Strona · s. 6strona oryginału ↗
WULGARYZMY W NAUCE O POLITYCE
Слово Просвіти, №16 за 2004 рік
JĘZYK WŁADZY W dyskursie teoretycznym, języku publicystów politycznych, polityków i mężów stanu niedopuszczalnie rozpowszechniły się fakty uproszczonej, a nawet wypaczonej — z punktu widzenia światowej praktyki, zdrowego rozsądku i racjonalnej argumentacji — interpretacji pojęć. W rezultacie nauka o polityce na Ukrainie do tej pory nie stała się znaczącym czynnikiem życia społecznego, poznaniem optymalnego ustroju społecznego oraz nauką metod jego ustanawiania i przestrzegania, pozostaje głównie reaktywną, a nie projektywną, poddaje się coraz większej marginalizacji i profanacji. Wulgaryzmy w ogóle są skutkiem uproszczenia i przekręcenia treści pojęć. W nauce o polityce wulgaryzmem nazywamy niedbałe, powierzchowne używanie pojęć i nadawanie im wypaczonego, w porównaniu z ich prawdziwą treścią, znaczenia. Wraz z tym do wulgaryzmów należy zaliczyć także tak rozpowszechniony w języku komunikacji politycznej zabieg, jak eufemizmy — zawoalowane leksykalne upiększanie tego, co jest nieatrakcyjne lub wręcz nieakceptowalne. Zwulgaryzowane jest już samo rozumienie polityki jako zjawiska społecznego. Rozpowszechniony jest prymitywny, rzec można, zoologiczny (choć nazywa się go makiawelicznym) stosunek do polityki jako do możliwości poszczególnych ludzi, by według własnego uznania decydować o losach innych, postępować samowolnie, kierując się zasadą „zwycięzców się nie sądzi”. Walka polityczna przybiera przy tym postać rywalizacji o monopol i wyłączny wpływ kogoś jednego na prowadzenie spraw społecznych. A liberalna idea wyborów ewidentnie przekształca się w quasi-demokratyczne dekorowanie nieatrakcyjnych zakulisowych zmagań. Akademikowi Myrosławowi Popowyczowi należy przypisać sformułowanie „banalizacja zła”, którym oznacza on praktykę zamieniania masowych morderstw w „rutynową pracę”, „technologię”, a grozy — w rzecz powszednią. Banalizacją zła politycznego nazywam cynicznie wulgarne przekręcanie materii politycznej, bezwstydne przeinaczanie wartości wyrażania woli, wolności, równości, sprawiedliwości, przekształcanie ich w antywartości, a JEST TAKA OPINIA Konstytucja jako dokument musi odpowiadać określonym wymogom: przestrzeganiu ogólnych norm i zasad języka ukraińskiego, przestrzeganiu norm stylu urzędowego, wolności od sprzeczności, jasności i precyzji itd. W pełnym stopniu nasza Konstytucja nie odpowiada żadnemu z tych wymogów. 1. Naruszenie ogólnych norm i pra- w tekście Konstytucji najczęściej są następujące: błędne użycie słów, zbędne słowa, użycie narzędnika zamiast mianownika w orzeczniku złożonym. Zgodnie z tekstem przysięgi (artykuł 79 i artykuł 104), deputowani ludowi i Prezydent przysięgli narodowi Ukrainy tylko do przestrzegania Konstytucji Ukrainy, a nie wykonywania jej bez zastrzeżeń, oraz bronić Ukrainy w razie agresji. A wszystko przez to, że autor tekstu przysięgi zamiast słów „dotrzymywać” (bez cząstki „się”) i „bronić” użył słów „przestrzegać” i „bronić”. „Ukraina jest suwerennym i niepodległym, demokratycznym, socjalnym, prawnym państwem” (artykuł 1). „Ukraina jest państwem unitarnym. Terytorium Ukrainy w granicach istniejącej granicy jest integralne i nienaruszalne” (artykuł 2, akapity 2 i 3). Pierwszy artykuł napisany jest bez błędów. W drugim artykule naruszono normę języka ukraińskiego: słowa „państwem”, „integralne”, „nienaruszalne” użyto w formie narzędnika, zamieniając politykę w technologię szerzenia obłudy. Dla wszystkich jest oczywiste, że uczestnicy przedstawienia pod nazwą „reforma systemu politycznego” nie są zatroskani tym, jak najlepiej zorganizować władzę w państwie, lecz jak wygrać kolejne wybory. Byłoby zbyteczne o tym mówić, gdyby nie naiwne zdziwienie: a dlaczego właściwie się z tym godzimy? Dlaczego brutalne nadużywanie stanowiska służbowego oraz ograniczanie praw i wolności politycznych, co określa się eufemizmem „zasób administracyjny”, wywołuje u wszystkich prywatne oburzenie, ale do tej pory nie zostało nazwane po imieniu, nie zostało potępione przez opinię publiczną? Czy nie przez zwulgaryzowanie stosunku do polityki i „banalizację” zła politycznego? Innym przykładem wulgaryzmu jest stosowanie przymiotnika „publiczny”. Niefrasobliwość prowadzi tu do tego, że pojęciem „polityka publiczna” w najlepszym razie określa się otwartość, dostępność informacyjną, przejrzystość działań politycznych, a w najgorszym — utożsamia się ją z polityką państwową, a nawet rządową. Uważając, że polityce z natury właściwe jest bycie zamkniętą, niektórzy badacze kategorycznie nalegają na zasadniczą niemożliwość polityki publicznej w ogóle. W istocie publiczną jest polityka rozumiana jako kompleks spraw, programów, projektów realizowanych dla ludzi i na żądanie ludzi. Jest to polityka, której zleceniodawcami są wspólnoty, a rządy — jedynie wykonawcami. U nas zaś wspólnoty milczą, a urzędnicy („elita”) decydują, co tym wspólnotom jest potrzebne. I tak wychodzi, że polityką publiczną nazywają to, o czym wcześniej mówiono „polityka partii i rządu”, a w rzeczywistości — jedynie demagogicznie upiększają działalność tak zwanych „elit”, „oligarchów”, usprawiedliwiają realizowane przez nich różnorodne projekty — gazociągowe, architektoniczne, piłkarskie itp. Jedynym naprawdę publicznym elementem w tych sprawach jest to, że robi się je za pieniądze publiczne — podatników. Swoją drogą, o elicie. Za wulgaryzm uważam rozpowszechnione używanie tego słowa jako synonimu pojęcia „polityka” (prawda, coraz bardziej ironicznie). Być może kiedyś w przeszłości było tak, że działacze społeczni wywodzili się głównie z elity społecznej. Obecnie zaś wydaje się nieprzekonujące zaliczanie do elity człowieka jedynie na podstawie jego wpływowości, dostępu do centrów podejmowania decyzji — tego, co właściwe jest dla „establishmentu”. „Elitarne” w polityce, jak i w każdej innej sprawie, powinno być rozumiane jako doborowe, najlepsze, fachowe. Innymi słowy, bywają politycy (działacze społeczni, urzędnicy państwowi, administratorzy), a bywają politycy elitarni, których odróżnia się od rutynowych wspólników „po fachu”. Elitaryzm polityczny to jakościowa służba wspólnocie. Dla „establishmentu” zaś wspólnota („publiczność”) nie jest celem, a raczej środkiem, narzędziem zdobywania i utrzymywania własnej wpływowości. Istnienie elity nieodzownie wymaga istnienia jej dualnej opozycji — masy, która uznawałaby „elitarność” elity, jej doborowość. W krajowej praktyce elitarność stała się samonazwą polityków, swego rodzaju uzurpacją, dokonywaną bez-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
