Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

PAMIĘĆ HISTORYCZNA — GWARANCJĄ PRZYSZŁOŚCI W CHICAGO DZIAŁA FUNDACJA BADAWCÓW WIELKIEGO GŁODU

Слово Просвіти, №16 за 2004 рік

Tragedia ukraińskich wielkich głodów jest niezagojoną krwawiącą raną naszego narodu. Minęło już siedem dziesięcioleci od najbardziej skali terytorialnej i najbardziej „urodzajnego” pod względem liczby ofiar wielkiego głodu lat 1932—1933. W tym czasie Zachodnia Ukraina zdążyła zaznać „radości” przyjścia „pierwszych” i „drugich moskali”, a cała Ukraina — niemieckiej okupacji. Powojenne deportacje na Syberię i Kołymę czarnym skrzydłem nakryły nasz kraj. Nie ominęło nas także zagospodarowanie ugorów w Kazachstanie. Przeżył nasz naród i okres chruszczowowskiej „odwilży”, i breżniewowską „epokę zastoju”, iropowowskie „dokręcanie śruby”, gorbaczowowską „pieriestrojkę i głasnost”. Przez cały ten odcinek historii w Związku Radzieckim temat wielkich głodów na Ukrainie był zawsze zamknięty i zakazany. I dzisiaj niewiele się zmieniło na postradzieckiej przestrzeni. Młodsza siostra — Rosja, która mieni się „starszym bratem”, ustami swoich wysokich urzędników państwowych wszem wobec oświadcza, że nie ma żadnego związku z wielkim głodem (którego, według jej słów, w ogóle nigdy nie było), i przepraszać za oczywiste dla całego świata zbrodnie — nie zamierza. I jest to całkowicie zrozumiałe. Przecież przeprosiny — to uznanie swojej winy, w związku z czym może zaistnieć sytuacja, kiedy za zbrodnie zostanie wystawiony rachunek, który będzie mierzony nie jednym miliardem hrywien czy dolarów, a oddawać zrabowane ukraińskiemu narodowi złodziejowi — oj jak się nie chce. Przy obecnym ukraińskim kierownictwie, które zagląda w usta „mateczce-Rosji”, moskiewscy bonzowie mogą spać spokojnie. Nikt ich takimi „drobnostkami”, jak rekompensata za wielki głód, za przymusową kolektywizację, deportacje na Syberię, do Workuty czy na Kołymę, i w ogóle za ludobójstwo przeciwko ukraińskiemu narodowi, niepokoić nie będzie. Jednak sprawa może radykalnie zmienić się po wyborach prezydenckich na Ukrainie, i wtedy kto wie, jak wszystko może się obrócić dla północnej sąsiadki i jej pachołków na Ukrainie. Naświetlaniem historycznej prawdy o wielkim głodzie zajmują się tylko ci, których ta kwestia rzeczywiście boli. Chcą oni przekazać potomnym prawdę o zbrodniach komunistycznego reżimu przeciwko ukraińskiemu narodowi. Ta żmudna, ale szlachetna sprawa zasługuje na to, by być wszelkimi sposobami wspieraną. Przez dziesiątki lat Społeczny komitet ds. uczczenia pamięci ofiar ukraińskiego wielkiego głodu, a od grudnia 2002 roku — Fundacja ukraińskiego wielkiego głodu w Stanach Zjednoczonych Ameryki, prowadzi aktywną pracę na rzecz naświetlenia tej tragedii naszego narodu przed amerykańskimi kręgami rządowymi, obywatelami tego kraju i całą światową wspólnotą. Mnóstwo konferencji naukowych i akademii w różnych zakątkach USA, wiece i akcje protestacyjne, spotkania z prezydentem kraju i najwyższymi urzędnikami amerykańskiego rządu w rezultacie dawały pozytywny efekt — Ameryka zawsze podnosiła swój głos w obronie ukraińskiego narodu. Aktywna działalność Fundacji nie ogranicza się do terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki. Jej przedstawiciele współpracują z pokrewnymi organizacjami innych krajów, gdzie mieszkają ukraińskie społeczności. Ścisłe kontakty nawiązano także na Ukrainie. Co roku na historyczną Ojczyznę przyjeżdżają naukowcy i studenci z amerykańskich uniwersytetów, gdzie badane są problemy ludobójstwa ukraińskiego narodu. Stale dokonywane są wymiany dokumentów archiwalnych, źródeł historycznych i świadectw jeszcze żyjących ofiar strasznych ukraińskich wielkich głodów oraz komunistycznych represji. Wielką uwagę Fundacja ukraińskiego wielkiego głodu poświęca tym młodym naukowcom na Ukrainie, którzy zajmują się studiowaniem i badaniem tego problemu. W miarę swoich możliwości Fundacja pomaga im literaturą metodyczną, dokumentami archiwalnymi i komputerami, wspiera materialnie. Wieloletni przewodniczący Społecznego komitetu, a teraz — Fundacji ukraińskiego wielkiego głodu w USA, Mykoła Miszczenko stale prowadzi poszukiwania ludzi, którzy na Ukrainie za- Wołodymyr PAWEŁCZAK, Chicago LUDOBÓJSTWO ków na Ukrainie: oczami historyków, językiem dokumentów”. We wrześniu 1991 roku w Kijowie odbywa się międzynarodowe sympozjum „Hołodomor-33”. Z jego trybuny ukraiński badacz R. Pyrih publicznie przyznaje: „Dzisiaj mogę stwierdzić z żalem i wstydem, że priorytet w opracowaniu wskazanego tematu należy nie do rodzimych historyków, a do ich zagranicznych kolegów. My zbyt długo wykonywaliśmy społeczne zamówienie naszych ideologów, którzy sam fakt istnienia głodu odrzucali”. Oddajmy sprawiedliwość diasporze: właśnie dzięki niej prawda o wielkim głodzie po raz pierwszy dotarła i do nas, na Ukrainę. To — jeden z zadziwiających paradoksów narodowej historii. My zbyt powoli przejrzeliśmy i przejrzeliśmy — nawet po tym, jak z naszych oczu została zerwana łuska. Ronald Reagan wydał pierwszą proklamację o ukraińskim wielkim głodzie jeszcze w 1984 roku. Łeonid Kuczma podpisał dekret o ustanowieniu Dnia uczczenia pamięci ofiar wielkiego głodu i represji politycznych dopiero w 1998 roku. Pierwszy na świecie pomnik ofiar głodu-ludobójstwa został wzniesiony nie na Ukrainie, a w Edmonton (Kanada) — na 50-lecie tragedii. Kiedy zaś zostanie położony pierwszy kamień pod fundament Memoriału w Kijowie, o budowie którego rzucono już tyle słów na wiatr? Budzi zdziwienie, jak stosunkowo nielicznej ukraińskiej diasporze udało się nie rozpuścić, jak krople wody, w 280-milionowym ludzkim oceanie Ameryki i, zachowawszy narodową tożsamość, język, poczucie patriotyzmu, dopiąć niemal niemożliwego — podniesienia ukraińskiej sprawy na szczebel państwowy. Cóż przeszkadza stać się nam gospodarzami na Ukrainie, — niby w swoim niepodległym państwie? Arkadij SYDORUK, członek Rady Stowarzyszenia badaczy wielkich głodów na Ukrainie LIST ZZA OCEANU UKRAINO, NIE POMYL SIĘ! Jesienią 2004 roku na Ukrainie mają odbyć się wybory prezydenckie. Od tego, kto zostanie wybrany, zależeć będzie los Ukrainy. Korzystać swobodnie z prawa głosu w wyborach państwowych — to wielki przywilej w demokratycznym świecie. Na Ukrainie teraz każdy obywatel ma to prawo. Sytuacja na Ukrainie jest aż nadto dobrze znana. Ukraińcy w diasporze, obywatele USA, uważają się za część ukraińskiego narodu. Uważnie śledzą wydarzenia na Ukrainie i głęboko je przeżywają. A te wydarzenia wcale nie dają podstaw do optymizmu. Kryzys gospodarczy, który wciąż jeszcze przygniata większość obywateli, korupcja, łapownictwo, brak wolnego słowa w prasie, zabójstwa, lekceważenie ojczystego języka, brak jedności, rozbrat, insynuacje, do których uciekają się władze, — to obraz dzisiejszej Ukrainy. Czy można nazwać ją ukraińską? Nawet deputowani Rady Najwyższej Ukrainy otwarcie nazywają działalność władzy kryminalną. Kiedy do tego dodać jeszcze haniebne dekrety Prezydenta Ł. Kuczmy i podpisany przez niego traktat o Jednolitej Przestrzeni Gospodarczej, co jest bezprawne i niekonstytucyjne, — to nie co innego, jak torowanie drogi do utraty suwerenności Ukrainy i jej niepodległości. Zatem, mając wszystko na uwadze, mamy nadzieję, że obywatele Ukrainy wezmą masowy udział w głosowaniu i oddadzą swoje głosy na człowieka uczciwego, godnego, patriotycznego, który będzie miał na uwadze dobrobyt obywateli, a nie własną kieszeń. Takim kandydatem, naszym zdaniem, jest Wiktor Juszczenko. Z takim apelem zwracają się do obywateli Ukrainy Ukraińcy w diasporze, szczerzy patrioci, obywatele USA. Roman BARANOWSKIJ, Kerhonkson, Nowy Jork

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn