectwa dojrzałości o wcześniejszym wykształceniu — wszystko spłonęło w Dreźnie. Na szczęście mieliśmy tam jednak dobrego znajomego — pastora Wulffa. Podczas wojny siedział w więzieniu Moabit, ponieważ występował przeciwko Hitlerowi. Miano go rozstrzelać. Do jego celi umieszczono innego naszego znajomego — doktora Danieckiego (był Niemcem, choć miał słowiańskie nazwisko), który opowiedział pastorowi o śmierci mojego ojca. I proszę sobie wyobrazić tę scenę — tam, w więzieniu, odprawili pierwsze nabożeństwo żałobne za spokój duszy mojego ojca. I tej nocy wydarzył się cud: podczas nalotu aliantów na Berlin zburzono ścianę więzienia i celi, w której siedzieli, i udało im się uciec. Do pastora Wulffa zwróciłyśmy się z mamą, czy nie pomógłby mi dostać się na uniwersytet. „Niestety, nie ma pani żadnych szans i możliwości — odpowiedział. — Pierwszeństwo bowiem mają ci, którzy studiowali tam już kilka semestrów i których edukację przerwała wojna. A pani nie ma nawet świadectwa dojrzałości. Poza tym, aby się zapisać na uniwersytet, trzeba mieć zaświadczenie o zameldowaniu tutaj, a pani mieszka dwieście pięćdziesiąt kilometrów stąd”. Byliśmy tym bardzo zasmuceni. Ale on poprosił, byśmy nie popadali w rozpacz, i przyjechali za tydzień. Tak też zrobiliśmy. Po tygodniu otworzył nam drzwi z uśmiechem: „Pani Selańska! Ma pani dobrego anioła stróża. Wie pani, gdzie znalazłem pani mieszkanie? W domu, w którym mieszka rektor uniwersytetu”. Ten rektor, profesor Teodor Steinbüchel, stał się moim drugim ojcem. Napisał wtedy karteczkę: „Proszę o przyjęcie pani Selańskiej na uniwersytet”. Tak rozpoczęły się moje studia uniwersyteckie. Kopię mojego świadectwa dojrzałości otrzymałam dopiero rok później. Ukończyłam studia, a moja mama — doktorat ze specjalnością archeolog. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Wira WOWK: „Jestem we wszystkim i zawsze – przede wszystkim Ukrainką”

Nie wiadomo, ilu Ukraińców mieszka w Rio de Janeiro. Sądząc po wszystkim, niewielu. Za to wielu dobrze wie (i w Ukrainie, i w Brazylii, i w całej ukraińskiej diasporze świata), że w Rio mieszka i tworzy wybitna ukraińska pisarka Wira Ostapiwna Selanska, znana w literaturze pod pseudonimem Wira Wowk. Ten wywiad z nią rozciągnął się w czasie i rozpoczął się od spotkania, które pamiętam, w jej gościnnym mieszkaniu podczas letnich igrzysk olimpijskich w Rio. Spotkanie przerodziło się w stałą korespondencję mailową, podczas której wymienialiśmy się nowinami, precyzowaliśmy i ostatecznie uzgadnialiśmy tekst naszej rozmowy. Niezmiernie miło było mi otrzymać od niej jej nową książeczkę – poemat „Jaskółcze pióro”, z którego – dzięki losowi jej bohaterów, a przede wszystkim dziewczynki Kateryny – wyłania się historia ojczystej, nieskończenie drogiej dla Wiry Wowk Ukrainy. Mychajło SOROKA Z błogosławieństwem metropolity Andrzeja Szeptyckiego — W Pani twórczości jest wiele elementów biograficznych. Szczególnie w powieści „Duchy i derwisze”, jednym z najlepszych, moim zdaniem, Pani utworów. Podaje Pani w niej imiona ludzi, daty, fakty i wydarzenia, które naprawdę miały miejsce w Pani życiu. A jednak nazwała Pani ją powieścią, to znaczy dziełem literackim. — To jednak dzieło literackie, które pozwoliło mi swobodnie opowiedzieć o tym, co przeżyłam. Historycznej prawdy dotrzymałam tylko w dwóch pierwszych rozdziałach. W dalszych, choć przedstawiono prawdziwe postacie, akcja jest zmieszana z fantazją, bez której nie ma porządnej powieści. Prawdziwa jest zwłaszcza opowieść o pochodzeniu mojego literackiego pseudonimu „Wowk”. Mój dziadek ze strony ojca, Hryhorij Wowk z Wowczyńca, pod Stanisławowem (dziś Iwano-Frankiwsk), przed święceniami na greckokatolickiego kapłana zmienił nazwisko na Selanski. Wiedział, że zostanie duchowym pasterzem w Karpatach, gdzie ludzie zabobonnie wyjaśniają imiona. Jak więc miał zostać wilkiem swojej owczarni? Wybrał sobie takie imię, które podobało się ludziom, bo sam był przekonanym narodnikiem, a to, co napisano o ojcu Ozernym w mojej sztuce „Potrójny wieniec”, jest szczerym złotem. W 1990 roku, przebywając kilka dni w Iwano-Frankiwsku, postanowiłam odwiedzić naszą rodzinną siedzibę Wowczyniec. To jedno spotkanie zostało w mojej pamięci gorzkim wspomnieniem. W rzeczywistości Wowczyńca już nie ma: pochłonęło go miasto. Stary rodzinny dom — ludzie nazywali go „wielkim domem” — został rozebrany. Pozostała drewniana cerkiew, wypukła jak pisanka, wewnątrz ozdobiona mnóstwem kilimów i haftów, gdzie za dziaka rządziła i wszystkim kierowała stara zakrystianka, od której dowiedziałam się, że ojciec Selanski, ostatni z rodu Wowków, pochowany jest na cmentarzu w Iwano-Frankiwsku. W mojej wyobraźni Wowkowie byli jakimś starym kozackim rodem, który dał nazwę swojemu chutorowi, ale według świadectwa jednego historyka było to dawniej książęce plemię, które zubożało i przez wieki zmieszało się z prostym ludem. Mnie jednak wszystko jedno, czy po ojcu jestem księżniczką, czy chłopką, bo wierzę tylko w szlachetność ducha. A od chłopów w naszym narodzie pochodzi moralne zdrowie i mistyczne postrzeganie świata z nieocenionym rozgałęzieniem artystycznej przemiany. — W powieści „Duchy i derwisze” jest jeden fakt, który przykuwa uwagę czytelnika i prawdopodobnie należy do dokumentalnych. Chodzi o to, że metropolita Andrzej Szeptycki został Pani ojcem chrzestnym. W jakich okolicznościach to się stało? — Mój dziadek ożenił się z bardzo młodą szlachetnie urodzoną kobietą, Katarzyną Wołyńską, i w ich rodzinie urodziło się czternaścioro dzieci, ale połowa z nich zmarła w dzieciństwie, bo właśnie nadchodziły ciężkie lata dla naszej rodziny. Jak zresztą dla całej Galicji, należącej wtedy do Austrii. Babka Kasunia po śmierci dziadka zwróciła się do metropolity Szeptyckiego z prośbą o wsparcie jej dzieci, o pomoc w zdobyciu wykształcenia. Najstarszymi wśród nich byli Maria i mój ojciec Ostap. Uczył się najpierw w gimnazjum w Kołomyi, a potem w Stanisławowie i w Wiedniu. W wieku szesnastu lat uciekł z domu do Ukraińskich Strzelców Siczowych, został chorążym, został ranny w ramię, przeżył rosyjską i polską niewolę. Po wojnie, dzięki wsparciu metropolity Andrzeja Szeptyckiego, studiował medycynę w Poznaniu i na Uniwersytecie Karola w Pradze, który ukończył jako doktorant. W Pradze poznał i poślubił moją matkę, Stefanię-Marię Zwonok. Jestem ich jedyną córką. Zaznaczę, że z rodziny Selanskich wywodziło się kilku lekarzy: starsza siostra Maria Brasznajko w Użhorodzie, brat Roman w Katowicach, siostra Oleksandry-Swiatosławy Kowalują w Edmonton, bratanica Zoreslawy Szkiriak-Nyżnyk (córka Marii) w Kijowie, Oksana Sielanska (wnuczka brata Jurija) w Iwano-Frankiwsku, młodszy wnuk Jurija Swiatosław. Co do mojej matki, jej rodzina pochodziła z Bojkowszczyzny. Moje najdawniejsze wspomnienia również wiążą się z bojkowskimi miastami i wsiami. Babcia była dumna i honorowa, pochodziła z rodu szlacheckiego, który stopniowo zubożał. Wyszła za mąż za Michała Zwonka, dyrektora jednej z kopalń ropy naftowej w Borysławiu, który jednak nie umiał gospodarować finansami, był bezgranicznie dobrym i ufnym człowiekiem, tak że jego rodzina żyła więcej niż skromnie, w ciągłym zmartwieniu, jak wyżywić swoich sześcioro dzieci i jeszcze tyle przygarniętych z rodziny Marynczaków. Moja matka w młodości uczyła w różnych miasteczkach i wsiach Galicji, ale nie w Kutach, gdyż polski rząd nie pozwalał jej, Ukraince, pracować tam, gdzie mieszkała rodzina. Wróćmy do Pani pytania. Po tym, jak mój ojciec zdobył wykształcenie medyczne, metropolita Andrzej Szeptycki wziął go do siebie jako lekarza prywatnego. Nasza rodzina mieszkała wtedy w pałacu metropolitalnym. Mój tata poprosił metropolitę, by został moim ojcem chrzestnym. Chrzciny odbyły się, gdy miałam dziesięć miesięcy. Opowiedziano mi, że kiedy metropolita trzymał mnie na rękach, ja na swój paluszek starałam się nakręcić włosy z jego brody. „Co ty robisz?” — powstrzymywała mnie mama. Ale metropolita ją uspokoił: „Nic. Zostawcie dziecko”. Później mój ojciec pracował jako lekarz w Kutach na Huculszczyźnie. Tam, gdzie mieszkała moja babcia, wdowa. Miał dobre serce i hojną dłoń, bezpłatnie leczył wielu ludzi i rozdawał nasz skromny dobytek prostemu ludowi, który go bardzo kochał. Huculi układali o nim przyśpiewki, a ja co Wielkanoc dostawałam mnóstwo pisanek. W wieku siedmiu lat zapisano mnie do szkoły. Polskiej, bo ukraińskiej tam wtedy nie było, co najwyżej były godziny języka ukraińskiego. Po jej ukończeniu zdałam egzamin wstępny do lwowskiego gimnazjum i uczyłam się w nim przez rok. Potem wybuchła wojna. Mojego ojca mieli rozstrzelać. Ostrzegał o tym radziecki pułkownik. Przyszedł do ojca i powiedział: „Doktorze, uciekajcie! Weźcie rodzinę i uciekajcie. Grozi wam rozstrzelanie”. I w ciągu jednej nocy zebraliśmy się i ruszyliśmy na zachód. Dołączyła do nas Zoja Lisowska, moja rówieśniczka i wielka przyjaciółka. Akurat wtedy przebywała u nas w rodzinie na wakacjach. Po nią przyjechała jej mama. Ale my ze Zoją płakałyśmy i nie chciałyśmy się rozstawać. Moi rodzice przekonali mamę Zoi, by zostawiła córkę pod ich opieką, i ona się zgodziła. Tak więc Zoja uciekła z nami do Niemiec i była dla mnie jak rodzona siostra. Mieszkała z nami w Dreźnie. Później, przed nalotem lotniczym na miasto, Zoja przeniosła się do Wiednia, gdzie spotkała się ze swoją mamą. Straszliwa drezdeńska noc — Dlaczego wtedy wybrali Państwo do zamieszkania właśnie Drezno? — Podczas wyjazdu ze Lwowa rozdzieliliśmy się. Ojciec pojechał osobno, a moja mama i ja ze Zoją osobno. Gdybyśmy byli razem, to na pewno by nas złapano. A tak była jakaś kobieta z dziećmi, bez mężczyzny, i nas przepuszczono (ojciec przedostał się wtedy przez granicę własną drogą). Czy granica była wtedy zamknięta? I tak, i nie. Uchodźców było wtedy bardzo wielu, sprawdzenie wszystkich raczej nie było możliwe. Tego właśnie użyliśmy. Stopniowo dotarliśmy do jednego z miasteczek pod Dreznem. Byliśmy zmęczeni, głodni, brudni, bez pieniędzy. Najbardziej jednak martwiło nas, gdzie jest ojciec. A on nas szukał. Z czasem się spotkaliśmy. Niemcy potrzebowali wtedy lekarzy (większość z nich przebywała na froncie), więc ojciec zdołał dostać pracę w jednym z drezdeńskich szpitali. Praca była dla niego ciężka, codziennie wykonywał po pięć–siedem operacji, często nawet nocował w pracy. On zginął na sali operacyjnej, gdy w nocy z 12 na 13 lutego 1945 roku nad Dreznem doszło do wielkiego nalotu. Ojciec właśnie wykonywał operację i odmówił jej przerwania oraz zejścia do schronu. Wtedy zginęło trzysta tysięcy osób, czyli dokładnie połowa miasta. Po tym uciekliśmy do miasteczka Waldsee, bardzo bliskiego granicy ze Szwajcarią, i tam mieszkaliśmy do końca wojny, do przyjścia Francuzów (ten

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

O imperialnym patosie literatury sąsiedniej zagranicy

Anatolij PODOLINNYJ, kandydat nauk filologicznych, członek NSPU Obecnie na Ukrainie trwa dyskusja na temat zupełnie nieoczekiwanego dla pedagogów i młodzieży uczącej się w szkołach ogólnokształcących rządowego planu połączenia szkolnych przedmiotów nauczania „literatura ukraińska” i „literatura obca”. Ciekawe, dlaczego właśnie teraz i w jakim celu ujawniono ten, prawdopodobnie ukrywany dotąd, plan? Aby choć trochę wyobrazić sobie takie nienaturalne połączenie literatury ukraińskiej i obcej, musiałem przeczytać odpowiednie podręczniki dla dziewiątej klasy (wnuk uczy się w tej klasie). Podręcznik literatury obcej wydano jeszcze w 2009 roku, ale wiadomo, że w przyszłym roku wyjdzie już nowy. Jaki on będzie, nikt nie wie, a o obecnym podzielę się swoimi wrażeniami. Literatura rosyjska jest w nim przedstawiona przez trzech mistrzów słowa: Puszkina, Lermontowa i Gogola. Strony poświęcone pierwszemu zawierają biografię, analizę czterech wierszy lirycznych oraz powieści „Eugeniusz Oniegin”. Od razu dało się zauważyć, że taki aspekt życia i twórczości poety, jak związki z Ukrainą, jest nieobecny. Jest tylko wzmianka o tym, że Puszkin przebywał w Jekaterynosławiu, Odessie, Kijowie i Kamieńcu. Z jakiegoś powodu nie wymieniono Tulczyna, gdzie również bywał. Ani słowa o poemacie „Połtawa” i spojrzeniu autora na tę tragiczną stronę ukraińskiej historii. Tak jak, nawiasem mówiąc, nie ma żadnej wzmianki o twórczości Puszkina na temat podboju przez imperium rosyjskie ziem kaukaskich. A uczniów by to zainteresowało, przecież w 9 klasie na lekcjach literatury ukraińskiej szczegółowo zapoznają się z poematem Tarasa Szewczenki „Kaukaz”. To samo obserwujemy na stronach podręcznika, gdzie mowa o Michale Lermontowie. Prawda, tutaj Ukraina nie jest wspominana wcale, ale Kaukaz dominuje nawet nad Rosją. Poeta brał bezpośredni udział w ludobójstwie „dzikich plemion kaukaskich”. Cytuję z podręcznika: „Pułk, do którego był przypisany, praktycznie nie wychodził z walk z góralami. Strzelaniny, ataki na bagnety były codziennością życia armijnego. Lermontow bierze udział we wszystkich walkach i zadziwia szeregowych oraz oficerów męstwem i zimną krwią. W „Dzienniku działań wojennych” jest taki zapis, dokonany po walce nad rzeką Walerik: „Porucznik Lermontow /…/ z wybitnym męstwem i z pierwszymi szeregami najodważniejszych wdarł się w nieprzyjacielskie zasieki /…/ Było ciężko i niebezpiecznie, ale Lermontow znajdował rozkosz w zmaganiu się ze śmiercią”. Pytanie do autorów podręcznika (jest ich troje: N. Piwniuk, N. Hrebnyćka, H. Strohanowa): z jakiej pozycji pisali oni te strony — rosyjskiej, imperialnej, kolonialnej czy ukraińskiej i jak reagują na to nasi uczniowie teraz, kiedy ich ojcowie i starsi bracia odpierają rosyjską nawałę na wschodzie Ukrainy? Trzy lata przed wyjściem tego podręcznika pojawiło się na Ukrainie przetłumaczone z angielskiego badanie Ewy Thompson „Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm”. W adnotacji do niego powiedziano: „Proponowane badanie naukowe — to gruntowna analiza rosyjskiego imperialnego dyskursu kulturoznawczego, okoliczności jego funkcjonowania w różnych epokach historycznych i do dzisiaj”. Nie wiedzieć czemu, ale autorzy szkolnego podręcznika, o którym mowa, nie skorzystali z pracy Ewy Thompson (jak, nawiasem mówiąc, i z cyklu publicystycznego J. Hucała „Mentalność hordy”, 2007 r.). Dlatego przytoczę z niej kilka cytatów i może choć w następnym wydaniu podręcznika zostaną uwzględnione wnioski profesora-badacza studiów slawistycznych uniwersytetu Rice (USA). „Aneksja Gruzji zapoczątkowała trzydziestoletnią wojnę, rozpoczętą przez wielkie imperium przeciwko małym księstwom górskim /…/ Stopniowo /…/ Rosja przyłączyła w ciągu następnych trzydziestu lat cały region kaukaski i znaczną część Zakaukazia. Najbardziej spustoszałym dla mieszkańców gór był pochód generała Aleksieja Jermołowa. Rozpoczął się w 1816 r., trwał do 1827 r. i doprowadził do ludobójstwa — rzezi kilku grup etnicznych. Jermołow znany jest z niszczenia produktów żywnościowych, ziarna, paszy dla zwierząt, a także lasów. Zniewolił Awarów i Czeczenów oraz zapewnił Rosji terytorium wzdłuż całej rzeki Terek. Pochód pięćdziesięciotysięcznej armii Jermołowa zachował się w pamięci Rosjan (nieobciążonej refleksyjną wiedzą i próbami przewartościowania sytuacji) jako taki, który budzi strach, ale jednocześnie jako wielkie osiągnięcie. W odróżnieniu od podboju Syberii czy wyniszczenia około dwudziestu tysięcy ludności cywilnej warszawskiego przedmieścia Pragi w 1794 r. (jeden z czynów generała Aleksandra Suworowa), wyprawy kaukaskie były szeroko popularyzowane w literaturze. W liście, pełnym nie właściwej mu służalczości, Aleksander Puszkin wyraził gotowość zostania sekretarzem, redaktorem i wydawcą generała Jermołowa. Opowiedział generałowi, że podczas gdy kampania Napoleona w Rosji przyciągnęła znaczną uwagę pisarzy, nawet mimo tego, że zakończyła się porażką, jawnie udana kampania generała Jermołowa na Kaukazie nie została wystarczająco uznana. Dalej Puszkin prosi generała o pozwolenie na wydanie jego wspomnień o zwycięstwie na Kaukazie: „Wasza sława należy do całej Rosji i nie macie prawa tego ukrywać”. Komplement później zwrócił Puszkinowi następca Jermołowa na Kaukazie, feldmarszałek I.F. Paskiewicz. Pozwoliwszy poecie zaznać przyjemności z krótkiego udziału w wojnie przeciwko ludom górskim, Paskiewicz dla dobra ojczyzny zabronił Puszkinowi pozostawania w czynnej służbie. „Panie Puszkin, — powiedział on, — wasze życie jest drogie dla Rosji i nie ma tu dla was miejsca; dlatego radzę wam niezwłocznie opuścić armię”. Od swojego wczesnego poematu „Jeniec kaukaski” do dojrzałej „Podróży do Arzrumu podczas wyprawy 1829 r.” Puszkin tworzył obraz milczącego i intelektualnie niedorozwiniętego Kaukazu, nierozsądnie odważnego w swojej pozbawionej sensu walce i dojrzałego do rządów Rosji. Puszkin i Lermontow stworzyli dla rosyjskiej pamięci tekstualnej obraz Rosji jako surowego, ale sprawiedliwego właściciela regionu. Przede wszystkim Puszkina można uważać za autora pierwszej w pełni udanej artystycznej formuły rosyjskiej imperialnej samoświadomości. Wyraził on uczucia tych, którzy doznawali uniesienia z powodu rosyjskich wyczynów wojennych. Dzięki poezji i prozie Puszkina szybko stało się jasne, że rosyjski imperializm nie potrzebował grubego i brutalnego oblicza, że Rosjanie — to nie Mongołowie i że mogli przekształcić w piękno to, co zniszczyły ich strzelby i szable. Wykwintność, z jaką Puszkin tworzył konsolidujący obraz rosyjskiego imperializmu, dobrze posłużyła narodowi. Stworzył w wyobraźni obraz, który do tego czasu nigdy nie istniał w literaturze rosyjskiej: dumna Rosja przeznaczona do rządzenia „biednymi Finami” i innymi podbitymi przez nią narodami; w Rosji pełno skromnych patriotów, którzy uczciwie wypełnili swój obowiązek na dalekim Kaukazie i budzą podziw… (s. 107—180). I na koniec jeszcze jeden cytat z utworu rosyjskiego pisarza Jurija Tynianowa „Śmierć Wazira-Muchtara”, w której autor próbuje umniejszyć winę wielkiego poety w wysławianiu okrutnych zdobywców Ukrainy i Kaukazu: „Tutaj Puszkin skrzywił się: — Bitwa połtawska. O Piotrze. Nie będziemy o niej mówić. Poemat bębniarski. Spojrzał na Gribojedowa szczerze i żałośnie, jak chłopiec. — Trzeba im rzucić kość. /…/ Aleksander Siergiejewicz Puszkin był subtelnym dyplomatą. Ile podwodnych skał minął z łatwością taneczną. Puszkin nie chciał zostać za burtą. Oto rzuca im kość” (s. 142—143). W innym miejscu swojego badania Ewa Thompson wnioskuje: „Pomimo całej swojej alienacji od rosyjskiego ustroju samowładczego, Lermontow przebywał w granicach rosyjskiego ideału moralnego, którego charakterystyczną cechą była ślepota na problem rosyjskiego imperializmu; jego krytycy i czytelnicy brali z niego przykład” (s. 124). Powieści „Bohater naszych czasów” w podręczniku poświęcono wiele miejsca. Niestety, autorom podręcznika nie wiadomo, co to za wojna jest odzwierciedlona na stronach powieści: „Po udziale w działaniach wojennych (gdzie i jak walczył Pieczorin, Lermontow nie informuje)…”. Prawda, po kilku stronach analizy już nazywają miejsce akcji w powieści. Jest ono „wyjątkowe — to Kaukaz. Tutaj jest wiele możliwości (wojna, górale, konflikt zwyczajów) dla ujawnienia niezwykłych bohaterów”. Teraz dziewięcioklasistom wszystko jest jasne: wojna toczy się przez konflikt jakichś zwyczajów. Dlatego i bohaterowie są niezwykli. Takie świadome przemilczanie prawdziwej istoty światopoglądów A. Puszkina i M. Lermontowa we współczesnej ukraińskiej szkole jest niedopuszczalne. Warto przy okazji zwrócić uwagę także na poziom analizy tekstów, na przykład wiersza Lermontowa „Wychodzę sam na drogę…”: „Podmiot liryczny — samotny wędrowiec. Dlatego temat drogi brzmi już w pierwszym wersie. Ale to nie jest jakaś konkretna, codzienna droga (ścieżka), a życiowa droga (kierunek życia), którą bohater widzi przed sobą, co jest doprecyzowane już w następnym wersie — „krzemienna we mgle droga błyszczy”. Zaznaczmy, że epitet „krzemienna” związany jest nie tyle z materiałem (krzemień), co ze złożonością przyszłej drogi („błyszczy”, czyli jeszcze niejasna, tylko się domyśla, widzi się bohaterowi przed nim). Swoją drogę bohater widzi gdzieś w niebiosach — w „pustyni”. I to nie jest konkretna pustynia. Słowo używane jest w przenośnym (metaforycznym) znaczeniu i oznacza ono bezkresną i bezludną przestrzeń…”. Zatem, nie wierzcie napisanemu: i droga nie jest prostą, zwyczajną drogą, i nie krzemienna ona w rzeczywistości, a złożona i do tego przyszła, i nieciekawa dla podmiotu lirycznego, bo swoją drogę widzi on „gdzieś w niebiosach”, i „pustynia”, tutaj już i uczniom jasne, nie jest konkretną piaszczystą pustynią… Czyż nie prymitywizuje twórczości poety takie „analityczne” podejście do wspaniałego wiersza lirycznego, całkowicie przejrzystego i jasnego? Pytanie retoryczne. I na koniec o Mikołaju Gogolu. Czy należy studiować jego życie i twórczość na lekcjach literatury obcej? Przecież on jest Ukraińcem, urodził się na Połtawszczyźnie, tutaj dorastał i zdobył wykształcenie, gorąco kochał pieśni ludowe, ogólnie całą twórczość ludową, głęboko interesował się historią Ukrainy, jest autorem wybitnych utworów o tematyce ukraińskiej. Kto to zdecydował, że on jest pisarzem obcym? I dlaczego? Może dlatego, że pisał po rosyjsku? Ale i Skoworoda pisał nie po ukraińsku i nie tylko on. Problemów z programem, podręcznikami i metodyką nauczania wystarcza i w szkolnym kursie literatury ojczystej. Zatem najpierw trzeba poradzić sobie z nimi, a potem dopiero tworzyć innowacje, tylko nie tak wątpliwe, jak obecne. tylko na placach, ale i tam, gdzie mieszkasz. Codziennie. Smutno, że nic nie zmieniło się w społeczeństwie od lat 30. ubiegłego wieku. Artykuł S. Orel jest właśnie tym publicznym donosem na szkołę, którą teraz och i „sprawdzą”!!! I znajdą wszystko, „co trzeba”. My nie błagamy: „Dajcie!” My prosimy: „Nie zabierajcie!” Stracić szkołę dla nas to rozpacz. Ludzie są w rozpaczy. Ale z Kijowa widać wszystko, oprócz naszej rozpaczy. P. S. Na odsłonięciu tablicy pamiątkowej ku czci akademika I. K. Biłodida, a także na Międzynarodowej konferencji poświęconej 110. rocznicy urodzin byli obecni zarówno przewodniczący Onufrijewskiej Rejonowej Administracji Państwowej, jak i naczelnik wydziału oświaty oraz deputowany Rady Najwyższej O. Dowhyj wraz z przedstawicielami Instytutu Językoznawstwa, najwyraźniej również „sprowadzonymi na manowce”. Wybaczcie, nie nam rywalizować w sprawności pióra z dziennikarzami, ale szczerze do Was S. Nieobojętny w imieniu obywateli wsi Uspenka. Od redakcji. Nie jesteśmy pewni, czy S. Nieobojętny to prawdziwe nazwisko osoby, która mówi „w imieniu obywateli wsi Uspenka”. Ale jesteśmy pewni prawdziwości publikacji dziennikarki Switłany Orel i uważamy, że społeczność wiejska oraz zespół szkolny mają wykonywać Ustawę o dekomunizacji.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

«S. Nieobojętny w imieniu obywateli»

Dobrego zdrowia, pani redaktor i kolegium redakcyjne gazety „Słowo Proświty”! W nr 9 z 2017 r. opublikowaliście artykuł kirowohradzkiej (do kropywniczanki jeszcze jej rosnąć i rosnąć) korespondentki S. Orieł. Ten artykuł zamówiły władze rejonu onufrijewskiego, a teraz wykorzystują go w celu wywarcia nacisku na kolektyw szkoły w Uspence. Mówiąc, że nie macie żadnych przewag, aby stać się szkołą wiodącą, a na dodatek „zhańbiliście się”, domagając się nadania szkole imienia akademika I. K. Biłodida. Wszystko zrobiono „po państwowemu” — zniszczyć nas naszymi własnymi rękami. Redaktor gazety rejonowej w prywatnej rozmowie poinformowała, że zabroniono jej drukować cokolwiek o szkole w Uspence. Wiemy, że walka z władzą to daremny trud, ale… nie ma dokąd się wycofać. Krótko o sytuacji. Przewodniczący rejonowej administracji państwowej i naczelnik wydziału oświaty przy Radzie Rejonowej w Onufrijewce (nawiasem mówiąc, małżeństwo) skazali szkołę w Uspence na zamknięcie. Społeczność się nie zgodziła. Szkoła została zbudowana w 1963 roku przy wsparciu I. K. Biłodida. Obecnie ministrowie-„patrioci” wkładają pieniądze do kieszeni, a „rusyfikator” I. Biłodid zbudował szkołę (i nie tylko w Uspence). Dla nas jest on dobroczyńcą, a was przekonywać o niczym nie będziemy. Każdy widzi to, co chce. Z umarłymi walczyć łatwo. Daj Boże, żeby wszyscy nasi wrogowie byli martwi. Wtedy szybko byśmy ich zwyciężyli. I im wybitniejszy człowiek, tym bardziej chcą go wdeptać w błoto. Społeczność zebrała dokumenty, aby uratować szkołę, czyniąc ją wiodącą, bo na onufrijewskim Naddnieprzu najbardziej odpowiada ona wymogom. Te, które władza postanowiła uczynić wiodącymi, żadnym wymogom odpowiadać nie mogą, bo jedna — Kucewoliwska — zbudowana jeszcze przed 1917 r., bez sali gimnastycznej, bez warsztatu itd. Druga — Młynkiwska — wzniesiona w 1934 roku, też bez warsztatu, a do sali gimnastycznej, jak do piwnicy, trzeba schodzić po drabinie. Ale dzisiaj aktywnie „upychają” je nowoczesnymi środkami technicznymi, nam zaś odmawiają. Rozumiemy to tak, że nowsze, lepsze szkoły można korzystnie sprzedać, może już ktoś na nie ostrzył zęby, bo mieszczą się nad Dnieprem. A stare same się rozpadną. Tak zostanie skutecznie wykonane prawo zarówno o decentralizacji, jak i o tworzeniu okręgów edukacyjnych. A naczelnicy będą mieli awans zawodowy. Oprócz artykułu w waszej gazecie, 09.03 na wiecu upamiętniającym T. Szewczenkę w Kropywnyckim zastępca przewodniczącego rady obwodowej Ihor Stepura wygłosił inwektywę pod adresem „sprowadzonych na manowce” ograniczonych wieśniaków, którzy chcą uczcić rodaka. Jest to w Internecie. Tak więc ci ludzie, którzy nas opluwają, przypisują sobie patriotyzm. A my, najwyraźniej, jesteśmy zdrajcami. Cała wieś zdrajców. Ale gdzie tam wieś — na całą Ukrainę wypuściła szkoła w Uspence utalentowanych zdrajców, którzy są z niej dumni i ją wspierają. Wam z Kijowa i Kropywnyckiego lepiej widać! „Rusyfikator” I. Biłodid otwierał szkoły, drukował słowniki języka ukraińskiego, których ani przed nim, ani po nim nikt nie wydawał. Oczywiście, leksyki z przekleństwami od poety Malyszki on tam nie wpisywał. Współcześni zaś „patrioci” zamykają („optymalizują”) szkoły, a do słowników nie zaglądają. Niszczą to, czego nie budowali! Smutne, że wasza gazeta pomoże naszym dzieciom zostać bez szkoły. Z czasem, jak wiadomo, nie będzie też wsi. I wszystko będzie tak, jak mówił T. Szewczenko. Cytat dobierzcie sami. Do uzyskania niepodległości Uspenka była najzamożniejszą wsią nie tylko w rejonie. Nawiasem mówiąc, jeszcze teraz rada wiejska w Uspence jest trzecia pod względem dochodów wśród społeczności rejonu. Czyżby działania władzy miały być takie, by doprowadzić ludzi do nędzy i zwątpienia? Najwyraźniej naprawdę jesteśmy tępi, skoro nie możemy dostrzec „dobra”, które dla nas robią! Oto jest ta godność, którą chcemy chronić u siebie we wsi, bo trzeba jej bronić nie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Jurij Tesla Walcz, bracie mój!

Cierp, mój bracie, smutek i żal całej ojczystej Ukrainy. Wokół nas same ruiny. A gdzież oczekiwany boom? Cierp rosyjską drapieżną furię za nasze marzenie i wolność. Drogi z rodu do rodu wszystkie do Europy nas wiodą. Cierp grzech sytych wszechwładców, cierp nieszczęsnych i bezdomnych. Cierp nieskromnych polityków, którzy żyją dla uciech. Zmieść korupcję w walce obiecują przywładni bonzowie. Ich też cierp. Oni nie znają płaczu głodnych ludzi we śnie. Cierp podatków sądny list. Twórców bezduszności nieugiętość, zapomnij o władczej praworządności, cierp sędziego zabójczy kunszt. Cierp kanałów zwykłą mętność, im poświęcaj duszę i wolność. Pod krzykami „w imię narodu” oligarchiczne kłamstwa leją. Cierp wojny zabójczy grom, tych, którzy dokonali tego bezprawia, dzieci przerażając ze snu pełzaniem śmierci do ich domu. Cierp gryzienie najwyższych psów, kto w niehonorze był uczciwszy. Jeden leje wodę, kłamie inny, obiera trzeci władne dziewy. Fałszywi patrioci, fałszywi bojownicy, oni nie dbają o Ukrainę, im potrzeba wstrząsów bez ustanku i władną Buławę na końcu. Za kaszę sumienie odbiorą i obiecują władzę drugą. Im potrzeba pieniędzy, własną dupę oni tobą podeprą. A ty, wrogi supoztacie, co piekła zło niesiesz w sobie, pora pokutować. Tobie niedługo w królestwie wzrastać. Ty nie czyń, jak złośliwy kat, co zasłużył na piekielną wdzięczność. Jak nie pokutujesz ze strachu, niebieski sąd ustanowi ład. Wybacz, jeśli jesteś robotnik, żołnierz czy biznesmen, uczony. Wybacz, narodzie niezniszczalny, za bezlitosny serca krzyk. My Ukraińcy, bracie mój, i kochamy ojczystą Ukrainę. My je stworzyliśmy. Do spoczynku ten grzech odkupimy swój. Oprzytomniej, ty przecież nie z tych, co cierpią władnych urzędników szkodę. Zmuś służyć ich NARODOWI i wejdziesz do Królestwa Świętych! 07.01.2016

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Lisiczańsk

Ołena Bondarenko, m. Kijów Moja najbliższa przyjaciółka Natalka żyła i zmarła w mieście Lisiczańsk. Była wesoła, delikatna i ufna. Czasem wydawało się, że jesteśmy jednością: ja pomyślę — ona powie, i na odwrót. W wieku 16 lat próbowała odebrać sobie życie. Z miłości. Wcześniej dokładnie wypytała mnie, jako osobę oczytaną, o sposoby samolikwidacji. Zrobiła wszystko jak w zegarku: zaczekała, aż właściciele mieszkania pójdą do pracy, włożyła najlepszą sukienkę, nalała do wanny ciepłej wody, położyła się i — ciach!.. Właściciel mieszkania z jakiegoś powodu postanowił przyjść w porze obiadowej coś zjeść, więc Natalkę, która pływała w czerwonej wodzie, wyciągnęli, odratowali, hospitalizowali, i po dwóch dniach zwiedzała już wnętrze „Biriukowki” — to był taki wariatkowo u nas, o znaczeniu obwodowym. W Związku były surowe pojęcia: próba samobójstwa — znaczy, malacholijny, trzeba leczyć. „Mokre zawiniątka”, „gorące zastrzyki”, „tabletki dla warzyw” — skąd mam wiedzieć, co jeszcze. Z czasem dowiedziałam się: w ten sam sposób „leczyli” też inaczej myślących. Co jest całkowicie zrozumiałe: tylko chory na umyśle wolał uciec choćby na tamten świat z socraju albo, co gorsza — snuć na naszą radziecką rzeczywistość wszelkie obrzydliwe oszczerstwa i plugawe kłamstwa. Rodzice Natalki, wujek Witia i ciocia Łarysa, ukraińskojęzyczne sieroty z domów dziecka, w wieku 16 lat z miłości się nie samolikwidowali, a rzec by można, wręcz przeciwnie — w rezultacie czego na świat przyszła Natalka. Więc kiedy Natalka miała 16 lat, rodzice mieli odpowiednio 32 i wciąż byli zajęci po uszy dobrymi i różnymi sprawami: leczyli wujka Witię z „białej gorączki” (oficjalna wersja — z ciężkiego wrzodu żołądka), bili się, przytulali i tym podobne. Jednak nie ma co ukrywać, wujek Witia w przerwach swojego głównego zajęcia wyuczył się na mistrza górniczego, po trochu wybił się na zastępcę naczelnika SzSU, otrzymał mieszkania dla siebie i dla Natalki, która w tamtym czasie była już żoną Saszy i miała małego Denysa na rękach. Mąż Natalki, Sasza, przypominał osiołka z ówczesnej kreskówki „Muzykanci z Bremy”. Długotwarzowy, wysoki, wesoły gitarzysta. Tylko wędrował nie brzegami Wezery i łąkami Dolnej Saksonii, a po lisiczańskich weselach. Zdaje się, że grajków było czterech, ale pamiętam trzech: dwóch kudłatych blondynów — Saszków i łysawego kurdupla Tolika. Co znamienne, repertuar składał się głównie z włoskiej pop-muzyki i „Beatlesów”. Muzyka zapisywana była akordami, słowa — rosyjskimi literami bez żadnego pojęcia o ich znaczeniu: „Wi ol liw in ze jełow submarin, jełow submarin, jełow submarin…” Albo jeszcze — na melodię z „Ojca chrzestnego”: „O bella ciao karambol i pachtakor…” Starsi przeklinali i żądali „Spiat kurhany tiomnyje”, a młodym się podobało, zwłaszcza dziewczynom. Oprócz wesel, banda obsługiwała knajpę „Lisiczańsk”: piątek, sobota, niedziela — gramy, wtorek, środa — próby. Tam już inny repertuar: „Ach, Adiesa, żemczużyna u moria”, „Paspieli wiszni w sadu u diadi Wani”, obowiązkowo „Tbilisi” (akordy i gruziński tekst rosyjskimi literami — na kartce, kartka — wbita na mikrofon). A jeszcze — „Czerwona ruta” i, w rytmie walca — „Koli potiah u dal zahurkotcze” — ziomka, Sosiury… W przerwach — zjeść tak, wypić nie, dyrektorka pozwalała tylko po, a nie w trakcie, żeby nie upili się zawczasu. Znowuż dziewczyny wokół naszych menestreli posikiwały, zwłaszcza po głębszym. Ale — dziewczyny tak samo po, praca to praca. Natalka też chodziła do knajpy „Lisiczańsk” do pracy. Nie pomyślcie, że tam coś w rodzaju mycia naczyń czy podawania lula. Natalka dyżurowała. Przychodziła gdzieś tak po trzydziestu minutach od początku, siadała przy stoliku „dla muzyków” i cały wieczór piła wodę mineralną i paliła papierosy — tak dużo, że wydawało się, iż to był jeden i ten sam nieskończony papieros. Piła wodę mineralną, paliła papierosy i nieruchomo śledziła Saszę. Żeby nie wychylił po kryjomu jakiegoś kieliszka, żeby nie mrugał do którejś z bywalczyń i w ogóle — żeby znał porządek. A po zakończeniu czekała, aż talenty wypiją-zakąszą, otrzymają zapłatę, podzielą parnas i niespiesznie ruszą do domów. Natalka z Saszą. Tolika zabierała żona (tak się go bała, że prawie nie pił), wsiadali na ogłuszającą „Pannonię” i lecieli, jak z armaty, w nocnej ciemności w dół, do Proletarska. A drugi Sasza — syty, pijany i z groszem w kieszeni — człapał, mrucząc („wi ol liw in ze jełow submarin…”) gdzieś sam dla siebie, bez uwięzi, niczyj i szczęśliwy. Niech Bóg prawdę powie, początkowo Natalka pilnowała tego, drugiego, z kolejności niby pierwszego, Saszy, potem się pokłócili i ona już pilnowała Saszy pierwszego, czyli drugiego. Za którego w dziewiętnastym lecie wyszła za mąż. To była pora, kiedy sierpień zaraz przeleje się we wrzesień, ale jeszcze się opiera, i tylko na trawie oraz na drogach, skuliwszy się, szeleści samo do siebie wyschnięte liście klonu. W ogródkach napinają się grubobuzie dalie, wyglądają na palcach mieczyki, a wyblakłe niebo dmucha, jak z wielkiego pieca, ostatnim przejrzałym żarem. Nie pamiętam, żeby jakoś było wesoło. Ani piskliwych śpiewów, ani tańców, kiedy kurz spod obcasów zapycha wszystkie jawne i tajne ludzkie otwory, ani ci pijanych kobiecych łez, ani choćby bójki jakiej takiej. Niewesoło siedzieli rodzice: starzy Saszy (jest u nich trzeci, późny paluszek) i młodzi Natalki (ciocia Łarysa, uważnie zerkając brązowym okiem, raz po raz dolewa zakodowanemu wujkowi Witi szklany dzbanek kompotu). I mnie jakoś tak było tęskno, może dlatego, że Natalka ciągle chodzi z Saszą za rączkę — jakbym to ja miała z nią chodzić na własnym weselu. Może dlatego, że u mnie weselem nawet nie pachnie, choć jestem starsza od Natalki o całe trzy lata. A może — kto go tam wie, jakieś niewyraźne przeczucia, rozmyte wizje, od których tak bym się zerwała na równe nogi, tak bym zasłoniła i siebie, i to nieboczne wesele, i ten świat ostnicy, hałd i susłów, i wszystko-wszystko, co czasem nudne aż znienawidzone, proste aż głupkowate, ale bliskie, bliskie, swoje… Natalka mieszkała u rodziców Saszy, potem, jak urodził się Denysko, przeszli do rodziców Natalki, z czasem wujek Witia (zdaje się, że już mówiłam, czy nie?) dostał trzypokojowe mieszkanie w nowym budownictwie — prawie w centrum, przy bazarze — i wyprosił u przełożonych zamiast niego dwupokojowe (dla młodych) i piętro wyżej — jednopokojowe dla siebie i „babci Łarysy”. To już Sasza i Natalka pili. Nie, jeszcze tylko Sasza. Jakoś Natalka w środku nocy przybiegła do rodziców z małym w objęciach. Póki płakała w kuchni, twarz napuchła najpierw buraczanym, a potem wszystkimi odcieniami śliwkowego i urosła w oczach, wielkości poduszki. Następnego dnia wujek Witia poszedł do znajomego sędziego i wrócił ze świadectwem rozwodowym Natalki. Sasza pojechał niby na zarobek do Guriewa (cholera go wie, gdzie to jest, na moje pytanie wujek Witia krótko wyjaśnił: „Gdzieś na Moskalinie”). Wrócili już we dwoje, jak gołąbeczki, całuski-pieszczotki, hi-hi-hi na słowa cioci Łarysy: „No, Natalko, patrz, żebyś nie płakała na końcu”… Teraz Sasza i Natalka pili razem. Pili, kiedy zaczęła się pierestrojka, kiedy powstała Ukraina i kiedy w latach dziewięćdziesiątych zaczęli zabijać za rafinerię, sodową, RTI i za wszystko, co można było odzyskać-przejąć. W Lisiczańsku wybierali władzę spośród tych samych bandytów, na zmianę dniepropetrowskim przyszli donieccy, pośrodku miasta zapadła się cała ulica, uciekała w podziemne głębiny woda życiodajna, pod Boryspolem zabili Czornowoła… Natalka i Sasza pili. Denys chodził do przedszkola, potem do szkoły, ubrany, umyty, nakarmiony — babciny wnuczek. Skończył szkołę zawodową. W jednopokojowym na siódmym było przytulnie, cicho, pachniało smakołykami. Na szósty chodzić się wzbraniał. Nie miał jak przywyknąć do brudu, smrodu, krzyku i wszystkiego, co żyje razem z pijakami. W szkole, póki mały był, dokuczali, kiedy podrósł i zaczął ostro oddawać — przestali. Początkowo prosił: „Mamuniu, proszę, proszę-bardzo-proszę, nie pij!” Mama kiwała i mrugała jedynym zapuchniętym okiem (kiedy oka nagle zabrakło i wezwali pogotowie, ojciec powiedział, żeby nie paplał, bo zabije). Potem zmarła babcia, ciocia Łarysa. Głowa rozbolała ją mocno, zanim przyjechała karetka, tam i z powrotem, jeszcze się trzymała, ale do szpitala nie dojechała. A potem jeszcze dziadek, wujek Witia, wstał w środku nocy i poszedł. „Dziadku, ty dokąd?” — „Na szóste, śpij”. Następnego dnia Natalka ocknęła się, patrzy, a nad framugą wujek Witia wisi. Myślała, że halucynacje, lekko go odepchnęła i poszła do kuchni, łyknąć parę łyków, żeby dojść do siebie… Męczy mnie poczucie winy — nikomu niepotrzebne, wysuszone jak nasze szalone wiatry, które w sierpniowe dni i noce ganiają po stepie, wydmuchując z ludzkiej głowy resztki rozumu. Może trzeba było siedzieć i pilnować jej, tak jak ona kiedyś Saszkę w knajpie „Łysyczansk”? Ale gdzie tam, czyżbyśmy pili razem… Nasze z Natalką kontakty zwiędły, odkąd w moim życiu pojawił się Ruch. Do moich wierszy po ukraińsku, które zaczęłam pisać wcześniej, łysyczańskie towarzystwo odnosiło się z drwiącą pobłażliwością, podobnie jak do wybryków wiejskiego głupka. Z czasem, gdy wychylałam się ze swoją „antysowiecczyzną”, Natalka nisko, gdzieś aż do kolan, chyliła głowę, a w jasnoniebieskich oczach Saszki wybuchały stalowe błyskawice. „Lenka, co ty pleciesz? Ty jeszcze powiedz, że Kosmodemianskiej nie było, i nawet „Młodej Gwardii” nie było!”. Nie spierałam się, bo bardzo ich kochałam, myślałam, że samo się rozejdzie… Z czasem poszłam w „nieformalnych demokratów”, powstał Ruch… Pewnego razu w swoje urodziny, wróciwszy z pracy, zastałam pod drzwiami bukiet i karteczkę: „Z dniem rożdienija, Lenczik! Smierć Ruchu!”. Mąż Natalki, Saszka, przejazdem „pogratulował”… Ale pewnego dnia tak bardzo chciało mi się tę Natalkę zobaczyć! Ot, niby warto się spotkać, objąć… i znowu dwa słońca — na niebie i w Dońcu, szaszłyk na grillu, piwo w reklamówce, gitara Saszki… Telefon wujka Vitii i cioci Łarysy nie odpowiadał, w mieszkaniu Natalki telefonu nigdy nie było. Wyszukałam sąsiadkę, ona mi radośnie wyćwierkała, że „Nataszki dawno już niet. No tak, wódka, wszystko ona, przeklęta…”. Denys opowiedział, że utrzymuje się z dorywczych zarobków, bo żeby zatrudnić się w kopalni — trzeba „dać” 200 dolarów. Że ojciec całkiem się zapił i mają mu amputować rękę. Że ma córeczkę, a z jej mamą razem nie mieszka: na wyborach była żona była „za Janukowyczami”, to on głosował „za komunistami”, żeby jej zrobić na złość. „A na kogo jeszcze? Więcej nie ma na kogo!”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Dorośli i dzieci — dialog równoprawny

Eduard Owczarenko Zdjęcia autora Tegoroczny festiwal powstał w nowym formacie. Główny akcent platformy edukacyjnej położono na 12 tematycznych warsztatów interaktywnych. W szczególności zaprezentowano tu warsztaty literatury, historii, teatru, dziennikarstwa, kina, animacji, nauki, architektury, muzyki i inne. Łączyła je trasa questowa, nasycona zagadkami i zadaniami twórczymi. Według organizatorów, ten festiwal to unikalne połączenie w jednej szerokiej interaktywnej programie edukacyjnej różnych dziedzin, które pozwalają dzieciom łączyć różne umiejętności i wiedzę, jak tego wymaga edukacja XXI wieku. Osobliwość festiwalu: jego program został zaprezentowany szeregiem specjalnych warsztatów, zaadaptowanych dla dzieci i dorosłych z niepełnosprawnościami. Oprócz tego, na terenie festiwalu stworzono przestrzeń komunikacji, gdzie dzieci z niepełnosprawnościami razem z innymi dziećmi jednoczyły się w jednej twórczej grze, tak zwanej „Przestrzeni równych szans”. Specjalnie dla tego projektu ukraińscy artyści Nazar Biłyk i Taras Kowacz stworzyli unikalne instalacje artystyczne i interaktywne dzieła sztuki. Festiwal prezentował również wystawę „Dzieciństwo artystów”, nowe aktywności stale działającego projektu „Arsenał Idei” oraz jarmark książek i gier rozwijających. Również w ramach festiwalu odbyło się II Forum Nowej Edukacji, na którym dorośli i dzieci rozmawiali jak równy z równym. Głównym celem tego wydarzenia jest postawienie w centrum komunikacji opinii dzieci dotyczących aktualnych kwestii teraźniejszości oraz wyjaśnienie ich potrzeb. W forum wzięła udział współprzewodnicząca Rady ds. rozwoju NKMMK „Arsenał Artystyczny” Maryna Poroszenko. Szanowna Redakcjo „Słowa Proświty”! Ja i cały zespół pedagogiczny Makarowskiego Zespołu Szkół „Szkoła ogólnokształcąca I—III st. liceum przyrodniczo-matematycznego” jesteśmy bardzo wdzięczni za publikację niezwykle ciekawych artykułów, związanych z historią naszej Ukrainy, jej językiem, kulturą, zwyczajami i tradycjami. Szczególnie wielki szacunek dla Państwa za publikację artykułów dziennikarki Marharyty Dowhan. Wiele materiałów Waszej gazety wykorzystujemy na lekcjach literatury ukraińskiej, języka, historii, podczas prowadzenia godzin wychowawczych oraz imprez wychowawczych: lekcji męstwa, pamięci, żałoby. Warsztat zabawki Na forum wystąpili Christian Schoenenberger, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Szwajcarii w Ukrainie; Mykoła Kułeba, pełnomocnik Prezydenta Ukrainy ds. praw dziecka; Ołesia Ostrowska-Luta, dyrektor przedsiębiorstwa państwowego NKMMK „Arsenał Artystyczny”. W każdym wystąpieniu podkreślano, że państwo powinno inwestować środki w rozwój edukacji, gdyż te inwestycje bardzo szybko się zwrócą, a edukacja musi być dostępna dla dzieci ze specjalnymi potrzebami. W ciągu pięciu dni festiwalu w jego ramach odbyło się kilkadziesiąt różnorodnych wydarzeń, ale największe zainteresowanie dzieci i ich rodziców wzbudziły właśnie tematyczne warsztaty interaktywne. Organizatorzy Warsztatu literatury opowiedzieli o tym, jaką długą drogę pokonuje książka do czasu, aż pokryje się szlachetnym kurzem. Od zamysłu do napisania, od pomysłu do ilustrowania, od autorstwa do makiety. Czcionka, obraz, okładka i wreszcie druk. I spróbowali odpowiedzieć na niełatwe pytanie — po co potrzebne są wydania papierowe w naszym cyfrowym wieku. Kuratorzy Warsztatu artystycznego przekonywali, że sztukę można sobie wyobrazić jako ogromną soczewkę, przez którą odbija się to, co widzimy, słyszymy, czujemy, nasze obserwacje i doświadczenia. Sztuka może opowiedzieć nawet o prawach fizyki, chemii i biologii. Maryna Poroszenko W Warsztacie artystycznym zaprezentowano miniaturowe rzeźby z plasteliny 9-letniej rzeźbiarki Ksenii Wdowyczenko z Kijowa. Pierwsze twórcze kroki dziewczynka zaczęła stawiać jeszcze w wieku 4 lat. Dla swojej twórczości wybiera najróżniejsze tematy. Podczas programu edukacyjnego „Arsenał idei” Ksenia tworzyła „Miasto moich marzeń” i dzieliła się tajemnicami swojej twórczości z innymi dziećmi, które odwiedziły „Arsenał Artystyczny”. Warsztat teatru uczył bycia naturalnym zawsze, wykorzystując metody teatralne, ćwiczenia i techniki w naszym życiu. Trening teatralny w Warsztacie teatru pomógł dzieciom rozwinąć umiejętności komunikacji, autoprezentacji, uwagi, koncentracji, a także wyobraźnię, dobry głos i plastyczne ciało. Jak było wcześniej? Jak żyliśmy? Co potrafiliśmy? Jakimi byliśmy? O tym można było dowiedzieć się w warsztacie historii. Warsztat dziennikarstwa w przystępnej formie wyjaśniał młodym gościom, czym różni się fotoreportaż od recenzji nowego filmu. A także dawał unikalną możliwość przeprowadzenia dziennikarskiego śledztwa czy stworzenia makiety czasopisma. Dołączyć do procesu filmowania, tworzenia scenariuszy i fabuł do kreskówek i filmów. Nauczyć się poprawnie wyrażać swoją opinię i improwizować. A może nawet ożywić bohaterów komiksów. Wszystko to było w Warsztacie kina i animacji. W NKMMK „Arsenał Artystyczny” odbył się III Festiwal Edukacyjny „Arsenał idei”. Już trzeci rok z rzędu jego uczestnicy prezentowali kreatywną przestrzeń, w której łączą się twórczość dzieci i dorosłych, nowoczesne programy edukacyjne i eksperymentatorstwo, innowacje naukowe oraz śmiałe projekty artystyczne.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ekologia społeczna: ochrona dorastającego pokolenia

Walentyna OWOD, zastępczyni przewodniczącego Charkowskiej Obwodowej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, pisarka; Inna KUCEŃKO, zastępczyni przewodniczącego ekologicznego stowarzyszenia «Geoplanetarne Bezpieczeństwo», biolog, pedagog; Charków Technika posuwa się naprzód, nieustannie, postępowo. Wynalazek drugiej połowy XX wieku — Internet. Cud techniki. Rozszerzył on możliwości komunikacji, sprawił, że stało się to, co wcześniej trudno było sobie wyobrazić. Ale wraz z wielkimi zaletami ten cud techniki wydał także poważne wady, nowe rodzaje zagrożeń i przestępstw. W tym roku temat tak zwanych „grup śmierci”, gdzie nastolatków próbuje się popychać do samobójstw, dotarł na Ukrainę. O tym zaczęły mówić ukraińskie media. Teraz w naszym kraju ważne jest opracowanie dojrzałej społeczno-ekologicznej koncepcji ochrony nastolatków przed takimi rodzajami zagrożeń. Nie można zatrzymać postępu, nie warto zajmować się zamykaniem całego Internetu czy portali społecznościowych, bez tego obecnie trudno wyobrazić sobie życie współczesnych ludzi. Ważne jest wypracowanie rozsądnej strategii ochrony przed przestępczymi działaniami, a mianowicie przestępczą nazywa się działalność kuratorów grup samobójczych. Od jesieni 2015 roku charkowski psycholog R. P. Jesluk zaczął wykrywać wspólnoty samobójcze, przeprowadzał ekspertyzy, przedstawiał informacje opinii publicznej, bił na alarm w imię ochrony młodzieży. Nasz rodak jako jeden z pierwszych, a może nawet jako pierwszy z ekspertów powiedział o tym, że w „grupach śmierci” systematycznie wykorzystuje się technologie psychologiczne, że nie jest to praca dyletantów (i tacy też się zdarzają), lecz dobrze zorganizowane działania przestępcze. Mniej więcej w tym samym czasie kanał „Ukraina” poruszył temat nakłaniania do samobójstwa przez Internet. Historia wydarzyła się kilka lat temu — inżynier z Zaporoża doprowadził do samobójstwa 9 osób. Jedna ofiara manipulacji przeżyła i opowiedziała wszystko. Winowajcę zatrzymano, ale nie udało się pociągnąć go do odpowiedzialności z powodu niedoskonałości ustawodawstwa. Z inicjatywy dziennikarzy prawnicy opracowali nowy projekt ustawy, ale jak dotąd znajduje się on w Radzie Najwyższej, ponad rok czeka na wniesienie pod obrady i uchwalenie. Obowiązujący artykuł 120 Kodeksu karnego Ukrainy (doprowadzenie do samobójstwa za pomocą gróźb, szantażu itp.) nie obejmuje nowych rodzajów przestępstw. Można przypuszczać, że nasi ustawodawcy zwrócą uwagę na nowy projekt ustawy — temat „grup śmierci” stał się aktualny dla naszego kraju. Tutaj trzeba nie panikować, nie popadać w skrajności, lecz podejmować optymalne kroki w zakresie bezpieczeństwa. Prezes Światowej Rady Psychoterapii Alfred Prietz wysuwał idee psychoterapii nie tylko indywidualnej czy grupowej, lecz psychoterapeutycznej pracy z całym społeczeństwem. Zauważamy, że charkowski psycholog R. P. Jesluk twórczo rozwija taką koncepcję, wiele robi dla zapobiegania i profilaktyki dewiacyjnych form zachowania wśród młodzieży, zwraca dużą uwagę na to, aby technologii psychologicznych nie wykorzystywano do złego (jak czynią kuratorzy „grup śmierci”). Uważamy, że Charkowski Oddział Ukraińskiego Związku Psychoterapeutów (USP) zwróci uwagę na wyzwania czasu, życzenia opinii publicznej i będzie mógł skutecznie włączyć do swojej pracy projekty charkowskiego kolegi. Dawno dojrzała pilna potrzeba utworzenia, w ramach organizacji zawodowych, specjalnych oddziałów, które będą realizować programy monitoringu wykorzystania technologii psychologicznych, zasobów, kompleksowe programy ekologii psychologicznej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Jak udoskonalić język ukraiński — wiedzą bibliotekarze

Bibliotekarze Ługańskiej Obwodowej Naukowej Biblioteki Uniwersalnej im. M. Gorkiego przygotowali cykl szkoleń „Łatwe sposoby nauki języka ukraińskiego” dla mieszkańców miasta Starobilsk, chcących udoskonalić znajomość języka ukraińskiego. Pierwsza grupa szkoleniowa składała się z dziennikarzy lokalnej „Telegazety”. Uczestnicy szkoleń przez cztery tygodnie uczęszczali na zajęcia w Ługańskim Bibliotecznym Regionalnym Centrum Szkoleniowym. Centrum szkoleniowe od piątego roku z rzędu opiekują się pracownicy Ługańskiej Obwodowej Biblioteki, zachęcając społeczność do samorozwoju i dając możliwość zdobycia edukacji pozaformalnej. Pierwszymi absolwentami cyklu szkoleń z języka ukraińskiego zostali właśnie przedstawiciele mediów miasta. Jak zauważają bibliotekarze-trenerzy, proces edukacyjny miał nieco eksperymentalny charakter. Jego celem było nie tylko zaangażowanie chętnych przedstawicieli społeczności w samokształcenie, ale także próba zmotywowania starobilszczan do swobodnego mówienia po ukraińsku, bez zakłopotania. W trakcie szkoleń dziennikarze poznawali podstawowe normy ukraińskiego języka literackiego, tłumaczyli utrwalone wyrażenia, redagowali teksty z typowymi błędami. Szczególną uwagę zwracano na wykrywanie i eliminowanie w mowie uczestników suржyku oraz błędnych akcentów. Ponadto dziennikarze, z pomocą trenerów, układali sytuacje językowe, budowali dialogi, tworzyli własne historie. Praktyka pisemna obejmowała pisanie dyktanda i ćwiczenia ze słuchu. Trenerzy sięgali po formy zabawowe, w tym grali w „Zepsuty telefon” i „Prawda/nieprawda”. Według obserwacji trenerów, na poziomie ustnym każdy uczestnik starał się jak najszerzej wyrażać własne myśli po ukraińsku i poprawiać wypowiedzi swoich kolegów. Na zakończenie szkolenia dziennikarze otrzymali certyfikaty o pomyślnym ukończeniu cyklu szkoleń z kultury języka. Centrum Prasowe ŁOUNB im. O. M. Gorkiego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Głos czytelnika

...etów Niebiańskiej Sotni z książki „Wojownikom światła”. Autorzy mieszkają nie tylko w Ukrainie, ale także poza jej granicami. Jeśli ktoś jest zainteresowany, prześlę elektroniczną wersję lekcji, niech nauczyciele wykorzystują te tak potrzebne dziś lekcje męstwa, a wrogowie wiedzą, że Ukraińcy potrafią żyć, walczyć i umierać za Ukrainę, bo nasza ojczyzna-matka była, jest i będzie wiecznie! Z poważaniem Olga SEMENENKO, nauczycielka historii, prawa, nauczyciel-metodyk, m. Makariw, obwód kijowski

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Lekcje męstwa

Nasza szkoła pomaga żołnierzom ATO produktami spożywczymi, odzieżą i środkami finansowymi. Uczniowie piszą listy, rysują obrazki, organizują kiermasze, a zebrane pieniądze przekazują rannym żołnierzom z Makarowa. Przeprowadziliśmy lekcję pamięci „Życie trwa…”, na którą zaprosiliśmy dziennikarkę Marharytę Dowhań oraz siostrę poety Marię Stus. O tym spotkaniu pisała już miejscowa gazeta „Makarowskie Wiadomości”. Ja przygotowałam kolejną lekcję męstwa „Ukraina ponad wszystko”, w której wykorzystałam utwory po-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wiele nauczył. Według reżysera aktor powinien robić na scenie to, na co ma ochotę. Istnieją też takie zasady: czerpanie przyjemności z roli; walka partnerów; poszukiwanie — nigdy nie bać się eksperymentów, za każdym razem odkrywać coś nowego. Jestem wdzięczna swojej partnerce Marynie Diakonenko, która wykonuje rolę Annie Sullivan. — Jak odebrała Pani wyróżnienie „Kijowskiej Pektoralii”? — Kiedy dowiedziałam się, że jestem wśród nominowanych do „Kijowskiej Pektoralii”, było mi miło, że zauważono naszą wspólną pracę, w którą włożyliśmy wiele sił. Jednak nie spodziewałam się zwycięstwa, a kiedy usłyszałam swoje imię wśród laureatów, o mało nie zemdlałam. — Ma Pani plany twórcze? — Ołeh Melnyczuk kończy pracę nad spektaklem „Przemiana”, gdzie będę grać rolę siostry głównego bohatera. Bóg daje mi te role, które chciałabym zagrać. Obok mnie pracują wspaniali aktorzy. Jestem bardzo wdzięczna reżyserom za zaufanie. Ale trzeba szukać czegoś nowego. Boję się powtarzać. Życie dzieje się tu i teraz, to powinni czuć zarówno aktor, jak i widz. w wykonaniu Anatolija Pałamarenki. W tym roku obchodzimy pamiętne daty związane z życiem dwóch wybitnych ukraińskich poetów — 110 lat od dnia urodzin Ołeha Olżycza (1907—1944) i 75. rocznicę śmierci Ołeny Telihy (1906—1942). Utalentowani poeci oddali swoje młode życia za wolność i niepodległość Ukrainy. Im poświęcony jest koncert „Niezapomniani”. O niełatwej drodze życiowej dwóch wybitnych osobistości opowiedzieli Natalija Nasikan i Ołeksandr Rudźko. W ich wykonaniu zabrzmiały wiersze i wspomnienia Ołeha Olżycza i Ołeny Telihy. Ludowa artystka Ukrainy Olha Czubarewa (sopran) oraz laureat międzynarodowych konkursów Serhij Bortnyk (tenor) przy akompaniamencie zasłużonych artystów Ukrainy Nelidy Afanasjewej (fortepian) i Jurija Fedorowa (akordeon) wykonali pieśni do słów tych poetów, a także O. Olesia, S. Sapelaka, M. Staryckiego. Odbyły się również pierwsze wykonania utworów do słów Ołeha Olżycza („Zima panuje nad wsią”, „O, Nacjo, silna i wieczna, jak Bóg!”) oraz Ołeny Telihy („Wiosenne”, „Lato”, „Nie trzeba słów”). Muzykę do tych pieśni napisała Bohdana Filc, która była obecna na koncercie. Materiały przygotował Eduard OWCHARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

Х Хррииссттииннаа М МИ ИК КИ ИТТИ ИН Н:: «На сцені хочу жити, а не грати»

— З чого почалося Ваше знайомство з театром? — У школі часто вела різноманітні заходи. Але тоді про театр не думала, а збиралася здобути фах перекладача з англійської мови. Та у випускному класі вирішила навчатися в Київському національному університеті театру, кіно і телебачення ім. І. Карпенка-Карого. Вступити до цього вишу не вдалося, але я стала студенткою акторсько-режисерського факультету Київського національного університету культури і мистецтв. Навчалася на експериментальному курсі. Серед моїх викладачів були Костянтин Дубінін та Володимир Судьїн. За п’ять років навчання ми пройшли серйозну школу. Отримані знання і навички дуже допомагають у моїй акторській роботі. 2011 року, ще під час навчання, режисер Сергій Архипчук у Київській академічній майстерні театрального мистецтва “Сузір’я” ставив поетичні вистави за творами талановитих українських поетів Івана Козаченка та Аттили Могильного, дочасно померлих. Він запропонував мені долучитися до цього проекту. Крім Києва ми побували з виставами в Ужгороді. Вистави допомогли мені розширити світогляд, долучитися до прекрасної української поезії. Шкода, що це був разовий проект, який швидко закінчився. — Як доля Вас звела з Київським театром юного глядача на Липках? — Ще під час навчання передивилася всі вистави театру. Після університету проходила тут прослуховування. Мене не взяли. Були спроби влаштуватися до інших київських театрів, теж безуспішні. Я була на межі відчаю. І тоді порадили звернутися до молодіжного колективу, що має назву Центр мистецтв “Новий український театр”. Дуже вдячна художньому “Маю честь презентувати перший концерт серії “Галерея скрипкових геніїв”. Його програма, присвячена італійській бароковій музиці ХVІІ—ХVІІІ ст. А. Кореллі, А. Вівальді, Ф. Джемініані, П. Локателлі та Дж. Тратіні, добиралася з особливою ретельністю. Ці скрипалі творили в історичну епоху гетьмана І. Мазепи. Назва концерту “ITALIA: AB OVO” позначає унікальну роль Італії у закладенні основ академічної скрипкової школи. Нещодавно цю програму демонстрували на сценах Кам’янця-Подільського, Хотина, Чернівців та Івано-Франківська, а до кінця 2017 р. вона звучатиме по всій Україні. “Галерея скрипкових геніїв” — це 16 концертів, музика яких формує 5 віртуальних Залів Слави: “Віртуози”, “Композитори”, “Педагоги”, “Дослідники” і “Скрипкові майстри”. Кожен концерт розкриває культуру певної країни та історичної епохи. Наступною після “ITALIA: AB OVO” буде програма “DЕUTSCHLAND: MUSIKUNIVERSUM”, а проектом 2019 р. стане “FRANCE: JEU DANSE”. Повний цикл концертів “Галерея скрипкових геніїв” завершиться 2033 року”, — розповів Кирило Стеценко. До участі в концерті долучилися солісти Андрій Павлов (скрипка), Наталя Строчан (фор-керівнику цього театру Віталію Кіно, який повірив у мене. Першою була роль у виставі “Шекспіріада”, де грала Джульєтту. Потім – дитяча вистава “Зимова казка”. Та найдорожчим для мене став образ Лаури у “Скляному звіринці” за Теннессі Вільямсом. Через рік знову прийшла на прослуховування до театру на Липках. Читала монолог Джу- Сцена з вистави “Мене прислав доктор Хоу” льєтти та уривок з “Дяді Вані” Антона Чехова. Під час монологу Джульєтти я малювала крейдою на стіні каракулі — портрет Ромео, це розсмішило художнього керівника, Віктора Гирича, можливо, через це мене і прийняли до театру. Дебютною стала роль Любаші у виставі за п’єсою сучасного драматурга Ігоря Афанасьєва “Шин-дай”, яку він сам і поставив. У виставі “Сон” за творами Тараса Шевченка я граю 3-тю душу. Це знакова вистава не лише для нашого театру, а й для всієї України. Вистава “Всі миші люблять сир” за п’єсою, яку написала Оксана Сенатович, подарувала мені роль мишки Ружі. “Всі миші люблять сир” — це нова історія про Ромео і Джульєтту, лише зі щасливим кінцем. — Ви мріяли створити образ Джульєтти з трагедії Шекспіра? — Звичайно, як і майже кожна артистка. І тут допоміг випадок. Артистка, яка виконувала цю роль, не змогла вийти на сцену. І мене ввели в склад вистави за два дні до показу. З кінця 2016 року це одна з моїх ролей. — Ще одна Ваша мрія — зіграти Поліанну в однойменній виставі за п’єсою Елеонори Портер. — Вперше дивилася цю виставу, коли була студенткою. Вона зачепила мене за живе. А через деякий час Віктор Сергійович запропонував мені цю роль. Цей образ для мене дуже дорогий. Я за натурою песимістка, а моя героїня — оптимістка. Вона мене багато чого навчила. Це роль, від якої в тебе мурашки йдуть по шкірі. Глядачі дуже тепло сприймають цю виставу. Думаю, нам вдалося достукатися до їхніх сердець. Інша цікава робота — роль дівчинки Ребеки Гібс у виставі “Наше містечко”. Цей образ я списала зі своєї двоюрідної сестри. Дуже вдячна долі, що вдалося попрацювати з режисером Дмитром Богомазовим. Творче спілкування з цим режисером залишиться у пам’яті на все життя. Також граю у виставах “Ноїв Ковчег”, “Де знайти ялинку”, “Жила собі сироїжка”. — “Київську пектораль” у номінації “Краща жіноча роль” Ви отримали за роль Елен у виставі “Мене прислав доктор Хоу”. Розкажіть про цю роботу. — Вистава “Мене прислав доктор Хоу” створена за книжкою Вілла Гібсона “Та, що створила диво”. Елен — ще одна моя любов. З шести місяців була сліпоглухонімою і могла сприймати довколишній світ лише за допомогою вібрацій, нюху та дотику. Звичайно, зіграти таку людину надзвичайно складно. Прочитала книжку Хелен Келер “Моє життя”, подивилася багато документальних фільмів про таких людей. Спостерігала за поведінкою сліпих і глухонімих, дізналася про них багато нового. Хелен Келлер — унікальна людина. З такими серйозними вадами вона змогла здобути вищу освіту, вивчити шість іноземних мов, написати кілька книжок. 1964 року Президент США Ліндон Бейз Джонсон нагородив її Президентською Медаллю Свободи, однією з найвищих цивільних нагород США. Дуже вдячна режисеру Юрію Лізенгевичу, який довірив мені цю роль. (В іншому складі Елен грає Христина Дейлік). Він нас Лауреатом 25-ї “Київської пекторалі” у номінації “За кращу жіночу роль” стала артистка Христина Микитин — роль Елен, “Мене прислав доктор Хоу” (Київський академічний театр юного глядача на Липках). Сьогодні Христина гість “СП”.
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Zaprasza Filharmonia Narodowa

W Sali Kolumnowej im. Mykoły Łysenki Narodowej Filharmonii Ukrainy zasłużony artysta Ukrainy Kyrył Stecenko zaprezentował pierwszy koncert cyklu „Galeria skrzypcowych geniuszy”, Bohater Ukrainy Anatolij Palamarenko zaprosił na wieczór twórczy „Niech mój naród się uśmiechnie”, a Nelida Afanasjewa w ramach cyklu „Wielcy poeci w muzyce” przedstawiła koncert „Niezapomniane”, poświęcony pamięci Olega Olżycza i Oleny Telihy. (fortepian), Olena Żukowa (klawesyn), Taras Janycki (bandura), Artem Poludenny (wiolonczela) oraz Narodowy Zespół Solistów „Kijowska Kamerata”. Na początku wieczoru twórczego „Niech mój naród się uśmiechnie” zabrzmiał fragment powieści Mikołaja Gogola „Taras Bulba” w wykonaniu młodego artysty, zwycięzcy Ogólnoukraińskiego telewizyjnego konkursu „Małe giganty” Jewhena Lebedyna. Właśnie z tym utworem Anatolij Palamarenko po raz pierwszy wyszedł na scenę 1 kwietnia 1947 roku. Od wielu lat Anatolij Nestorowicz jest liderem w dziedzinie słowa, stale tworzy nowe programy, w których przedstawiona jest kultura ukraińska – od prorockich słów Kobzarza po słoneczny humor Ostapa Wyszni i jego naśladowców. W przygotowaniu święta ukraińskiego humoru wzięli udział Zespół Instrumentów Ludowych „Rodzime melodie”, Grupa Instrumentalna Narodowej Zasłużonej Kapeli Banduzystów Ukrainy im. H. I. Majborody, Zespół Pieśni Ukraińskiej „Złote przewiąsło”, męski zespół „Kozackie źródła”. Serhij Mahera wykonał ukraińskie pieśni ludowe „Ach, wiedzieć, wiedzieć” i „Ach, pod wiśnią”, Ihor Borko sycylijską pieśń „Kto ci powiedział”, ukraińską pieśń ludową „Nocko ciekawa, nocko przebiegła”, a Walentyna Stepowa pieśni „Trzcina szumi na łące”, „Głęboka studnia”. Zabrzmiały fragmenty arcydzieł literatury ukraińskiej: „Jarmark sorocziński” Mikołaja Gogola, „Zaczarowana Desna” Ołeksandra Dowżenki, „Rodzina Kajdaszów” Iwana Necuja-Lewyckiego, „Jarmark” Ostapa Wyszni w Koncert „ITALIA: AB OVO” w

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

łagodne, zmiękczające, ściągające właściwości. Gruczolak gruczołu krokowego Zebrać korę osiki (z młodych gałęzi podczas przepływu soków, marzec). Wysuszyć, rozdrobnić. 100 g kory zalać w półlitrowym słoiku 200 ml wódki. Szczelnie zamknąć, postawić w ciepłym, ciemnym miejscu na dwa tygodnie. Odcedzić. Będzie 90—100 ml ciemnobrązowej nalewki. Spożywać po 20 kropli na 30 ml przegotowanej wody. Trzy razy dziennie. Lepiej, gdy lek rozpuszcza się w ustach przez 5 minut. Wystarczy ich gdzieś na dwa miesiące, z dobrymi rezultatami. Przewlekłe zapalenie oskrzeli 0,5 l soku z aloesu, 1 l „Cahorsu” (dla dorosłych wódka), 0,5 l mocnego wywaru z kory osiki (dwie garści, tak aby przykryło wodą), gotować 20 minut. Wszystko dobrze wymieszać. Odstawić na dwa tygodnie. Pierwszy tydzień pić po 1 łyżce stołowej trzy razy dziennie na 30 minut przed jedzeniem. Drugi — po dwie łyżki. Trzeci — po trzy. I dalej po trzy łyżki trzy razy dziennie przez dwa tygodnie. Ten sam przepis stosuje się również przy katarze dróg oddechowych. Przepuklina krążka międzykręgowego Kąpać się w mocnym naparze z osiki. Codziennie. Dwa tygodnie. Jednocześnie pić napar z chabra (1 łyżka stołowa płatków na 250 ml wrzątku). Zaparzać godzinę pod przykryciem. Spożywać ciepły po 1 łyżce stołowej 4—5 razy dziennie. Leczenie jest długotrwałe. Albo też zielona glinka z metra, czy zwykła czerwona, do której dodaje się 10:1 suchego, roztartego skrzypu polnego. Zagnieść na własnym (lepiej dziecięcym) moczu i kłaść na noc na chore miejsce. Zmieniać codziennie. Leczenie jest długie, ale z dobrymi rezultatami. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

Лік на весь вік

Іван ПРОСЯНИК, зелейник Продовження. Поч. у ч. 14 за 2017 р. Латаття біле Зрух (опущення) дитинця.матки Беруть старий корінь глечиків, відраховують не менше 10 колінець від квітки й відрізають аж у мулі. Ріжуть на тоненькі кружальця, сушать на добре провітрюваному горищі. Дві столові ложки кореня заливають півлітрою окропу. Підкип’ячують на слабкому вогні до 5 хвилин. Настоюють вкутаним до охолодження. Вживають по 1 столовій ложці тричі на день незалежно від їжі. Три тижні. Далі за самопочуттям. Але хутірська медицина радить ще й такий помічний припис: тричі на день за 30 хвилин до їжі пити по 1 столовій ложці сиропу зі свіжих листків подорожника. 10 столових ложок листків залити 1 л окропу, варити в закритій посудині на слабкому вогні 30 хвилин, додати 500 грамів меду й знову млоїти 10 хвилин. Відцідити. У теплий сироп додати 1 столову ложку духмяної селери. Настояти 3 дні. Через 10 хвилин по вживанні ліків випити 1/3 відвару з парила лікарського, заячої крівці, підмаренника жовтого, гадючника в’язолистого, моріжку, родовика (коріння), квітів нагідок у рівних частинах. 2 столові ложки суміші на 0,5 л кип’яченої води, млоїти на слабкому вогні 10 хвилин. Три тижні. УВАГА! Обидві рослини отруйні, тому нехтувати приписами чи самовільно визначати лікувальну частку рослини вкрай небезпечно. Недопустимо вживати рослину, мов чай, — може привести до непоправних наслідків. * * * Латаття — зело особливе, волховське. Давньоукраїнською мовою рослину величали ладаттям. Вочевидь, рослина Богині Лади — жіночого начала ПершоБога — Творця РОДа. Окрім знакової назви була й таємно-ключова — здолай2цвіт. Давнє закляття вістить: “Здолай-цвіте! Здолай гори й моря, приведи мене, де любима моя! До Зориці прихилюсь! До Зориці помолюсь! На штири боки поклонюсь!” Висушені пелюстки латаття носили проти серця. Вважалося, що мати, хоч би де дитя було, відчуватиме його долю. І в тяжкі хвилини материна мольба до Лади завжди вирятує його з біди. Квіт зашивали нареченим у весільну подушку, щоб був лад у родині, щоб Лада оберігала новий злюб. А діви свіжий квіт ладаття клали собі під голови, щоб у передкупальську ніч побачити свого судженого. І непомітно, на грищах, вкинути йому до кишені сильнодіючий при-воріт зі словами: “Як сохне цей цвіт, так щоб ти сох по мені”. І до сьогодні родова пам’ять кличе рвати латаття біле, але втративши ключ — заклинання від енергетики небесного рівня сучасна людина шкодить і собі, й приРОДі. Встановлено, що біля квітучого латаття білого енергетичне поле набагато сильніше довкруж-нього. І це однозначно говорить — латаття — своєрідний приймач Небесної потужності. Стародавні українські волхви-зелейники це чудово знали, тому користувалися рослиною вкрай обережно. Застосовуючи її разом із сильнодіючими травами Малого Сварожого Кола, в тайних дійствах грядущицях, для передбачення майбутнього. У часи старокиївської держави купава вважалася рослиною особливої святості. Адже, за давньою кощюною сам РОД, перевтілившись у Білого Лелегу, Купальської ночі опускається в Дніпрові заплави до Білої Купави, щоб через неї запліднити все живе на Русі. Але коли Лелега- РОД не знайде жодної Купави — енергетичний зв’язок Русі з космосом обірветься. А вона без небесного живлення загине назавжди, подолана особинами темних людиноненависницьких вірувань. Тому бережімо божественну квітку, як зіницю ока! Жовте латаття, хоч і є посестрою білого — використовувалося більше з лікувальною метою. Проте і за його бездумне нищення волхви тяжко карали. Ще й досі старі бабусі, побачивши десь кинуту квітку латаття, скрушно зітхають, бо ж відають, що таку людину покине лад, що рід її вмалиться, бо нитку, якою ти зв’язаний з Небесами, сам і обриваєш. Обидві рослини належать до Малого Сварожого Кола. Осика Латинські назва: Populus tre- muia. Народна: трепет-дерево. Родина вербові. Що осика дерево могутнє, й хвилі не сумнівався. Якось окриглий до кісток — день без шляху проблукавши в завірюсі, тато уже з печі тихим і ламким голосом зажалістився: “Йваньку! А начухрай мені, в Бога, осикових гіллячок — не дай-бо недуж уклюнеться!” Не вклюнулася! Бо “прокинувшись” у теплі, осика жадібно висмоктала недуж із татового тіла. Що перемогло хворь: величезна кількість аскорбінової кислоти, яку щедро виділяло розпарене гілля (471,3 мг %), чи надпотужна енергетика рослини? Мабуть, усе разом! Недарма ж тато восени і на божничок, і в худібчини за сволок клали рівнораменні осикові хрестики — найсильніший, поряд з горобиною, оберіг. Своїм же годкам-перевесникам при поперекових болях радили добре випаритися в осиковім листі, при нетриманні сечі, чи навпаки — при її затримці — попити тижнів зо три настоянки з кори чи бруньок осики. Мене ж малого баба Онися час від часу викупували у водичці, настояній на осиковому попелі, щоб вберегти від різної парші. Окрім протизапальних, знеболюючих, осика має добрі потогінні, сечо- П П ЕЕ Р Р ЕЕ Д Д П П Л Л А А ТТ А А — — 22 00 11 77 ВВааррттііссттьь ппееррееддппллааттии ((зз ддооссттааввккооюю іі ппоошшттооввииммии ввииттррааттааммии))::
Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROSWIATA» im. TARASA SZEWCZENKI

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Redaktor naczelny: Pawło MOWCZAN Indeks pocztowy — 30617. Numer w katalogu — 73. Na 1 miesiąc 11 hrywien 46 kopiejek; na 3 miesiące 33 hrywny 68 kopiejek; na półrocze 65 hrywien 66 kopiejek; na rok 130 hrywien 12 kopiejek.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego do spraw produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Jesteście ze „Słowem Proświty”, bo to Wasza gazeta!

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Wydział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN Wydział kultury Eduard OWCZARENKO 279-49-47 Wydział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Wołodymyr ŻYHUN Redaktor dyżurny Nadija KYRIAN Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 107B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Nakład w kwietniu — 16 000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powoływanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano z gotowych form fotochemicznych w spółce z o.o. „Polihrafcentr” w środę.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn