Strona · s. 7strona oryginału ↗
«NASZA KSIĄŻKA OBŁOŻONA NAJWYŻSZYM PODATKIEM NA ŚWIECIE»
Слово Просвіти, №16 за 2004 рік
Rusi-Ukrainy Filaret odznaczył Mykołę Tymoszyka orderem św. Archistratiga Michała. — Panie profesorze, na początku drukarstwa książkowego Europa wydawała tylko teksty religijne w niewielkiej liczbie? — W ciągu pierwszego półwiecza od czasu wyjścia pierwodruku Gutenberga (1450–1500) na świecie wydrukowano ponad sześć tysięcy tytułów książek. Istnieją badania, według których łączny nakład tych wydań mógł sięgnąć 12 mln egzemplarzy. Dla przykładu, w jednym z największych ośrodków wydawniczych i handlu książkami, w weneckiej Italii, pierwszą prasę drukarską ustawiono w 1469 roku, a do 1500 roku naliczono ponad 400 drukarzy. Warto wspomnieć o braciach Johannie i Windelinie Spirach, którzy w ciągu jednego 1476 roku wydrukowali 17 tytułów książek, wśród których była „Boska komedia” Dantego i „Sonety” Petrarki… Epoka Oświecenia wniosła swoje korekty. Włosi drukowali przeważnie dzieła rzymskich i greckich klasyków, opowiadania świeckich pisarzy współczesnych, pojawił się pamflet, traktat polemiczny…
i żywe teksty nie powstają od razu. Mowa jest zarówno o napisach na czernihowskich hrywnach, jak i o „Izborniku Światosława” oraz o „Ewangelii z Reims” — rzeczach, które dziwiły cały świat swoją wytwornością, pełnią i artystyczną oprawą. Oczywiście trzeba mówić o piktograficznym piśmie (teksty obrazami) i o ideograficznym piśmie (alfabet już istnieje, pisemne odwzorowanie fonetyki). Odkrycie Kamiennej Mogiły przenosi nas do X–XV w. p.n.e., do pierwszych pisemnych śladów języka narodów, które żyły na tej ziemi. I pierwsze nasze książki miały postać zwoju, przekształcały się z glinianych tabliczek, liści palmowych, kości zwierzęcych, ścian jaskiń, kamiennych bloków. Trzeba mówić także o „Księdze Welesa”, która została napisana na naszej ziemi, choć te deski nie były pierwotnym materiałem, nie mogły „przetrwać” ponad tysiąc lat. Ta księga, wykonana w IX wieku na Słobożanszczyźnie lub Kijowszczyźnie, zmusiła świat do przewartościowania naszej przeszłości. Jeżeli początkowo, w latach 60. ubiegłego wieku, Rosjanie twierdzili, że to fałszerstwo, to już серелися stawiać rekwizyty. Ten sam Fiol, Niemiec, który drukował nam książki, musiał na kolanach przepraszać przed polską inkwizycją za to, że wydał je w innym języku i nie dla tego narodu. Mimo to dalej wydawał ukraińską książkę.
— Czy mają Państwo nowe hipotezy dotyczące miejsca przechowywania biblioteki Jarosława Mądrego?
— Skłaniam się ku hipotezom o dwóch możliwych miejscach. Pierwsze — pozostałości piwnic cerkwi Ireny, gdzie obecnie przebiega ulica Włodzimierska. Drugie — klasztor Międzyhirski pod Wyszhorodem, który przez długi czas był daczą KC KPU i obiektem zamkniętym. Dziś jednak władza nie da pieniędzy na wykopaliska. Zainteresować się tym może mafia poszukująca kosztowności lub drogiego zwoju, ale nie będzie dbać o ochronę zabytków. Istnieje już doświadczenie wykopalisk Kamiennej Mogiły, którą władza porzuciła na pastwę losu…
— Czy można sprowadzić do Ukrainy nasze zabytki książkowe z XI wieku?
— Mamy wyjątkowe państwo, które z powodów politycznych utraciło ogromne dobra naszej historii. Badacz ukraińskiego rękopiśmiennictwa
1994 r. w „Libidzie” jego zakazaną książkę „Historia ukraińskiego drukarstwa”. Iwan Ohijenko powoływał się na rok 1491, kiedy w Krakowie Ukraińcy założyli drukarnię i zaprosili Schweipolta Fiola. Ale Ohijenko nie miał wszystkich danych źródłowych, bo pracował w warunkach politycznego emigranta. W latach 60. ubiegłego stulecia Orest Macziuk znalazł dane o drukarni we Lwowie w 1460 roku. Być może bolszewicy nie spalili tych materiałów dlatego, że są napisane łacińską mową, której oni nie znali. Mimo wszystko rosyjscy politycy — a czasem także nasi swojscy państwowcy — nie chcą nic słyszeć o Stepanie Dropanie. Niedawno we Lwowie odsłonięto ufundowaną przez Łużkowa tabliczkę na terenie klasztoru Onufrego o Fiodorowie jako pierwszym drukarzu u nas. Odradza się już zapomniany w latach niepodległości „Fiodorowski seminarium” w Muzeum Sztuki Książki (dawne Lwowskie Muzeum Historii Książki), gdzie moskiewscy uczeni za moskiewskie pieniądze będą nas uczyć tej samej sfałszowanej nauki. W tym samym muzeum
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
