Strona · s. 12strona oryginału ↗
Echo mojego życia
Слово Просвіти, №15 за 2018 рік
Człowiek jest niepowtarzalną, unikatową osobowością. Dlatego też przebieg życia każdego odbywa się zgodnie z wewnętrzną istotą, zakładaną od urodzenia. Najważniejsze, najpilniejsze zadanie to poznać samego siebie. O tym mówią wszyscy mądrzy ludzie świata i każdy naród planuje wychowanie dzieci tak, by pomóc określić swoją istotę. Im wcześniej i pełniej nastąpi to samopoznanie, tym więcej człowiek zdoła dać światu i zrealizować swoje przeznaczenie w życiu. Są ludzie, którzy po prostu, jak sztafetę, przekazują ogień życia i na tym kończy się ich rola. Lecz są i tacy, którzy ogarniają głębię genetycznego drzewa swojego narodu, w przeszłości i przyszłości dostrzegają odpowiedzialność za jego zachowanie i rozwój. A nawet starają się w innych rozbudzić to wszystko. Każdy ma swoje sposoby działania w tym kierunku. Jednak najwiekszą siłę mają w ojczystym słowie i pieśni każdego narodu. Ten sakralny Boży dar jest niepowtarzalny i jedyny. Wasyl Łytwyn, banduryst, śpiewak, starał się wlać swoje życie w ten nurt, wybierając jako broń i tchnącą życiem siłę — pieśń. Już rok minął, jak odleciał w irij, zakończywszy ziemską drogę, a dziś sam odezwie się do chętnych, opowie o swojej drodze życiowej, swoim widzeniu świata, swoim przeznaczeniu…
A we wsi w tym czasie w naszym muzeum pracował artysta Mykoła Dudko. O, myślę, zadanie trzeciej muzie. Ciekawe, co z tego wyjdzie? Przyszedłem do Mykoły, zamówiłem w imieniu wiosny wykonanie rysunku według jej zamówienia, on chętnie się zgodził. Jako inicjator, pierwszy wykonałem to, co zaplanowałem, potem Antonina ułożyła wiersz. Aż się pokłóciliśmy, nie spodobał mi się ten wiersz. Mówię: wyszła pieśń, ale ja jej nie zaśpiewam, po co straszyć ludzi! Ale niech będzie tak, jak jest, będziemy to wspominać jak komiks. Czekamy na obraz Mykoły. Przyniósł. Pokazał. Spojrzałem i oniemiałem. Na płótnie namalowano wszystkie składniki opisane w wierszu Antoniny. A wy wykonaliście to, co zaplanowaliście, pyta mnie Mykoła. Mówię, chodźmy do chaty. Biorę bandurę i śpiewam „Huczy nad światem trwożny dzwon”. Mykoła tężeje i patrzy na mnie, a ja na niego. Bawiąc się, przeprowadziliśmy eksperyment, nie rozumiejąc jego sensu, dotknęliśmy jakiejś czynnej tajemnicy… wielkiej siły… Na obrazie u góry zadymione niebo, z dymu wygląda na podporze wielki dzwon, na dzwon nakłada się obraz matki, która złożyła spracowane ręce w rzece życia, a w rzece na dnie leży jej stracony syn… Otrząsnąwszy się, rozeszliśmy się, tak i nie pojmując, co się z nami stało. A po 18 dniach wybuchła tragedia czarnobylska. Zatem natura wołała do nas, żywych, błagała o ratunek, ale nikt tego nie słyszał… Od tamtej pory zawsze śpiewam tę pieśń i opowiadam historię jej narodzin, mając nadzieję, że słuchacze, usłyszawszy opowieść, zmienią na lepsze myślenie o naturze i o samych sobie. Albo weźmy historię powstania pieśni na słowa T. H. Szewczenki „Mnie wszystko jedno”. Los często mnie biczował, ale czasem też głaskał. Mijały dni urodzin i śmierci Wielkiego Tarasa. Zostałem zaproszony do ówczesnego Leningradu jako bandurzysta i śpiewak. Opiekował się nami, bo przecież nie byłem sam, miejscowy pisarz, Ukrainiec, żarliwy szewczenkoznawca Petro Żur. Oprowadzał nas więc po wszystkich szlakach Tarasa. I oto, gdy przyprowadził nas na podwórze kazamaty, za kratami której kiedyś był uwięziony Szewczenko, ogarnęła mnie fala wyobrażenia o ówczesnym stanie Tarasa: obszedłem cały dziedziniec, dotknąłem rękami grubych krat w oknach (a są one do dziś te same), żeby trafić na tę celę, w której był uwięziony właśnie Taras. Nie potrafię wyjaśnić, po co to robiłem, bo patrzono na mnie jak na dziwaka. Jednak gdy wróciłem z wyjazdu do domu, wziąłem do ręki „Kobzarza”, natrafiłem na wiersz „Mnie wszystko jedno”, właśnie napisany w tym kazamacie, za tymi samymi grubymi kratami. Odezwała się we mnie melodia do tych słów. Teraz mogę przynajmniej wyjaśnić, dlaczego dotykałem te znienawidzone, straszne kraty, szukając jedynego okna. Bo przecież w tej pieśni z całą mocą stoi niezłomny duch, niepokonana wola i wezwanie do walki. Jego dopiero co aresztowano, wrzucono do kazamaty, a on już wiedział swój los, że nie będzie mu dane żyć na Ukrainie, że czeka go chłód, pustynia. Ale nie to go boli, o ciało się nie martwi, nawet zapomnienie go nie przeraża, nie potrzebna mu też sława — wszystko to jest mu jedno, a boli jego serce o Ukrainę, o jej Los. Woła do świata przez kraty: Ale mnie nie wszystko jedno, Jak Ukrainę źli ludzie Uśpią, chytrzy, i w ogniu Ją, okradzioną, obudzą… Ach, nie jest mi wszystko jedno. To wołanie do Nieba, do Ziemi, do nas żywych, obecnie istniejących. To jego wizja przez stulecia naszej teraźniejszości, każdego z osobna i Ukrainy w ogóle: jak widzimy, już zupełnie okradzionej, pozostała jeszcze ziemia, nieprzywłaszczona przez obcych. Zatem każda pieśń, ludowa czy autorska, jak obraz czy książka, ma swoją własną historię i los, zależne od czasu i poziomu mistrzostwa ich tworzenia. Swoich własnych melodii nie potrafię segregować. W pewnym sensie są jak odcisk palca, niosą indywidualny charakter swojego autora. Pomogły mi nie tracić wiary w ludzkie serce, nie rozczarowywać się we własnych siłach i przekazywać słuchaczowi uczucie radości z życia. Dlatego dzielę się tym, co mam. Dobrzy ludzie, nie milczcie, śpiewajcie, nie wstydźcie się swojego śpiewu! Śpiewajcie dla siebie, dla duszy, a Bóg usłyszy i ulży waszemu Losowi. Tak czynili nasi praojcowie i z pieśnią pokonywali wszelkie trudności. Co nam przeszkadza dodać sił swojemu duchowi i ożywić duszę pieśnią?!
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
